Fonumdan Çıkmak İstiyorum 2026: Geri Alım Talebi, Valör, Çıkış Komisyonu, Geri Alımın Durdurulması ve Talimatın İspatı — Talimat İşlenmezse Tazminat (III-52.1 m.14, 15, 31; III-45.1 m.8; TBK m.112, 117, 120)

Yatırım fonundan çıkmak, katılma paylarınızı fona iade ederek paraya çevirmektir ve kural olarak her gün mümkündür (III-52.1 m.15). Geri alım, kurucunun tek başına verebileceği bir kararla durdurulamaz; alım satımın durdurulması ancak savaş, ekonomik kriz veya piyasanın kapanması gibi olağanüstü durumlarda ve Kurulun uygun görmesiyle mümkündür (m.14/7, m.31/3). Talimatınız, talimatı izleyen ilk hesaplamadaki fiyattan işlem görür; para piyasası fonlarında en son ilan edilen fiyat esas alınır (m.14/5). Çıkış komisyonu ancak izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları yazılıysa alınabilir (m.15/2). Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir; fondan çıkmaya karar veren yatırımcının hukuki haklarını, talimatın nasıl verileceğini ve ispatlanacağını, kesintileri ve talimat yerine getirilmezse izlenecek yolları anlatır.

Kısa Cevap: Fondan Çıkış Hakkı Kural Olarak Kapatılamaz

Kısa cevap: Katılma payı satımı, payların bilgilendirme dokümanlarında belirlenen esaslara göre fona iade edilerek paraya çevrilmesidir (III-52.1 m.15/1) ve günlük alım satım esastır (m.15/2). Kurucu yeni satışları sınırlayabilir; ancak yayımlanan özetlere göre Rehber, geri alımın durdurulamayacağını açıkça belirtir. Tek istisna, olağanüstü durumlarda Kurulun uygun görmesiyle alım satımın durdurulmasıdır (m.14/7).

Fon krizinin ardından tasfiye kapsamında olmayan fonların yatırımcıları da “param güvende mi, çıkmalı mıyım?” sorusunu sormaya başladı. Kamuoyuna yansıyan bir analize göre 11-21 Eylül 2026 arasında para piyasası fonlarından yüksek tutarda net çıkış yaşandı. Çıkış kararı bir yatırım kararıdır ve bu yazı böyle bir öneri içermez. Ancak çıkmaya karar veren yatırımcının hakları hukuken bellidir ve bu hakların bilinmesi, talimatın doğru verilmesini, işlem fiyatının doğru denetlenmesini ve bir aksaklıkta zararın giderilmesini sağlar.

Yatırım fonu, tüzel kişiliği olmayan ve yatırımcılar hesabına yönetilen bir malvarlığıdır. Yatırımcının bu malvarlığından ayrılma hakkı, fonun ayırt edici özelliğidir. III-52.1 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği m.15/1, katılma payı satımının, yatırımcıların paylarının bilgilendirme dokümanlarında belirlenen esaslara göre fona iade edilmesi suretiyle paraya çevrilmesiyle gerçekleşeceğini düzenler. m.15/2 ise katılma paylarının günlük olarak alım satımının esas olduğunu, fon türü ve niteliği dikkate alınarak Kurulca istisna getirilebileceğini öngörür. Yayımlanan özetlere göre Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber de satılacak katılma payı adedine üst sınır konulmasına izin verirken, Tebliğ m.14/7 saklı kalmak kaydıyla geri alım işleminin durdurulamayacağını belirtir. Kısacası fona giriş kapatılabilir; fondan çıkış kural olarak kapatılamaz.

Fonun mevzuat ve kurucunun borçları karşısındaki korunması da çıkış hakkının arka planını oluşturur: fon malvarlığı, kurucunun ve portföy saklayıcısının borçları için haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez (SPKn m.53). Tasfiye kapsamında olmayan bir fondaki paranın hukuken neyle korunduğu tasfiye edilmeyen fonlarda param güvende mi yazımızda anlatıldı.

Önce Fonunuzu Tanıyın: Hangi Kural Size Uygulanır?

Kısa cevap: Çıkışın takvimi fonun türüne göre değişir. Genel fonlarda talimat izleyen ilk hesaplamadaki fiyattan, para piyasası fonlarında en son ilan edilen fiyattan işlem görür. Serbest fonlarda fiyat en az ayda bir hesaplanır ve iade için daha uzun süreler belirlenebilir. Tasfiyesine karar verilen fonlarda ise iade talimatı gerçekleştirilemez.

Fondan çıkmadan önce fonun izahnamesindeki “katılma paylarının alım satım esasları” bölümünü okumanız gerekir. Bu bölüm; talimatın hangi saate kadar verilirse aynı günün emri sayılacağını (valör atlama saati), satış bedelinin kaç gün sonra hesabınıza geçeceğini (valör), varsa ihbar süresini, alım satımın hangi günlerde yapılabildiğini ve çıkış komisyonunu gösterir. Serbest fonlarda alım satım belirli günlerle sınırlandırılmış olabilir ve bu esaslar KAP’ta ayrıca ilan edilir. Aşağıdaki tablo, fon türüne göre temel kuralları özetler.

Serbest fonlar bakımından 28.08.2026 tarihli Rehber değişikliğiyle önemli bir yenilik getirilmiştir: serbest fonların likidite riski yönetimi kapsamında iade taleplerinin karşılanabilmesi amacıyla sınırlı olarak, birim pay değeri hesaplama sıklığı ve iade esasları, normalde uygulanan otuz günlük duyuru süresi beklenmeden KAP’ta ilan edilerek değiştirilebilir. Bu, serbest fon yatırımcısının çıkış süresinin kısa bir süre içinde uzayabileceği anlamına gelir. Serbest fona yatırım yaptıysanız, fonun KAP sayfasındaki alım satım esaslarını düzenli olarak kontrol etmeniz yerinde olur. Serbest fonlara ilişkin kuralların ayrıntıları fonumuzda toplu geri alım talebi yazımızda yer alıyor.

Payınız üzerinde haciz, rehin veya tedbir varsa, bu kayıt satış talimatınızın işlenmesini engelleyebilir. Rehinli bir pay rehin alacaklısının onayı olmadan, hacizli bir pay ise icra dairesinin talimatı olmadan serbestçe satılamaz. Bu durumda önce kaydın hukuki durumunu netleştirmeniz gerekir; ayrıntılar kendi borcum için fon payıma haciz yazımızda anlatıldı.

Satış Talimatı Nasıl ve Nereden Verilir?

Kısa cevap: Satış talimatı, payların saklandığı banka veya aracı kurum üzerinden (şube, internet, mobil veya telefon) ya da kurucu aracılığıyla verilir; TEFAS’ta işlem gören fonlarda talimat platform üzerinden iletilir. Kuruluş talimatınızı gecikmeksizin ve mevzuata uygun olarak işleme koymak ve bütün emirleri zaman sırasıyla kaydetmek zorundadır (III-37.1 m.19, m.35). Talimatı iptal etmek veya değiştirmek, kural olarak izahnamedeki valör atlama saatinden önce mümkündür.

Katılma paylarınız, sizin adınıza bir banka veya aracı kurum nezdindeki hesapta MKK kayıtlarında izlenir. Bu kuruluş, satış talimatınızı alan ve fonun alım satımına aracılık eden dağıtıcı kuruluştur. TEFAS’ta işlem gören fonlarda talimat, dağıtıcı kuruluş tarafından Takasbank’ın işlettiği platforma iletilir ve fonun kurucusuyla eşleştirilir. TEFAS’ın işleyişi ve hukuki dayanağı TEFAS nedir, nasıl çalışır yazımızda anlatıldı. Talimatı hangi kanaldan verirseniz verin, kuruluşun yükümlülükleri aynıdır: emri almak, zaman sırasına göre kaydetmek, gecikmeksizin iletmek ve sonucunu size bildirmek.

Yatırım kuruluşları, müşteri emirlerini emir gerçekleştirme politikalarına, çerçeve sözleşmeye ve en iyi şekilde gerçekleştirme yükümlülüğüne uygun olarak yerine getirmekle yükümlüdür (III-37.1 m.19). Elektronik ortamda emir kabul eden kuruluşların bilgi işlem altyapısı, bütün emirlerin alınış zamanına göre sıralanmasına imkân vermeli ve reddedilen, gerçekleşmeyen, iptal edilen ve değiştirilen emirler dahil tüm işlemlerin tarih, zaman, miktar ve fiyat bilgilerini anlık olarak kaydetmelidir (III-37.1 m.35). Kuruluş ile müşteri arasındaki ilişki vekâlet niteliği taşıdığından, kuruluş işi özenle yürütmekle de yükümlüdür (TBK m.506). Satış talimatını reddetmek veya bekletmek için kuruluşun hukuki bir dayanağı olmalıdır; “fon şu an riskli, beklemenizi öneririz” gibi bir tavsiye, talimatınızı işleme koymama gerekçesi olamaz.

Talimatı verirken şu bilgileri not edin veya ekran görüntüsüyle saklayın: talimat numarası, talimatın verildiği tarih ve saat, satılan pay adedi veya tutar, fonun kodu ve talimatın hangi valörle işleneceğine ilişkin ekranda görünen bilgi. Talimatı iptal etmek veya değiştirmek istiyorsanız bunu da aynı kanaldan ve valör atlama saatinden önce yapın; iptal onayını da saklayın. Telefonla verilen talimatlarda kuruluşun ses kaydı tutma yükümlülüğü vardır; ancak siz de talimatı verdiğiniz saati ve görüştüğünüz birimi not edin.

Hangi Fiyattan Satarsınız, Paranız Ne Zaman Gelir?

Kısa cevap: Para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda satış talimatı, talimatın verilmesini izleyen ilk hesaplamada bulunacak fiyattan yerine getirilir; bu iki fon türünde ise en son ilan edilen fiyat esas alınır (III-52.1 m.14/5). Satış bedelinin hesabınıza geçeceği gün (valör) izahnamede yazar. Valör atlama saatinden sonra verilen talimat ertesi iş gününün emri sayılır.

Fon yatırımcılarının en sık yanıldığı nokta, talimatı verdikleri anda ekranda gördükleri fiyatın işlem fiyatı olduğunu düşünmeleridir. III-52.1 m.14/3, fon birim pay değerinin alım satıma esas fiyat olduğunu; m.14/5 ise genel fonlarda alım satım emirlerinin emrin verilmesini izleyen ilk hesaplamada bulunacak pay fiyatı üzerinden yerine getirileceğini düzenler. Bu kural, bilinmeyen fiyat esası olarak da anılır ve fona giren ve çıkan yatırımcıların, fonun o gün oluşan değerinden adil biçimde pay almasını sağlar. Para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında ise emirler en son ilan edilen birim pay fiyatı üzerinden gerçekleştirilir; bilgilendirme dokümanlarında belirtilmek koşuluyla alım ve satım farklı fiyatlardan yapılabilir. Aşağıdaki takvim, T+2 valörlü genel bir fon için varsayımsal bir örnektir.

İhbarlı fonlarda durum farklıdır: satış talimatı verildikten sonra izahnamede belirtilen ihbar süresi beklenir ve işlem bu sürenin sonunda oluşan fiyattan gerçekleşir. Serbest fonlarda ise fiyat en az ayda bir hesaplanır ve iade süresi fiyat ilan süresinden daha uzun belirlenebilir (III-52.1 m.25/9, m.25/11). Bu nedenle bir serbest fondan çıkış kararı ile paranın hesaba geçmesi arasında haftalar geçebilir. Talimatınızın hangi fiyattan işlem gördüğünü denetlemek için dekonttaki fiyatı, fonun KAP’ta ve TEFAS’ta ilan edilen ilgili günün birim pay değeriyle karşılaştırın. Fark varsa bu, kuruluşa yazılı olarak sorulması gereken bir konudur.

Çıkış Komisyonu, Ücretler ve Stopaj: Hangi Kesinti Hukuka Uygun?

Kısa cevap: Çıkış komisyonu, yalnız izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirlenmişse uygulanabilir; uygulanan komisyonlar kurucunun internet sitesinde ve KAP’ta da ilan edilir (III-52.1 m.15/2). Yönetim ücreti fiyata zaten yansımıştır. Stopaj ise fona iadede fon türüne ve alış tarihine göre değişen oranlarla kesilir (GVK geçici m.67). Dayanaksız bir kesintinin iadesi istenebilir.

III-52.1 m.15/2, izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirlenmiş olmak koşuluyla katılma paylarının yatırımcılar tarafından alım ve satımında giriş ve çıkış komisyonu uygulanabileceğini düzenler. Uygulanan komisyonlar bilgilendirme dokümanlarının yanı sıra kurucunun resmî internet sitesinde ve KAP’ta ilan edilir; komisyon fon, kurucu, yönetici, dağıtıcı kuruluşlar veya portföy saklayıcısı arasında paylaştırılabilir. Uygulamada çıkış komisyonu genellikle payların belirli bir süreden kısa elde tutulması hâlinde öngörülür. Bu nedenle çıkıştan önce izahnamenin ilgili bölümünü okuyarak, payı ne zaman aldığınızı ve komisyonun hangi süre için uygulandığını kontrol etmeniz gerekir. İzahnamede yer almayan bir komisyon veya kesinti, hukuki dayanaktan yoksundur ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi istenebilir (TBK m.77).

Dağıtıcı banka veya aracı kurumun kendi işlem ücreti ayrı bir konudur. Bu ücret fonun izahnamesinden değil, kuruluşla yaptığınız çerçeve sözleşmeden ve ücret tarifesinden kaynaklanır. Önceden hazırlanmış standart sözleşmelerdeki ücret hükümleri, genel işlem koşullarına ilişkin hükümlere göre denetlenir; size bildirilmeyen veya dürüstlük kuralına aykırı biçimde aleyhinize dengesizlik yaratan hükümler geçersiz sayılabilir (TBK m.20-25). Aracı kurum ücretlerinin denetimi aracı kurum komisyonu, saklama ücreti ve masraflar yazımızda ele alındı.

Stopaj, fon katılma paylarının fona iadesinde elde edilen kazanç üzerinden kesilen vergidir ve Gelir Vergisi Kanunu geçici m.67 kapsamında, fonun türüne ve payın alındığı tarihe göre farklı oranlarda uygulanır. Oranlar Cumhurbaşkanı kararlarıyla birçok kez değiştirildiğinden, sizin payınıza hangi oranın uygulanacağı payın alış tarihine göre ayrıca kontrol edilmelidir. Tahmini stopajı fon stopaj hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz. Dekontta kesilen stopajın beklenenden yüksek olması hâlinde, kuruluştan hesaplamanın dayanağını yazılı olarak isteyin; fonun vergisel yönleri fon tasfiyesinde vergi yazımızda anlatıldı.

Geri Alım Durdurulur veya Ertelenirse: Hukuka Uygunluk Testi

Kısa cevap: Alım satımın durdurulması için iki şart birlikte aranır: savaş, doğal afet, ekonomik kriz, piyasanın kapanması veya sistem arızası gibi olağanüstü bir durum (III-52.1 m.31/3) ve Kurulun uygun görmesi (m.14/7). Kurucu, yoğun iade talebi karşısında geri alımı tek başına durduramaz. Kurul ayrıca yatırımcıların korunması için tedbir alma yetkisine sahiptir (SPKn m.96).

17 Eylül 2026’da yedi portföy yönetim şirketinin fonları Kurul kararıyla işleme kapatıldı ve ardından tasfiyelerine karar verildi. Bu fonlarda iade talimatı artık gerçekleştirilemez; ödeme, varlıklar satıldıkça tasfiye bakiyesinden pay oranında yapılır (2026/61 sayılı Bülten A/5). Gerçekleşmemiş iade talimatlarının karşılığı fon borcu sayılarak öncelikle ödenir (A/6); SPK’nın 28.09.2026 tarihli duyurusuna göre ise 17.09.2026 tarihinde TEFAS’a iletilen talimatlar iptal edilmiş olup sahiplerine diğer pay sahipleriyle aynı oranda ödeme yapılacaktır. Bu yetkinin başka fonlar bakımından kullanılabilmesi için de fonun özelinde olağanüstü bir durumun bulunması ve Kurulun karar vermesi gerekir; bir fonun tasfiye kapsamında olmaması, çıkış hakkının kural olarak devam ettiği anlamına gelir.

III-52.1 m.31/3, olağanüstü durumlarda değerleme esaslarının tespiti konusunda kurucunun yönetim kurulunun karar alabileceğini, bu kararın gerekçeli olarak karar defterine yazılarak Kurula ve portföy saklayıcısına bildirilmesinin zorunlu olduğunu ve olaylarla ilgili kamuya bilgi verileceğini düzenler. m.14/7 ise bu durumlarda Kurulca uygun görülmesi hâlinde birim pay değerlerinin hesaplanmayabileceğini ve alım satımın durdurulabileceğini öngörür. Buna göre bir kurucu “yoğun talep nedeniyle iadeleri erteledik” diyorsa, yatırımcının sorması gereken ilk soru, bu kararın Kurulun uygun görüşüne dayanıp dayanmadığı ve kamuya açıklanıp açıklanmadığıdır. Kurul kararı olmaksızın yapılan bir erteleme, görüşümüze göre hukuka aykırıdır ve iadenin gecikmesinden doğan zararın tazmini istenebilir.

Talimatın İspatı: Hangi Kayıt Kimde, Siz Neyi Saklamalısınız?

Kısa cevap: Verdiği emrin işleme konmadığını iddia eden müşteri, emri verdiğini ispat etmekle yükümlüdür (III-45.1 m.8/4). Buna karşılık sözlü emre dayanılarak yapılan işlemlerde emrin varlığını kuruluş ispat eder (m.8/3). Kuruluş telefon emirlerini ses kaydına, internet ve mobil emirleri log ve IP kaydına almak (m.8/2) ve bu kayıtları on yıl saklamak zorundadır (m.27). Onay ekranını, SMS’i ve dekontu saklamanız, ispatın en kolay yoludur.

Satış talimatı uyuşmazlıklarında ilk soru, talimatın gerçekten verilip verilmediği ve ne zaman verildiğidir. III-45.1 sayılı Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kurumlara İlişkin Esaslar Tebliği bu konuda ispat yükünü ikiye ayırır: kuruluş sözlü bir emre dayanarak işlem yapmışsa emrin varlığını kuruluş ispat eder; müşteri ise verdiği bir emrin işleme konmadığını ileri sürüyorsa emri verdiğini ispat eder. Bu nedenle satış talimatı veren yatırımcı, talimatın kendisine ait izini korumalıdır. Kuruluşun kayıtları da bu ispatı kolaylaştırır: telefonla alınan emirlerin ses kaydına, internet ve mobil kanaldan alınan emirlerin IP ve log kaydına alınması zorunludur ve bu kayıtlar on yıl saklanır. Aracı kurum kayıtlarının nasıl isteneceği aracı kurumdan emir, ses ve ekstre kayıtlarını isteme yazımızda anlatıldı.

Kendi elinizdeki kayıtlar bakımından şu yöntemi izleyin: talimatı verdikten sonra onay ekranının görüntüsünü tarih ve saatin göründüğü biçimde alın; kuruluşun gönderdiği SMS ve e-postaları silmeyin; işlem gerçekleştiğinde dekontu indirin; hesap hareketinizi ve MKK e-Yatırımcı kaydınızı kontrol edin. Talimatın işlenmediğini fark ederseniz, aynı gün kuruluşa yazılı olarak bildirimde bulunun ve kayıtların saklanmasını isteyin. Elektronik kayıtların delil değeri ve korunması fon davasında WhatsApp, e-posta ve ses kaydı delili yazımızda ayrıntılı olarak ele alındı. Kişisel verilerinizi içeren kayıtları 6698 sayılı Kanun m.11 uyarınca da isteyebilirsiniz; kuruluş başvurunuzu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorundadır (m.13).

Talimat Yerine Getirilmezse, Geç veya Yanlış Fiyattan İşlenirse

Kısa cevap: Talimatı hiç işlemeyen, geç işleyen veya yanlış günün fiyatından işleyen kuruluş, sözleşmeye aykırılıktan doğan zararı, kusursuzluğunu ispat etmedikçe tazmin eder (TBK m.112). Zarar, talimatın işlenmesi gereken günün fiyatı ile fiilen işlendiği günün fiyatı arasındaki farktan hesaplanır. Görüşümüze göre satış bedelinin valör gününde ödenmemesi hâlinde ihtara gerek olmaksızın temerrüt oluşur ve temerrüt faizi istenebilir (TBK m.117/2, m.120).

TBK m.112, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlunun, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Satış talimatını işlemeyen veya gecikmeyle işleyen dağıtıcı kuruluş bakımından bu hüküm uygulanır; kuruluş ayrıca vekil olarak işi özenle yürütmekle yükümlüdür (TBK m.506). Zararın hesaplanmasında esas, talimatınızın izahnamedeki kurallara göre hangi gün ve hangi fiyattan işlenmesi gerektiğidir. Fonun fiyatı o günden sonra düştüyse aradaki fark sizin zararınızdır; yükseldiyse zarar oluşmayabilir. Aşağıdaki hesap tamamen varsayımsaldır.

Ödemenin gecikmesi ayrı bir kalemdir. Görüşümüze göre izahnamede belirlenen valör günü, kararlaştırılmış bir ifa günü niteliğindedir; bu günde ödeme yapılmazsa ihtara gerek olmaksızın temerrüt oluşur (TBK m.117/2). Temerrüde düşen borçlu, temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür (TBK m.120); faiz oranı 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’a göre belirlenir. Kuruluşun kusursuzluğunu ispat etmesi, örneğin gecikmenin Kurul kararıyla verilen bir durdurmadan kaynaklandığını göstermesi hâlinde sorumluluk ortadan kalkabilir. Bu nedenle talimatınızın işlenmediği dönemde fon hakkında bir Kurul kararı olup olmadığını KAP’tan ve SPK bültenlerinden kontrol edin.

Fondan Çıkmak Tazminat Hakkınızı Etkiler mi?

Kısa cevap: Hayır, kural olarak etkilemez. Paylarınızı zararına satmanız, kuruluşu ibra ettiğiniz anlamına gelmez; ibra ayrı ve açık bir irade beyanı gerektirir (TBK m.132). Aksine satış, zararı somutlaştırır. Ancak çıkış kararınızın zararın artmasına etkisi, tazminat davasında tartışılabilir (TBK m.52); kararınızın gerekçesini ve tarihini belgeleyin.

Fon yatırımcılarının bir kısmı, “fondan çıkarsam kuruluşa karşı dava hakkımı kaybeder miyim?” endişesi taşır. Bu endişe yersizdir. Uygunsuz satış, yanıltıcı bilgilendirme veya fonun mevzuata aykırı yönetimi nedeniyle doğan tazminat hakkı, payların satılmasıyla ortadan kalkmaz. Satış, yatırım bedeli ile elinize geçen tutar arasındaki farkı, yani zararın miktarını netleştirir. İbra ise tarafların bir borcu ortadan kaldırma iradesini açıkça ortaya koyduğu ayrı bir sözleşmedir; bir satış talimatı böyle bir irade içermez. Yine de satış sırasında kuruluşun size imzalattığı bir metin varsa, bu metinde “hiçbir talebim yoktur” gibi bir ifade bulunup bulunmadığını kontrol edin ve böyle bir metni imzalamayın.

Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52). Karşı taraf, fondan erken veya geç çıkmanızın zararınızı artırdığını ileri sürebilir. Bu tartışmaya hazırlıklı olmak için çıkış kararınızın tarihini, o tarihteki bilgi ortamını ve kararın gerekçesini not edin. Tasfiye ödemelerinde çekince koyma yolu ise tasfiye ödemesinde ihtirazi kayıt beyanı yazımızda anlatıldı.

Başvuru Sırası: Kime, Ne Zaman?

Kısa cevap: Önce dağıtıcı kuruluşa yazılı başvurun ve kayıtları isteyin. Fiyat, valör, komisyon veya durdurma kararının dayanağı için kurucuya yazın. Sonuç alamazsanız SPK’ya şikâyette bulunun ve üye kuruluşlar bakımından TSPB Hakem Heyetine başvurun. Tazminat için arabuluculuk ve dava yolu açıktır; tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır (6502 m.73/A).

Uyuşmazlığın hızlı çözümü için başvuruların doğru sırayla ve yazılı yapılması önemlidir. Dağıtıcı kuruluşa yapılacak başvuruda talimatın tarih ve saatini, talimat numarasını, işlem görmesi gereken fiyatı ve fiilî işlem fiyatını gösterin; kayıtların saklanmasını ve size verilmesini isteyin. Kuruluşun cevabı tatmin edici değilse, SPK’ya şikâyet başvurusu yapılabilir; başvurunun usulü SPK’ya şikâyet başvurusu yazımızda anlatıldı.

Tazminat davası açmadan önce arabuluculuğa başvurmak, uyuşmazlığın türüne göre dava şartı olabilir: tüketici uyuşmazlıklarında 6502 sayılı Kanun m.73/A, ticari davalarda ise TTK m.5/A uyarınca arabuluculuk zorunludur. Tüketici hakem heyetinin görevi parasal sınıra bağlıdır. Fon davasının süresi ve masrafları fon davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar yazımızda ele alındı.

Örnek 1: Yazılı Fon Satış (Geri Alım) Talimatı

Bu metin, satış talimatını şubeye yazılı olarak vermek veya internet ve mobil kanaldan verdiğiniz talimatı yazılı olarak teyit etmek için kullanılabilir. Yazılı talimat, talimatın tarihini ve içeriğini ispatlamanın en güvenli yoludur. Şubeye verirken bir nüshasına alındı kaşesi ve tarih-saat yazdırın.

Örnek 2: Talimatın İşlenmemesi veya Geç İşlenmesi Nedeniyle İhtar ve Kayıt Talebi

Bu ihtarname, satış talimatınız hiç işlenmediğinde, geç işlendiğinde veya yanlış günün fiyatından işlendiğinde kullanılabilir. Kayıtların saklanması ve verilmesi talebi, ileride açılacak bir davada ispatı kolaylaştırır. Noter, KEP veya iadeli taahhütlü posta ile gönderin.

Örnek 3: İzahnamede Dayanağı Bulunmayan Kesintinin İadesi Talebi

Bu yazı, fondan çıkışta izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda yer almayan bir çıkış komisyonu veya kesinti yapıldığında, kurucuya ve dağıtıcı kuruluşa birlikte gönderilebilir. Göndermeden önce izahnamenin ilgili bölümünü ve komisyonun uygulandığı süreyi dikkatle kontrol edin.

Adım Adım: Fondan Çıkmadan Önce ve Sonra

1. Fonunuzun türünü belirleyin. Genel, para piyasası, serbest veya tasfiye kapsamında mı?
2. İzahnameyi okuyun. Valör atlama saati, valör, ihbar süresi ve çıkış komisyonunu not edin.
3. Payınızdaki kayıtları kontrol edin. Haciz, rehin veya tedbir satışı engelleyebilir.
4. Stopajı tahmin edin. Alış tarihinize göre oranı kontrol edin.
5. Talimatı verin ve belgeleyin. Onay ekranı, talimat numarası ve saat.
6. İşlem fiyatını denetleyin. Dekonttaki fiyatı ilan edilen birim pay değeriyle karşılaştırın.
7. Valör gününü izleyin. Bedel hesabınıza geçmezse aynı gün yazılı başvurun.
8. Kesintileri kontrol edin. İzahnamede olmayan kesintinin iadesini isteyin.
9. Hiçbir “talebim yoktur” metni imzalamayın. Tazminat hakkınızı saklı tutun.
10. Belgeleri saklayın. Dekont, ekstre ve yazışmalar dava için gerekebilir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Ekran fiyatını işlem fiyatı sanmak. Genel fonlarda talimatı izleyen ilk hesaplamadaki fiyat esas alınır (III-52.1 m.14/5).
2. Valör atlama saatini kaçırmak. Talimat ertesi iş gününe kayar.
3. Talimatın kaydını saklamamak. Talimatı verdiğinizi siz ispat edersiniz (III-45.1 m.8/4).
4. Serbest fonun iade süresini bilmemek. Çıkış haftalar sürebilir.
5. Dayanaksız kesintiyi kabullenmek. İzahnamede yoksa iadesi istenebilir.
6. Temsilcinin “bekleyin” tavsiyesine uyup talimatı vermemek. Talimatınız yoksa kuruluşun sorumluluğu da doğmaz.
7. Kurucunun tek başına geri alımı durdurabileceğini sanmak. Kurulun uygun görüşü gerekir (m.14/7).
8. Çıkınca dava hakkının düştüğünü sanmak. Satış ibra değildir.
9. Stopajı hesaba katmamak. Net tutar beklentinizden az olabilir.

Önemli Kavramlar

Geri alım (fona iade)

Katılma paylarının bilgilendirme dokümanlarındaki esaslara göre fona iade edilerek paraya çevrilmesi (III-52.1 m.15/1).

Birim pay değeri

Fon toplam değerinin katılma payı sayısına bölünmesiyle bulunan ve alım satıma esas olan fiyat (m.14/2-3).

Valör

Satış bedelinin hesabınıza geçeceği gün; izahnamede belirlenir.

Valör atlama saati

Bu saatten sonra verilen talimatın ertesi iş gününün emri sayıldığı kesim saati.

İhbar süresi

İhbarlı fonlarda satış talimatından sonra işlemin gerçekleşmesi için beklenen süre.

Çıkış komisyonu

İzahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirlenmişse fondan çıkışta alınabilen komisyon (m.15/2).

Dağıtıcı kuruluş

Fonun katılma paylarının alım satımına aracılık eden banka veya aracı kurum.

Stopaj

Fona iadede elde edilen kazanç üzerinden kesilen vergi (GVK geçici m.67).

Sıkça Sorulan Sorular

Fonumdan istediğim gün çıkabilir miyim?

Kural olarak evet; katılma paylarının günlük alım satımı esastır (III-52.1 m.15/2). Serbest fonlarda ve ihbarlı fonlarda alım satım günleri ve süreler izahnamedeki esaslara bağlıdır.

Banka satış talimatımı kabul etmeyebilir mi?

Hukuki bir dayanak olmadıkça hayır. Kuruluş müşteri emirlerini gecikmeksizin işleme koymakla yükümlüdür (III-37.1 m.19). Payınız üzerinde haciz, rehin veya Kurul kararıyla durdurma gibi bir engel varsa gerekçesini yazılı isteyin.

Hangi fiyattan satmış olurum?

Genel fonlarda talimatı izleyen ilk hesaplamadaki fiyattan; para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında en son ilan edilen fiyattan (m.14/5).

Param ne zaman hesabıma geçer?

İzahnamede belirtilen valörle. Para piyasası fonlarında genellikle aynı gün veya ertesi gün, diğer fonlarda birkaç iş günü, serbest fonlarda daha uzun olabilir.

Çıkış komisyonu ödemek zorunda mıyım?

Yalnız izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirlenmişse ve süre koşulu gerçekleşmişse (m.15/2). Dayanaksız kesintinin iadesini isteyebilirsiniz.

Kurucu geri alımları durdurabilir mi?

Tek başına hayır. Alım satımın durdurulması olağanüstü durumlarda Kurulun uygun görmesine bağlıdır (m.14/7, m.31/3). Yayımlanan özetlere göre Rehber de geri alımın durdurulamayacağını belirtir.

Serbest fonum iade süresini uzattı; bu hukuka uygun mu?

28.08.2026 tarihli Rehber değişikliğiyle serbest fonlarda likidite yönetimi amacıyla sınırlı olarak iade esasları bekleme süresi olmadan KAP’ta ilan edilerek değiştirilebilir. Değişikliğin ilan edilip edilmediğini ve kapsamını kontrol edin.

Tasfiye edilen fondan çıkabilir miyim?

Hayır. Tasfiyesine karar verilen fonlarda iade talimatı gerçekleştirilemez; ödeme tasfiye bakiyesinden pay oranında yapılır (2026/61 A/5).

Talimatımı verdiğimi nasıl ispat ederim?

Onay ekranı, SMS, e-posta ve talimat numarasıyla. Kuruluşun log, IP ve ses kayıtlarını da isteyebilirsiniz; bu kayıtlar on yıl saklanır (III-45.1 m.8, m.27).

Talimatım geç işlendi, fiyat düştü; ne isteyebilirim?

İşlenmesi gereken günün fiyatı ile fiilî fiyat arasındaki farkı ve gecikme için temerrüt faizini isteyebilirsiniz (TBK m.112, m.117, m.120). Önce kuruluşa yazılı başvurun.

Zararına çıkarsam dava hakkım düşer mi?

Hayır. Satış ibra değildir; zararınızı somutlaştırır (TBK m.132). Satış sırasında “hiçbir talebim yoktur” içerikli bir metin imzalamayın.

Stopaj ne kadar kesilir?

Fon türüne ve payın alış tarihine göre değişir (GVK geçici m.67). Tahmini tutarı stopaj hesaplama aracımızla görebilirsiniz.

Hacizli payımı satabilir miyim?

Serbestçe satamazsınız; haciz, icra dairesinin talimatıyla kaldırılmadıkça pay üzerinde tasarrufu sınırlar. Borcu kapatmak için icra dairesinden payın satılarak dosyaya aktarılmasını isteyebilirsiniz.

Kime şikâyet edebilirim?

Önce dağıtıcı kuruluşa, ardından SPK’ya ve üye kuruluşlar bakımından TSPB Hakem Heyetine. Tazminat için tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır (6502 m.73/A).

İlgili Rehberler

• Fon izahnamesi ve yatırımcı bilgi formu nasıl okunur
• Fon satış talimatım iptal edildi
• TEFAS nedir, nasıl çalışır
• Fonumuzda toplu geri alım talebi
• Yatırım fonu iç tüzüğü ve katılma payı alım satımı
• Tasfiye edilmeyen fonlarda param güvende mi
• Aracı kurumdan emir ve ses kayıtlarını isteme
• Fon stopaj hesaplama aracı
• Aracı kurum komisyonu ve masraflar
• SPK’ya şikâyet başvurusu
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi