Yatırım Danışmanının Yanlış Tavsiyesi ve Sorumluluğu 2026: III-37.1 m.45-50 — Yerindelik Testi, Tavsiyenin Özen ve Objektiflik Şartları, Getiri Vaadi Yasağı, Çıkar Çatışmasının Açıklanması, Banka Personelinin Fon Tavsiyesi (m.45/6) ve Tazminat

Yatırım danışmanlığı, bir yatırım kuruluşunun belli bir kişiye veya mali durumu ve risk tercihi benzer bir gruba sermaye piyasası araçları hakkında yönlendirici yorum ve tavsiyelerde bulunmasıdır (III-37.1 m.45/1) ve yalnızca SPK’dan izinli aracı kurumlar, yatırım bankaları ve portföy yönetim şirketleri tarafından yapılabilir (m.46). Tavsiyenin sonucunun kötü çıkması tek başına kurumu sorumlu kılmaz; sorumluluk, tavsiyenin nasıl verildiğine bakılarak belirlenir. Tebliğ bunun ölçütlerini açıkça sayar: Sözleşmeden önce yerindelik testi yapılır ve tavsiye yatırımcının en uygun kararı almasını sağlayacak yönde verilir; yanıltıcı, aldatıcı veya “en sağlam”, “en iyi” gibi abartılı ifadeler kullanılamaz; tavsiyeler özenle hazırlanır, objektif olur ve güvenilir kaynaklara dayanır; belirli bir getiri vaat edilemez; tahminler tahmin olduğu belirtilerek ve varsayımlarıyla sunulur (m.48/2). Kurum, tavsiyenin objektifliğini etkileyebilecek finansal çıkarlarını ve ihraççıyla ilişkilerini de açıklamak zorundadır (m.50). Banka personelinin fon önerileri yatırım danışmanlığı sayılmasa bile bu kuralların önemli bir kısmına tabidir (m.45/6). Bu rehber, danışmanın ve kurumun yükümlülüklerini, yanlış tavsiye ile gerçekleşmeyen tahmin arasındaki farkı, tazminatın şartlarını ve başvuru yollarını tebliğ maddeleri üzerinden anlatır.

Kısa Cevap

İzinsiz kişilerin, örneğin sosyal medya “uzmanlarının” tavsiyeleri farklı bir rejime tabidir ve izinsiz yatırım danışmanlığı rehberimizde anlatılmıştır. Yazılım görünümündeki sinyal hizmetleri için borsa robotu rehberimize, hesabınızın bir yönetici tarafından yönetildiği durumlar için ise bireysel portföy yönetimi rehberimize bakabilirsiniz.

Yatırım Danışmanlığı Nedir, Kim Yapabilir?

III-37.1 sayılı Tebliğ m.45/1, yatırım danışmanlığını yetkili yatırım kuruluşunun, yatırımcı talebi doğrultusunda veya yatırımcı talebi olmaksızın sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlar hakkında belli bir kişiye veya mali durumları, risk ve getiri tercihleri benzer nitelikteki bir gruba yönelik olarak yönlendirici nitelikte yorum ve tavsiyelerde bulunması olarak tanımlar. Genel yatırım tavsiyeleri ile finansal bilgi sunulması bu kapsamda değildir (m.45/2). Başka portföylerin işlemlerinin takip edilmesini veya kopyalanmasını sağlayan imkânların sunulması da danışmanlık sayılır (m.45/3).

Yatırım danışmanlığı, Kuruldan izin almak kaydıyla yalnızca aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile portföy yönetim şirketleri tarafından yapılabilir (m.46). İzin için kurumun asgari özsermaye yükümlülüğünü yerine getirmesi, dört yıllık lisans eğitimi veren kurumlardan mezun ve finans piyasalarında en az üç yıllık tecrübesi olan yeterli sayıda yatırım danışmanı istihdam etmesi ve bir araştırma birimi oluşturarak yeterli sayıda araştırma uzmanı görevlendirmesi gerekir (m.47/1). Bu şartlar, danışmanlığın bir araştırma altyapısına dayanması gerektiğini gösterir; tavsiyenin kaynaksız ve kişisel bir kanaatten ibaret olması, hizmetin doğasına aykırıdır.

Banka ve Aracı Kurum Personelinin Fon Tavsiyesi: m.45/6

Uygulamada yatırımcıların büyük kısmı, resmî bir danışmanlık sözleşmesi imzalamadan, banka şubesinde veya aracı kurumun müşteri temsilcisinden aldığı öneriyle yatırım yapar. Tebliğ bu durum için özel bir kural koyar: Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformunda veya Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformunda işlem gören yatırım fonları veya emeklilik yatırım fonları ile para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarıyla ilgili olarak müşterilerin risk ve getiri tercihlerine göre verilen yönlendirici tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Ancak her durumda, m.48/2’nin (a) bendi hariç olmak üzere tavsiyenin niteliklerine ilişkin esaslara ve m.50’deki çıkar çatışmasını açıklama esaslarına uyulması zorunludur (m.45/6).

Bu hüküm fon yatırımcıları için büyük önem taşır. Banka personeli fon önerirken yatırımcıyı yanıltıcı, aldatıcı, bilgi ve tecrübe eksikliğini istismar edici, yanlış veya “en sağlam”, “en iyi”, “en güvenilir” gibi abartılı ifadeler kullanamaz; önerisini özenle ve objektif hazırlamak, güvenilir kaynaklara dayandırmak ve belirli bir getiri vaat etmemek zorundadır. Önerilen fon bankanın kendi grubundaki bir portföy yönetim şirketine aitse, bu ilişkinin ve bundan doğan finansal çıkarın açıklanması gerekir. “Mevduattan yüksek ve risksiz” denilerek satılan fonlarda bu kuralların ihlali, tazminat talebinin temelini oluşturur. Bu konu yanıltıcı fon satışı rehberimizde, satışa aracılık eden kuruluşun genel sorumluluğu ise emir mi tavsiye mi rehberimizde ele alınmıştır.

Sözleşmeden Önce: Tanıtıcı Form ve Yerindelik Testi

Yetkili kuruluş, müşteriyle yatırım danışmanlığı çerçeve sözleşmesi imzalamadan önce tanıtıcı bir form sunmak zorundadır. Bu formda Tebliğdeki danışmanlık ilkeleri, tavsiyelerin oluşturulmasında kullanılan bilgi kaynakları, yatırım stratejileri ve analiz yöntemleri, tavsiyelerin sunuluş biçimi ve sıklığı ile olası çıkar çatışmaları yer alır (m.49/1). Sözleşme imzalanmadan önce yerindelik testi yapılması zorunludur ve bireysel portföy yöneticiliğine ilişkin yerindelik esasları danışmanlık için de uygulanır (m.48/1).

Yerindelik testi, sunulacak hizmetin müşterinin yatırım amaçları, mali durumu ve bilgi ve tecrübesiyle uyumlu olup olmadığının değerlendirilmesidir; kurum müşteriden yatırım süresi, risk ve getiri tercihleri, gelir düzeyi ve yatırım amaçlı varlığı ile yaşı, mesleği, eğitimi ve geçmiş işlemleri hakkında yazılı bilgi alır ve hizmeti testin sonucuna uygun olarak sunar (m.40/1-2). Testin sonuçlarına uygun olmayan danışmanlık hizmeti sunulamaz (m.40/5). Müşteri verdiği bilgilerin doğruluğundan sorumludur (m.40/7); kurum ise müşteriye bilgi vermemesi yönünde telkinde bulunamaz ve test belgelerini saklar (m.40/9-10). Uygunluk ve yerindelik testleri arasındaki fark bu rehberimizde anlatılmıştır.

Tavsiyenin Taşıması Gereken Nitelikler: m.48/2

Tebliğ m.48/2, yatırım danışmanlığı faaliyeti sırasında uyulması zorunlu ilkeleri sayar. Bir tazminat uyuşmazlığında bu liste, danışmanın davranışının ölçüldüğü standarttır.

Yetkili kuruluş ayrıca talep hâlinde hedef fiyatın belirlenmesinde kullanılan değerleme esasları ve yöntemine ilişkin özet bilgileri, tavsiyedeki yatırım süresi dâhil “al”, “sat”, “tut” gibi ifadelerin anlamlarını, uygun risk uyarılarını ve kullanılan varsayımlara ilişkin duyarlılık analizlerini ve tavsiyeyi hazırlayanın kimlik bilgilerini açıklamak zorundadır (m.48/3). Bu bilgiler uzunsa, kurumun internet sitesi gibi kolay erişilebilir bir yere açıkça atıf yapılması yeterlidir (m.48/4). Bir uyuşmazlıkta bu hüküm, tavsiyenin dayanağını ve hazırlayanını öğrenmenin en doğrudan yoludur.

Çıkar Çatışmasının Açıklanması: m.50

Yetkili kuruluşlar, sunulan yorum ve tavsiyelerin objektifliğini etkilemesi muhtemel nitelikteki tüm ilişki ve koşulları, özellikle tavsiyenin ilgili olduğu araca ilişkin önemli finansal çıkarlarını veya ihraççıyla olan önemli çıkar çatışmalarını müşteriye açıklamakla yükümlüdür (m.50/1). Bu yükümlülük, kurumla istihdam ilişkisi olan veya herhangi bir sözleşme olmaksızın tavsiyenin hazırlanmasına katılan tüm gerçek ve tüzel kişiler için de geçerlidir (m.50/2). Tavsiyeye konu ihraççı ile kurumun karşılıklı olarak sermayede veya oy haklarında yüzde bir veya daha fazla paya sahip olması, yönetim imtiyazı, kredi sözleşmesi, kira kontratı gibi önemli finansal ilişkiler varsa bunlar müşteriye açıklanır (m.50/3).

Bu kural özellikle şu durumlarda önem kazanır: Kurumun halka arzına aracılık ettiği bir payı önermesi, kurumun grup şirketinin kurduğu fonu önermesi, kurumun kendi portföyünde bulunan ve elden çıkarmak istediği bir aracı önermesi veya kurumun ihraççıya kredi vermiş olması. Açıklama yapılmamışsa, tavsiyenin objektif olmadığı iddiası güç kazanır. Kurumun genel çıkar çatışması politikası da müşteri dışında kalan kişilerden standart ücret ve komisyon dışında mali kazanç elde edilmesi durumlarını dikkate almak zorundadır (III-39.1 m.12/3-ç). Ücret ve gizli gelir konusu komisyon ve ücret rehberimizde ele alınmıştır.

Yanlış Tavsiye mi, Gerçekleşmeyen Tahmin mi?

Yatırım danışmanlığı bir sonuç garantisi değildir. Özenle hazırlanmış, güvenilir analizlere dayanan ve riskleri açıkça belirtilen bir tavsiye, piyasa beklenmedik yöne gittiği için yanlış çıkabilir; bu durum kurumun sorumluluğunu doğurmaz. Vekâlet ilişkisinde özen borcunun ölçüsü, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranıştır (TBK m.506/3). Yatırım kuruluşları da basiretli bir tacir gibi davranmak ve mesleki özeni göstermek zorundadır (III-39.1 m.24/1-b).

Sorumluluğu doğuran, tavsiyenin sonucu değil, verilme biçimidir. Aşağıdaki sorular, tavsiyenin hukuka uygun olup olmadığını belirlemede yol gösterir: Tavsiye yerindelik testiyle uyumlu mu? Dayandığı kaynaklar güvenilir mi ve kaynakların kesinliği hakkındaki şüpheler belirtilmiş mi? Tahmin kesinlik gibi mi sunulmuş? Riskler somut olarak açıklanmış mı? Çıkar çatışması açıklanmış mı? Bu sorulardan birine verilen olumsuz cevap ve zararın bu eksiklikle bağlantısı, tazminat talebinin temelini oluşturur.

Uygulamada Sık Görülen Dört Uyuşmazlık

Emekli müşteriye yüksek riskli ürün. Emeklilik ikramiyesini değerlendirmek isteyen, yerindelik veya uygunluk testinde düşük risk tercihi belirtmiş bir müşteriye, “mevduattan fazla getirir” denilerek serbest fon, yüksek volatiliteli bir hisse sepeti veya kaldıraçlı bir ürün önerilmesi, uygulamada en sık görülen tablodur. Burada ihlal çoğunlukla birden fazla bentte birleşir: profile uygunsuzluk (m.48/2-a), abartılı ve yanıltıcı dil (m.48/2-b) ve örtülü getiri vaadi (m.48/2-e). Uygunluk testinde ürün uygun görülmemişse, bire bir tavsiye yasağı da ihlal edilmiş olur (III-39.1 m.33/9).

Halka arz tavsiyesi. Bir halka arza katılım önerilirken izahnamede yer alan riskler yerine yalnızca olumlu beklentilerin aktarılması veya izahnamede bulunmayan “içeriden” bilgilerle katılımın teşvik edilmesi, halka arz yorumlarında izahname bilgilerinin kullanılmasını isteyen m.48/2-(d) hükmüne aykırıdır. Kurumun aynı zamanda halka arzın aracısı olması hâlinde çıkar çatışması da açıklanmalıdır (m.50/1).

Grup şirketinin borçlanma aracı. Kurumun bağlı olduğu grubun bir şirketinin ihraç ettiği bono veya tahvilin “güvenli, kısa vadeli” diye önerilmesi ve ihraççının sonradan ödeme güçlüğüne düşmesi, çıkar çatışmasının açıklanmaması (m.50/1, m.50/3) ve risklerin somut açıklanmaması bakımından değerlendirilir. Bu durumda yatırımcının ihraççıya karşı alacak hakkı ile kuruma karşı tazminat hakkı birlikte ileri sürülebilir; ödenmeyen borçlanma araçları için tahvil ve bono rehberimize bakabilirsiniz.

Tavsiyeden önce kurumun işlemi. Kurumun bir araştırma raporunu müşterilerine duyurmadan önce aynı yönde kendi portföyü için işlem yapması, yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek araştırma sonuçlarının duyurulmadan önce kendi lehine kullanılması yasağını ihlal eder (m.48/2-ğ). Bu tür davranışlar, piyasa bozucu eylem veya bilgi suistimali bakımından da ayrıca incelenebilir.

Araştırma Raporları ve Bültenler: Genel Tavsiye mi?

Aracı kurumların yayımladığı günlük bültenler, sektör raporları ve şirket analizleri, herkese açık ve kişiye özgü olmadıkları sürece genel yatırım tavsiyesi niteliğindedir ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir (m.45/2). Ancak aynı içerik, belirli bir müşteriye onun portföyüne göre yorumlanarak iletilirse veya mali durumu ve risk tercihleri benzer bir müşteri grubuna özel olarak hazırlanıp sunulursa, yönlendirici tavsiye niteliği kazanabilir (m.45/1). Raporların altına eklenen “yatırım danışmanlığı kapsamında değildir” ibaresi, içeriğin fiilen kişiye özgü bir tavsiye olması hâlinde tek başına belirleyici değildir.

Genel nitelikteki raporlar da hukuki boşlukta değildir. Yatırım kuruluşlarının her türlü yayın, ilan ve duyurusunda objektif olması gerekir; yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgilere dayalı ve müşterilerin tecrübe veya bilgi noksanlıklarını istismar edici açıklamalarda bulunulamaz (III-39.1 m.41/1). Bu nedenle kaynaksız, abartılı veya yanıltıcı bir genel rapor da kurumun sorumluluğunu doğurabilir.

Sözlü Tavsiyenin İspatı

Yanlış tavsiye iddialarının çoğu, telefonda veya şubede yapılan sözlü önerilere dayanır. İspat bakımından üç kaynak önemlidir. Birincisi kurumun kendi kayıtlarıdır: Telefon görüşme kayıtları, müşteri temsilcisinin sistem notları ve e-posta yazışmaları. İkincisi Tebliğin kuruma yüklediği belge saklama yükümlülükleridir: Yerindelik testi belgeleri ve uyarılar saklanır (III-37.1 m.40/10); risk açıklamalarının yapıldığını ispat yükü kuruma aittir (III-39.1 m.25/6). Üçüncüsü müşterinin kendi delilleridir: Mesajlar, tanıklar ve tavsiye ile işlem arasındaki zaman yakınlığı. Tavsiyeden birkaç dakika sonra ve tavsiye edilen üründe gerçekleşen işlem, tavsiyeye güvenildiğinin güçlü bir göstergesidir.

Kurumun Sorumluluğu ve Zararın Hesabı

Yatırım danışmanlığı ilişkisi, kurum ile müşteri arasında vekâlet niteliğinde bir sözleşmeye dayanır. Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.112). Kurum, çalışanlarının işi yürütürken verdiği zarardan da sorumludur; izne bağlı uzmanlık hizmetlerinde bu sorumluluğu önceden kaldıran anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.116/1, m.116/3). Dolayısıyla “tavsiyelerimiz bağlayıcı değildir, sorumluluk kabul edilmez” türünden genel kayıtlar, kurumu Tebliğe aykırı tavsiyeden doğan zarardan kurtarmaz.

Danışmanlıkta alım satım kararı müşteriye ait olduğu için illiyet bağı özel bir önem taşır. Müşterinin, tavsiyeye güvenerek karar verdiğini göstermesi gerekir; tavsiye ile işlem arasındaki zaman yakınlığı, yazışmalar ve ses kayıtları bu bakımdan belirleyicidir. Zarar genellikle, müşteriye yerindelik profiline uygun bir tavsiye verilseydi portföyünün ulaşacağı değer ile fiilen oluşan değer arasındaki fark olarak hesaplanır. Müşterinin kendi davranışı, örneğin açık risk uyarılarına rağmen yatırımını artırması, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olduğu hâllerde hâkime tazminatı indirme yetkisi verir (TBK m.52, m.114/2).

Kurumun genel sorumluluk rejimi aracı kurum sorumluluğu rehberimizde, kurumsal hesaplarda profesyonel müşteri sınıflandırmasının etkisi kurumsal yatırımcı rehberimizde anlatılmıştır. Ayırt etme gücü zayıf yaşlı müşterilere yapılan satışlar için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Profesyonel Müşteriler ve Şirket Hesapları

Profesyonel müşteri olarak sınıflandırılan şirketler ve yüksek portföylü yatırımcılar için koruma kuralları bir ölçüde farklıdır. Talebe dayalı olarak kabul edilenler hariç profesyonel müşterilerden, yerindelik testi kapsamında mali durum ile bilgi ve tecrübeye ilişkin bilgilerin alınması zorunlu değildir (III-37.1 m.40/4); alım satım aracılığında uygunluk testi de yalnızca genel müşterilere yapılır (III-39.1 m.33/1). Buna karşılık tavsiyenin özenle ve objektif hazırlanması, güvenilir kaynaklara dayanması, getiri vaadi içermemesi ve çıkar çatışmalarının açıklanması yükümlülükleri müşterinin türüne göre değişmez (m.48/2, m.50). Şirket hazinesinin yatırım tavsiyesiyle zarar görmesi hâlinde sınıflandırmanın doğru yapılıp yapılmadığı da ayrıca sorgulanır.

Danışman Değişikliği ve Sözleşmenin Sona Ermesi

Çerçeve sözleşmede belirtilen yatırım danışmanı kurumdan ayrılır veya değiştirilirse, kurum durumu müşteriye en seri haberleşme aracıyla bildirmek zorundadır; müşteri yeni danışmanı uygun görmezse sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir (m.49/2). Bunun dışında vekâlet ilişkisinin genel kuralı uygulanır: Taraflar sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin bundan doğan zararını giderir (TBK m.512/1). Danışmanlık ücreti ödeniyorsa, sona erme sonrası ücret iadesi ve dönem hesabı da sözleşmeye göre belirlenir.

Başvuru Yolları ve Süreler

İlk adım, kuruma yazılı itiraz ve kayıt talebidir. Kurumla uzlaşılamazsa TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti, mevzuata aykırılığın tespiti için SPK şikâyeti ve tazminat davası değerlendirilir. Görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk, yatırımcının tüketici sayılıp sayılmamasına göre değişir (yatırımcı tüketici mi rehberi). Kişisel veri niteliğindeki kayıtlar için KVKK m.11 başvurusu kullanılabilir.

Yatırım danışmanlığı vekâlet, alım satım aracılığı ise komisyon niteliğinde bir ilişki olduğundan, bu sözleşmelerden doğan alacaklar için öngörülen beş yıllık sürenin uygulanması ciddi bir ihtimaldir (TBK m.147/5). Zamanaşımını ihtarname değil, dava veya icra takibi keser. Fon uyuşmazlıklarında sürelerin birlikte hesaplanması zamanaşımı rehberimizde anlatılmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Yatırım Kuruluşları İçin Uyum Kontrol Listesi

Yatırım Kuruluşuna İhtarname Örneği

Aşağıdaki metin, danışmanlık sözleşmesi kapsamında veya müşteri temsilcisinin fon önerisiyle zarar eden yatırımcının kuruma göndereceği ihtarname için bir örnektir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Yanlış tavsiye dosyalarında sonucu belirleyen, tavsiyenin sonucu değil, verilme biçiminin ispatıdır. Hukukçular Evi Ankara olarak yerindelik ve uygunluk testlerini, tanıtıcı formları, tavsiye metinlerini ve ses kayıtlarını III-37.1 sayılı Tebliğin 45-50 nci maddeleri karşısında inceliyor; getiri vaadi, abartılı dil, kaynaksız hedef fiyat ve açıklanmayan çıkar çatışması gibi ihlalleri tespit ediyoruz. Uygun profil tavsiyesiyle fiili sonuç arasındaki farkı hesaplayarak hakem heyeti, SPK başvurusu ve tazminat davasını yürütüyoruz. Yatırım kuruluşlarına da danışmanlık süreçlerinin, müşteri temsilcisi uygulamalarının ve fon satış metinlerinin Tebliğe uygunluğu konusunda danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatırım danışmanlığını kimler yapabilir?

Yalnızca SPK’dan izin almış aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile portföy yönetim şirketleri yapabilir (III-37.1 m.46). Bu kuruluşlar dört yıllık lisans mezunu ve finans piyasalarında en az üç yıl tecrübeli yeterli sayıda yatırım danışmanı ve bir araştırma birimi bulundurmak zorundadır (m.47/1).

Danışmanın tavsiyesiyle zarar ettim; kurum sorumlu mu?

Tavsiyenin sonucunun kötü çıkması tek başına sorumluluk doğurmaz. Tavsiye yerindelik testine aykırıysa, özenle ve objektif hazırlanmamışsa, güvenilir kaynaklara dayanmıyorsa, getiri vaadi içeriyorsa veya çıkar çatışması açıklanmamışsa ve zarar bu aykırılıktan doğduysa kurum sorumludur (m.48/2, m.50; TBK m.112).

Banka personelinin önerisiyle fon aldım; bu da yatırım danışmanlığı mı?

TEFAS veya BEFAS’ta işlem gören fonlar ile para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları hakkında risk ve getiri tercihlerine göre verilen yönlendirici tavsiyeler yatırım danışmanlığı sayılmaz; ancak bu tavsiyelerde de yanıltıcı ve abartılı ifade yasağı, özen, objektiflik, kaynak gösterme, getiri vaadi yasağı ve çıkar çatışmasını açıklama yükümlülüğü geçerlidir (III-37.1 m.45/6, m.48/2, m.50).

Danışman “bu hisse kesin yükselir” dedi; bu hukuka aykırı mı?

Evet. Belirli bir getirinin sağlanacağına dair vaat veya taahhütte bulunulamaz; öngörü, tahmin ve fiyat hedeflerinin tahmin olduğu açıkça belirtilmeli ve kullanılan önemli varsayımlar gösterilmelidir (m.48/2-e, f).

Tavsiyenin dayanağını isteyebilir miyim?

Evet. Hedef fiyatın belirlenmesinde kullanılan değerleme esasları ve yöntemi, “al”, “sat”, “tut” gibi ifadelerin anlamı, yatırım süresi, risk uyarıları, duyarlılık analizleri ve tavsiyeyi hazırlayanın kimliği talep hâlinde açıklanmak zorundadır (m.48/3).

Kurum kendi grubunun fonunu veya ihracını önerdiyse ne olur?

Kurum, tavsiyenin objektifliğini etkilemesi muhtemel tüm ilişki ve koşulları, özellikle ilgili araca ilişkin önemli finansal çıkarlarını veya ihraççıyla önemli çıkar çatışmalarını müşteriye açıklamak zorundadır; yüzde bir ve üzeri karşılıklı pay sahipliği ile kredi ve kira gibi önemli finansal ilişkiler ayrıca açıklanır (m.50).

Uygunluk testinde ürün bana uygun değil çıkmıştı; kurum yine de önerebilir mi?

Hayır. Uygunluk testi sonucunda bir ürün müşteriye uygun görülmezse kurum müşteriyi yazılı olarak uyarır ve bu ürüne yönelik müşteriye bire bir genel yatırım tavsiyesinde bulunamaz (III-39.1 m.33/9).

Danışmanım değişti; sözleşmeden çıkabilir miyim?

Evet. Çerçeve sözleşmede belirtilen danışman ayrılır veya değişirse kurum bunu en seri haberleşme aracıyla bildirir; müşteri yeni danışmanı uygun görmezse sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir (m.49/2).

Nihai kararı ben verdim; yine de tazminat isteyebilir miyim?

Danışmanlıkta alım satım kararı müşteriye aittir; bu nedenle zararın tavsiyeye güvenilmesinden doğduğunun gösterilmesi gerekir. Müşterinin kendi payı varsa tazminattan indirim yapılabilir (TBK m.52, m.114/2).

Ne kadar süre içinde dava açmalıyım?

Yatırım danışmanlığı vekâlet niteliğinde, aracılık ise komisyon niteliğinde bir ilişkidir ve bu sözleşmelerden doğan alacaklar için beş yıllık süre öngörülmüştür (TBK m.147/5). İhtiyatlı davranmak için talebinizi beş yıl içinde dava veya icra yoluyla ileri sürün.

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Katılma payı satışına aracılık eden kuruluşun sorumluluğu: emir mi tavsiye mi?
• “Garantili” ve “risksiz” denip fon satıldıysa
• Uygunluk testi ve müşteri sınıflandırması
• Uygunluk testi ve yerindelik testi farkı
• İzinsiz yatırım danışmanlığı
• Bireysel portföy yönetimi ve yöneticinin sorumluluğu
• Borsa robotu ve al-sat botu satanlar
• Ayırt etme gücü olmayan yaşlıya fon satışı
• Aracı kurum sorumluluğu
• Yatırım danışmanlığında çıkar çatışması (III-39.1 m.12)