Vefat eden bir kişinin aracı kurum veya bankadaki hisseleri, fonları ve nakdi, ölüm anında mirasçılara kanun gereğince geçer (TMK m.599); ancak birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar bu varlıklar elbirliğiyle yönetilir ve üzerlerinde birlikte tasarruf edilir (TMK m.640). Uygulamada süreç beş adımda ilerler: mirasçılık belgesinin alınması, Merkezi Kayıt Kuruluşundan mirasbırakanın hesaplarının öğrenilmesi, Borsa İstanbul’dan vefat tarihindeki kapanış fiyatlarının alınması, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesinin verilmesi ve aracı kuruma başvurularak payların mirasçıların hesaplarına aktarılması veya satılması. Borsada kayıtlı paylar vergi bakımından ölüm tarihinden önceki üç yıl içindeki en son muamele değeriyle değerlenir (VİVK m.10/d). 2026’da altsoy ve eşten her birinin payının 2.907.136 TL’si vergiden istisnadır. Açık kredili veya VİOP pozisyonları, mirasbırakanın aracı kuruma borçları ve reddi miras ihtimali ise ilk günlerde değerlendirilmesi gereken risklerdir; çünkü ret süresi dolmadan terekeyi kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610/2). Bu rehber, süreci kanun maddeleri üzerinden adım adım anlatır.
Yakınınızın borsa hisseleri veya yatırım hesabı mı var?
Mirasçılık belgesi, MKK sorgusu, vergi beyanı ve aracı kurum sürecini birlikte yönetelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap
Borsa hisselerinin mirasçılara intikali: temel kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın geçmesi | Ölümle birlikte kendiliğinden; mirasçılar alacak ve haklara doğrudan sahip olur | TMK m.599 |
| Birden çok mirasçı | Paylaşmaya kadar elbirliği; birlikte tasarruf | TMK m.640/1-2 |
| Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh mahkemesinden | TMK m.598 |
| Hesapların tespiti | Mirasçılık belgesiyle MKK başvurusu; gerekirse tereke tespiti | Borsa İstanbul izlenecek yol; TMK |
| Vergi değerlemesi | Borsada kayıtlı paylarda ölümden önceki üç yıl içindeki son muamele değeri | VİVK m.10/d |
| Beyan süresi | Türkiye’de ölüm ve Türkiye’deki mirasçılar için dört ay | VİVK m.9/1-a |
| 2026 istisnası | Altsoy ve eşin her biri için 2.907.136 TL; altsoy yoksa eşe 5.817.845 TL | VİVK m.4/b |
| Ödeme | Üç yılda, mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksit | VİVK m.19 |
| Tasdikname yoksa | Kurum yüzde beş tevkifat yaparak kalanı verebilir | VİVK m.17 |
| Borçlar | Mirasçılar müteselsilen sorumlu | TMK m.641 |
| Reddi miras | Üç ay; tereke mallarını kendine mal eden reddedemez | TMK m.605-606, m.610/2 |
Mirasçılık belgesinin nasıl alınacağı veraset ilamı rehberimizde, kimin ne kadar pay alacağı ise miras payı hesaplama aracımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Bu yazı, borsa hisseleri ve yatırım hesaplarına özgü adımlara odaklanır.
Hisseler Mirasçılara Ne Zaman ve Nasıl Geçer?
TMK m.599’a göre mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanır; mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan doğruya kazanır ve borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar. Kaydi sistemde izlenen paylar da bu kurala tabidir. Yani hisseler, aracı kurumda herhangi bir işlem yapılmadan önce, ölüm anında hukuken mirasçılara geçmiştir. Aracı kurumdaki intikal işlemi bu hakkı yaratmaz; yalnızca kayıtları hak sahipliğine uygun hâle getirir.
Birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640/1-2). Bu nedenle mirasçılardan biri, diğerlerinin onayı olmadan hisselerin tamamını veya kendi payına düşeni tek başına satamaz. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (m.640/3); her mirasçı terekedeki hakların korunmasını isteyebilir (m.640/4).
Mirasbırakanın sağlığında hesabını yönetmesi için bir başkasına verdiği vekâletname de ölümle kendiliğinden sona erer (TBK m.513/1). Mirasbırakanın internet şubesi şifresini bilen bir yakının ölümden sonra işlem yapması hem hukuki hem cezai risk taşır; bu konu vekâletname ölümle sona erer ve ölen kişinin hesabından para çekmek suç mu yazılarımızda ele alınmıştır.
Adım Adım Süreç
Borsa hisselerinin mirasçılara intikali: yol haritası
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| 1. Aracı kuruma ölüm bildirimi | Ölüm belgesiyle kurumu bilgilendirin; kurum hesabı işlemlere kapatır | Açık pozisyon varsa gecikmeden bildirin |
| 2. Mirasçılık belgesi | Noterden veya sulh mahkemesinden alınır | TMK m.598 |
| 3. Hesapların tespiti | Mirasçılık belgesiyle MKK’ya başvurarak mirasbırakanın hesaplarındaki araçları öğrenin | Borsa İstanbul izlenecek yol |
| 4. Kapanış fiyatlarının belgelenmesi | Borsa İstanbul Pay Piyasası Direktörlüğüne dilekçe veya vergi dairesi aracılığıyla | VİVK m.10/d, m.11 |
| 5. Vergi beyannamesi | Ölüm tarihini izleyen dört ay içinde, mirasbırakanın son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine | VİVK m.9/1-a |
| 6. Vergi ödemesi veya tevkifat | Üç yılda altı taksit; ilişik kesme belgesi ya da kurumca yüzde beş tevkifat | VİVK m.19, m.17 |
| 7. Aracı kuruma intikal başvurusu | Mirasçılık belgesi, kimlikler, vergi belgesi ve mirasçıların ortak talimatı | TMK m.640/2 |
| 8. Paylaşım, virman veya satış | Paylaşma sözleşmesine göre mirasçıların hesaplarına aktarım ya da birlikte satış | TMK m.676 |
Hangi Belgeler Gerekir?
Aracı kurumların istediği belgeler kurumdan kuruma küçük farklar gösterse de, aşağıdaki liste uygulamada neredeyse her dosyada karşılaşılan belgeleri kapsar. Belgeleri baştan eksiksiz hazırlamak, intikal süresini haftalardan günlere indirebilir.
İntikal için gereken belgeler
| Belge | Nereden alınır? | Ne işe yarar? |
|---|---|---|
| Ölüm belgesi veya nüfus kaydı | Nüfus müdürlüğü, e-Devlet | Kurumun hesabı işlemlere kapatması |
| Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh hukuk mahkemesi (TMK m.598) | Kimlerin hangi payla mirasçı olduğunu gösterir |
| MKK hesap bilgisi | Mirasçılık belgesiyle MKK başvurusu | Hangi kurumda hangi araçların olduğunu gösterir |
| Vefat tarihindeki kapanış fiyatı yazısı | Borsa İstanbul Pay Piyasası Direktörlüğü | VİVK m.10/d değerlemesi |
| Kurumun ölüm tarihi itibarıyla bakiye yazısı | Aracı kurum veya banka | Beyannamede gösterilecek varlık listesi |
| Veraset ve intikal vergisi beyannamesi | Vergi dairesi veya interaktif vergi dairesi | Dört aylık süre içinde verilir (VİVK m.9) |
| Tasdikname veya ilişik kesme belgesi | Vergi dairesi | Kurumun ödeme ve teslim yapabilmesi (VİVK m.17) |
| Paylaşma sözleşmesi | Mirasçılar arasında yazılı (TMK m.676/3) | Araçların hangi mirasçıya aktarılacağını belirler |
| Vekâletname (varsa) | Noter veya konsolosluk | Mirasçılardan biri başkası aracılığıyla hareket ediyorsa |
Hisseler Hangi Kurumda? Hesapların Tespiti
Mirasçıların ilk sorunu çoğu zaman mirasbırakanın hangi aracı kurumda, hangi bankada ve hangi paylara sahip olduğunu bilmemektir. Borsa İstanbul’un veraset yoluyla sermaye piyasası aracı intikalinde izlenecek yola ilişkin dokümanına göre mirasçılar, mirasçılık belgesini aldıktan sonra Merkezi Kayıt Kuruluşuna başvurarak mirasbırakana ait hesaplarda bulunan menkul kıymetleri öğrenir. Kaydi sistemde haklar MKK tarafından izlendiği için (SPKn m.13/3), bu başvuru bütün aracı kurum ve bankalardaki kayıtları tek noktadan görmenin yoludur.
Yatırım fonu katılma payları, borsa yatırım fonları ve devlet tahvilleri de kaydi sistemde izlenir. Kripto varlıklar ise MKK kaydında yer almaz; bunlar için mirasbırakanın kullandığı platformların ayrıca araştırılması gerekir (kripto varlıkların mirası). Kurum sorguları yetersiz kalırsa ya da mirasçılardan biri bilgi vermekten kaçınıyorsa, sulh hukuk mahkemesinde tereke tespiti istenebilir; mahkeme kayıtları kendisi sorgular. Dilekçe örneği için tereke tespiti dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz. Mirasbırakan yıllar önce kâğıt pay senedi almışsa ve bunlar kaydileştirilmemişse durum ayrıca incelenmelidir (kaydileştirme ve eski kâğıt hisse senetleri).
Veraset ve İntikal Vergisi: Hisseler Nasıl Değerlenir?
Veraset ve intikal vergisinin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleridir (VİVK m.10). Kanun, ilk tarhiyat için bazı özel değerleme ölçüleri koyar. Hisseler için belirleyici olan m.10/d’dir: Esham, borsada kayıtlı ise ölüm tarihine takaddüm eden üç yıl içindeki en son muamele değeriyle değerlenir; borsada kayıtlı değilse veya kayıtlı olup da üç yıl içinde muamele görmemişse itibari değerle değerlenir. Tahviller VUK m.266’ya göre (m.10/e), yabancı paralar borsa rayiciyle (m.10/f) değerlenir. Değerleme günü, miras yoluyla intikallerde mirasın açıldığı, yani ölüm günüdür (m.11).
Borsa İstanbul’un izlenecek yol dokümanına göre mirasçı veya vekili, Pay Piyasası Direktörlüğüne hitaben yazacağı dilekçeyle mirasbırakanın sahip olduğu payların, borsa yatırım fonlarının, varantların ve sertifikaların vefat tarihindeki kapanış fiyatlarının bildirilmesini isteyebilir ya da takibin vergi dairesince yapılmasını talep edebilir. Dilekçede payın ait olduğu şirketin tam unvanı, varsa tertibi ve grubu açıkça yazılmalıdır. Borçlanma araçları ve kira sertifikaları için Borçlanma Araçları Piyasası Direktörlüğüne başvurulur. Beyanname, Gelir İdaresinin interaktif vergi dairesindeki veraset işlemleri bölümünden elektronik olarak da verilebilir.
Sermaye piyasası araçlarının değerlemesi
| Araç | Değerleme ölçüsü | Dayanak |
|---|---|---|
| Borsada işlem gören pay | Ölümden önceki üç yıl içindeki en son muamele değeri | VİVK m.10/d |
| Borsada kayıtlı olmayan veya üç yıldır işlem görmeyen pay | İtibari (nominal) değer | VİVK m.10/d |
| Tahvil ve bono | VUK m.266 esasları | VİVK m.10/e |
| Yabancı para (hesaptaki döviz nakit) | Borsa rayici; yoksa Bakanlığın belirlediği kur | VİVK m.10/f |
| Menkul mallar (genel) | Rayiç bedel | VİVK m.10/c |
| Değerleme günü | Mirasın açıldığı gün | VİVK m.11 |
2026 İstisnası, Oranlar ve Bir Hesap Örneği
VİVK m.4/b uyarınca, değerleri 10 uncu maddeye göre belirlenen menkul ve gayrimenkul mallardan altsoy (evlatlıklar dâhil) ve eşten her birine isabet eden miras payının belirli bir tutarı vergiden istisnadır. 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 57 Seri No.lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliğiyle 1.1.2026’dan itibaren bu tutar her bir mirasçı için 2.907.136 TL, altsoy bulunmaması hâlinde eşe isabet eden pay için 5.817.845 TL olarak belirlenmiştir. Ev eşyası ile mirasbırakana ait zat eşyası da istisnadır (m.4/a). Mirasbırakanın belgeye dayanan borçları, vergi borçları ve cenaze masrafları beyannamede gösterilmek şartıyla matrahtan düşülür (m.12).
Veraset yoluyla intikallerde 2026 vergi tarifesi
| Matrah dilimi | Oran |
|---|---|
| İlk 3.000.000 TL | Yüzde 1 |
| Sonra gelen 7.000.000 TL | Yüzde 3 |
| Sonra gelen 15.000.000 TL | Yüzde 5 |
| Sonra gelen 30.000.000 TL | Yüzde 7 |
| 55.000.000 TL’yi aşan kısım | Yüzde 10 |
Tarife, VİVK m.16’da yer alır ve dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; yukarıdaki tutarlar 2026 yılı için mevzuat metnine işlenmiş olanlardır. Aşağıdaki örnek varsayımsal rakamlarla ve yalnızca hisse senetleri dikkate alınarak hazırlanmıştır. Mirasbırakanın eşi ve iki çocuğu vardır; ölüm tarihindeki değere göre hisselerin toplam değeri 12.000.000 TL’dir. Altsoyla birlikte mirasçı olan eşin yasal payı dörtte birdir; kalan kısım çocuklar arasında eşit bölünür.
Varsayımsal örnek: 12.000.000 TL değerinde hisse
| Mirasçı | Miras payı değeri | İstisna sonrası matrah | Vergi (yüzde 1 dilimi) |
|---|---|---|---|
| Eş (1/4) | 3.000.000 TL | 92.864 TL | 928,64 TL |
| Çocuk 1 (3/8) | 4.500.000 TL | 1.592.864 TL | 15.928,64 TL |
| Çocuk 2 (3/8) | 4.500.000 TL | 1.592.864 TL | 15.928,64 TL |
Örnekte her mirasçının matrahı ilk dilimde kaldığı için yüzde bir oran uygulanmıştır. Terekede taşınmaz, mevduat veya başka varlıklar da varsa hesap bunların toplamı üzerinden yapılır. Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir (m.19). Beyannamenin süresinde verilmemesi vergi ziyaı ve usulsüzlük cezalarına yol açabilir. Mirasbırakanın kendi vergi borçlarına gelince: ölüm hâlinde mükellefin ödevleri mirası reddetmemiş mirasçılara geçer ve her mirasçı ölünün vergi borçlarından miras payı oranında sorumlu olur (VUK m.12); ölüm hâlinde vergi cezası ise düşer (VUK m.372). Değerleme ve taksitlendirme konusunun genel anlatımı için veraset ve intikal vergisinde değerleme rehberimize bakabilirsiniz.
Aracı Kurum Vergi Ödenmeden Hisseleri Verir mi?
VİVK m.17, bankaların, bankerlerin, şirket ve müesseselerin istihkak sahiplerine bu verginin konusuna giren bir işlem dolayısıyla para ve senet vermeden önce verginin ödendiğine dair vergi dairesinden alınmış bir tasdikname istemesini öngörür. Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerine, veraset yoluyla intikallerde yüzde beş oranında vergi karşılığı tevkifat yapıldıktan sonra bakiye verilebilir; tevkif edilen para en geç bir hafta içinde yatırılır ve vergi dairesine bildirilir. Tevkifat yapmadan ödeme yapan kurumlar, bu tutarlardan gecikme zammıyla sorumlu tutulur.
Uygulamada aracı kurumlar genellikle mirasçılık belgesi, mirasçıların kimlik belgeleri, veraset ve intikal vergisi beyannamesi ve ödeme veya ilişik kesme belgesi ile tüm mirasçıların ortak talimatını ister. Tasdikname hazır değilse yüzde beşlik tevkifat seçeneğini kurumla görüşmek, özellikle hisselerin bir an önce satılması gereken durumlarda süreci hızlandırabilir. Tevkif edilen tutar, kesinleşen vergiden mahsup edilir; fazla kesinti varsa iade sorunu ayrıca takip edilmelidir.
Elbirliği, Paylaşım ve Küsurat Sorunu
Paylaşma gerçekleşene kadar hisseler terekeye aittir ve mirasçılar birlikte tasarruf eder (TMK m.640/2). Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşma isteyebilir; terekedeki malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden talep edebilir (TMK m.642). Mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya yapacakları paylaşma sözleşmesi onları bağlar; paylaşma sözleşmesiyle elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesi de kabul edilebilir ve sözleşme yazılı şekle tabidir (TMK m.676).
Borsa hisselerinde en sık karşılaşılan pratik sorun, pay adedinin miras paylarına tam bölünememesidir. Örneğin 1.000 pay, eş ile iki çocuk arasında 1/4, 3/8 ve 3/8 oranında paylaştırıldığında 250, 375 ve 375 pay eder; fakat 1.001 pay olsaydı küsurat ortaya çıkardı. Bu durumda mirasçılar paylaşma sözleşmesiyle küsuratı birine bırakıp diğerlerine nakit denkleştirme yapabilir ya da bir kısım payı satarak bedeli paylaştırabilir. Farklı şirketlerin hisselerini değerleri üzerinden mirasçılara dağıtmak da mümkündür. Anlaşma sağlanamazsa paylaşma davası yoluna gidilir; bu süreç ortaklığın giderilmesi rehberimizde anlatılmıştır. Miras paylaşımına ilişkin yazılı sözleşme için miras taksim sözleşmesi örneği yol gösterir.
Hisseler için paylaşım seçenekleri
| Seçenek | Nasıl yapılır? | Dikkat |
|---|---|---|
| Pay adedine göre aynen paylaşım | Her mirasçının hesabına miras payı oranında pay aktarılır | Küsurat için nakit denkleştirme |
| Şirket bazında dağıtım | Farklı hisseler değerleri üzerinden farklı mirasçılara verilir | Değerleme tarihini sözleşmede belirleyin |
| Satış ve bedelin paylaşımı | Mirasçıların ortak talimatıyla satış; bedel paylara göre dağıtılır | Ret süresi ve vergi durumu |
| Paylı mülkiyete dönüşüm | Sözleşmeyle elbirliğinden paylı mülkiyete geçiş | Yazılı şekil (TMK m.676/3) |
| Paylı mülkiyete dönüşüm istemi | Anlaşma yoksa bir mirasçı sulh hâkiminden ister; hükümler terekedeki haklar ve alacaklar için de uygulanır | TMK m.644/1, m.644/3 |
| Tereke temsilcisi | Anlaşmazlıkta sulh mahkemesinden atama | TMK m.640/3 |
| Paylaşma davası | Anlaşma yoksa sulh mahkemesinde | TMK m.642 |
Vergi Değeri ile Paylaşma Değeri Aynı Değildir
Borsa paylarının değeri her gün değişir. Veraset ve intikal vergisi bakımından değerleme günü mirasın açıldığı gündür (VİVK m.11); oysa mirasçılar paylaşmayı aylar sonra yapabilir. Ölüm tarihinde 5.000.000 TL eden bir portföy paylaşma anında 8.000.000 TL’ye çıkmış ya da 3.000.000 TL’ye düşmüş olabilir. Vergi ölüm tarihindeki değer üzerinden hesaplanır; aradaki artış veya azalış ise terekeye aittir ve bütün mirasçılara payları oranında yansır. Bir mirasçının hesabı fiilen yönettiği dönemde elde edilen kâr payları ve alım satım sonuçları da terekeye aittir.
Kanun, taşınmazların paylaşmanın yapıldığı zamandaki gerçek değerleri esas alınarak özgüleneceğini açıkça düzenler (TMK m.657). Borsa payları için de uygulamada paylaşma anındaki piyasa değeri esas alınır; ancak bu tarihin paylaşma sözleşmesinde açıkça yazılması, özellikle farklı şirketlerin hisseleri farklı mirasçılara verilecekse sonradan çıkabilecek denkleştirme tartışmalarını önler. Mirasçılar tereke mallarından mirasçı sayısınca pay oluşturur; anlaşma olmazsa payların oluşturulması sulh mahkemesinden istenebilir ve özgüleme anlaşma yoksa kurayla yapılır (TMK m.650). Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen mal bir mirasçıya özgülenir; anlaşma sağlanamazsa satılır ve bedeli bölüştürülür (TMK m.651).
Borsada İşlem Görmeyen Şirket Payları
Terekede borsada işlem gören hisselerin yanında halka açık olmayan bir anonim veya limited şirketin payları da bulunabilir. Bu paylar kaydi sistemde değil, şirketin pay defterinde ve ticaret sicilinde izlenir ve farklı kurallara tabidir. Limited şirkette esas sermaye payının miras yoluyla geçmesi hâlinde tüm haklar ve borçlar genel kurulun onayına gerek olmaksızın payı iktisap eden kişiye geçer; ancak şirket, iktisabı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde payın geçtiği kişiyi onaylamayı, payları gerçek değeri üzerinden devralmayı önermek şartıyla reddedebilir; üç ay içinde açıkça ve yazılı olarak reddetmezse onay vermiş sayılır (TTK m.596). Borsada işlem görmeyen paylar vergi bakımından, borsada kayıtlı değilse itibari değerle değerlenir (VİVK m.10/d); bu değer çoğu zaman gerçek değerin çok altındadır ve paylaşmada ayrıca değerleme gerekir. Anonim şirketlerde nama yazılı payların mirasla geçişi için nama yazılı payın mirasla geçişi rehberimize bakın.
Açık Pozisyonlar, Kredili İşlemler ve Aracı Kuruma Borç
Mirasbırakanın hesabında yalnızca hisse değil, kredili işlem, açığa satış veya VİOP pozisyonu da bulunabilir. Bu pozisyonlar ölümle kendiliğinden kapanmaz; teminat yükümlülükleri piyasa hareketlerine göre işlemeye devam eder. Mirasçıların aracı kuruma gecikmeden ölümü bildirmesi ve kurumun bu pozisyonlarla ilgili ne yapacağını yazılı olarak sorması gerekir. Teminat açığı doğarsa kurum sözleşmeye göre pozisyonları kapatabilir; kapatma sonrasında hesapta eksi bakiye kalırsa bu tutar tereke borcu hâline gelir. VİOP ve kredili işlemlerde teminat tamamlama ve resen kapatma kuralları için VİOP rehberimize ve kredili işlemler rehberimize bakabilirsiniz.
Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m.641). Paylaşma sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa mirasçılardan her biri terekedeki borçları iç ilişkide miras payı oranında öder; payından fazlasını ödeyen diğerlerine rücu edebilir (TMK m.682). Borçların terekeyi aşma ihtimali varsa üç seçenek değerlendirilir: mirasın reddi (TMK m.605), resmî defter tutulması istemi (TMK m.619) veya terekenin resmî tasfiyesi. Resmî defter, mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı tarafından bir ay içinde sulh hâkiminden istenebilir ve bir mirasçının istemi diğerleri için de etkilidir (m.619).
Mirasçılardan yalnızca biri mirası reddederse, onun payı miras açıldığı sırada kendisi sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer (TMK m.611/1). Bu durumda hisselerin paylaşım oranları değişir; aracı kuruma verilecek paylaşma sözleşmesi ve vergi beyannamesi buna göre düzenlenmelidir. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m.612). Borçlu bir terekede hisselerin değeri yüksekse, reddetmek yerine resmî tasfiye veya resmî defter yolunun daha avantajlı olup olmadığı ayrıca hesaplanmalıdır.
Temettü, Bedelsiz ve Fonlar
Ölüm tarihinden sonra dağıtılan kâr payları, hak kullanım tarihinde pay sahibi olan terekeye aittir ve paylaşıma dâhil edilir. Aracı kurum, intikal tamamlanana kadar bu tutarları mirasbırakanın hesabında tutar. Temettünün kime ait olduğu ve zamanaşımı konusu için temettü hakkı kimin rehberimize bakın. Bedelsiz sermaye artırımıyla gelen paylar da aynı şekilde terekeye aittir.
Mirasbırakanın yatırım fonu katılma payları da kaydi sistemde izlenir ve aynı intikal kurallarına tabidir. Fon tasfiyesi, işleme kapatma veya fon zararı gibi durumlarda mirasçıların dava ve tahsil hakları için fon yatırımcısı vefat etti rehberimize bakın. Bireysel emeklilik hesabındaki birikimler ise ayrı bir mevzuata tabidir; hak kazanılan devlet katkıları veraset ve intikal vergisinden istisnadır (VİVK m.4/o).
Özel Durumlar
Yurt dışında yaşayan mirasçı. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellef yabancı bir ülkedeyse beyanname süresi altı aydır (VİVK m.9/1-a). Yurt dışındaki mirasçı, aracı kurum işlemleri için konsoloslukta veya apostil şerhli bir vekâletname düzenleyebilir; vekâletnamede miras intikali, satış ve para tahsili yetkilerinin açıkça yer alması gerekir. Yurt dışından vekâlet konusunda vekâletname rehberimiz yol gösterir.
Çocuk veya kısıtlı mirasçı. Ergin olmayan veya kısıtlı mirasçı adına tasarruflarda veli veya vasinin yetkileri ile gerekirse vesayet makamı izni devreye girer. Bu kişiler adına hisse satışı veya paylaşma sözleşmesi imzalanmadan önce yetki durumu kontrol edilmelidir (çocuk ve vesayet altındaki kişi adına yatırım).
Sağ kalan eş. Eşin yasal miras payı, diğer mirasçıların kim olduğuna göre değişir; altsoyla birlikte dörtte birdir. Eşin mal rejiminden doğan hakları da ayrıca değerlendirilir; hisselerin evlilik içinde edinilmiş olması bu hesabı etkiler. Eşin payı için eşin miras payı rehberimize bakın.
Mirasçılardan biri hisseleri tek başına sattıysa. Elbirliği kuralına aykırı tasarruf, diğer mirasçılar bakımından tazminat ve gerekirse ceza sorumluluğu doğurabilir. Mirasbırakanın şifresiyle yapılan satış veya para çekimi için terekeden mal kaçırmanın ceza boyutu yazımıza, aracı kurumun ortak talimat olmadan işlem yapması hâlinde ise kurumun sorumluluğu için aracı kurum sorumluluğu rehberimize bakın.
Müşterek (Ortak) Hesaptaki Hisseler
Hisseler mirasbırakanın başka bir kişiyle birlikte açtığı ortak hesapta duruyorsa, ölümle birlikte hesabın tamamı sağ kalan hesap sahibine geçmez. Ortak hesap, kural olarak kurumla hesap sahipleri arasındaki tasarruf yetkisini düzenler; varlıkların iç ilişkide kime ait olduğu ise ayrı bir sorudur. Mirasbırakana ait kısım terekeye girer ve mirasçılara geçer. Sağ kalan hesap sahibinin tamamını kendine ait sayarak satış yapması, mirasçılarla uyuşmazlık doğurabilir. “Ve” ile “ve/veya” hesap ayrımı ve kurumun kime ödeme yapabileceği konusu ortak hesaptaki fon rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır; aynı ilkeler kaydi pay hesapları için de yol göstericidir.
Sağlığında Yatırımcı Neler Yapabilir?
Miras sürecindeki uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, yatırımcının sağlığında birkaç basit adımla önlenebilir. Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufla bir kimseye onu mirasçı atamaksızın terekedeki belirli bir malın, örneğin belirli şirket paylarının mülkiyetini bırakabilir (TMK m.517). Bu yolla hangi hisselerin hangi mirasçıya kalacağı önceden belirlenebilir; ancak yasal mirasçıların saklı payları korunur ve saklı payı zedeleyen tasarruflar tenkis davasına konu olabilir. Vasiyetname düzenleme usulleri için vasiyetname örneği rehberimize, sınırlar için saklı pay oranları rehberimize bakabilirsiniz.
Bunun yanında yatırımcının hangi kurumlarda hesabı olduğunu, açık kredili veya türev pozisyonlarını ve varsa kripto platform hesaplarını gösteren güncel bir liste bırakması, mirasçıların işini ciddi biçimde kolaylaştırır. Hesap vekâletnameleri ölümle sona erdiğinden (TBK m.513), sağlıkta verilen bir vekâletin ölümden sonraki işlemler için kullanılamayacağı da bilinmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
Mirasçıların en sık yaptığı hatalar ve sonuçları
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Mirasbırakanın şifresiyle hisseleri satmak | Ret hakkının kaybı (TMK m.610/2); diğer mirasçılara karşı sorumluluk; ceza riski | Önce mirasçılık belgesi ve ortak talimat |
| Ölümü aracı kuruma geç bildirmek | Açık pozisyonlarda teminat açığı ve eksi bakiye | Ölüm belgesiyle hemen yazılı bildirim |
| Dört aylık beyan süresini kaçırmak | Vergi cezası riski | Süre VİVK m.9’a göre hesaplanır |
| Hisseleri güncel fiyatla beyan etmek | Yanlış matrah | Ölüm tarihinden önceki son muamele değeri (VİVK m.10/d) |
| Borç araştırmadan intikali tamamlamak | Tereke borçlarından müteselsil sorumluluk (TMK m.641) | Üç aylık ret süresi içinde borç tespiti |
| Paylaşmayı sözlü yapmak | Sonradan uyuşmazlık; kurum aktarım yapmaz | Yazılı paylaşma sözleşmesi (TMK m.676/3) |
| Ortak hesabı sağ kalanın malı saymak | Mirasçılarla uyuşmazlık | Mirasbırakan payının terekeye dâhil edilmesi |
Süreler Tablosu
Mirasta yatırım hesabı için süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay | TMK m.606 |
| Resmî defter istemi | Bir ay | TMK m.619 |
| Veraset ve intikal vergisi beyanı (Türkiye’de ölüm, mirasçı Türkiye’de) | Dört ay | VİVK m.9/1-a |
| Aynı durumda mirasçı yurt dışında | Altı ay | VİVK m.9/1-a |
| Vergi ödemesi | Üç yılda, mayıs ve kasımda iki eşit taksit | VİVK m.19 |
| Kurumca yapılan tevkifatın yatırılması | En geç bir hafta | VİVK m.17 |
| Borsa İstanbul fiyat yazısı | Elden veya posta başvurularında en geç iki iş günü | Borsa İstanbul izlenecek yol |
Aracı Kuruma Mirasçılar Adına Bilgi ve İntikal Talebi Örneği
Aşağıdaki metin, mirasçıların aracı kuruma birlikte vereceği bilgi, koruma ve intikal talebi için bir örnektir. Mirasçılardan biri vekil aracılığıyla hareket ediyorsa vekâletname eklenmelidir.
…… YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TALEPTE BULUNANLAR: Mirasçı 1 Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres; Mirasçı 2 Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres; Mirasçı 3 Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres
MİRASBIRAKAN: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, ölüm tarihi ……, hesap numarası ……
KONU: Mirasbırakana ait yatırım hesabı hakkında bilgi verilmesi, hesabın korunması ve sermaye piyasası araçlarının mirasçılara intikali talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Mirasçılık sıfatımız (4721 s. TMK m.598 ve m.599)
Mirasbırakan …… tarihinde vefat etmiştir. …… Noterliğinin/…… Sulh Hukuk Mahkemesinin …… tarihli mirasçılık belgesine göre yasal mirasçıları bizleriz. Mirasbırakanın kurumunuz nezdindeki hesabında bulunan nakit ve sermaye piyasası araçları ölümle birlikte kanun gereğince bizlere geçmiştir.
2. Elbirliği ve ortak talimat (TMK m.640/2)
Paylaşma gerçekleşinceye kadar terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf etme hakkına sahibiz. Bu nedenle hiçbir mirasçının veya üçüncü kişinin tek başına verdiği talimatla hesapta işlem yapılmamasını, mirasbırakanın sağlığında verdiği vekâletnamelerin ölümle sona erdiğinin (6098 s. TBK m.513) dikkate alınmasını talep ederiz.
3. Bilgi talebi (6698 s.K. m.11; III-39.1 sayılı Tebliğ m.24/1-ç)
Ölüm tarihi itibarıyla hesaptaki pay, fon, tahvil ve nakit bakiyelerinin, varsa açık kredili işlem, açığa satış veya türev pozisyonların ve teminat durumunun, ölüm tarihinden sonra hesapta gerçekleşen tüm işlem ve ödemelerin ve hesaba yansıyan kâr paylarının yazılı olarak bildirilmesini talep ederiz. Bu bilgiler veraset ve intikal vergisi beyannamesi için gereklidir.
4. Açık pozisyonlar hakkında bilgilendirme
Hesapta açık pozisyon bulunması hâlinde teminat tamamlama çağrılarının ve kapatma işlemlerinin yazılı olarak ve gecikmeksizin tarafımıza bildirilmesini talep ederiz. Terekenin korunması amacıyla yapılacak işlemlerde birlikte karar vereceğimizi bildiririz.
5. İntikal ve vergi (7338 s. VİVK m.17 ve m.19)
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi …… tarihinde …… Vergi Dairesine verilmiştir. Vergi dairesinden alınacak tasdikname ibraz edildiğinde veya kurumunuzca Kanunun 17 nci maddesine göre tevkifat yapılarak, ekteki paylaşma sözleşmesine göre araçların …… numaralı hesaplarımıza aktarılmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Hesabın ortak talimatımız olmaksızın işleme kapalı tutulmasını, yukarıda sayılan bilgilerin yazılı olarak tarafımıza verilmesini ve şartların tamamlanmasıyla birlikte araçların paylaşma sözleşmesine göre hesaplarımıza aktarılmasını saygıyla arz ve talep ederiz. …../…../2026
Mirasçılar
Ad Soyad, İmza
EKLER: 1- Mirasçılık belgesi, 2- Ölüm belgesi, 3- Kimlik belgeleri, 4- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, 5- Paylaşma sözleşmesi (varsa), 6- Vekâletname (varsa)
Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Yatırım hesabı içeren mirasta ilk hafta, sonraki bütün süreci belirler. Hukukçular Evi Ankara olarak mirasçılık belgesini alıyor, MKK üzerinden mirasbırakanın bütün hesaplarını tespit ediyor, açık pozisyon ve borç riskini ret süresi dolmadan değerlendiriyoruz. Borsa İstanbul’dan kapanış fiyatlarını belgeleyerek veraset ve intikal vergisi beyannamesini hazırlıyor, istisna ve taksit imkânlarını hesaplıyoruz. Mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesini düzenliyor, küsurat ve denkleştirme sorunlarını çözüyor, anlaşmazlık hâlinde tereke temsilcisi atanması, tereke tespiti ve paylaşma davalarını yürütüyoruz. Aracı kurumun gecikme veya hatalı işlemlerinde kurumun sorumluluğunu takip ediyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölen kişinin hisseleri mirasçılara kendiliğinden geçer mi?
Evet. Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanır (TMK m.599). Ancak birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar hisseler üzerinde elbirliğiyle ve birlikte tasarruf edilir (TMK m.640).
Vefat eden kişinin hangi aracı kurumda hissesi olduğunu nasıl öğrenirim?
Mirasçılık belgesiyle Merkezi Kayıt Kuruluşuna başvurarak mirasbırakanın hesaplarındaki sermaye piyasası araçları öğrenilebilir. Kurum sorguları yetersiz kalırsa sulh hukuk mahkemesinde tereke tespiti istenebilir.
Hisseler veraset ve intikal vergisinde nasıl değerlenir?
Borsada kayıtlı paylar, ölüm tarihinden önceki üç yıl içindeki en son muamele değeriyle değerlenir; borsada kayıtlı değilse veya üç yıl içinde işlem görmemişse itibari değer esas alınır (VİVK m.10/d). Değerleme günü mirasın açıldığı gündür (m.11).
Hisse fiyatını vergi dairesine nasıl belgelerim?
Borsa İstanbul’un yayımladığı izlenecek yola göre mirasçılar Pay Piyasası Direktörlüğüne dilekçeyle başvurarak vefat tarihindeki kapanış fiyatlarını yazılı olarak isteyebilir ya da takibin vergi dairesince yapılmasını talep edebilir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de ise ölüm tarihini izleyen dört ay içinde; mirasçılar yurt dışındaysa altı ay içinde verilir (VİVK m.9/1-a).
2026’da veraset ve intikal vergisi istisnası ne kadar?
Altsoy ve eşten her birine isabet eden miras payının 2.907.136 TL’si, altsoy yoksa eşe isabet eden payın 5.817.845 TL’si istisnadır (VİVK m.4/b; 57 Seri No.lu Genel Tebliğ).
Vergiyi ödemeden aracı kurum hisseleri mirasçılara verir mi?
Kurumlar, verginin ödendiğine dair tasdikname ister; tasdikname ibraz edilmezse veraset yoluyla intikallerde yüzde beş tevkifat yaparak kalanı verebilir (VİVK m.17).
Mirasçılardan biri tek başına hisseleri satabilir mi?
Kural olarak hayır. Paylaşmaya kadar mirasçılar terekedeki haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640/2). Anlaşma olmazsa sulh mahkemesinden tereke temsilcisi atanması veya paylaşma istenebilir.
Mirasbırakanın aracı kuruma borcu varsa ne olur?
Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m.641). Borç terekeyi aşıyorsa miras, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde reddedilebilir (TMK m.605-606).
Hisseleri satmak reddi miras hakkımı etkiler mi?
Etkileyebilir. Ret süresi dolmadan tereke işlerine olağan yönetimi aşacak biçimde karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610/2).
İlgili Rehberler
- SPK Hukuk Rehberi
- Miras Hukuku Rehberi
- Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ve e-Devlet sorgulama
- Miras payı hesaplama
- Veraset ve intikal vergisinde değerleme, matrah ve taksit
- Fon yatırımcısı vefat etti: mirasçıların hakları
- Temettü hakkı kimin?
- Kripto varlıkların mirası
- Tereke tespiti dilekçesi örneği
- Terekede ortaklığın giderilmesi
- Aile için özel fon ve miras planlaması
Mirasta hisse senedi ve yatırım hesabı
Tespit, vergi, paylaşım ve aracı kurum sürecini tek elden yürütelim: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppMiras ve sermaye piyasası
Vefat eden yatırımcının hisse, fon ve yatırım hesaplarının tespiti, veraset ve intikal vergisi, mirasçılar arası paylaşım ve aracı kurum uyuşmazlıklarında hukuki destek. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · Halka Arz Yatırımcı Rehberi · Tüm hukuk dalları


