Uzun Dönem İkamet İzni 2026: Sekiz Yıllık Kesintisiz İkamet Hesabı, Gelir ve Sigorta Şartları, Sağladığı Haklar, Süresiz Çalışma İzni, İptal ve Yeniden Başvuru (6458 m.42-45)
29 Mayıs 2026

Uzun Dönem İkamet İzni 2026: Sekiz Yıllık Kesintisiz İkamet Hesabı, Gelir ve Sigorta Şartları, Sağladığı Haklar, Süresiz Çalışma İzni, İptal ve Yeniden Başvuru (6458 m.42-45)

Uzun dönem ikamet izni, Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış veya Bakanlığın belirlediği şartlara uyan yabancılara verilen süresiz ikamet iznidir. Bakanlık onayıyla valilikler tarafından verilir ve 6458 sayılı Kanun’un 42-45. maddelerinde düzenlenir. Başvuruda beş şart birlikte aranır: sekiz yıllık kesintisiz ikamet, son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzeni ile kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturmamak. Sekiz yılın hesabında öğrenci ikamet izinlerinin yarısı sayılır. Yönetmeliğin 40. maddesine göre başvuru tarihinden geriye doğru her bir yıllık dilimde 180 günü, son beş yılda 365 günü aşan kesinti bulunmamalıdır. Tek seferde altı ayı geçen yurt dışı kalışı olan başvuru doğrudan reddedilir. İzin sahibi askerlik, seçme ve seçilme, kamu görevine girme ve muaf araç ithali dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. İzin yalnızca iki hâlde iptal edilir: ciddi tehdit ve mazeretsiz olarak kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalış.

Sekiz yılınız gerçekten doldu mu?

Giriş-çıkış dökümünüzü Yönetmeliğin yıllık dilim yöntemine göre birlikte hesaplayalım; ret veya iptal kararı varsa dava yolunu aynı gün çıkaralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Kapsam notu. Bu yazı 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 22, 24, 25, 27, 28, 42, 43, 44, 45 ve 54. maddelerine, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in (RG 17.03.2016, 29656) 21, 22, 26, 27, 40, 41, 42 ve 43. maddelerine ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 10. maddesine dayanır. Kanun’un 42. maddesinin birinci fıkrasındaki ve 43. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Göç Politikaları Kurulunun” ibareleri 2019’da 7196 sayılı Kanunla “Bakanlığın” olarak değiştirilmiştir. Kanun’un 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki kısıtlama yetkisi de 703 sayılı KHK ile Cumhurbaşkanına verilmiştir. Yönetmeliğin 40. ve 41. maddelerinde eski ibareler hâlâ yer almaktadır; normlar hiyerarşisi gereği Kanun’daki güncel metin uygulanır.

Uzun Dönem İkamet İzni Nedir? Kimler Alabilir?

Uzun dönem ikamet izni, Kanun’da süre sınırı olmaksızın verilen tek ikamet izni türüdür (Yönetmelik m.27/1-ç). Kısa dönem izninde en fazla iki yılda bir, aile izninde en fazla üç yılda bir yapılan uzatma başvurusu bu izinde söz konusu değildir (m.31/2, m.34/1). Kanun’un 42. maddesinin birinci fıkrası iki ayrı yol öngörür: Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olmak veya Bakanlığın belirlediği şartlara uymak. Her iki yolda da izin Bakanlığın onayıyla valilikler tarafından verilir. Başvuru valiliğe yapılır (m.22/1-c).

Bakanlığın belirlediği şartlar yolunda Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası, birinci fıkranın (d) bendi dışındaki şartların aranmayacağını düzenler. Bu yolda sekiz yıllık ikamet, sosyal yardım, gelir ve sağlık sigortası şartları aranmaz; kamu düzeni ve kamu güvenliği şartı ise her hâlde aranır.

Uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmayanlar

StatüSonuçDayanak
MülteciGeçiş hakkı yok6458 m.42/2; Yönetmelik m.26/8
Şartlı mülteciGeçiş hakkı yok6458 m.42/2; Yönetmelik m.26/8
İkincil koruma statüsü sahibiGeçiş hakkı yok6458 m.42/2; Yönetmelik m.26/8
İnsani ikamet izni sahibiGeçiş hakkı yok6458 m.42/2; Yönetmelik m.26/8
Geçici koruma sağlanan yabancıGeçiş hakkı yok6458 m.42/2; Yönetmelik m.26/8

Bu kişilerin Türkiye’de uzun yıllar kalmış olması tek başına uzun dönem iznine geçiş hakkı vermez. Koruma statüleri kendi hukuki rejimine tabidir. Ancak bu kişiler başka bir ikamet iznine geçerek, örneğin çalışma izni veya aile ikamet izni alarak, sonradan sekiz yıllık süreyi kendi izinleriyle doldurabilir. Ayrıntılar için İnsani İkamet İzni ve Geçici Koruma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Beş Şart: 6458 m.43 ve Yönetmelik m.40

Uzun dönem ikamet iznine geçiş şartları

ŞartYönetmelikteki ayrıntıSağlanmazsa
a) Kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olmakYıllık dilim yöntemiyle hesaplanır (Yönetmelik m.40/2)Ret
b) Son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmakBaşvuru tarihi itibarıyla kontrol edilir (Yönetmelik m.40/4)Talep olumsuz sonuçlandırılır
c) Kendisi ve varsa ailesi için yeterli ve düzenli gelirNet asgari ücret; aile ferdi başına asgari ücretin üçte biri; üçüncü kişi taahhüdü kabul edilmez (Yönetmelik m.40/5)Ret
ç) Geçerli sağlık sigortasıBaşvuru tarihi itibarıyla geçerli olmalı (Yönetmelik m.40/6)Talep olumsuz sonuçlandırılır
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamakGerektiğinde güvenlik birimleriyle araştırılır (Yönetmelik m.40/7)Ret

Gelir şartında Yönetmeliğin 40. maddesinin beşinci fıkrası iki ölçü koyar. Birincisi, yabancının başvuru yaptığı yıl itibarıyla geçerli net asgari ücret kadar aylık giderini karşılayabilecek maddi güce sahip olmasıdır. İkincisi, ailesi varsa toplamda asgari ücretten az olmamak üzere kendisi dâhil her bir aile üyesi için asgari ücretin üçte biri kadar gideri karşılayabilmesidir. Örneğin eşi ve iki çocuğuyla yaşayan bir yabancıda dört kişilik aile için asgari ücretin üçte dördü kadar gelir aranır. Gelir kaynağının tespitinde üçüncü kişilerin taahhütleri kabul edilmez; bir akrabanın “masraflarını ben karşılarım” beyanı bu şartı karşılamaz.

Kanun “yeterli ve düzenli” ifadesini kullandığından gelirin yalnızca miktarı değil, sürekliliği de gösterilmelidir. Kesintisiz sigorta hizmet dökümü, maaş bordroları, vergi levhası, kira geliri belgeleri ve düzenli banka hareketleri birlikte sunulmalıdır. Sağlık sigortasının başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması gerekir; süresi başvurudan önce biten bir poliçe talebin olumsuz sonuçlanmasına yol açar. Sigorta konusunda Yabancılarda Sağlık Sigortası Yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.

Sekiz Yılın Hesabı: 6458 m.28 ve Yönetmelik m.40/2

Uzun dönem başvurularının büyük bölümü sekiz yılın hesabında düğümlenir. Hesabın iki kaynağı vardır. Kanun’un 28. maddesi genel kuralı koyar: zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri hariç, bir yılda toplam altı ayı geçen veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan Türkiye dışında kalışlar ikamette kesinti sayılır ve kesinti hâlinde önceki izin süreleri hesaba katılmaz. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre öğrenci ikamet izinlerinin yarısı, diğer ikamet izinlerinin ise tamamı sayılır. Yönetmeliğin 40. maddesinin ikinci fıkrası ise bu kuralın uzun dönem başvurularında nasıl uygulanacağını adım adım düzenler.

Yönetmelik m.40/2: kesintinin hesaplanma yöntemi

BentKural
aHesaplamada başvuru tarihi esas alınır. Yurt dışında geçen süreler ve ikamet izni olmadan Türkiye’de kalınan süreler kesintidir.
bBaşvuru tarihinden geriye doğru birer yıllık dilimlere bakılır; bir dilimde toplam 180 günü aşan kesinti yoksa bir önceki dilime geçilir ve sekiz yıl tamamlanana kadar devam edilir.
cYıllık dilimlerde 180 günü aşan kesinti yoksa son beş yıllık dilimde toplam 365 günü aşan kesinti olup olmadığına bakılır.
çSekiz yıl içinde bir seferde veya peş peşe, yurt dışında ya da ikametsiz olarak Türkiye’de geçirdiği süre altı ayı geçen yabancının talebi dilim hesabına geçilmeden olumsuz sonuçlandırılır.
dSınır dışı edilen yabancının önceki ikamet izni süreleri toplamaya katılmaz.

Yönetmeliğin üçüncü fıkrası, 6458 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce alınan ikamet izinlerinin de bu yönteme göre hesaba katılacağını belirtir. Dolayısıyla Kanun’un ikamet hükümlerinin yürürlüğe girdiği 11 Nisan 2014’ten önce ikamet tezkeresiyle geçen süreler de sekiz yıla dâhildir.

Yönetmelikteki yöntem, Kanun’daki istisnaları tekrar etmez; ancak bu istisnalar Kanun hükmü olduğu için her hesapta uygulanır. Zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedeniyle yurt dışında geçen süreler kesinti hesabına katılmaz (m.28/1). Bu süreler belgelenmelidir: yurt dışındaki askerlik veya zorunlu hizmet yazısı, öğrenci belgesi, hastane raporu ve tedavi kayıtları başvuru dosyasına eklenmelidir. Mazeret yalnızca belgelenen dönemi kurtarır; üç aylık tedavinin belgelendiği ama kalan iki ayın tatil olduğu bir kalışta yalnızca üç ay hesap dışında tutulur.

Sekiz yıl hesabında izin türlerinin ağırlığı (6458 m.27, m.28/2)

İzin türüHesaba katılma
Kısa dönem ikamet izniTamamı
Aile ikamet izniTamamı; anlaşmalı evlilik nedeniyle iptal edilen izin hiç sayılmaz (m.37/3)
Çalışma izni ve çalışma izni muafiyetiTamamı; ikamet izni sayılır (m.27/1; 6735 m.12/1)
Öğrenci ikamet izniYarısı
İnsani ikamet izniBu izinle doğrudan geçiş yok (m.42/2)

Uzatma başvurusu sırasında geçen süre de önemlidir. Kanun’un 24. maddesinin ikinci fıkrasına göre süresinde uzatma başvurusu yapan yabancıya verilen belgeyle, izin süresi sona ermiş olsa dahi karar verilinceye kadar Türkiye’de ikamet edilebilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre uzatılan izinler, önceki iznin bitim tarihinden itibaren başlatılır. Bu nedenle süresinde yapılmış uzatma başvurusunun değerlendirildiği dönem, Yönetmeliğin 40. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendindeki “ikamet izni almadan Türkiye’de kalınan süre” sayılmamalıdır. Buna karşılık izin süresi geçirildikten sonra yapılan başvurularda arada kalan süre ikametsiz kalış olarak kesinti sayılır. Uzatma süreleri için İkamet İzni Uzatma yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Hesaplar

Aşağıdaki örnekler, Kanun’un 28. maddesi ile Yönetmeliğin 40. maddesinin ikinci fıkrasındaki yöntemin birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmıştır.

Öğrenciyken gelen yabancı. Dört yıl lisans ve iki yıl yüksek lisansı öğrenci ikamet izniyle tamamlayan kişi altı yıl Türkiye’de kalmıştır; ancak Kanun’un 28. maddesinin ikinci fıkrasına göre bu süre sayaca üç yıl olarak yazılır. Sekiz yılın tamamlanması için mezuniyetten sonra kısa dönem izniyle veya çalışma izniyle beş yıl daha geçirmesi gerekir. Fiilî ikamet on bir yılı bulur.

Her yıl üç ay yurt dışında kalan çalışan. Yıllık dilimlerin hiçbirinde 180 gün aşılmadığı için (b) bendi bakımından sorun yoktur. Ancak (c) bendine göre son beş yıllık dilimde toplam kesinti yaklaşık 450 gündür ve 365 gün sınırı aşılmıştır. Bu yurt dışı kalışların eğitim, sağlık veya zorunlu kamu hizmeti nedenine dayanmadığı durumda başvuru reddedilir.

Tek seferde yedi ay yurt dışında kalan yabancı. Yedi aylık kalış iki ayrı yıllık dilime bölünüyor ve hiçbir dilimde 180 gün aşılmıyor olsa bile (ç) bendine göre talep dilim hesabına geçilmeden olumsuz sonuçlandırılır. Bu kalış belgelenmiş bir tedavi sürecine dayanıyorsa Kanun’daki sağlık istisnası ileri sürülmelidir.

İzni bittikten iki ay sonra yeni izin alan yabancı. İki aylık ikametsiz dönem (a) bendine göre kesintidir. Bu süre tek başına 180 günü veya altı ayı aşmadığı için dosyayı düşürmez; ancak aynı yıllık dilimdeki yurt dışı kalışlarla toplandığında sınırın aşılmasına yol açabilir.

Daha önce sınır dışı edilmiş yabancı. Sınır dışı etme işleminden önceki izin süreleri toplamaya katılmaz (Yönetmelik m.40/2-d). Sayaç, yeniden Türkiye’ye gelinip ikamet izni alındıktan sonra başlar.

Başvurunuz kesinti gerekçesiyle mi reddedildi?

İdarenin gün hesabını giriş-çıkış dökümünüzle karşılaştıralım, eğitim ve sağlık istisnalarını belgeleyelim; altmış günlük dava süresini kaçırmayın. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Başvuru Süreci

Uzun dönem ikamet izni başvurusu, Kanun’un 22. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yabancının bulunduğu ildeki valiliğe yapılır. Başvurunun ilk aşaması valilikte yürütülür; izin Bakanlığın onayıyla verilir (m.42/1). Yönetmeliğin 22. maddesine göre ikamet izni başvuruları, bilgi ve belgelerin yetkili makama tam olarak teslim edildiği tarihten itibaren en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır; sürenin uzaması hâlinde yabancıya bilgi verilir. Değerlendirme sırasında yabancıyla görüşme yapılabilir.

Başvuru dosyası üç bölümden oluşur. İlki sayaç dökümüdür: önceki ikamet izinlerinin türleri ve süreleri ile resmî giriş-çıkış kayıtları. İkincisi gelir ve sigorta belgeleridir. Üçüncüsü kayıt temizliğidir: son üç yılda sosyal yardım alınmadığı, adli ve idari kayıtlarda sorun olmadığı. Başvurudan önce giriş-çıkış dökümünün alınıp Yönetmelikteki yönteme göre hesaplanması, ret riskini başvurudan önce görmeyi sağlar. İkamet izni başvurusunun genel usulü için İkamet İzni Başvurusu ve Reddi yazımıza bakabilirsiniz.

Uzun Dönem İzninin Sağladığı Haklar (m.44; Yönetmelik m.41)

Kanun’un 44. maddesi bir dışlama listesiyle çalışır: dört konu dışarıda bırakılır, geri kalanda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanma esası benimsenir. Bu yararlanma, özel kanunlardaki düzenlemeler saklı kalmak, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış haklar korunmak ve bu hakların kullanımında ilgili mevzuata tabi olmak şartına bağlıdır.

Uzun dönem ikamet izni sahibinin hakları

KonuDurumDayanak
AskerlikYükümlülük yok6458 m.44/1-a; Yönetmelik m.41/1-a
Seçme ve seçilmeYararlanamaz6458 m.44/1-b; Yönetmelik m.41/1-b
Kamu görevine girmeYararlanamaz6458 m.44/1-c; Yönetmelik m.41/1-b
Muaf olarak araç ithaliYararlanamaz6458 m.44/1-ç; Yönetmelik m.41/1-b
Sosyal güvenlikKazanılmış haklar saklı; ilgili kanunlara tabi6458 m.44/1; Yönetmelik m.41/1-c
İkamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz edinimi ve devriTürk vatandaşlarına uygulanan mevzuata göre yürütülürYönetmelik m.41/1-ç
Özel kanunda Türk vatandaşlığı aranan haklarTalep edilemezYönetmelik m.41/2

Kanun’un 44. maddesinin ikinci fıkrası, bu haklara kısmen veya tamamen kısıtlama getirme yetkisini Cumhurbaşkanına verir. Yönetmeliğin 41. maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bakanlar Kurulu kararıyla” ifadesi değişiklikten önceki metindir.

İznin en önemli pratik sonucu süresiz olmasıdır. Uzatma başvurusu, her uzatmada yeniden gelir ve sigorta belgesi sunma ve izin bitiş tarihini takip etme yükü ortadan kalkar. Ancak süresizlik, adres kaydı ve kimlik belgelerinin güncel tutulması yükümlülüğünü kaldırmaz. Adres kaydı için Yabancı Kimlik Numarası ve Adres Kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Uzun Dönem İzni ve Çalışma: 6735 m.10

Yönetmeliğin 41. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, uzun dönem izni sahibinin çalışma ve ticari faaliyete ilişkin işlemlerinin Türk vatandaşlarına uygulanan mevzuata göre yürütüleceğini söyler. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ise bu konuda özel bir düzenleme içerir: 10. maddenin üçüncü fıkrasına göre Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir; ancak başvuru şartlarını taşımak mutlak bir hak sağlamaz. Aynı maddenin dördüncü fıkrasına göre süresiz çalışma izni olan yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır.

Kanun düzeyindeki bu özel düzenleme karşısında, bağımlı olarak çalışacak uzun dönem izni sahibinin süresiz çalışma izni başvurusu yapması, işveren ve sosyal güvenlik işlemlerinde doğabilecek tereddütleri önler. Çalışma izni türleri için Yabancıların Çalışma İzni ve Çalışma İzni Muafiyeti yazılarımıza bakabilirsiniz.

Aile Üyelerinin Durumu

Uzun dönem izni kişiye özgüdür ve eşe veya çocuklara kendiliğinden geçmez. Uzun dönem izni sahibi, Kanun’un 34. maddesi uyarınca ikamet izinlerinden birine sahip yabancı olarak eşi, ergin olmayan çocuğu ve bağımlı çocuğu için aile ikamet izninde destekleyici olabilir. Destekleyicinin izni süresiz olduğundan aile izni her defasında üç yıla kadar verilebilir. Destekleyicide aranan gelir, barınma, sigorta, adli sicil ve adres kaydı şartları ayrıca aranır (m.35/1).

Aile ikamet izniyle geçen süreler kesintisiz ikamet hesabında tam sayılır (m.28/2). Ancak aile üyelerinin her biri uzun dönem iznine geçmek için kendi sekiz yılını, kendi gelir ve sigorta durumunu ve kendi güvenlik değerlendirmesini ayrı ayrı karşılamak zorundadır. Destekleyicinin uzun dönem izni alması aile üyelerinin sayacını hızlandırmaz. Ayrıntılar için Aile İkamet İzni yazımıza bakabilirsiniz.

İptal: Yalnızca İki Sebep (m.45; Yönetmelik m.42)

Uzun dönem ikamet izninin iptal sebepleri ve sonuçları

SebepUsulSonuç
Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit (m.45/1-a)İlgili güvenlik birimlerinden görüş alınarak tespit edilir (Yönetmelik m.42/1)Kanunda belirtilen ikamet izni türlerinden hiçbirine başvurulamaz (Yönetmelik m.42/4)
Sağlık, eğitim, ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında kalmak (m.45/1-b)Yönetmelik “görev gerekçesi”ni de istisnalara ekler (Yönetmelik m.42/2)Yeniden başvuru mümkündür; sekiz yıl aranmaz (Yönetmelik m.43)

İzin verilirken Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi “tehdit oluşturmamayı” arar; iptal için ise 45. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi “ciddi tehdit” arar. Bu fark, kazanılmış statünün daha yüksek bir eşikle korunduğunu gösterir ve iptal davalarında en güçlü argümanlardan biridir. İdarenin, tehdidin neden “ciddi” olduğunu somut olgularla göstermesi gerekir.

Yurt dışı kalış bakımından ölçü “kesintisiz bir yıldan fazla” süredir. Kanun’un 28. maddesindeki toplam süre ölçüleri, statü kazanıldıktan sonra uzun dönem izninin iptalinde uygulanmaz. Yılın birkaç ayını yurt dışında geçiren bir izin sahibi, arada Türkiye’ye döndüğü sürece bu hükme takılmaz. İptal Bakanlık onayıyla valilik tarafından yapılır ve karar yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir (Yönetmelik m.42/3, m.42/5). İzni iptal edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.54/1-f). Valilik bu işlemlerde yabancının aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır (m.25/1). İptal kararlarının genel rejimi için İkamet İzninin İptali yazımıza bakabilirsiniz.

İptalden Sonra Yeniden Başvuru (Yönetmelik m.43)

Kanun’un 45. maddesinin ikinci fıkrası, kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalış nedeniyle izni iptal edilenlerin yeniden başvurusunu Yönetmeliğe bırakmıştır. Yönetmeliğin 43. maddesi bu başvurular için ayrı bir usul öngörür.

Yönetmelik m.43: iptalden sonra yeniden başvuru

KonuKural
Başvuru yeriYurt dışında konsolosluk, yurt içinde bulunulan ildeki valilik
SüreÖncelikli değerlendirilir, en geç bir ay içinde sonuçlandırılır
Değerlendirme ölçütleriTürkiye’de yerleşme iradesi, Türkiye’deki yakınlar, taşınmaz mal varlığı, aktif iş ve çalışma ilişkileri, sosyal, ekonomik ve kültürel bağlar
ŞartlarUzun dönem şartları kontrol edilir; sekiz yıllık kesintisiz ikamet yeniden aranmaz
KararValilik görüşüyle Bakanlığa gönderilir; Bakanlık onayına tabidir
Yeni gerekçeİstenmez; Türkiye’de bulunanlar iptalin tebliğinden itibaren on gün içinde başvurabilir, harçlar bir kat fazlasıyla alınır (Yönetmelik m.21/11, m.21/12)

Ciddi tehdit gerekçesiyle iptal edilenler için bu yol kapalıdır; Yönetmeliğin 42. maddesinin dördüncü fıkrası bu kişilerin hiçbir ikamet izni türüne başvuramayacağını düzenler. Bu durumda tek yol iptal işlemine karşı dava açmaktır.

Uzun Dönem İzni mi, Türk Vatandaşlığı mı?

İki statünün karşılaştırması

ÖlçütUzun dönem ikamet izniTürk vatandaşlığı (genel yol)
Dayanak6458 m.42-455901 m.11
Aranan ikametKesintisiz sekiz yılBaşvurudan geriye kesintisiz beş yıl
Seçme, seçilme, kamu göreviYokVar
AskerlikYükümlülük yokKanunlara göre yükümlülük doğabilir
Mevcut vatandaşlıkEtkilenmezKendi ülkesinin çifte vatandaşlık rejimine bağlı
Kayıpm.45’teki iki sebep5901 sayılı Kanun’daki sınırlı hâller

Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. maddesi genel yoldan vatandaşlık için başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit, iyi ahlak, yeterli Türkçe, geçimini sağlayacak gelir veya meslek ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması şartlarını arar. Bu şartlar uzun dönem dosyasında belgelenen unsurlarla büyük ölçüde örtüşür. Seçimi çoğu zaman kişinin kendi ülkesinin çifte vatandaşlık rejimi belirler. Ayrıntılar için Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı ve Yatırım Yoluyla Vatandaşlık yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ret ve İptale Karşı Dava

Uzun dönem başvurusunun reddi ve iznin iptali idari işlemdir. Bu işlemlere karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır (2577 m.7). Yetkili mahkeme, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesidir (2577 m.32/1). İşlem Bakanlık onayına dayandığından, onay yazısının ve hesaplamaya esas alınan giriş-çıkış kayıtlarının dosyaya getirtilmesi istenmelidir (2577 m.20/1). İptal işleminde, yabancının mevcut izni başka bir izinle desteklenmiyorsa yürütmenin durdurulması da talep edilmelidir (2577 m.27/2).

Kesinti gerekçeli retlerde tartışma sayısaldır ve bu nedenle kazanılabilir bir alandır. İdarenin gün hesabı resmî giriş-çıkış dökümüyle karşılaştırılır, eğitim, sağlık ve zorunlu kamu hizmeti kapsamındaki dönemler belgeyle ayrılır ve süresinde yapılmış uzatma başvurularının değerlendirme dönemleri ikametsiz kalış sayılmışsa bu hata ortaya konur.

Kesinti Gerekçesiyle Reddedilen Başvuru İçin Dava Dilekçesi

Aşağıdaki metin, uzun dönem ikamet izni başvurusu sekiz yıllık kesintisiz ikamet şartının sağlanmadığı gerekçesiyle reddedilen yabancı için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus metinden çıkarılmalıdır.

[ … ] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

DAVACI: [Ad Soyad], [uyruğu] uyruklu, Yabancı Kimlik No: [ … ], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
DAVALI: [ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)
DAVA KONUSU: Davacının uzun dönem ikamet izni başvurusunun kesintisiz sekiz yıl ikamet şartının sağlanmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin iptali.
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]

AÇIKLAMALAR

1. Dava süresinde açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7; 6458 sayılı Kanun m.25/2)
Dava konusu işlem davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dava altmış günlük süre içinde açılmıştır.

2. Davacı [tarih]ten bu yana kesintisiz olarak ikamet izniyle Türkiye’de bulunmaktadır (6458 sayılı Kanun m.42/1, m.43/1-a)
Davacı [tarih]-[tarih] arasında kısa dönem ikamet izniyle, [tarih]ten başvuru tarihine kadar çalışma izniyle Türkiye’de kalmıştır. Kanun’un 27. maddesi uyarınca çalışma izni ikamet izni sayılır ve 28. maddenin ikinci fıkrası gereği bu sürelerin tamamı hesaba katılır. Başvuru tarihi itibarıyla sekiz yıllık süre [ … ] gün aşılmıştır.

3. Sağlık nedeniyle yurt dışında geçen süre kesinti sayılamaz (6458 sayılı Kanun m.28/1)
İdare, davacının [tarih]-[tarih] arasında yurt dışında geçirdiği [ … ] günü kesinti olarak hesaba katmıştır. Bu süre, davacının [ülke]de gördüğü tedaviye ilişkindir ve hastane kayıtları ile doktor raporu ektedir. Kanun, sağlık, eğitim ve zorunlu kamu hizmeti nedeniyle yurt dışında geçen süreleri kesinti hesabının dışında tutar. Yönetmeliğin 40. maddesinin ikinci fıkrasındaki hesap yöntemi bu istisnayı ortadan kaldıramaz; yönetmelik hükmü kanuna uygun yorumlanmak zorundadır.

4. Yıllık dilim hesabı hatalı yapılmıştır (Yönetmelik m.40/2-b, c)
Yönetmelik, başvuru tarihinden geriye doğru birer yıllık dilimlerde 180 günü, son beş yılda 365 günü aşan kesinti olup olmadığına bakılmasını öngörür. Ekteki resmî giriş-çıkış dökümüne göre sağlık nedeniyle geçen süre ayrıldığında hiçbir yıllık dilimde 180 gün aşılmamaktadır; son beş yıldaki toplam kesinti [ … ] gündür. Dilim bazında hesap tablosu ektedir.

5. Uzatma başvurusunun değerlendirildiği süre ikametsiz kalış değildir (6458 sayılı Kanun m.24/2, m.24/3)
İdare, davacının [tarih]-[tarih] arasındaki dönemi ikamet izni olmadan Türkiye’de kalınan süre olarak saymıştır. Davacı bu dönemde süresinde yaptığı uzatma başvurusu üzerine verilen belgeyle Türkiye’de bulunmuştur. Kanun, bu belgeyle karar verilinceye kadar Türkiye’de ikamet edilebileceğini ve uzatılan iznin önceki iznin bitiminden itibaren başlayacağını açıkça düzenler. Bu süre kesinti sayılamaz.

6. Diğer şartlar eksiksiz sağlanmaktadır (6458 sayılı Kanun m.43/1-b, c, ç, d)
Davacı son üç yılda sosyal yardım almamıştır. Aylık geliri [ … ] TL olup başvuru yılının net asgari ücretinin ve aile üyeleri için aranan tutarın üzerindedir. Başvuru tarihinde geçerli sağlık sigortası bulunmaktadır. Hakkında kamu düzeni ve kamu güvenliği bakımından olumsuz bir kayıt yoktur. İşlemde bu şartlara ilişkin bir ret gerekçesi de yer almamaktadır.

7. İşlemde kişisel durum değerlendirilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.25/1)
Kanun, Türkiye içinden yapılan başvuruların reddinde aile bağlarının, ikamet süresinin ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini emreder. Davacı [ … ] yıldır Türkiye’de yaşamakta, eşi ve çocukları ile birlikte burada bulunmaktadır. İşlemde bu yönde bir değerlendirme yoktur.

8. Delillerin getirtilmesi (2577 sayılı Kanun m.20/1)
Davalı idarenin hesaplamaya esas aldığı giriş-çıkış kayıtlarının, gün hesabının ve Bakanlık onay yazısının dosyaya getirtilmesini talep ediyoruz.

SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle dava konusu işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]

EKLER: Ret işlemi ve tebliğ belgesi, ikamet izni ve çalışma izni belgeleri, resmî giriş-çıkış dökümü, dilim bazında hesap tablosu, hastane kayıtları ve doktor raporu, uzatma başvuru belgesi, gelir belgeleri, sağlık sigortası poliçesi, vekâletname.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

  1. Önceki izinlerin türlerini ve sürelerini çıkarın; öğrenci izinlerini yarım sayın (m.28/2).
  2. Resmî giriş-çıkış dökümünü alın ve başvuru tarihinden geriye yıllık dilimlere bölün (Yönetmelik m.40/2-a, b).
  3. Her dilimde 180 günü, son beş yılda 365 günü aşan kesinti olup olmadığını hesaplayın (Yönetmelik m.40/2-b, c).
  4. Tek seferde veya peş peşe altı ayı aşan yurt dışı kalış veya ikametsiz dönem olup olmadığını kontrol edin (Yönetmelik m.40/2-ç).
  5. Eğitim, sağlık ve zorunlu kamu hizmeti kapsamındaki yurt dışı kalışları belgeleyin (m.28/1).
  6. Son üç yılda sosyal yardım alınmadığını teyit edin (m.43/1-b).
  7. Gelir hesabını aile ferdi sayısına göre yapın ve sürekliliğini belgeleyin (Yönetmelik m.40/5).
  8. Başvuru tarihinde geçerli sağlık sigortası bulundurun (Yönetmelik m.40/6).
  9. Mevcut izninizin süresini takip edin; uzun dönem başvurusu sonuçlanana kadar mevcut izni süresinde uzatın.

Uzun dönem ikamet izni başvurusu, kesinti hesabı ve ret veya iptal davaları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

  • Türkiye’de geçen fiilî süreyi sekiz yıl sanmak; öğrenci izninin yarım sayıldığını hesaba katmamak.
  • Yurt dışı kalışları takvim yılına göre hesaplamak; Yönetmelik başvuru tarihinden geriye yıllık dilimler kullanır.
  • Her yıl ayrı ayrı uygun olduğu için beş yıllık toplam sınırı gözden kaçırmak.
  • Tek seferde altı ayı aşan bir kalışın başvuruyu doğrudan düşüreceğini bilmemek.
  • Tedavi veya eğitim için yurt dışında kalıp bunu belgelememek.
  • İzin süresi geçtikten sonra uzatma başvurusu yaparak ikametsiz dönem oluşturmak.
  • Bir yakının gelir taahhüdüne dayanmak.
  • Uzun dönem izniyle kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Uzun dönem ikamet izninin şartları nelerdir?

Kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olmak, son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzeni ile kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturmamak (m.43/1).

Sekiz yıl nasıl hesaplanır?

Başvuru tarihinden geriye doğru yıllık dilimlere bakılır; her dilimde 180 günü, son beş yılda 365 günü aşan kesinti bulunmamalıdır. Tek seferde altı ayı aşan kalış doğrudan ret sebebidir (Yönetmelik m.40/2).

Öğrenciyken geçen yıllar sayılır mı?

Yarısı sayılır. Dört yıllık lisans öğrenimi sayaca iki yıl olarak yazılır (m.28/2).

Çalışma izniyle geçen süreler sayılır mı?

Evet, tamamı sayılır. Geçerli çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti ikamet izni sayılır (m.27/1).

İkamet izni olmadan Türkiye’de geçen süre kesinti mi?

Evet, ikametsiz kalınan süre kesintidir (Yönetmelik m.40/2-a). Ancak süresinde yapılmış uzatma başvurusu üzerine verilen belgeyle geçen süre bu kapsamda sayılmamalıdır (m.24/2).

Tedavi için yurt dışında kaldığım süre kesinti sayılır mı?

Hayır. Sağlık, eğitim ve zorunlu kamu hizmeti nedeniyle geçen süreler kesinti sayılmaz; ancak belgelenmelidir (m.28/1).

Daha önce sınır dışı edildim, eski izinlerim sayılır mı?

Hayır. Sınır dışı edilen yabancının önceki ikamet izni süreleri toplamaya katılmaz (Yönetmelik m.40/2-d).

Geçici koruma veya insani izinle uzun dönem alınabilir mi?

Hayır. Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahibi, insani ikamet izni sahibi ve geçici korunanlara geçiş hakkı tanınmaz (m.42/2).

Uzun dönem izni ne kadar gelir gerektirir?

En az net asgari ücret kadar; aile varsa toplamı asgari ücretten az olmamak üzere kişi başına asgari ücretin üçte biri kadar. Üçüncü kişi taahhüdü kabul edilmez (Yönetmelik m.40/5).

Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?

Belgelerin tam teslim edildiği tarihten itibaren en geç doksan gün içinde; sürenin uzaması hâlinde yabancıya bilgi verilir (Yönetmelik m.22/2).

Uzun dönem izniyle çalışabilir miyim?

Uzun dönem izni sahipleri 6735 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca süresiz çalışma iznine başvurabilir. Bağımlı çalışmada bu iznin alınması uygulamadaki tereddütleri önler.

Uzun dönem izni hangi hakları vermez?

Seçme ve seçilme, kamu görevine girme ve muaf araç ithali haklarını vermez; askerlik yükümlülüğü de doğurmaz (m.44/1).

Uzun dönem izni hangi hâllerde iptal edilir?

Ciddi tehdit oluşturma ve sağlık, eğitim, zorunlu kamu hizmeti veya görev dışında kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalma hâllerinde (m.45/1; Yönetmelik m.42).

Yılın yarısını yurt dışında geçirirsem iznim iptal olur mu?

Arada Türkiye’ye dönülüyorsa hayır. İptal ölçüsü kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalmaktır (m.45/1-b).

İptal edilen izni geri alabilir miyim?

Yurt dışı kalış nedeniyle iptal edildiyse yeniden başvurabilirsiniz; sekiz yıl aranmaz ve başvuru en geç bir ayda sonuçlanır. Ciddi tehdit nedeniyle iptal edilenler hiçbir ikamet iznine başvuramaz (Yönetmelik m.42/4, m.43).

Ret kararına karşı ne yapabilirim?

Tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz (2577 m.7).

İlgili Rehberler

Post by Av. Fatma Öztürk