Borsada yanlış hisseyi seçmek, fazladan bir sıfır yazmak ya da alış yerine satış emri vermek birkaç saniyede büyük bir zarara dönüşebilir. Hukuken başlangıç noktası nettir: Sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri geri alınamaz ve iptal edilemez (SPKn m.79/1). Gerçekleşmiş bir işlemin iptali, ancak Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.33’te sayılan dar hâllerde mümkündür: bilgisayar sistemlerinden kaynaklanan hatalar, üye aracı kurum veya Borsa personeli tarafından iletilen hatalı emirler ve işlemleri durduracak diğer maddi unsurlar. Bu hâllerde bile iptal Borsa’nın takdirindedir ve başvuruyu yatırımcı değil, işleme taraf aracı kurum yapar. Hatanın kaynağı sonucu belirler: Yatırımcının kendi hatası kural olarak kendisine kalır; aracı kurum çalışanının veya kurum sisteminin hatası ise kurumun tazmin sorumluluğunu doğurur (TBK m.112, m.116; III-37.1 m.35). Fiyat değişme sınırları ve devre kesici zararın boyutunu sınırlar. Bu rehber, ilk dakikalarda yapılması gerekenleri, iptalin şartlarını, kurumun sorumluluğunu ve başvuru yollarını mevzuat üzerinden anlatır.
Yanlış emir veya hatalı işlem nedeniyle zarar mı ettiniz?
Hatanın kaynağını emir ve ses kayıtları üzerinden tespit edelim, kurumdan tazmin veya Borsa başvurusu yolunu birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap
Yanlış emir ve hatalı işlem: temel kurallar
| Soru | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Gerçekleşmemiş emir | Değiştirilebilir, düzeltilebilir, iptal edilebilir | Pay Piyasası Yönergesi m.8 |
| Gerçekleşmiş işlem | Kural olarak geri alınamaz ve iptal edilemez | SPKn m.79/1 |
| Borsa’nın iptal yetkisi | Sistem hatası, üye veya Borsa personelinin hatalı emri, işlemi durduracak maddi unsur | Yönetmelik m.33/1 |
| Başvuruyu kim yapar? | İşleme taraf aracı kurum; Borsa re’sen de iptal edebilir | Yönetmelik m.33/1 |
| İptal zorunlu mu? | Hayır; Borsa’nın takdirinde | Yönetmelik m.33/1 (“edilebilir”) |
| İlan | Aynı gün KAP’ta | Yönetmelik m.33/5 |
| Zararı sınırlayan kurallar | Fiyat değişme sınırı, devre kesici, risk kontrolleri | Pay Piyasası Yönergesi m.10, m.20, m.27, m.39 |
| Çalışanın hatası | Kurum sorumlu | TBK m.116; III-39.1 m.24 |
| Uygulama veya sistem hatası | Kurumun borca aykırılıktan sorumluluğu | TBK m.112; III-37.1 m.35/2 |
| Borsa uyuşmazlık başvurusu | Müşteri başvurusu; ilk işlemden itibaren iki yıl | Yönetmelik m.47-48 |
Bekleyen emirlerin nasıl iletildiği ve gerçekleştirildiği, fiyat ve zaman önceliği kuralları en iyi gerçekleştirme ve emir iletimi rehberimizde anlatılmıştır. Bu yazı, emir işleme dönüştükten sonra ortaya çıkan hataya odaklanır.
Emir ile İşlem Arasındaki Fark
Hukuki sonuç, hatanın emir aşamasında mı yoksa işlem aşamasında mı fark edildiğine göre tamamen değişir. Borsa İstanbul Pay Piyasası Yönergesi m.8’e göre sisteme girilmiş ve henüz işleme dönüşmemiş emirler, Yönetim Kurulunun belirlediği esaslara göre değiştirilebilir, düzeltilebilir veya iptal edilebilir. Yani yanlış fiyatla girilmiş ama karşılanmamış bir emir, aracı kurumun uygulaması veya müşteri temsilcisi aracılığıyla derhâl geri çekilebilir. Bu aşamada hiçbir hukuki engel yoktur; tek sorun zamandır.
Emir karşı taraftaki bir emirle eşleştiği anda ise durum değişir. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.34/1, Borsa işlemini alım satım emirlerinin Borsa’ya iletilmesi, Borsa kurallarına göre eşleştirilmesi ve gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yükümlülüklerin Borsa ve takas kuruluşlarının belirlediği yöntem ve sürelerle yerine getirilmesi olarak tanımlar. Eşleşen işlemin takası Takasbank üzerinden yürür ve SPKn m.79/1, sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin, merkezi takas kuruluşu üyelerinin faaliyetlerinin durdurulması veya tasfiye işlemlerine başlanması durumu da dâhil olmak üzere geri alınamayacağını ve iptal edilemeyeceğini hükme bağlar. Bu kesinlik kuralı, piyasadaki milyonlarca işlemin güvenilirliğinin temelidir.
Borsa’nın İşlem İptal Yetkisi: Yönetmelik m.33
Kesinlik kuralının istisnası, Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.33’te düzenlenmiştir. Hükme göre aşağıdaki şartların varlığı hâlinde, işleme taraf olan işlem yapma yetkisi verilenlerden en az birinin başvurusu üzerine veya re’sen, bekleyen emirlerin veya gerçekleşen işlemlerin tamamı veya bir kısmı Borsa tarafından iptal edilebilir:
Yönetmelik m.33/1’deki iptal sebepleri
| Bent | Sebep | Uygulamadaki örnek |
|---|---|---|
| (a) | Bilgisayar sistemlerinden kaynaklanan hatalar | Borsa eşleştirme sisteminde yaşanan teknik aksaklık |
| (b) | İşlem yapma yetkisi verilenlerden en az biri veya Borsa personeli tarafından alım satım sistemlerine iletilen hatalı emir veya emirler sonucunda gerçekleşen işlemler | Aracı kurum üzerinden iletilen ve fiyatı veya miktarı açıkça hatalı emir |
| (c) | İşlem yapma yetkisi verilenlerin ve/veya işlem gören yatırım araçlarının işlemlerini durduracak diğer maddi unsurlar | Bir üyenin veya bir payın işlemlerinin durdurulmasını gerektiren olay |
İptal, seansın tamamına veya bir bölümüne ilişkin olarak yapılabilir; emir gönderen taraflar veya işlem gören yatırım araçları bazında da iptal gerçekleştirilebilir (m.33/2). Sistem hataları ve işlemleri durduracak maddi unsurlar bakımından karar Genel Müdür veya görevlendirilen Genel Müdür Yardımcıları tarafından; hatalı emir bakımından ise Genel Müdür, görevlendirilen Genel Müdür Yardımcıları veya ilgili Piyasa Müdürü tarafından verilebilir (m.33/3). İptal kararları aynı gün KAP’ta ilan edilir (m.33/5).
Bu hükümden dört pratik sonuç çıkar. Birincisi, yatırımcı “işlem yapma yetkisi verilen” değildir; Borsa’ya başvuru, işleme taraf aracı kurum tarafından yapılır. İkincisi, hüküm “iptal edilebilir” der; Borsa’nın iptal etme zorunluluğu yoktur ve karşı tarafın iyiniyetle işlem yaptığı, fiyatın piyasa koşullarından çok da uzak olmadığı durumlarda iptal beklenmemelidir. Üçüncüsü, zaman kritik öneme sahiptir: Hatalı işlem üzerine yeni işlemler, takaslar ve pozisyonlar zincirleme olarak kuruldukça iptal pratikte zorlaşır. Dördüncüsü, iptal kararı KAP’ta ilan edildiğinden sonuç şeffaftır ve aynı olaydan etkilenen diğer yatırımcılar da durumdan haberdar olur.
Pay Piyasası Yönergesi de iki özel iptal hâli içerir. Bir payın işlemleri belirsizlik, olağandışı emirler veya teknik aksaklık nedeniyle geçici olarak durdurulursa, Genel Müdür daha önce iletilmiş emirleri ve gerçekleşmiş işlemleri kısmen veya tamamen iptal edebilir (m.30/3). Borsada gerçekleştirilen halka arzlarda ise herhangi bir maddi hata söz konusu değilse, ihraççı veya aracı kurum talep etse bile gerçekleşen işlemler iptal edilmez (m.33/6).
İptal ihtimaline göre durumlar
| Durum | İptal ihtimali | Not |
|---|---|---|
| Borsa sisteminde teknik arıza, anormal eşleşmeler | Yüksek | Genellikle Borsa re’sen hareket eder |
| Aracı kurum sistemi yanlış emir iletti (örneğin çoklu gönderim) | Orta | Kurumun hızlı başvurusu gerekir |
| Yatırımcı uygulamada fazladan sıfır yazdı, fiyat sınırlar içinde | Düşük | Kesinlik kuralı; karşı taraf iyiniyetli |
| Yanlış hisse kodu seçildi | Çok düşük | Hata yatırımcının iradesinde |
| Alış yerine satış emri verildi | Çok düşük | Ters işlemle kapatma |
| Payın işlemleri geçici durduruldu | Değişken | Pay Piyasası Yönergesi m.30/3 |
Zararı Sınırlayan Mekanizmalar: Fiyat Marjı, Devre Kesici ve Risk Kontrolleri
Kesinlik kuralı sert görünse de, sistem hatalı emirlerin yaratabileceği zararı sınırlayan mekanizmalar içerir. Bir payın bir seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitleri, baz fiyata uygulanan fiyat değişme sınırlarıyla belirlenir (Pay Piyasası Yönergesi m.18, m.20). Borsa, piyasanın gerektirdiği durumlarda bu sınırları değiştirebilir. Bir payda fiyat değişimi belirlenen orana ulaştığında devre kesici devreye girer ve işlemler geçici olarak durdurulur; ardından tek fiyat yöntemiyle fiyat belirlenebilir (m.27/1). Ayrıca Borsa, belirli kullanıcılara yönelik risk kontrolü amacıyla emir ve işlemlere kapasite, miktar veya tutar olarak sınırlamalar getirebilir ya da bu sınırların üye veya kullanıcı tarafından belirlenip uygulanmasını isteyebilir (m.10/1).
Pazarlara göre işlem esasları (Pay Piyasası Yönergesi m.39)
| Esas | Yıldız Pazar | Ana Pazar | Alt Pazar |
|---|---|---|---|
| Fiyat marjı | Yüzde 20 | Yüzde 15 | Yüzde 10 |
| Devre kesici tetikleme oranı | Yüzde 10 | Yüzde 7,5 | Yüzde 5 |
| Devre kesici sonrası emir toplama | 5 dakika | 15 dakika | 15 dakika |
| Devre kesici sonrası eşleştirme | 2 dakika | 2 dakika | 2 dakika |
| İşlem yöntemi | Sürekli işlem | Sürekli işlem | Sürekli işlem |
Yakın İzleme Pazarı ve Piyasa Öncesi İşlem Platformunda işlemler günde beş kez tek fiyat yöntemiyle yapılır ve fiyat marjı yüzde ondur. Tablodaki oranlar Yönergenin 21.09.2026 tarihli 18 numaralı revizyonundaki değerlerdir; Borsa bu esasları değiştirebildiğinden işlem anındaki değerler için Borsa duyuruları esas alınmalıdır. Olağan dışı fiyat ve miktar hareketlerinde uygulanan ek tedbirler için Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi rehberimize bakabilirsiniz.
Piyasa emirleri de önemli bir risk kaynağıdır. Fiyat belirtilmeden girilen piyasa emirleri karşı taraftaki en iyi fiyatlardan başlayarak eşleşir; derinliği az olan paylarda bu, beklenenden çok farklı ortalama fiyatlar anlamına gelebilir. Borsa, piyasa emirlerini pay bazında azami emir hacmi sınırına tabi tutar. Likiditesi düşük paylarda limit emir kullanmak, hatalı emir riskini en aza indirmenin en basit yoludur.
Uygulamada En Sık Görülen Hata Türleri
Hatalı emirlerin büyük kısmı birkaç tipik senaryoda toplanır. Her birinin hukuki sonucu ve zararı sınırlama yolu farklıdır.
Tipik hata senaryoları
| Hata | Ne olur? | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Fazladan sıfır (1.000 yerine 10.000 lot) | Beklenenin on katı pozisyon; teminat veya bakiye yetersizliği | Yatırımcı hatası; kurumun ön kontrolleri ve bakiye kontrolü sorgulanabilir |
| Lot ile tutarın karıştırılması | TL tutarı yazılması gereken yere lot girilmesi | Uygulamanın ekran tasarımı ve onay ekranı önemli |
| Yanlış hisse kodu (benzer kodlar) | İstenmeyen payın alımı | Kural olarak yatırımcı hatası; ters işlemle kapatma |
| Alış yerine satış | Elde olmayan payın satışı veya pozisyonun kapanması | Açığa satış kurallarına ve takas yükümlülüğüne dikkat |
| Likiditesi düşük payda piyasa emri | Kademeler tükenir, ortalama fiyat bozulur | Azami emir hacmi sınırı; limit emir tercih edilmeli |
| Açılış veya kapanış seansında yanlış fiyat | Tek fiyat oluşumuna etki | Emir toplama aşamasında iptal imkânı değerlendirilmeli |
| Uygulamanın çift emir göndermesi | Aynı emrin iki kez gerçekleşmesi | Sistem hatası; kurumun sorumluluğu ve m.33 başvurusu |
| Telefon emrinin yanlış iletilmesi | Temsilci farklı pay veya miktar girer | Ses kaydı belirleyici; kurum sorumlu |
Kaldıraç ve kredi kullanılan hesaplarda hatanın sonucu daha ağırdır. Kredili işlemle yapılan hatalı bir alım, özkaynak oranını bozarak teminat tamamlama çağrısına ve resen satışa yol açabilir. Yanlışlıkla verilen bir satış emri ise hesapta pay yoksa takas yükümlülüğü doğurur; bu durumda kurum, takas günü pay veya nakit açığını kapatmak için müşterinin başka varlıklarına başvurabilir. Bu nedenle hatalı bir işlemden sonra yalnızca fiyata değil, hesabın takas ve teminat durumuna da bakılmalıdır.
Hata Kimde? Sonuç Hatanın Kaynağına Göre Değişir
Borsa iptal etmese bile yatırımcı her zaman zararına katlanmak zorunda değildir. Belirleyici soru, hatanın kimden kaynaklandığıdır.
Hatanın kaynağına göre hukuki sonuç
| Hatanın kaynağı | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yatırımcının kendi hatası (yanlış hisse, miktar, yön) | Kural olarak zarar yatırımcıya kalır; ters işlemle sınırlanır | SPKn m.79/1 |
| Müşteri temsilcisinin telefon emrini yanlış iletmesi | Kurum zararı gidermekle yükümlü | TBK m.116; III-39.1 m.24/1 |
| Uygulamanın çift emir göndermesi, donması, yanlış fiyat göstermesi | Kurumun borca aykırılıktan sorumluluğu | TBK m.112; III-37.1 m.35/2 |
| Kurumun emri geç veya hiç iletmemesi | Kurumun sorumluluğu; en iyi gerçekleştirme yükümlülüğü | III-37.1 m.30; TBK m.112 |
| Borsa sistem hatası | Borsa iptal edebilir | Yönetmelik m.33/1-a |
| Karşı tarafın yanıltıcı emirleri (manipülasyon) | Piyasa dolandırıcılığı incelemesi | SPKn m.107 |
| Hesabınızda sizin vermediğiniz emir | Yetkisiz işlem; kurumun ispat yükü | III-39.1; TBK m.112 |
Kendi Hatanızda Hukuki Seçenekler
Türk Borçlar Kanunu, sözleşme kurulurken esaslı yanılmaya düşen tarafın sözleşmeyle bağlı olmayacağını düzenler (m.30). Yanılanın gerçekte üstlenmek istediğinden önemli ölçüde fazla bir edim için veya gerçekte istediğinden önemli ölçüde az bir karşı edim için iradesini açıklaması da esaslı yanılma hâlleri arasında sayılır (m.31/1-5). Sözleşme yapma iradesinin bir aracı veya bir araç tarafından yanlış iletilmesi hâlinde de yanılma hükümleri uygulanır (m.33). Ancak basit hesap yanlışlıkları sözleşmenin geçerliliğini etkilemez; bunların düzeltilmesiyle yetinilir (m.31/son).
Bu hükümlerin borsa işlemlerinde uygulanabilirliği son derece sınırlıdır. Karşı taraf anonimdir, işlem merkezi karşı taraf sistemi üzerinden takasa girer ve SPKn m.79/1 özel bir kanun hükmü olarak takas işlemlerini geri alınamaz ve iptal edilemez kılar. Ayrıca yanılan, yanılmasında kusurluysa sözleşmenin hükümsüzlüğünden doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.35). Bu nedenle kendi hatasında yatırımcının gerçekçi seçenekleri şunlardır: aracı kurumdan Borsa’ya m.33 kapsamında iptal başvurusu yapılmasını derhâl istemek, iptal ihtimali yoksa ters işlemle pozisyonu kapatarak zararı sınırlamak ve hatanın oluşmasında kurumun uygulamasının veya sisteminin payı olup olmadığını araştırmak.
Karşı Tarafın Durumu: Hatalı İşlemden Yararlanan Yatırımcı
Bir başkasının hatalı emrinden kâr eden yatırımcı, bu kârı iade etmek zorunda mıdır? Borsa işlemlerinde karşı taraf anonimdir, işlemler merkezi karşı taraf sistemi üzerinden takasa girer ve takas işlemleri geri alınamaz (SPKn m.79/1). Karşı tarafın bilgisi ve iradesi dışında oluşan bir fiyattan kâr eden yatırımcıya, Borsa işlemi iptal etmedikçe hatalı emri veren yatırımcının doğrudan bir iade talebi yöneltmesi pratikte mümkün değildir. Borsa, Yönetmelik m.33 kapsamında işlemi iptal ederse ise iptal her iki tarafı da etkiler ve karşı tarafın o işlemden doğan kazancı da ortadan kalkar.
Buna karşılık bilerek hatalı fiyat oluşturmaya çalışan, başkalarını yanıltacak şekilde emir girip iptal eden veya kendi hesapları arasında işlem yapan kişilerin durumu tamamen farklıdır. Bu davranışlar işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı veya piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilebilir; konu işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı rehberimizde anlatılmıştır.
Önlem: Risk Kontrolleri ve Emir Sınırları
Pay Piyasası Yönergesi m.10, risk kontrolü amacıyla emirlere ve işlemlere kapasite, miktar veya tutar olarak sınırlamalar getirilebileceğini ya da bu sınırların üye veya kullanıcı tarafından belirlenip uygulanmasının istenebileceğini düzenler. Elektronik emir kabul eden kurumların bilgi işlem altyapısı da müşterilerin teminat, borç ve açık pozisyonlarının anlık izlenmesine ve gerekli risk kontrollerine elverişli olmak zorundadır (III-37.1 m.35/2-d-3). Bu nedenle birçok kurum, uygulamada emir başına azami tutar, fiyatın son fiyattan belirli bir oranda sapması hâlinde uyarı ve ikinci onay ekranı gibi kontroller sunar.
Hatalı emir riskini azaltmak için kontrol listesi
| Önlem | Neden? |
|---|---|
| Uygulamadaki emir başına azami tutar sınırını düşük tutun | Fazladan sıfır hatasının etkisini sınırlar |
| Likiditesi düşük paylarda piyasa emri yerine limit emir kullanın | Kademe tüketilmesini önler |
| Onay ekranında hisse kodu, yön, lot ve fiyatı ayrı ayrı okuyun | En sık hataların kaynağı |
| Kredili hesapta emir öncesi özkaynak oranına bakın | Hatalı alımın teminat çağrısına dönüşmesini önler |
| Telefon emirlerinde emri temsilciye tekrar ettirin | Ses kaydında doğru talimat bulunur |
| Hatalı işlemde ekran görüntüsü alın ve saati not edin | İspat ve Borsa başvurusu için |
Kurum, çerçeve sözleşmede bu kontrolleri sunduğunu taahhüt ettiği hâlde çalıştırmadıysa ya da uygulamanın tasarımı hataya açıkça elverişliyse, hatanın bir kısmından kurumun da sorumlu tutulması gündeme gelir. Bu değerlendirme, yatırımcının kendi dikkatsizliği ile birlikte yapılır ve tazminattan yatırımcının payı oranında indirim uygulanabilir (TBK m.52, m.114/2).
Aracı Kurumun Sorumluluğu
Hata aracı kurumun organizasyonundan kaynaklanıyorsa tablo tamamen değişir. Yatırım kuruluşları faaliyetlerini çerçeve sözleşme, müşteri emrini en iyi şekilde gerçekleştirme yükümlülüğü ile özen ve sadakat borcu çerçevesinde yürütmek, basiretli bir tacir gibi davranmak ve mesleki dikkat ve özeni göstermek zorundadır (III-39.1 m.24/1-a, b). Emirlerin müşterilerin fiyat, maliyet, hız ve benzeri tercihleri dikkate alınarak en iyi sonucu verecek şekilde yerine getirilmesi de ayrıca düzenlenmiştir (III-37.1 m.30/1).
Elektronik ortamda emir kabul eden kuruluşların yükümlülükleri III-37.1 m.35/2’de sayılır: Kurum, bilgi işlem altyapısının tüm emirlerin alınış zamanına göre sıralanmasına imkân vermesini; reddedilen, gerçekleşmeyen, iptal edilen ve değiştirilen emirler dâhil tüm işlemlere ilişkin tarih, zaman, miktar, fiyat ve diğer unsurları ve müşterilere yansıtılan fiyat bilgilerini anlık olarak kaydetmesini; müşterilerin teminat, borç, açık pozisyon ve kâr-zarar durumlarının anlık izlenmesine ve gerekli risk kontrollerine elverişli olmasını sağlamakla yükümlüdür. Kurum ayrıca altyapının kapasite ve güvenliği konusunda periyodik kontroller yapmak, sistematik hatalara karşı yedekleme sistemi kurmak ve platformun müşteri rızası olmaksızın üçüncü kişilerce kullanımını engelleyecek tedbirleri almak zorundadır (m.35/2-e, f).
Bu yükümlülüklere aykırılıktan doğan zarardan kurum, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur (TBK m.112). Çalışanlarının işi yürütürken verdiği zarardan da sorumludur ve izne bağlı uzmanlık hizmetlerinde bu sorumluluğu önceden kaldıran anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.116/1, m.116/3). Uygulamada kurum, kendi hatasından kaynaklanan işlemi genellikle kendi hesabına alarak veya fark tutarını müşteriye ödeyerek sonucu giderir. Kurumun genel sorumluluk rejimi için aracı kurum sorumluluğu rehberimize, emir kayıtlarının ispat değeri için emir kayıtları rehberimize bakın.
Kurum hatasında talep edilecek kayıtlar
| Kayıt | Neyi gösterir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Emir kayıtları (zaman damgalı) | Emrin ne zaman, hangi içerikle alındığı ve iletildiği | III-37.1 m.35/2-d |
| Ses kayıtları (telefon emri) | Verdiğiniz talimatın gerçek içeriği | Kurum kayıt düzenlemeleri |
| Uygulama ekran ve oturum kayıtları | Gösterilen fiyat, onay ekranı, çift gönderim | III-37.1 m.35/2-d-2 |
| Reddedilen ve iptal edilen emirler | Sistem arızası veya gecikme | III-37.1 m.35/2-d-2 |
| Borsa’ya yapılan iptal başvurusu ve cevabı | Kurumun başvuruyu yapıp yapmadığı | Yönetmelik m.33 |
| Çerçeve sözleşme ve risk bildirimleri | Kurumun sorumluluk sınırları iddiası | III-39.1 m.25-26 |
İlk Otuz Dakikada Yapılacaklar
Hatalı işlemde adım adım
| Adım | Ne yapılır? | Neden? |
|---|---|---|
| 1. Durumu tespit edin | Emrin tamamı mı, bir kısmı mı gerçekleşti? Kalan kısmı iptal edin | Zarar büyümesin |
| 2. Kurumu arayın | Müşteri hizmetleri veya temsilciyi arayın; görüşme saatini not edin | Borsa’ya başvuru yalnızca kurum üzerinden |
| 3. Yazılı talep | Aynı anda e-posta veya uygulama mesajıyla yazılı talep gönderin | İspat ve zaman damgası |
| 4. Ekran görüntüsü | Emir onay ekranı, işlem ekranı, hata mesajları | Sistem hatası iddiası için delil |
| 5. Karar verin | İptal ihtimali düşükse pozisyonu kapatıp kapatmayacağınızı değerlendirin | Zararı sınırlama (TBK m.52) |
| 6. KAP’ı izleyin | Aynı gün iptal kararı ilan edilmiş mi? | Yönetmelik m.33/5 |
| 7. Kayıt talebi | Emir, ses ve oturum kayıtlarını yazılı olarak isteyin | Tazminat ve uyuşmazlık başvurusu için |
Kişisel verileriniz niteliğindeki kayıtlara KVKK m.11 başvurusu ile de ulaşabilirsiniz. Hesabınızda sizin vermediğiniz emirler görüyorsanız konu hatalı emir değil, yetkisiz işlemdir; bu durumda yetkisiz işlem rehberimize ve talimatım olmadan işlem yapıldı rehberimize bakın.
Başvuru Yolları: Kurum, Borsa, Hakem Heyeti, SPK ve Mahkeme
Kurumla uzlaşılamazsa birden fazla yol vardır. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.47/1’e göre işlem yapma yetkisi verilenler ile müşterileri arasındaki Borsa işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, müşterinin başvurusu hâlinde Borsa Yönetim Kurulu tarafından çözümlenir; Yönetim Kuruluna Uyuşmazlık Komitesi yardımcı olur. Başvuru yazılı dilekçeyle ve uyuşmazlık hizmet bedeli ödenerek yapılır (m.48/1). Uyuşmazlığa konu ilk Borsa işleminin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl içinde yapılmayan başvurular incelenmez (m.48/3). Karardaki tutar SPKn m.84/5’e göre belirlenen meblağı aşarsa, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Borsa kanalıyla SPK’ya itiraz edilebilir ve Kurulun kararı nihaidir (m.49). Tarafların yargıya başvurma hakkı saklıdır (m.47/3); ancak sulh, tahkim veya yargı yoluna gidilmesi hâlinde Borsa’daki dosya işlemden kaldırılır ve aynı uyuşmazlık için yeniden başvuru yapılamaz (m.50).
Başvuru yolları karşılaştırması
| Yol | Özellik | Süre veya not |
|---|---|---|
| Aracı kuruma yazılı itiraz | İlk ve zorunlu adım; kayıt talebi | Derhâl |
| Borsa uyuşmazlık başvurusu | Borsa işlemlerinden kaynaklanan kurum-müşteri uyuşmazlığı | İlk işlemden itibaren iki yıl (Yönetmelik m.48/3) |
| SPK’ya itiraz | Borsa kararına karşı, eşik tutarın üstünde | Tebliğden itibaren on beş gün (m.49) |
| TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti | Ücretsiz, kurum-müşteri uyuşmazlıkları | Heyet kuralları |
| SPK şikâyeti | Denetim ve mevzuata aykırılık tespiti | Tazminat kararı vermez |
| Tazminat davası | Kurumun hatası nedeniyle zarar | Dava şartı arabuluculuğu kontrol edin |
Hakem heyetinin işleyişi için TSPB hakem heyeti rehberimize, SPK’ya başvuru için SPK şikâyet rehberimize, hangi yolun ne zaman uygun olduğunun karşılaştırması için yatırımcı şikâyeti rehberimize bakın. Tüketici mahkemesi mi ticaret mahkemesi mi sorusu ve arabuluculuk için yatırımcı tüketici mi rehberimiz yol gösterir. Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat istemlerinde genel zamanaşımı on yıldır (TBK m.146).
VİOP, Kaldıraçlı İşlemler ve Diğer Piyasalar
Yönetmelik m.33, Borsa bünyesindeki bütün piyasalar için geçerlidir; Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda da hatalı emir sonucu gerçekleşen işlemler aynı esaslarla iptal edilebilir. Ancak VİOP’ta kaldıraç nedeniyle hatalı bir emir, dakikalar içinde teminat tamamlama çağrısına ve resen kapatmaya dönüşebilir; bu süreç VİOP rehberimizde anlatılmıştır.
Tezgâhüstü kaldıraçlı işlemlerde (forex) ise kural farklıdır: Gerçekleşmiş müşteri emirleri aracı kurumlarca iptal edilemez; iptal yalnızca itiraz üzerine müşteri lehine iyileştirme, platformdaki teknik sorundan doğan müşteri mağduriyetinin giderilmesi ve profesyonel müşterilerde karşı taraf iptali hâllerinde ve tüm ilgili müşterilere uygulanarak mümkündür (III-37.1 m.29). Bu kurallar forex rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.
Aracı Kuruma Acil İptal Başvurusu ve İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, hatalı işlemin hemen ardından aracı kuruma gönderilecek yazılı talep için bir örnektir. Telefonla yapılan başvurunun hemen ardından e-posta veya KEP yoluyla gönderilmesi önerilir.
…… YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, hesap numarası, telefon, e-posta
KONU: …… tarihinde saat ……’da gerçekleşen hatalı işlem nedeniyle Borsa İstanbul’a iptal başvurusu yapılması, kayıtların verilmesi ve zararın giderilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Hatalı işlem (Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.33/1)
…… tarihinde saat ……’da …… payında …… adet …… emri verilmiş, emir …… fiyatından gerçekleşmiştir. İşlem, …… nedeniyle açıkça hatalıdır. Yönetmeliğin 33 üncü maddesine göre hatalı emir sonucu gerçekleşen işlemlerin iptali için başvuru, işleme taraf üye sıfatıyla kurumunuz tarafından yapılabilmektedir. Durumu saat ……’da müşteri temsilcinize telefonla bildirdim.
2. Başvurunun derhâl yapılması
İptal imkânının zamanla ortadan kalkacağı dikkate alınarak Borsa İstanbul’a iptal başvurusunun gecikmeksizin yapılmasını, başvurunun yapıldığı saatin ve Borsa’nın cevabının tarafıma yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.
3. Kurum kaynaklı hata (6098 s.K. m.112 ve m.116; III-37.1 m.35/2)
Emir, uygulamada …… fiyatı gösterilmesine rağmen …… fiyatından iletilmiş/aynı emir …… kez gönderilmiş/telefonla verdiğim …… talimatı …… olarak iletilmiştir. Kurumunuz elektronik ortamda aldığı emirleri zaman bilgisiyle kaydetmek, bilgi işlem altyapısının güvenliğini sağlamak ve çalışanlarının işi yürütürken verdiği zarardan sorumlu olmakla yükümlüdür.
4. Kayıtların verilmesi (III-37.1 m.35/2-d; 6698 s.K. m.11)
İlgili emrin ve işlemin zaman damgalı kayıtlarının, reddedilen, değiştirilen ve iptal edilen emirler dâhil oturum kayıtlarının, uygulamada gösterilen fiyat bilgilerinin ve telefon görüşmesinin ses kaydının tarafıma verilmesini talep ederim.
SONUÇ VE İSTEM: Borsa İstanbul’a iptal başvurusunun derhâl yapılmasını; iptal gerçekleşmezse ve hata kurumunuzdan kaynaklandığı anlaşılırsa işlemin kurumunuz hesabına alınmasını veya uğradığım …… TL zararın giderilmesini; kayıtların …… gün içinde verilmesini, aksi hâlde Borsa İstanbul uyuşmazlık başvurusu, hakem heyeti ve yargı yollarına başvuracağımı bildiririm. …../…../2026
Başvuran
Ad Soyad, İmza
Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Hatalı işlem dosyalarında belirleyici olan, hatanın kaynağının saniye düzeyinde tespit edilmesidir. Hukukçular Evi Ankara olarak emir, oturum ve ses kayıtlarını istiyor; uygulamada gösterilen fiyat ile iletilen emri karşılaştırıyor, kurumun Borsa’ya iptal başvurusunu zamanında yapıp yapmadığını denetliyoruz. Kurum veya sistem kaynaklı hatalarda tazmin talebini, Borsa uyuşmazlık başvurusunu ve gerektiğinde SPK itirazını ve davayı yürütüyoruz. Kendi hatasında zarar eden yatırımcılar için de kurumun uygulama tasarımı, risk kontrolleri ve bilgilendirme yükümlülükleri yönünden bir sorumluluk payı olup olmadığını inceliyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Borsada yanlış emir verdim, işlemi iptal ettirebilir miyim?
Gerçekleşmiş işlemler kural olarak geri alınamaz ve iptal edilemez (SPKn m.79/1). Borsa İstanbul ancak sistem hatası, üye veya Borsa personeli tarafından iletilen hatalı emir ya da işlemleri durduracak maddi unsurlar varsa, işleme taraf üyenin başvurusu veya re’sen iptal edebilir (Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.33/1). Bu bir yetkidir, zorunluluk değildir.
İptal başvurusunu kim yapar?
Yatırımcı Borsa’ya doğrudan iptal başvurusu yapamaz; başvuru, işleme taraf olan işlem yapma yetkisi verilen üye, yani aracı kurum tarafından yapılır (Yönetmelik m.33/1). Bu nedenle hatayı fark eder etmez aracı kurumunuzu aramanız gerekir.
Henüz gerçekleşmemiş emrimi iptal edebilir miyim?
Evet. Sisteme girilmiş ve henüz işleme dönüşmemiş emirler Borsa’nın belirlediği esaslara göre değiştirilebilir, düzeltilebilir veya iptal edilebilir (Pay Piyasası Yönergesi m.8).
Yanlış fiyattan sattım; zararım ne kadar büyüyebilir?
Fiyat, pazara göre belirlenen fiyat değişme sınırları (Yıldız Pazar yüzde 20, Ana Pazar yüzde 15, Alt Pazar yüzde 10) dışına çıkamaz. Devre kesici de ani fiyat hareketlerinde işlemleri geçici olarak durdurur (Pay Piyasası Yönergesi m.20, m.27, m.39).
Hata aracı kurum çalışanından kaynaklandıysa ne olur?
Kurum, çalışanlarının işi yürütürken verdiği zarardan sorumludur (TBK m.116). Telefonla verdiğiniz emrin yanlış hisse veya miktarla iletilmesi hâlinde ses kayıtları ve emir kayıtlarıyla kurumdan zararın giderilmesini isteyebilirsiniz.
Uygulama çift emir gönderdi veya dondu; kim sorumlu?
Elektronik emir kabul eden yatırım kuruluşları tüm emirleri zaman bilgisiyle kaydetmek, bilgi işlem altyapısının kapasite ve güvenliğini sağlamak zorundadır (III-37.1 m.35/2). Sistem kaynaklı hatalarda kurumun borca aykırılıktan sorumluluğu gündeme gelir (TBK m.112).
Kendi hatamda “esaslı yanılma” diyerek işlemi geçersiz sayabilir miyim?
TBK m.31’deki yanılma hükümleri teorik olarak gündeme gelse de, karşı tarafı bilinmeyen ve takası tamamlanan borsa işlemlerinde SPKn m.79/1’deki kesinlik kuralı bu yolu fiilen kapatır. Kendi hatasında zararı sınırlamak için ters işlemle pozisyonu kapatmak çoğu zaman tek gerçekçi seçenektir.
Borsa İstanbul’a uyuşmazlık başvurusu yapabilir miyim?
Evet. Aracı kurum ile müşteri arasındaki Borsa işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, müşterinin yazılı başvurusu ve hizmet bedelinin ödenmesiyle Borsa Yönetim Kurulunca çözümlenir; başvuru ilk işlemden itibaren iki yıl içinde yapılmalıdır (Yönetmelik m.47-48).
Borsa uyuşmazlık kararına itiraz edilebilir mi?
Karardaki tutar SPKn m.84/5’e göre belirlenen meblağı aşıyorsa, tebliğden itibaren on beş gün içinde Borsa kanalıyla SPK’ya itiraz edilebilir; SPK’nın kararı nihaidir. Taraflar ayrıca yargıya başvurabilir (Yönetmelik m.47/3, m.49).
İptal kararları nerede ilan edilir?
Borsa’nın emir ve işlem iptal kararları aynı gün KAP’ta ilan edilir (Yönetmelik m.33/5).
İlgili Rehberler
- SPK Hukuk Rehberi
- En iyi gerçekleştirme ve emir iletimi
- Emir kayıtları ve ispat
- Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS)
- Aracı kurum sorumluluğu ve yatırımcı uyuşmazlıkları
- Yatırımcı şikâyeti: SPK, borsa ve hakem heyeti
- TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti
- Yetkisiz işlem ve portföy eritme
- VİOP’ta teminat tamamlama ve resen kapatma
- İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığı
- Sistem kesintisi nedeniyle emir verilemedi (VII-128.10)
- Borsada emir tipleri ve stop emri (Pay Piyasası Prosedürü 5.4)
- Borsa İstanbul disiplin cezası
Hatalı işlem, yanlış emir veya uygulama arızası
Kayıt talebi, Borsa başvurusu ve tazminat sürecini birlikte planlayalım: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppBorsa işlemleri ve aracı kurum uyuşmazlıkları
Yanlış emir, hatalı işlem iptali, uygulama ve sistem arızası, müşteri temsilcisi hatası ve Borsa İstanbul uyuşmazlık başvurularında yatırımcı vekilliği. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · Halka Arz Yatırımcı Rehberi · Tüm hukuk dalları


