Tasfiye Ödemesini Kabul Ederken İhtirazi Kayıt Beyanı Örneği 2026: İlk Dağıtımdan Önce Gönderilecek Çekince, Faiz Hakkının Saklı Tutulması (TBK m.131/2), İbra Riski (m.132), Kısmi Ödeme (m.84) ve Takas İtirazı — Fon Tasfiyesi

Tasfiye edilen fonda ödemeler bankanın belirlediği dönemlerde doğrudan hesabınıza aktarılır ve bunun için bir şey imzalamanız gerekmez (SPK 2026/61 sayılı Bülten, usul ve esaslar A/5). Ödemenin kabulü tek başına kalan zarardan vazgeçmek anlamına gelmez; kısmi ödemeyi kabul eden alacaklı kalan kısmı istemeye devam eder (TBK m.84). Ancak iki noktada çekince belirleyicidir. Birincisi faizdir: asıl borç ifa ile sona erdiğinde faiz gibi bağlı haklar da sona erer; işlemiş faizin istenebilmesi için bu hakkın sözleşmeyle veya ifa anına kadar yapılacak bir bildirimle saklı tutulmuş olması gerekir (TBK m.131). İkincisi ibradır: ibra şekle bağlı değildir ve ödeme sırasında imzalanan bir metin bütün talepleri sona erdirebilir (TBK m.132); yazılı olarak ibra edilen işlemler TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetinde de incelenmez. Bu nedenle çekince, ödeme geldikten sonra değil, ilk dağıtımdan önce ve bütün dağıtımları kapsayacak şekilde yazılı olarak bildirilmelidir. Aşağıdaki beyan örneği tasfiye bankasına, paylarınızın bulunduğu kuruluşa ve fonun kurucusuna birlikte gönderilmek üzere hazırlanmıştır.

İhtirazi Kayıt Nedir, Tasfiye Ödemesinde Neyi Korur?

Kısa cevap: İhtirazi kayıt, yapılan bir ödemeyi veya işlemi kabul ederken bazı hakların saklı tutulduğunu karşı tarafa bildiren açıklamadır. Tasfiye ödemesinde faiz hakkını, kalan zararı, diğer sorumlulara karşı talepleri ve başvuru yollarını korur.

İhtirazi kayıt ya da çekince, kanunda ayrı bir madde başlığı olarak düzenlenmiş bir kurum değildir; ancak birçok hüküm bir hakkın saklı tutulmasına sonuç bağlar. Bunların en önemlisi TBK m.131’dir. Maddenin birinci fıkrasına göre asıl borç ifa veya başka bir sebeple sona erdiğinde rehin, kefalet, faiz ve ceza koşulu gibi bağlı haklar da sona erer. İkinci fıkra, işlemiş faizin ve ceza koşulunun ifasını isteme hakkının, sözleşmeyle veya ifa anına kadar yapılacak bir bildirimle saklı tutulmuş olması hâlinde istenebileceğini düzenler. Çekincenin hukuki ağırlığı bu hükümden gelir: faiz hakkı, ödeme yapılmadan önce veya ödeme anında bildirilmelidir.

Fon krizinde çekincenin önemi, ödemelerin niteliğinden kaynaklanır. Tasfiye nakdi, bankanın belirlediği dönemlerde pay sahipliği oranında saklama hesaplarına aktarılır (A/5). Yatırımcı bu ödemeleri reddetme imkânına pratikte sahip değildir ve ödeme onun iradesi sorulmadan hesaba geçer. Böyle bir sistemde “ödemeyi itirazsız kabul etti” savunmasının önüne geçmenin yolu, dağıtımlar başlamadan önce yapılmış ve bütün dağıtımları kapsayan tek bir yazılı beyandır.

Tasfiye bakiyesi, fonun malvarlığından pay sahiplerine yapılan bir dağıtımdır (III-52.1 m.28/2). Kurucuya veya fonu satan kuruluşa karşı tazminat alacağı ise ayrı bir borç ilişkisinden doğar. Bu nedenle tasfiye ödemesinin kabulü, o tazminat alacağının ifa edildiği anlamına gelmez; tasfiyede alınan tutar yalnızca zarar hesabında mahsup edilir. Çekince bu ayrımı yazılı olarak kayda geçirir ve ileride çıkabilecek yorum tartışmalarını daraltır.

Neden İlk Dağıtımdan Önce Gönderilmeli?

Kısa cevap: Faiz hakkının saklı tutulması için bildirimin en geç ifa anında yapılmış olması gerekir (TBK m.131/2). Ödeme otomatik yattığı için “ifa anı” sizin kontrolünüzde değildir; beyanın önceden ve bütün dağıtımlar için yapılması bu riski ortadan kaldırır.

Tasfiye süresi, fonun KAP’taki tasfiye duyurusundan itibaren en fazla altı aydır (A/8; SPK’nın 20.09.2026 tarihli ve 59/1710 sayılı kararı). Bu süre içinde birden fazla dağıtım yapılabilir ve ilk dağıtımın tarihi önceden duyurulmayabilir. Her dağıtımdan sonra ayrı bir çekince göndermek hem zor hem de riskli olduğundan, aşağıdaki örnekteki gibi bütün dağıtımları kapsayan tek bir beyanın bugün gönderilmesi önerilir. Beyan, sonradan yapılacak ödemeler için de geçerli olduğunu açıkça belirtmelidir.

Beyan Kime ve Nasıl Gönderilir?

Çekince, ödemeyi yapan ile hakkı saklı tutulan borçlu farklı kişiler olabileceğinden birden fazla muhataba gönderilmelidir. Nakdi fona adına tasfiye bankası dağıtır, hesabınıza paylarınızın bulunduğu kuruluş aktarır, tazminat talebinin muhatabı ise çoğu zaman kurucu veya satış kuruluşudur. Beyanın hepsine aynı gün ve aynı metinle gitmesi, hangi kuruluşun bilgisi olmadığı tartışmasını ortadan kaldırır.

Bildirimin tarihini ve içeriğini ispat edebilmek için noter veya kayıtlı elektronik posta (KEP) kullanılmalıdır. Beyan eden bir şirketse, tacirler arasında temerrüde düşürme amacıyla yapılacak ihbar ve ihtarlar için öngörülen noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP şekillerinden biri tercih edilmelidir (TTK m.18/3). Kuruluşa daha önce ihtarname gönderdiyseniz, çekince paragrafını o ihtarnameye de ekleyebilirsiniz; ancak ihtarname ödeme başladıktan sonra gönderilecekse ayrı ve kısa bir beyan daha hızlıdır. Kurucuya ve fonu satan kuruluşa gönderilecek ihtarname örnekleri portföy yönetim şirketine ihtarname örneği ve fonu satan bankaya ihtarname örneği sayfalarımızda yer alıyor.

Tasfiye Ödemesi İçin İhtirazi Kayıt Beyanı Örneği

Aşağıdaki metin, SPK kararıyla tasfiye edilen bir fonda payı olan bireysel yatırımcının bütün dağıtımlar için tek seferde göndereceği beyandır. Her husus dayandığı hükümle başlar. Talimat sahipleri, şirketler ve mirasçılar için eklenecek paragraflar metnin altında ayrıca verilmiştir.

Durumunuza Göre Eklenecek Paragraflar

Aşağıdaki paragraflar, ana beyanın “Sonuç” bölümünden önce eklenir. Dosyanızda karşılığı olmayanlar kullanılmaz.

Boşluklar Nasıl Doldurulur?

Çekince Neyi Yapmaz?

İhtirazi kayıt bir hakkı saklı tutar; o hakkı kendiliğinden kullanmaz ve başka yolların yerine geçmez. Çekince gönderen yatırımcının aşağıdaki sınırları bilmesi, yanlış bir güven duygusuna kapılmasını önler.

Bu nedenle çekince, bir hukuki strateji içindeki ilk halkadır. Pay kaydınızın ve dağıtım hesabının istenmesi için tasfiye bankasına hesap dökümü talep yazısı, dava öncesi zorunlu adım için arabuluculuk başvuru dilekçesi, SPK kararlarına karşı süre için SPK tasfiye kararına karşı iptal davası sayfalarımız birlikte kullanılmalıdır.

Faizin Türü: Baştan Doğru Seçin

Temerrüt faizinin oranı işin niteliğine göre değişir. Kanuni faiz ve temerrüt faizi 3095 sayılı Kanunun 1. ve 2. maddelerinde düzenlenir; ticari işlerde temerrüt faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı oran esas alınarak istenebilir (3095 m.2/2). Şirket yatırımcılar ve ticari iş niteliğindeki talepler bakımından bu fark önemlidir.

Faiz türünün seçimi sonradan değiştirilemeyebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, alacaklının takipte yasal faiz isteyip ticari faiz hakkını saklı tuttuğu bir dosyada, faiz türlerine ilişkin seçim hakkının kullanılmakla tükendiğini ve bakiye ticari faizin sonradan istenemeyeceğini kabul etmiştir (E.2017/13-1704). Çekincede ve sonraki ihtarnamede faiz türünün baştan doğru belirtilmesi, bu nedenle genel bir “faiz haklarım saklıdır” ifadesinden daha güvenlidir. Şirket yatırımcı için “ticari işlerde uygulanan avans faizi” ifadesi kullanılabilir.

Ödemeyi Çekincesiz Aldıysanız

Kısa cevap: Tasfiye bakiyesinin çekincesiz alınması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Risk esas olarak faiz ve imzalanmış metinler bakımındandır. Sonraki dağıtımlar için beyanı hemen gönderin.

Tazminat hakkı. Tasfiye ödemesi fonun malvarlığından yapılan bir dağıtımdır; kurucuya veya satış kuruluşuna karşı tazminat alacağının ifası değildir. Bu nedenle çekincesiz alınmış olması, o alacağın sona erdiği anlamına gelmez. Tasfiyede alınan tutar, zararın hesabında mahsup edilir.

Faiz hakkı. A/6 kapsamında öncelikli ödenen bir tutar çekincesiz alındıysa, o tutara ilişkin işlemiş faiz bakımından TBK m.131/2 riski doğar. Daha önce faiz talep eden bir ihtarname gönderilmişse, bu ihtarname ifa anından önce yapılmış bir bildirim olarak ileri sürülebilir. Böyle bir bildirim yoksa durum dosyaya göre değerlendirilmelidir; sonraki ödemeler için beyan derhal gönderilmelidir.

İmzalanmış metin. Ödeme sırasında ibra, mutabakat veya uzlaşma niteliğinde bir metin imzalandıysa, metnin kapsamı ve imzalanma koşulları incelenmelidir. Yanılma, aldatma veya korkutma hâllerinde sözleşmeyle bağlı olmama hakkı öğrenme veya korkutmanın etkisinin ortadan kalkmasından itibaren bir yıl içinde kullanılır (TBK m.39); genel işlem koşulları ve haksız şart denetimi de gündeme gelebilir. Ayrıntılar banka ibra metni imzalatmak istiyor yazımızda anlatıldı.

Hangi Metin İmzalanabilir, Hangisi İmzalanmamalı?

Tasfiye sürecinde yatırımcının önüne farklı adlarla metinler gelebilir. Metnin başlığı değil içeriği belirleyicidir: “makbuz” başlıklı bir belgenin içinde “başka talebim kalmamıştır” cümlesi varsa, o belge ibra niteliği taşıyabilir. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan metin türlerini risk düzeyine göre ayırır.

İbra edilen veya yazılı mutabakat sağlanan işlemler TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetine iletilmeksizin reddedilir; bu yolun koşulları TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti yazımızda anlatıldı. Ödemeden yapılan vergi kesintisi ise çekincenin konusu değildir; kesintinin fazla yapıldığı düşünülüyorsa düzeltme ve iade yolu izlenir (fon tasfiyesinde vergi). Payınızın yanında e-Devlet’te PBLK kodu görüyorsanız, size tahakkuk ettirilen fon borcunun hangi fiyatla hesaplandığı sorusu için e-Devlet’te PBLK ne demek yazımıza bakabilirsiniz. Ortak hesaptaki paylarda beyanın hesap sahiplerinin tamamı tarafından gönderilmesi önerilir (ortak hesaptaki fon).

Sık Yapılan Hatalar

• Çekinceyi ödeme geldikten sonra göndermek; faiz hakkı için bildirimin ifa anına kadar yapılmış olması gerekir.
• Her dağıtım için ayrı çekince beklemek; bütün dağıtımları kapsayan tek bir beyan daha güvenlidir.
• Beyanı yalnızca tasfiye bankasına göndermek; tazminatın muhatabı olan kurucu ve satış kuruluşu da bilgilendirilmelidir.
• “Haklarım saklıdır” gibi genel bir ifadeyle yetinmek; hangi hakların kime karşı saklı tutulduğu somut yazılmalıdır.
• Şubede önünüze konan metni okumadan imzalamak; tasfiye nakdinin aktarılması imzaya bağlı değildir.
• Çekincenin zamanaşımını durdurduğunu düşünmek; zamanaşımı ancak kanunda sayılan sebeplerle kesilir veya durur.
• Faiz türünü belirtmemek; ticari işlerde avans faizi hakkı ayrıca yazılmalıdır.
• Mahsup edilen ödemeye itiraz etmemek; takasın şartları yoksa iade istenebilir.

Önemli Kavramlar

İhtirazi kayıt (çekince)

Bir ödemeyi veya işlemi kabul ederken belirli hakların saklı tutulduğunu karşı tarafa bildiren açıklama.

Bağlı (fer’i) haklar

Asıl borca bağlı rehin, kefalet, faiz ve ceza koşulu gibi haklar; asıl borç sona erdiğinde kural olarak onlar da sona erer (TBK m.131/1).

İbra

Alacaklının borçluyu borcundan tamamen veya kısmen kurtardığı, şekle bağlı olmayan sözleşme (TBK m.132).

Kısmi ifa

Borcun bir bölümünün ödenmesi; alacaklının kabul etmesi kalan kısımdan vazgeçtiği anlamına gelmez (TBK m.84).

Takas (mahsup)

Karşılıklı ve muaccel iki para borcunun bildirimle birbirinden düşülmesi (TBK m.139, m.143); saklanan değerlerin bedeli rıza olmadan takas edilemez (m.144).

Tasfiye bakiyesi

Fonun borçları ve giderleri ödendikten sonra pay sahiplerine payları oranında dağıtılan tutar (III-52.1 m.28/2).

Temerrüt faizi

Para borcunun zamanında ödenmemesi hâlinde işleyen faiz (TBK m.120; 3095 sayılı Kanun m.2).

Tasfiye ödemesini alırken kredi borcunuz da varsa, bankayla imzalanacak yapılandırma protokolüne konacak ibra cümlelerine karşı kontrol listesi kredi yapılandırma ve erteleme talep dilekçesi örneği sayfamızda yer alıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasfiye ödemesini kabul edersem kalan zararımı isteyemez miyim?

İsteyebilirsiniz. Kısmi ödemenin kabulü kalan kısımdan vazgeçmek değildir (TBK m.84). Tasfiye ödemesi ayrıca kurucuya veya satış kuruluşuna karşı tazminat alacağının ifası değildir; zarar hesabında yalnızca mahsup edilir.

İhtirazi kayıt koymak zorunlu mu?

Her ödemede genel bir zorunluluk yoktur. Ancak işlemiş faizin istenebilmesi için faiz hakkının ifa anına kadar bir bildirimle saklı tutulması gerekir (TBK m.131/2). Ödeme sırasında imzalanacak metinlerin ibra sayılması riski de çekinceyi ihtiyatlı kılar.

Ödemeler otomatik yatıyor; çekinceyi nasıl koyacağım?

Dağıtımlar başlamadan önce, bütün ödemeleri kapsayan yazılı bir beyanı tasfiye bankasına, paylarınızın bulunduğu kuruluşa ve kurucuya noter veya KEP ile gönderin.

İlk ödeme geldi, çekince göndermemiştim. Ne yapmalıyım?

Beyanı hemen gönderin; sonraki dağıtımlar için haklarınız saklı kalır. Önceki ödeme bakımından faiz hakkının durumu, daha önce faiz talep eden bir ihtarname gönderilip gönderilmediğine göre değerlendirilir. Tazminat hakkı bu nedenle ortadan kalkmaz.

Şube ödemeyi yapmak için imza istiyor. İmzalamalı mıyım?

Tasfiye nakdinin hesabınıza aktarılması imzaya bağlı değildir (A/5). Metni okuyun; yalnızca tutarın alındığını teyit eden bir makbuzsa çekinceyle imzalayabilirsiniz. İbra, mutabakat veya “başka talebim yoktur” ifadesi varsa imzalamadan önce hukuki destek alın.

Çekince zamanaşımını durdurur mu?

Hayır. Zamanaşımı TBK m.154’te sayılan sebeplerle kesilir; arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar ise durur (6325 m.18/A-15). Çekince bunların yerine geçmez.

Çekince ile ihtarname aynı şey mi?

Hayır. Çekince bir hakkı saklı tutar. İhtarname ise borçludan ödeme ister ve kural olarak borçluyu temerrüde düşürür (TBK m.117/1). İki metin birlikte gönderilebilir.

Banka ödemeyi kredi borcuma mahsup etti. Çekince işe yarar mı?

Çekince, takasın şartları yoksa itiraz hakkınızı yazılı olarak kayda geçirir. Takas için iki borcun da muaccel olması ve bildirim gerekir (TBK m.139, m.143); saklanan değerlerin bedeli rıza olmadan takas edilemez (m.144).

17 Eylül’de verdiğim talimat iptal edildi. Ödemeyi kabul edersem dava hakkımı kaybeder miyim?

Ödemenin kabulü idari başvuru ve dava hakkınızı ortadan kaldırmaz; yine de beyanda bu hakların saklı olduğunu yazmak yerinde olur. Dava süresi ayrıca işler; SPK kararları için güvenli son gün 16 Kasım 2026’dır.

Çekincede hangi faizi yazmalıyım?

Bireysel yatırımcı için yasal temerrüt faizi, şirket yatırımcı ve ticari iş niteliğindeki talepler için avans faizi belirtilebilir (3095 m.2). Faiz türünün baştan doğru seçilmesi önemlidir.

Mirasçıyım; çekinceyi tek başıma gönderebilir miyim?

Paylaşmaya kadar mirasçılar terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640). Beyanı bütün mirasçılar birlikte veya atanmış temsilci aracılığıyla göndermek daha güvenlidir.

Çekince gönderirsem banka ödemeyi durdurur mu?

Durdurmamalıdır. Dağıtım SPK’nın usul ve esaslarına göre pay sahipliği oranında yapılır (A/5); çekince yalnızca haklarınızı saklı tutar, ödemeyi reddettiğiniz anlamına gelmez.

Çekinceyi e-postayla göndersem yeterli olur mu?

Olağan e-posta tarih ve içerik ispatında tartışma yaratabilir. Noter veya KEP tercih edilmelidir; şirketler bakımından TTK m.18/3’teki şekiller esas alınmalıdır.

Ödemeyi aldıktan sonra kurucuya dava açabilir miyim?

Evet. Tasfiye ödemesi kurucunun tazminat borcunu sona erdirmez. Dava öncesinde arabuluculuk dava şartıdır; zamanaşımı ayrıca izlenmelidir.

İlgili Rehberler

• Banka ibra veya uzlaşma metni imzalatmak istiyor
• Tasfiye bankasına hesap dökümü talep yazısı
• Fon param ne zaman hesabıma yatar
• Tasfiye param kredi borcuma mahsup edildi
• SPK’nın 28 Eylül 2026 açıklaması
• Portföy yönetim şirketine ihtarname örneği
• Fon uyuşmazlığında arabuluculuk başvuru dilekçesi
• Fon zararında zamanaşımı
• Fon mağduru dilekçe ve ihtarname örnekleri
• Fon krizi gündemi
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi