Taşınmaz yoluyla Türk vatandaşlığı kazanmanın şartlarından biri, taşınmazın tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi konulmasıdır (Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.20/2-b). Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 01.02.2024 tarihli Kılavuzuna göre bu taahhüt resmi senede yazılır ve taşınmazın beyanlar hanesine işlenir. Üç yıllık süre dolduğunda belirtme malikin talebi üzerine terkin edilir. Taşınmaz Yatırımı Tespit Belgesi verildikten sonra ve süre dolmadan malik terkin isterse talep karşılanır; ancak durum Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüğüne ivedilikle bildirilir. Taahhüt süresince taşınmaz kiraya verilebilir ve üzerinde ipotek kurulabilir; satış vaadi ise şerh edilemez. Yönetmelik, belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla yatırım türleri arasında geçişe de imkân tanır (m.20/8). Süre dolduktan sonra satış serbesttir; ancak alıcı tarafında önemli bir sınırlama vardır: Kılavuza göre yatırım yoluyla vatandaşlık kazanmış kişiler adına kayıtlı taşınmazlar yeni bir vatandaşlık edinimine konu edilemez. Bu yazı; sürenin ne zaman başladığını, erken satışın sonuçlarını, taahhüt süresince yapılabilecek işlemleri, geçişkenliği, üç yıl sonra satışta alıcı ve vergi bakımından dikkat edilecekleri anlatır.
Vatandaşlık için aldığınız taşınmazı satmayı mı düşünüyorsunuz?
Tapu kaydınızı, taahhüt belirtmesinin tarihini ve vatandaşlık kararınızı birlikte inceleyelim; satışın zamanlamasını, terkin yolunu ve vatandaşlığınız bakımından risk oluşturup oluşturmayacağını satıştan önce netleştirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap: Üç Yıl Dolmadan Satabilir miyim?
Hukuken satış yapılabilir; ancak satış öncesinde taahhüt belirtmesinin terkini gerekir ve bu terkin nüfus idaresine bildirilir. Aşağıdaki sekiz madde yazının özetidir.
- Şart Yönetmelikten gelir. Taşınmaz yoluyla vatandaşlıkta taşınmazın tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi konulur (Yönetmelik m.20/2-b).
- Süre edinimle başlar. Satışta süre edinim tarihinden, taahhüt sonradan ayrı bir başvuruyla istenmişse beyan tarihinden, satış vaadinde şerh tarihinden başlar.
- Süre dolunca terkin malikin talebiyle olur. Belirtme kendiliğinden silinmez; malikin başvurması gerekir.
- Erken terkin mümkündür ama bildirilir. Tespit belgesi verildikten sonra ve üç yıl dolmadan malik terkin isterse talep karşılanır ve Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüğüne ivedilikle bilgi verilir.
- Kira ve ipotek serbesttir. Taahhütlü taşınmazda satış vaadi hariç her türlü şerh ve sınırlı ayni hak tesisi mümkündür.
- Geçişkenlik vardır. Belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla yatırım türleri arasında geçiş mümkündür (Yönetmelik m.20/8).
- Cebri satış risklidir. İpotekli veya hacizli olarak edinilen taşınmazın cebri satışla elden çıkması hâlinde tespit belgesinin iptali için bildirim yapılır.
- Üç yıl sonra alıcı havuzu daralır. Yatırım yoluyla vatandaş olmuş kişinin taşınmazı, yeni bir yatırımcının vatandaşlık başvurusuna konu edilemez.
Üç Yıllık Şart Nereden Geliyor?
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancılara istisnai yoldan vatandaşlık imkânı tanır. Bu yatırımların türü ve şartları Yönetmelik’in 20. maddesinin ikinci fıkrasında sayılmıştır. Taşınmaz yolu bakımından Yönetmelik, en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın alan yabancıyı sayar (m.20/2-b).
Aynı bent ikinci bir yol da öngörür: kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş, en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarı peşin olarak yatırılan ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmek şartıyla noterde düzenlenmiş sözleşme ile taşınmazın satışının vaat edilmesi. Bu yolda üç yıllık taahhüt, taşınmazın kendisine değil satış vaadi sözleşmesinin devrine ve terkinine ilişkindir.
Üç yıllık tutma şartı yalnız taşınmaza özgü değildir. Yönetmelik, mevduat, Devlet borçlanma araçları, gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonu katılma payları ile bireysel emeklilik sistemi yatırımlarında da üç yıllık tutma şartı arar.
Yönetmelik m.20/2’ye göre yatırım türleri ve tutma şartı
| Bent | Yatırım türü | Asgari tutar | Tutma şartı |
|---|---|---|---|
| (a) | Sabit sermaye yatırımı | 500.000 ABD Doları | Bentte üç yıl şartı yok |
| (b) | Taşınmaz satın alma | 400.000 ABD Doları | Tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi |
| (b) | Taşınmaz satış vaadi | 400.000 ABD Doları peşin | Üç yıl devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü |
| (c) | İstihdam | En az 50 kişi | Bentte üç yıl şartı yok |
| (ç) | Banka mevduatı | 500.000 ABD Doları | Üç yıl tutma |
| (d) | Devlet borçlanma araçları | 500.000 ABD Doları | Üç yıl tutma |
| (e) | Gayrimenkul veya girişim sermayesi yatırım fonu katılma payı | 500.000 ABD Doları | En az üç yıl elde tutma |
| (f) | Bireysel emeklilik sistemi | 500.000 ABD Doları | Üç yıl sistemde kalma |
Yatırım türlerinin karşılaştırması için yatırım yoluyla vatandaşlıkta hangi yatırım rehberimize bakabilirsiniz.
Taahhüt Nasıl Kurulur? Resmi Senet ve Beyanlar Hanesi
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Kılavuzuna göre satış işlemlerinde, döviz alım belgesi, değerleme raporu ve dekontta yer alan tutarlar ayrı ayrı Yönetmelikte aranan tutarı karşılıyorsa resmi senede, taşınmazın Türk vatandaşlığının kazanılması amacıyla edinildiğini ve üç yıl süreyle satılmayacağını belirten bir taahhüt cümlesi yazılır. Aynı cümlede, sunulan bilgi ve belgelerin eksik, yanlış veya yanıltıcı olduğunun tespiti hâlinde 5901 sayılı Kanun’un 31. maddesi kapsamında işlem yapılacağının bilindiği de yer alır. Taşınmazın siciline ise edinim tarihinden itibaren üç yıl içinde satılmayacağı yönünde taahhüt bulunduğuna ilişkin belirtme yapılır.
Satış vaadi işlemlerinde de benzer bir yol izlenir: tescil istem belgesine satış vaadi sözleşmesinin üç yıl süreyle devri ve terkininin yapılmayacağı taahhüdü yazılır ve sicile şerh tarihinden itibaren üç yıl süreyle bu yönde taahhüt bulunduğuna ilişkin belirtme yapılır. Sözleşmede bu sözleşmenin vatandaşlık edinimi amacıyla yapıldığına ilişkin bir ifade varsa vaat alacaklısının tek taraflı başvurusu yeterlidir; bu ifade yoksa tarafların birlikte başvurması gerekir.
İşlem vekâleten yapılıyorsa vekâletnamede taahhüt belirtmesinin tesisine ilişkin açık yetki bulunmalıdır. Kılavuza göre satın alma yetkisi ile birlikte taşınmazın üç yıl süreyle satılmayacağına yönelik taahhüt verme, vatandaşlık başvurusu yapma veya işlemi Türk Vatandaşlığı Kanunu’ndan yararlanmak amacıyla yapma yetkisine ilişkin bir ifade yeterlidir; asgari olarak tapu müdürlüklerinde her türlü taahhütname ve muvafakatname vermeye ilişkin bir ifade de yetkinin tespiti için yeterli sayılır.
Süre Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?
Üç yıllık sürenin başlangıcı işlemin türüne göre değişir. Kılavuzdaki belirtme metinleri bu başlangıcı açıkça gösterir.
Taahhüt süresinin başlangıcı
| İşlem | Sürenin başlangıcı | Kaynak |
|---|---|---|
| Satış ile birlikte taahhüt | Edinim tarihi | Kılavuz, sicil belirtme metni |
| Satıştan sonra tescil istem belgesiyle ayrıca talep edilen taahhüt | Beyan tarihi | Kılavuz, sicil belirtme metni |
| Satış vaadi sözleşmesi | Şerh tarihi | Kılavuz, sicil belirtme metni |
| Satış vaadinin üç yıl içinde satışa dönüşmesi | Kalan süre için yeni taahhüt; önceki belirtme terkin edilir | Kılavuz, satış vaadinin satışa dönüşmesi |
| Satış vaadinin üç yıl dolduktan sonra satışa dönüşmesi | Yeni taahhüt alınmaz | Kılavuz, satış vaadinin satışa dönüşmesi |
Süre dolduğunda belirtme kendiliğinden silinmez. Kılavuza göre Yönetmelik kapsamında beyanlar hanesine işlenen taahhüt belirtmesi üç yıllık sürenin dolması hâlinde malikin talebi üzerine terkin edilir. Bu yüzden üç yıl dolduktan sonra satış planlayan malik, önce tapu müdürlüğüne başvurarak belirtmenin terkinini istemelidir. Satış vaadi şerhi yoluyla vatandaşlık kazanmış kişiler bakımından ise ayrı bir kural vardır: bu kişiler adına satış işlemi yapılmadan beyan belirtmesi terkin edilmez.
Üç Yıl Dolmadan Satış: Kılavuzdaki Kural
Kılavuz, taahhüt süresi dolmadan terkin talebini aşamalara göre düzenler. Belirleyici olan, Taşınmaz Yatırımı Tespit Belgesinin verilip verilmediğidir.
Taahhüt süresi dolmadan terkin talebi
| Aşama | Kılavuzdaki kural | Sonuç |
|---|---|---|
| Taahhüt alındı, tespit belgesi şartlar sağlanmadığından verilmedi | Tespit belgesini vermeye yetkili makamın talebi hâlinde taahhüt terkin edilir | Vatandaşlık başvurusu bu taşınmazla ilerlemez |
| Tespit belgesi verildi, üç yıl dolmadı | Malik veya satış vaadi alacaklısının terkin talebi karşılanır ve Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüğüne ivedilikle bilgi verilir | Satış yapılabilir; nüfus idaresi durumdan haberdar edilir |
| Satış vaadi şerhiyle vatandaşlık kazanıldı | Vaat alacaklısı adına satış yapılmadan belirtme terkin edilmez | Önce vaadin satışa dönüşmesi gerekir |
| Üç yıl doldu | Belirtme malikin talebi üzerine terkin edilir | Satış serbesttir |
Bu kuraldan çıkan sonuç açıktır: tapu müdürlüğü, süresi dolmamış bir taahhüdün terkin talebini reddetmez; ancak talebi nüfus idaresine bildirir. Yani taahhüt, satışı hukuken engelleyen bir yasak değil, ihlali idareye bildirilen bir yükümlülüktür.
Erken Satış Vatandaşlığı Etkiler mi?
Kanun ve Yönetmelik, vatandaşlık kazanıldıktan sonra üç yıl dolmadan yapılan satışın vatandaşlık bakımından sonucunu ayrıca düzenlememiştir. Kılavuz yalnızca nüfus idaresine bildirim yapılacağını söyler. Bu bildirimin hangi işleme yol açacağı Kanun’un genel hükümlerine göre değerlendirilir.
Kanun’da vatandaşlığı sona erdirebilecek iki hüküm gündeme gelebilir. 31. maddeye göre vatandaşlık kazanma kararı, ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda vuku bulmuşsa iptal edilir. 40. maddeye göre ise vatandaşlık kararları, hukuki şartlar oluşmadan verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınır. Her iki hüküm de kazanma anına bakar: 31. madde kazanmaya yol açan bir yalan beyanı veya gizlemeyi, 40. madde kararın verildiği anda şartların bulunmamasını arar. Vatandaşlık kazanıldıktan sonra yapılan bir satış, tek başına bu iki hükmün kapsamına girmez; ancak idare, satışın baştan planlandığı ve üç yıllık taahhüdün gerçek bir irade yansıtmadığı iddiasıyla 31. madde kapsamında inceleme başlatabilir.
Resmi senetteki taahhüt cümlesi de bu noktada önemlidir. Cümle, 31. madde kapsamında işlem yapılacağını “sunulacak bilgi ve belgelerin eksik, yanlış ya da yanıltıcı mahiyette olduğunun tespit edilmesi” hâline bağlar; sonradan yapılan satışı ayrıca saymaz. Bu yüzden erken satışın kendiliğinden vatandaşlık kaybına yol açacağı söylenemez; ancak bildirim nedeniyle dosyanın yeniden incelenmesi riski gerçektir. Bu risk, satışın nedenini ve zamanlamasını belgelerle açıklayabilen yatırımcı için daha düşüktür. İptal kararına karşı savunma yolları yatırım yoluyla vatandaşlığın iptali rehberimizde anlatılmıştır.
Geçişkenlik: Süreyi Başka Bir Yatırımla Tamamlamak
Yönetmelik’in 20. maddesinin sekizinci fıkrası kısa ama önemli bir imkân tanır: ikinci fıkra kapsamında yapılacak yatırım türleri arasında belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla geçişkenlik mümkündür. Bu hüküm, örneğin taşınmazını üç yıl dolmadan satmak isteyen yatırımcının kalan süreyi Yönetmelikte sayılan başka bir yatırım türüyle tamamlamasının önünü açar.
Yönetmelik geçişin usulünü ayrıca düzenlememiştir. İkinci fıkrada belirtilen kapsam ve tutarda yatırım şartlarının sağlanıp sağlanmadığının tespitinde uygulanacak usul ve esasları, tespiti yapan kurum belirler (m.20/9). Bu yüzden geçişkenlikten yararlanmak isteyen yatırımcının, geçilecek yatırım türünün Yönetmelikteki tutar ve tutma şartlarını sağlaması ve hem tapu müdürlüğü hem de yeni yatırımı tespit edecek kurumla süreci önceden netleştirmesi gerekir. Yatırım türlerine göre asgari tutarların farklı olduğu da unutulmamalıdır: taşınmazda 400.000 Amerikan Doları aranırken mevduat, Devlet borçlanma aracı, fon ve bireysel emeklilikte 500.000 Amerikan Doları aranır. Ayrıca Yönetmelik, taşınmaz dâhil bazı yatırım türlerinde döviz tutarının işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca Merkez Bankasına satılmasını; mevduat, Devlet borçlanma aracı ve bireysel emeklilik yatırımlarında elde edilen Türk Lirası tutarın üç yıl süreyle ilgili araçta tutulmasını ister (m.20/10).
Geçişkenlik planlanırken kontrol edilecekler
| Konu | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| Hukuki imkân | Süreyi tamamlamak amacıyla yatırım türleri arasında geçiş | Yönetmelik m.20/8 |
| Usul | Tespiti yapan kurumun belirleyeceği usul ve esaslar | Yönetmelik m.20/9 |
| Tutar | Geçilecek yatırım türünün asgari tutarı | Yönetmelik m.20/2 |
| Döviz satımı | Bazı türlerde dövizin bankaya ve Merkez Bankasına satılması | Yönetmelik m.20/10 |
| Zamanlama | Taşınmazdaki terkin ile yeni yatırımın başlangıcı arasında boşluk bırakılmaması | Kılavuz, erken terkin bildirimi |
Taahhüt Süresince Neler Yapılabilir?
Taahhüt, taşınmazın kullanılmasını engellemez. Kılavuza göre taahhütlü taşınmazlarda satış vaadi hariç her türlü şerh ve sınırlı ayni hak tesisi mümkündür. Taşınmaz kiraya verilebilir, kira sözleşmesi tapuya şerh edilebilir ve taşınmaz üzerinde ipotek kurulabilir. Satış vaadi sözleşmesi ise süre dolmadan şerh edilemez.
Taahhüt süresince yapılabilecek ve yapılamayacak işlemler
| İşlem | Durum | Kılavuzdaki dayanak |
|---|---|---|
| Kiraya verme ve kira şerhi | Mümkün | Satış vaadi hariç her türlü şerh mümkündür |
| İpotek kurma | Mümkün | Her türlü sınırlı ayni hak tesisi mümkündür |
| İntifa, üst hakkı gibi sınırlı ayni haklar | Mümkün | Her türlü sınırlı ayni hak tesisi mümkündür |
| Satış vaadi sözleşmesi şerhi | Mümkün değil | Satış vaadi hariç tutulmuştur |
| Malikin ölümü hâlinde intikal | Mümkün | Taahhüt beyanının mirasçılar adına taşınması şartıyla |
| Mahkeme kararı, cebri satış, kamulaştırma | Genel Müdürlüğe intikal ettirilir | Alınacak cevap doğrultusunda işlem yapılır |
| Malikin talebiyle satış | Önce taahhüdün terkini gerekir | Terkin talebi nüfus idaresine bildirilir |
Malikin talebi dışında vuku bulan mülkiyete ilişkin değişiklikler, yani mahkeme kararı, cebri satış veya kamulaştırma gibi durumlar, Kılavuza göre Genel Müdürlüğe intikal ettirilir ve alınacak cevap doğrultusunda işlem yapılır; bu tür durumlarda mahkeme kararı veya cebri icra kararının varlığı tapu siciline de işlenir. Malikin ölümü hâlinde ise intikal işlemi, taahhüt beyanının mirasçılar adına taşınması şartıyla yapılır. Mirasçılar taşınmazı belirtmeyle birlikte devralır ve kalan süre onlar bakımından da devam eder.
Kredi, İpotek ve Cebri Satış Riski
Kılavuz, taşınmazın kredi ve ipotekle ilişkisini ayrıntılı düzenler. Taşınmazın döviz kredisi kullanılarak satın alınması hâlinde aranan tutarın tespitinde satış bedelinden kredi tutarı düşülür ve kalan kısmın Yönetmelikte aranan tutarı sağlaması gerekir. İpotek borcunun ödenerek ipoteğin terkin edilmesi hâlinde ise döviz alım belgelerindeki miktarın aranan tutarı sağlaması koşuluyla taahhüt talebi karşılanır. Kanuni ipotekli taşınmazlar vatandaşlık edinimine konu edilmez.
En önemli risk cebri satıştır. Kılavuza göre ipotekli veya hacizli olarak edinilen taşınmazların cebri satış suretiyle elden çıkması durumunda, verilen Taşınmaz Yatırımı Tespit Belgeleri iptal edilmek amacıyla ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne intikal ettirilmek üzere Genel Müdürlüğe bildirilir. Tespit belgesinin iptali, vatandaşlığın dayanağının ortadan kalkması anlamına gelebileceğinden, ipotekli veya hacizli taşınmazla vatandaşlık kazanan yatırımcının borçlarını özenle takip etmesi gerekir.
Tespit belgesinin iptaline karşı dava yolu uygunluk belgesi ve tespit belgesi iptali rehberimizde anlatılmıştır.
Birden Fazla Taşınmazla Vatandaşlık ve Kısmi Satış
Kılavuza göre satış yoluyla edinilecek taşınmaz sayısında herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır; Yönetmelikte belirtilen tutarın sağlanması esastır. Bu yüzden birçok yatırımcı eşiği birden fazla taşınmazla karşılamıştır. Satış vaadine dayalı başvurularda ise aranan tutarın tek sözleşmeyle sağlanması ve vaade konu taşınmazların bu sözleşmede belirlenmiş olması gerekir; birden fazla satış vaadi sözleşmesine dayalı başvurular dikkate alınmaz. Taşınmazın hisseli olarak edinimiyle vatandaşlık başvurusunda bulunulması da mümkün değildir.
Birden fazla taşınmazla vatandaşlık kazanan yatırımcı, taşınmazlardan birini süre dolmadan satmak istediğinde ayrı bir soruyla karşılaşır: kalan taşınmazlar eşiği hâlâ karşılıyorsa bu satış vatandaşlığı etkiler mi? Kılavuz bu durumu ayrıca düzenlemez. Erken terkin talebinin nüfus idaresine bildirilmesine ilişkin kural her taahhüt belirtmesi için geçerli olduğundan, bu satış da bildirime konu olur. Kalan taşınmazların değerleme, döviz alım belgesi ve dekont tutarlarının Yönetmelikteki eşiği ayrı ayrı karşılayıp karşılamadığı, satıştan önce belgeleriyle hesaplanmalıdır.
Birden fazla taşınmazla vatandaşlıkta dikkat edilecekler
| Konu | Kılavuzdaki kural | Satış bakımından anlamı |
|---|---|---|
| Taşınmaz sayısı | Sınırlama yoktur; tutarın sağlanması esastır | Eşik birden fazla taşınmazla karşılanmış olabilir |
| Satış vaadi | Tutarın tek sözleşmeyle sağlanması gerekir | Sözleşmedeki taşınmazlar birlikte değerlendirilir |
| Hisseli edinim | Hisseli edinimle vatandaşlık başvurusu yapılamaz | Taşınmazın tamamı yatırımcı adına kayıtlıdır |
| Taahhüdü alan müdürlük | Satışla birlikte talepte satışı yapan müdürlük; sonradan talepte en fazla taşınmazın bulunduğu müdürlük | Terkin başvurusu bu müdürlüğe yapılır |
| Tespit belgesi | Taahhüdü tesis eden müdürlüğün bağlı olduğu yetkili bölge müdürlüğünce verilir | Belgenin tarihi erken terkin bakımından belirleyicidir |
Örnek Senaryolar
Sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Vatandaşlık çıktı, edinimden iki yıl sonra ev satılmak isteniyor | Terkin talebi karşılanır ve nüfus idaresine bildirilir; satışın nedeni belgelenmeli, geçişkenlik değerlendirilmelidir |
| Edinimden üç yıl geçti, ev satılacak | Malik terkin ister; satış serbesttir; alıcı bu evle vatandaşlık alamaz |
| Ev kiraya verilecek, kira sözleşmesi tapuya şerh edilecek | Mümkündür; satış vaadi hariç her türlü şerh tesis edilebilir |
| Malik vefat etti, süre dolmadı | İntikal yapılır; taahhüt beyanı mirasçılar adına taşınır |
| Ev ipotekli alınmıştı, borç ödenmedi ve cebri satış yapıldı | Tespit belgesinin iptali için Genel Müdürlüğe bildirim yapılır |
| Satış vaadiyle vatandaşlık alındı, iki yıl sonra vaat satışa dönüştü | Kalan süre için yeni taahhüt alınır; önceki belirtme terkin edilir |
| Üç yıl sonra ev önceki malike satıldı | Devir, vatandaşlık sürecinin gözden geçirilmesi için nüfus idaresine iletilmek üzere bildirilir |
Üç Yıl Dolduktan Sonra Satış
Üç yıllık süre dolduktan sonra malik, tapu müdürlüğüne başvurarak taahhüt belirtmesinin terkinini ister ve taşınmazı serbestçe satabilir. Satış vaadi yoluyla vatandaşlık kazanan ve süre dolduktan sonra vaadi satışa dönüştüren kişiden yeni bir taahhüt alınmaz.
Süre dolduktan sonra da dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır. Birincisi, Kılavuza göre taşınmaz edinimi yoluyla Türk vatandaşlığı kazanmış yabancı gerçek kişilerin taahhüt süresi sona erdikten sonra taşınmazı bir önceki malikine devretmesi hâlinde, vatandaşlık kazanım sürecinin gözden geçirilmesine yönelik olarak durum Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne iletilmek üzere Genel Müdürlüğe bildirilir. İkincisi vergidir: iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılan taşınmazlardan doğan kazançlar değer artışı kazancıdır (GVK mük. m.80/6). Üç yıl ile beş yıl arasındaki satışlarda bu hüküm ayrıca değerlendirilmelidir.
Alıcı Kim Olabilir? Yeni Yatırımcıya Satışta Sınırlamalar
Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanmış bir kişinin taşınmazını satarken en çok gözden kaçan nokta, alıcı havuzunun sınırlı olmasıdır. Kılavuz, vatandaşlık amacıyla edinilecek taşınmazlar için taraflara ilişkin şartlar koyar. Bu şartlar, sizin taşınmazınızı yeni bir yatırımcının vatandaşlık başvurusuna konu etmesini büyük ölçüde engeller.
Kılavuza göre vatandaşlık edinimine konu edilemeyecek taşınmazlar
| Şart | Anlamı | Satıcı bakımından sonucu |
|---|---|---|
| Bir taşınmaz sadece bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilir | Vatandaşlığa esas alınmış taşınmaz ikinci kez kullanılamaz | Sizin taşınmazınızı alan yeni yatırımcı onunla vatandaşlık alamaz |
| Taşınmaz, 12/1-b kapsamında vatandaşlık kazanmış kişiler adına kayıtlı olmamalıdır | Vatandaşlıktan önce veya sonra edinilmiş olması fark etmez | Adınıza kayıtlı başka taşınmazlar da yeni yatırımcıya vatandaşlık amacıyla satılamaz |
| Taşınmaz, son üç yıl içinde bir yabancı veya 12/1-b kapsamında vatandaş olan kişi tarafından Türk vatandaşına veya şirketine devredilmiş olmamalıdır | Ara devirlerle sınırlamanın aşılması önlenir | Taşınmazı bir Türk vatandaşına satarsanız, o kişi de üç yıl boyunca vatandaşlık amacıyla satamaz |
| Taşınmaz yabancılar adına kayıtlı olmamalıdır | Yabancıdan yabancıya vatandaşlık amaçlı satış yapılamaz | Yabancı statüsündeki malikin taşınmazı da vatandaşlığa konu edilemez |
Bu yüzden üç yıl sonra satış planlayan yatırımcının alıcı havuzu esas olarak Türk alıcılardan ve vatandaşlık amacı taşımayan yabancılardan oluşur. Yabancı alıcılar için Tapu Kanunu’nun 35. maddesindeki genel şartlar ayrıca aranır. Satış fiyatı ve pazarlama planı bu sınırlamalar dikkate alınarak yapılmalıdır. Yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin genel kurallar için yabancıların taşınmaz edinimi rehberimize bakabilirsiniz.
Satışta Hazırlanacak Belgeler
Taahhütlü bir taşınmazın satışı, sıradan bir satıştan daha fazla belge gerektirir. Bu belgeler hem tapu işlemini hızlandırır hem de satışın vatandaşlık dosyası bakımından sorgulanması hâlinde iyi niyetin delili olur.
Satış öncesinde hazırlanacak belgeler
| Belge | Amaç |
|---|---|
| Güncel tapu kaydı | Taahhüt belirtmesinin metnini, tarihini ve diğer şerhleri görmek |
| Edinime ait resmi senet | Edinim tarihini ve taahhüt cümlesini teyit etmek |
| Taşınmaz Yatırımı Tespit Belgesi ve vatandaşlık kararı | Erken terkin kuralının hangi aşamada uygulanacağını belirlemek |
| Satış nedenini gösteren belgeler | Süre dolmadan yapılan satışın zorunlu nedenini açıklamak |
| Varsa geçişkenlik kapsamındaki yeni yatırımın belgeleri | Sürenin başka bir yatırım türüyle tamamlandığını göstermek |
| Alıcıya ilişkin bilgiler | Alıcının önceki malik veya ona yakın biri olmadığını göstermek |
| Banka kayıtları | Satış bedelinin banka kanalıyla alındığını göstermek |
Yabancı bir alıcıya satış yapılacaksa, alıcının taşınmaz edinebilmesi için Tapu Kanunu’nun 35. maddesindeki şartları sağlaması gerekir: Cumhurbaşkanınca belirlenen ülkelerin vatandaşı olan yabancı gerçek kişiler, kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla Türkiye’de taşınmaz edinebilir ve edinilen taşınmazların toplam alanı özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün yüzde onunu ve kişi başına ülke genelinde otuz hektarı geçemez. Bankacılık ve tapu işlemlerinde yabancılara uygulanan kontroller için MASAK rehberimize bakabilirsiniz.
Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı İçin Taahhüt
Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcı bakımından taahhüt belirtmesi farklı bir anlam kazanır. Kanun ve Yönetmelik, iptalden sonra belirtmenin ne olacağını ayrıca düzenlemez; yol gösteren yine Kılavuzun terkin ve taahhütlü taşınmazlara ilişkin genel kurallarıdır. İptal kararında malların tasfiyesi istenmişse taşınmaz bir yıl içinde elden çıkarılmalıdır; karara karşı dava açılırsa tasfiye dava sonuna bırakılır (5901 m.33). Bu durumda satışın zamanlaması ve terkin talebinin davaya etkisi birlikte düşünülmelidir. Ayrıntılar vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının taşınmazları rehberimizde, satıcıya karşı haklar ise parayı geri alma rehberimizde anlatılmıştır.
Satmadan Önce Yol Haritası
- Tapu kaydını alın. Taahhüt belirtmesinin metnini, başlangıç tarihini ve taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz ve şerhleri kontrol edin.
- Süreyi hesaplayın. Edinim, beyan veya şerh tarihine göre üç yılın ne zaman dolduğunu belirleyin.
- Süre dolmadıysa nedeni belgeleyin. Satışın zorunlu nedenini, örneğin sağlık, iş veya aile durumunu gösteren belgeleri hazırlayın.
- Geçişkenliği değerlendirin. Süreyi başka bir yatırım türüyle tamamlamak mümkünse, ilgili kurumla usulü önceden netleştirin.
- Alıcıyı doğru seçin. Önceki malike veya ona yakın kişilere satıştan kaçının; yeni bir yatırımcının bu taşınmazla vatandaşlık alamayacağını hesaba katın.
- Terkin başvurusunu yapın. Tapu müdürlüğüne terkin talebiyle başvurun; süre dolmadıysa talebin nüfus idaresine bildirileceğini bilerek hareket edin.
- Vergiyi hesaplayın. İktisaptan itibaren beş yıl içindeki satışlarda değer artışı kazancını önceden hesaplayın (GVK mük. m.80/6).
- Bedeli banka kanalıyla alın. Satış bedelinin bankadan, tapudaki işlemle ilişkilendirilebilir şekilde alınması ileride doğabilecek soru işaretlerini önler.
Sık Yapılan Hatalar
- Belirtmenin kendiliğinden silineceğini sanmak. Süre dolduğunda da terkin için malikin başvurması gerekir.
- Süreyi vatandaşlık kararından başlatmak. Süre edinim, beyan veya şerh tarihinden başlar.
- Satış vaadi sözleşmesiyle “ön satış” yapmaya çalışmak. Taahhüt süresince satış vaadi şerh edilemez.
- Taşınmazı önceki malike geri satmak. Bu devir nüfus idaresine bildirilir ve muvazaa şüphesini güçlendirir.
- İpotek borcunu ihmal etmek. İpotekli veya hacizli edinilen taşınmazın cebri satışı, tespit belgesinin iptali için bildirime yol açar.
- Yeni bir yatırımcıya satmayı planlamak. Bu taşınmaz ikinci kez vatandaşlık edinimine konu edilemez.
- Vergiyi hesaba katmamak. Beş yıl içindeki satışlarda değer artışı kazancı doğabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vatandaşlık için aldığım evi 3 yıl dolmadan satabilir miyim?
Hukuken mümkündür; ancak önce taahhüt belirtmesinin terkini gerekir. Kılavuza göre tespit belgesi verildikten sonra ve üç yıl dolmadan yapılan terkin talebi karşılanır ve Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüğüne ivedilikle bildirilir.
3 yıllık süre ne zaman başlar?
Satış ile birlikte verilen taahhütte edinim tarihinden, sonradan ayrı başvuruyla verilen taahhütte beyan tarihinden, satış vaadinde şerh tarihinden başlar.
3 yıl dolunca şerh kendiliğinden kalkar mı?
Hayır. Belirtme üç yıllık sürenin dolması hâlinde malikin talebi üzerine terkin edilir. Tapu müdürlüğüne başvurmanız gerekir.
Erken satarsam vatandaşlığım iptal edilir mi?
Kanun ve Yönetmelik erken satışın vatandaşlık bakımından sonucunu ayrıca düzenlememiştir. 31. madde kazanmaya yol açan yalan beyan veya gizlemeyi arar. Ancak terkin talebi nüfus idaresine bildirildiği için dosyanın yeniden incelenmesi riski vardır.
Evi kiraya verebilir miyim?
Evet. Kılavuza göre taahhütlü taşınmazlarda satış vaadi hariç her türlü şerh ve sınırlı ayni hak tesisi mümkündür; kira sözleşmesi tapuya şerh de edilebilir.
Ev üzerinde ipotek kurabilir miyim?
Evet, ipotek bir sınırlı ayni haktır ve taahhüt süresince kurulabilir. Ancak ipotekli veya hacizli olarak edinilen taşınmazın cebri satışla elden çıkması hâlinde tespit belgesinin iptali için bildirim yapılır.
Ölürsem ev mirasçılarıma nasıl geçer?
İntikal işlemi, taahhüt beyanının mirasçılar adına taşınması şartıyla yapılır. Kalan süre mirasçılar bakımından da devam eder.
Evi satıp parayı bankaya yatırarak süreyi tamamlayabilir miyim?
Yönetmelik, belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla yatırım türleri arasında geçişkenliğe izin verir (m.20/8). Usul ve esasları tespiti yapan kurum belirler (m.20/9); geçilecek türün tutar ve tutma şartlarının sağlanması gerekir.
Evimi vatandaşlık almak isteyen başka bir yabancıya satabilir miyim?
Satabilirsiniz; ancak o kişi bu taşınmazla vatandaşlık alamaz. Kılavuza göre bir taşınmaz sadece bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilir ve 12/1-b kapsamında vatandaşlık kazanmış kişiler adına kayıtlı taşınmazlar vatandaşlık edinimine konu edilemez.
Satış vaadi sözleşmesiyle vatandaş oldum, ne zaman satabilirim?
Kılavuza göre satış vaadi yoluyla vatandaşlık kazananlar adına satış yapılmadan beyan belirtmesi terkin edilmez. Vaat üç yıl içinde satışa dönüşürse kalan süre için yeni taahhüt alınır; üç yıl dolduktan sonra dönüşürse taahhüt alınmaz.
Evi önceki sahibine geri satabilir miyim?
Hukuken mümkündür; ancak Kılavuza göre taahhüt süresi dolduktan sonra bile taşınmazın önceki malike devri, vatandaşlık sürecinin gözden geçirilmesi için nüfus idaresine iletilmek üzere bildirilir.
Birden fazla evle vatandaş oldum, birini satabilir miyim?
Kılavuz bu durumu ayrıca düzenlemez. Erken terkin talebi nüfus idaresine bildirileceğinden, kalan taşınmazların değerleme, döviz alım belgesi ve dekont tutarlarının eşiği ayrı ayrı karşılayıp karşılamadığı satıştan önce hesaplanmalıdır.
Taahhüt şerhi hangi tapu müdürlüğünde terkin edilir?
Satışla birlikte verilen taahhüt satışı yapan tapu müdürlüğünce tesis edilir; sonradan ayrı başvuruyla verilen taahhüt ise en fazla taşınmazın edinildiği müdürlükçe alınır. Terkin başvurusu taahhüdün kayıtlı olduğu müdürlüğe yapılır.
Satışta vergi öder miyim?
İktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılan taşınmazlardan doğan kazanç değer artışı kazancıdır (GVK mük. m.80/6). Üç ile beş yıl arasındaki satışlarda bu hüküm ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Rehberler
- Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
- Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığında Hangi Yatırım?
- Türk Vatandaşlığına Yatırım Yoluyla Alınma (m.12/1-b)
- Yabancı Yatırımcı Gayrimenkulü Kendi Adına mı, Şirket Üzerinden mi Almalı?
- Yabancılar Türkiye’de Taşınmaz Alabilir mi?
- Yatırım Uygunluk Belgesi (TYTB) İptal Edildi: Ne Yapmalı?
- Yatırım Yoluyla Alınan Vatandaşlık İptal Edildi veya Geri Alındı: Ne Yapmalı?
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcının Taşınmazları Ne Olur?
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Parasını Nasıl Geri Alır?
- Yatırımcının Vatandaşlığı İptal Edildi: Eş ve Çocuklar Ne Olur?
- Yabancı Uyrukluların Banka ve Gayrimenkul İşlemlerinde MASAK
- Mevduat, Devlet Tahvili, Fon ve BES Yoluyla Alınan Vatandaşlığın İptali
Satıştan önce taahhüdünüzü birlikte değerlendirelim
Taahhüt süresinin hesabı, erken terkin, geçişkenlik, ipotek ve cebri satış riski, alıcı seçimi ve vergi bakımından satış planınızı vatandaşlığınızı riske atmadan birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

