Borsa İstanbul’un Aracı Kurumlara ve Borsa Temsilcilerine Disiplin Cezası 2026: Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.51-56 — Uyarı, Kınama, 10.000–5.000.000 TL Para Cezası, İşlem Yapma Yetkisinin Kaldırılması ve İptali, Sosyal Medya Yasağı, Tedbiren Kaldırma ve Zamanaşımı

Borsa İstanbul yalnızca işlemlerin gerçekleştiği bir pazar yeri değil, piyasada işlem yapan aracı kurumlar ve bankalar ile bunların borsa temsilcileri üzerinde disiplin yetkisi olan bir kuruluştur. Bu yetki, Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliğinin dokuzuncu bölümünde düzenlenmiştir. Yönetmelik; işlem yapma yetkisi verilenlere ve temsilcilerine uyarı, kınama, 10.000 TL ile 5.000.000 TL arasında para cezası, işlem yapma yetkisinin üç aya kadar geçici olarak kaldırılması ve iptal cezalarını öngörür. Müşteri emirlerinin özensiz, kusurlu veya kasıtlı olarak yerine getirilmemesi, çalışanların suistimaline denetim eksikliğiyle yol açılması, piyasa bozucu eylemlerin önlenmemesi, sosyal medyada yanıltıcı yorum yapılması ve yatırımcıları yönlendiren kapalı gruplarla işbirliği yapılması disiplin sebepleri arasındadır. Kuvvetli şüphe hâlinde yetkiler soruşturma sürerken tedbiren kaldırılabilir. Bu rehber, disiplin sebeplerini, cezaları, soruşturma ve zamanaşımı kurallarını ve aracı kurum ile temsilcinin savunma imkânlarını madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Aynı aracı kurum, bir fiil nedeniyle Borsa İstanbul’un disiplin yetkisi, TSPB’nin disiplin yetkisi ve SPK’nın idari yaptırım yetkisiyle karşı karşıya kalabilir. TSPB disiplin süreci bu rehberimizde, SPK’nın tedbir ve yaptırım yetkileri ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Borsa İstanbul’un Disiplin Yetkisinin Dayanağı

Sermaye Piyasası Kanunu, borsaların işlemlerin güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak amacıyla gözetim sistemi kurmasını ve her türlü önleyici tedbiri almasını öngörür (SPKn m.70/2). Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği, Borsanın denetim ve gözetim faaliyetleri kapsamında tespit ettiği aykırılık, usulsüzlük, hatalı ve hileli eylemlerde ilgilileri uyarabileceğini, aykırılıkların giderilmesini isteyebileceğini ve Borsa düzenlemelerindeki disiplin cezalarını ve diğer yaptırımları uygulayabileceğini düzenler (Yönetmelik m.44/1). Bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı ve piyasa bozucu eylemler başta olmak üzere mevzuata aykırılık teşkil eden eylemler ile Borsa kurallarının ağır ihmal ve kasıtla ihlali raporlanarak Kurula bildirilir (m.44/3). Piyasa gözetiminin işleyişi bu rehberimizde anlatılmıştır.

Disiplin hükümlerinin muhatabı işlem yapma yetkisi verilenler ve temsilcileridir. İşlem yapma yetkisi verilenler, Borsaya üye olarak veya üye olmadan Borsada işlem yapma yetkisi verilen aracı kurumlar ve bankalar gibi kuruluşlardır; temsilci ise bu kuruluşları Borsa veya takas ve saklama işlemlerinde temsil edebilen ve kuruluş adına kendisine elden tebligat yapılabilen kişidir (m.4). Bu nedenle Borsa disiplin sistemi, TSPB disiplin sisteminden farklı olarak, kurumun yanında borsa temsilcisi sıfatını taşıyan çalışanı da doğrudan hedef alabilir. İşlem yapma yetkisi verilenler iyi niyet ve dürüstlük ilkelerine uymak, mevzuata ve Borsa düzenlemelerine uygun hareket etmek, incelemelere izin vermek, suistimal ve yolsuzlukları önleyici denetim süreçlerini oluşturmak ve müşteri emirlerini talimatlara uygun iletmekle yükümlüdür (m.8/1); temsilciler de benzer yükümlülüklere tabidir (m.9).

Disiplin Cezaları

İşlem yapma yetkisi verilenlere ve temsilcilerine verilecek disiplin cezaları şunlardır: Uyarı, ilgiliye daha dikkatli ve özenli hareket etmesi gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir. Kınama, ilgilinin kusurlu sayıldığının yazıyla bildirilmesidir. Para cezası, 10.000 TL’den 5.000.000 TL’ye kadar verilen cezadır. İşlem yapma yetkisinin veya temsilciliğin geçici olarak kaldırılması, üç ayı aşmayan bir süre için Borsaya ait bir veya birden fazla piyasa, pazar, platform ve sistemde yetkinin veya temsilciliğin kaldırılmasıdır. İptal ise Borsaya ait tüm piyasalarda işlem yapma yetkisinin veya temsilciliğin sona erdirilmesidir (Yönetmelik m.52/1). Para cezasının üst sınırı 2020 değişikliğiyle 5.000.000 TL’ye çıkarılmıştır; Yönetim Kurulu tutarları her yıl yeniden değerleme katsayısı oranında artırabilir (m.54/7). Mevzuat Bilgi Sisteminde yayımlanan güncel metinde tutarlar 10.000 TL ve 5.000.000 TL olarak yer almaktadır.

Hangi Fiil Hangi Cezayı Gerektirir?

Yönetmelik, cezaları gerektiren fiilleri ayrıntılı olarak sayar (m.53/1). Borsa düzenlemelerinin, Borsa kararlarının veya müşteri emirlerinin yerine getirilmesinde dikkat ve özen göstermemek, Borsa içinde genel ahlak ve nezaket kurallarına aykırı davranmak ve Borsanın çalışma düzenini bozmak uyarı gerektirir (m.53/1-a). Aynı yükümlülüklerde kusurlu davranmak ve Borsanın veya personelinin itibarını zedeleyici asılsız beyan veya yayında bulunmak kınama gerektirir (m.53/1-b).

Para cezası gerektiren fiiller daha ağırdır: temsilcilerin veya diğer personelin suistimal ve yolsuzluklarına denetim eksikliği sonucu sebebiyet vermek; yönetici ve çalışanların piyasa bozucu eylemlerini önleyici tedbirleri almamak; Borsa düzenlemelerinin, kararlarının veya müşteri emirlerinin yerine getirilmemesinde kasıtlı davranmak; Borsa içinde kişilere sövmek, hakaret etmek veya tehditte bulunmak; istenen bilgi, belge ve kayıtları zamanında veya istenen şekilde vermemek; kitle iletişim araçları ve sosyal medyada sermaye piyasası araçları hakkında yalan, yanlış ve yanıltıcı yorum ve tavsiyelerde bulunmak ve sosyal medya veya üyelik bazlı çevrimiçi kapalı gruplar üzerinden yatırımcıları yönlendirmeye çalışanlarla işbirliği yapmak ya da bu gruplara üye olmak (m.53/1-c). Son iki fiilde para cezası 50.000 TL’den az olamaz (m.53/3).

İşlem yapma yetkisinin geçici olarak kaldırılmasını gerektiren fiiller arasında, müşteri emirlerinin kabulü ve iletilmesine ilişkin kurala süreklilik arz edecek şekilde aykırı davranmak, Borsa içinde fiili saldırı, Borsa personeline görevleri nedeniyle hakaret ve tehdit, Borsa malına kasıtlı zarar, bir yıl içinde aynı piyasada iki kez teminattan karşılanan temerrüt, bilgi ve belge vermemek veya yanıltıcı vermek ve incelemeye engel olmak ile Borsada bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı veya piyasa bozucu eylem niteliğindeki alım, satım, emir, emir iptali ve hesap hareketleri yapmak ya da müşterilerin bu fiillerine bilerek imkân vermek yer alır (m.53/1-ç). Sayılan ağır suçlardan mahkûmiyet ile Borsa belge ve kayıtlarının tahrifi veya yok edilmesi iptal cezası gerektirir (m.53/1-d). Benzer nitelikteki fiillere de aynı türden cezalar verilir (m.53/2).

Sosyal Medya ve Kapalı Gruplar

2020 değişikliğiyle Yönetmeliğe eklenen iki fiil, son yıllarda yatırımcı mağduriyetlerinin önemli bir kaynağı hâline gelen sosyal medya yönlendirmelerini hedef alır. Gazete, televizyon, internet, sosyal medya hesapları veya benzer kitle iletişim araçlarıyla sermaye piyasası araçları hakkında yalan, yanlış ve yanıltıcı yorum ve tavsiyelerde bulunmak ve sosyal medya veya üyelik bazlı çevrimiçi kapalı gruplar üzerinden fiyat, fiyat değişimi, arz ve talep hakkında yanıltıcı izlenim uyandırarak yatırımcıları yönlendirmeye çalışanlarla işbirliği yapmak veya bu amaçla faaliyet yürüten kapalı gruplara üye olmak para cezası gerektirir ve ceza 50.000 TL’den az olamaz (Yönetmelik m.53/1-c-7, 8; m.53/3). Bu hükümler, aracı kurumun ve temsilcinin bu gruplarla herhangi bir bağlantısının, grubun faaliyetine doğrudan katılmasa bile disiplin sorumluluğu doğurabileceğini gösterir. Aynı fiiller SPK tarafından piyasa bozucu eylem veya piyasa dolandırıcılığı olarak da değerlendirilebilir. Piyasa bozucu eylemler bu rehberimizde, sosyal medya kaynaklı yönlendirmeler bu rehberimizde anlatılmıştır.

Cezanın Belirlenmesi, Tekerrür ve Tahsil

Fiillerin nitelik ve önemine göre gerektiğinde bir derece ağır veya hafif ceza verilebilir (Yönetmelik m.54/1). Cezanın kararlaştırılmasından itibaren bir yıl içinde aynı cezayı gerektiren yeni bir fiil işlenirse bir derece ağır ceza verilir (m.54/6). Geçici kaldırma ve iptal cezalarının uygulanma tarihi Yönetim Kurulunca esas hakkındaki kararla belirlenir (m.54/4). Temsilcinin temsilci iken aldığı ceza, temsilcilik görevi sona erse bile uygulanır (m.54/5); bu, çalışanın kurumdan ayrılarak cezadan kurtulmasının önüne geçer. Aracı kurumun ödemediği para cezası, yasal takip yoluna gerek olmaksızın Borsa nezdindeki güvence bedelinden tahsil edilebilir; temsilci ödemezse hakkında bir üst derecedeki ceza verilir (m.54/8).

Soruşturma Usulü ve Tedbiren Yetki Kaldırma

Disiplin soruşturması yapmakla Disiplin Komitesi görevli ve yetkilidir; Komitenin kuruluşu, görevleri, toplantı ve karar nisabı ve çalışma usulü Yönetim Kurulunca düzenlenip Kurul onayına sunulur ve Komitenin ulaştığı sonuçları karara bağlama yetkisi Yönetim Kuruluna aittir (Yönetmelik m.51/1, m.57/1). Soruşturmanın ayrıntılı usulü, savunma süresi ve tebligat bu Yönetim Kurulu düzenlemelerinde yer aldığından, soruşturma bildirimi alan kurum ve temsilcinin ilk iş olarak bu düzenlemeleri ve kendisine verilen süreyi kontrol etmesi gerekir.

Geçici kaldırma veya iptal cezasını gerektiren fiillerin işlendiğine ilişkin, soruşturma öncesinde veya sırasında somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri varsa, işlem yapma yetkisi verilenlerin ve temsilcilerin tüm yetkileri ve temsilcilikleri nihai karar verilene kadar Genel Müdür tarafından geçici olarak kaldırılabilir; bu karar derhal Yönetim Kurulu onayına sunulur (m.54/2). Bundan bağımsız olarak, mali durumun yükümlülükleri karşılayamayacak ölçüde zayıflaması, saklama hesaplarında önemli açık tespiti, yetkili otoritelerce faaliyetlerin durdurulması, teminatların tamamlanmaması veya denetime izin verilmemesi hâlinde işlem yapma yetkisi Genel Müdür tarafından beş işlem gününe kadar, daha uzun süre için ise Yönetim Kurulunca tedbiren kaldırılabilir ve durum Kurula bildirilir (m.11). Aracı kurumların mali yeterliliği bu rehberimizde, soruşturma altındaki aracı kurumda müşteri varlıklarının durumu ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Önleyici Tedbir ile Disiplin Cezasının Farkı

Borsa İstanbul’un yaptırımları yalnızca disiplin cezalarından ibaret değildir. Genel Müdür, sağlıklı fiyat oluşumunu ve işlemlerin güvenilir, dürüst ve rekabetçi şekilde gerçekleşmesini sağlamak amacıyla veya Kurulun yazılı talebi üzerine piyasa, pazar, yatırım aracı, ihraççı, işlem yapma yetkisi verilen ya da emir veren kişi bazında brüt takas ve depo şartı dahil her türlü önleyici tedbiri alabilir (Yönetmelik m.44/2). Bu tedbirler bir ceza değil, piyasanın korunmasına yönelik geçici önlemlerdir ve kusur tespiti gerektirmez; buna karşılık disiplin cezası, Yönetmelikte sayılan bir fiilin Disiplin Komitesi soruşturmasıyla tespitini ve Yönetim Kurulu kararını gerektirir (m.51, m.53). Aracı kurumlar ve temsilciler Borsanın aldığı tedbirlerin uygulanması için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür (m.44/4); tedbire uyulmaması ise ayrı bir disiplin sebebi olarak Borsa kararlarının yerine getirilmemesi kapsamında değerlendirilebilir (m.53/1). İşlem sırasının durdurulması ve pay bazında tedbirler bu rehberimizde, emir türleri ve emir iletimi ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Şartların Yitirilmesi, Feragat ve Yetkinin İadesi

İşlem yapma yetkisi yalnızca disiplin cezası olarak değil, Borsa düzenlemelerindeki şartların yitirilmesi veya iflas kararının kesinleşmesi nedeniyle de Yönetim Kurulu kararıyla iptal edilir (Yönetmelik m.12/1). Şartların yitirilmesi nedeniyle yetkisi iptal edilenlere, Yönetmelikteki ve ilgili düzenlemelerdeki yükümlülükleri yerine getirmeleri şartıyla yetkileri iade edilebilir (m.12/2). İptal ve geçici kaldırma kararları Kurula, gerektiğinde merkezi takas ve saklama kuruluşlarına ve TSPB’ye bildirilir (m.12/4). Aracı kurum yetkisinden kendi isteğiyle de feragat edebilir; feragat talebi Genel Müdür tarafından karara bağlanır ve tekrar yetki alınabilmesi için yükümlülüklerin yeniden yerine getirilmesi gerekir (m.13). Feragat, devam eden bir disiplin soruşturmasını kendiliğinden sona erdirmez; temsilcinin görev süresi içinde aldığı ceza da görev sona erse bile uygulanır (m.54/5).

Zamanaşımı

Disiplin cezasını gerektiren fiilin Borsa tarafından öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her durumda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra disiplin soruşturmasına başlanamaz (Yönetmelik m.55/1). Her hâlde fiilden itibaren üç yıl geçtikten sonra disiplin cezası verilemez (m.55/2). Yönetim Kurulu karar tarihinden itibaren üç yıl içinde uygulanamayan ceza düşer (m.55/3). Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve kanunda daha uzun dava zamanaşımı öngörülüyorsa bu süreler yerine kanuni zamanaşımı uygulanır (m.55/4). Yargı mercilerince soruşturma başlatılmış olması, aynı sebeple disiplin soruşturması yapılmasını engellemez (m.56). Soruşturma zamanaşımının hesabında Borsanın fiili öğrendiği tarih belirleyicidir; savunmada bu tarihin somut olarak tespit edilmesi, özellikle gözetim raporlarının tarihleri üzerinden yapılmalıdır.

SPK, TSPB ve Borsa: Üç Ayrı Süreç

Geçici kaldırma ve iptal cezaları ile sermaye piyasası mevzuatına da aykırılık oluşturan fiiller nedeniyle verilen cezalar en kısa sürede Kurula ve ilgisine göre TSPB’ye bildirilir (Yönetmelik m.54/3). Bu bildirim, aynı fiilin SPK tarafından idari para cezası, tedbir ve suç duyurusu; TSPB tarafından ise disiplin cezası yönünden ayrıca değerlendirilmesine yol açabilir. Borsanın disiplin cezası, SPK’nın idari yaptırımlarının veya ceza yargılamasının yerine geçmez. Temsilci sıfatındaki çalışan için ise Borsa cezasının yanında SPK’nın lisans iptali yetkisi de gündeme gelebilir. SPK lisans iptali bu rehberimizde, bilgi suistimali bu rehberimizde, piyasa dolandırıcılığı ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Borsa Temsilcisi Açısından Sonuçlar

Borsa disiplin cezaları, temsilci sıfatını taşıyan çalışan için kariyeri doğrudan etkileyen sonuçlar doğurur. Temsilciliğin geçici olarak kaldırılması, üç aya kadar Borsada kurum adına işlem yapılamaması; iptal ise tüm piyasalarda temsilciliğin sona ermesi demektir (Yönetmelik m.52/1-ç, d). Temsilcilerde aranacak şartlar ve niteliklerin Genel Müdür tarafından belirlenmesi (m.7/1), iptal cezası sonrası yeniden temsilci olarak bildirilmenin bu şartlar çerçevesinde değerlendirileceğini gösterir. Ağır cezalar ve mevzuat ihlali niteliğindeki fiiller Kurula bildirildiğinden (m.54/3), temsilci aynı fiil nedeniyle SPK’nın lisans iptali ve imza yetkisini kaldırma yetkileriyle de karşılaşabilir. Temsilcinin ödemediği para cezası için bir üst derece ceza verilmesi (m.54/8), para cezasının küçümsenmemesi gerektiğini gösterir. Bu nedenle temsilcinin, kurumun savunmasından ayrı olarak kendi kişisel savunmasını hazırlaması ve kurumla çıkar çatışması bulunan hâllerde bağımsız hukuki destek alması yerinde olur.

Karara Karşı Hukuki Yollar

Yönetmelik, disiplin kararlarına karşı Kurul nezdinde özel bir itiraz yolu düzenlememiştir; borsa işlemlerinden doğan uyuşmazlıklara ilişkin kararlar için öngörülen Kurula itiraz yolu (m.49) disiplin kararlarını kapsamaz. Borsa İstanbul’un kanundan kaynaklanan gözetim ve yaptırım yetkisini kullanarak verdiği disiplin kararlarına karşı yargı yolu ve görevli mahkeme, kararın niteliğine göre değerlendirilmelidir. Görev konusundaki tereddüt nedeniyle hak kaybı yaşanmaması için, kararın tebliğinden itibaren İYUK m.7’deki altmış günlük dava süresi esas alınarak hareket edilmesi ve yürütmenin durdurulması talebinin somut zarar gerekçesiyle desteklenmesi ihtiyatlı bir yaklaşımdır. Kamu kurumlarının sermaye piyasası kararlarına karşı iptal davası bu rehberimizde anlatılmıştır.

Savunmada Dikkat Edilecek Noktalar

Disiplin soruşturmalarında savunmanın gücü, fiilin Yönetmelikteki hangi alt bende dayandırıldığının ve bu bendin unsurlarının tek tek incelenmesine bağlıdır. Örneğin müşteri emirleriyle ilgili fiillerde uyarı, kınama ve para cezası arasındaki fark özen eksikliği, kusur ve kast ayrımına dayanır (m.53/1-a, b, c); kast iddiası somut delillerle desteklenmiyorsa ceza hafif dereceye çekilebilir. Personelin suistimalinden doğan sorumlulukta kurumun iç kontrol ve denetim sistemlerini kurmuş ve işletmiş olduğunu gösteren belgeler belirleyicidir (m.8/1-ğ, m.53/1-c-1). Manipülatif işlemlere imkân vermek fiilinde “bilerek” unsuru aranır (m.53/1-ç-7); aracı kurumun gözetim sistemlerinin uyarı ürettiği ve bu uyarıların nasıl değerlendirildiği bu unsurun ispatında kritik rol oynar. Zamanaşımı sürelerinin kontrolü ve tekerrür için esas alınan önceki cezanın tarihi de savunmanın ilk kontrol noktalarıdır. Savunmada ayrıca fiilin aynı zamanda SPK süreçlerine konu olup olmadığı dikkate alınmalı, Borsaya verilen beyanların SPK ve ceza soruşturmalarında da kullanılabileceği gözetilerek tutarlı bir savunma stratejisi kurulmalıdır. Aracı kurumlardaki iç kontrol ve çıkar çatışması kuralları iç kontrol ve çıkar çatışması rehberlerimizde anlatılmıştır.

Yatırımcı Açısından

Borsa disiplin cezası doğrudan yatırımcının zararını karşılamaz; ancak müşteri emirlerinin kusurlu veya kasıtlı yerine getirilmemesi ya da çalışanın müşteri hesabında manipülatif işlem yapması gibi durumlarda verilen cezalar, yatırımcının aracı kuruma karşı açacağı tazminat davasında kurumun kusurunu gösteren önemli bir delil olabilir. Borsa işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda yatırımcı ayrıca Borsa uyuşmazlık başvurusu yoluna gidebilir. Yatırımcı şikâyet yolları bu rehberimizde, aracı kurumun sorumluluğu bu rehberimizde, yanlış emir ve işlem iptali ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Kapalı Telegram grubu. Bir aracı kurumun borsa temsilcisinin, belirli payları öneren ve üyelerini aynı anda alım yapmaya yönlendiren ücretli bir çevrimiçi gruba üye olduğu tespit edilir. Temsilcinin grubun faaliyetine katılıp katılmadığından bağımsız olarak, bu amaçla faaliyet yürüten kapalı gruba üye olmak para cezası gerektirir ve ceza 50.000 TL’den az olamaz (m.53/1-c-8, m.53/3). Temsilci kurumdan ayrılsa bile ceza uygulanır (m.54/5). Kurum yönünden ise çalışanların bu tür faaliyetlerini önleyici tedbirlerin alınıp alınmadığı ayrıca sorgulanır (m.53/1-c-2).

Senaryo 2: Müşterinin manipülatif emirleri. Bir aracı kurumun müşterisi aynı payda gün içinde sürekli fiyatı yükselten ve sonra iptal edilen emirler verir; kurumun gözetim sistemi uyarı üretir ancak işlem yapılmaz. Müşterinin piyasa bozucu nitelikteki işlemlerine bilerek imkân vermek geçici kaldırma cezası gerektirebilir (m.53/1-ç-7); kurum, uyarıları değerlendirip müşteriyle iletişime geçtiğini ve gerekli tedbirleri aldığını belgeleyebilirse “bilerek” unsuru tartışmalı hâle gelir.

Senaryo 3: Geç bildirilen fiil. Borsa, iki yıl önce gerçekleşen ve altı ay önce gözetim raporuyla öğrendiği bir emir iletim hatası nedeniyle soruşturma başlatır. Fiilin gerçekleşmesinden itibaren iki yıl geçtiğinden, fiil daha uzun zamanaşımı olan bir suç oluşturmuyorsa soruşturma başlatılamaz (m.55/1, 55/4).

Borsa İstanbul’a Savunma Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, müşteri emirlerinin kasıtlı olarak yerine getirilmediği iddiasıyla para cezası istemiyle soruşturma açılan bir aracı kurumun savunmasıdır.

Hukukçular Evi Ankara Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak aracı kurumlara, bankalara ve borsa temsilcilerine Borsa İstanbul disiplin soruşturmalarında savunma, tedbiren yetki kaldırma kararlarına karşı başvuru ve dava, eş zamanlı SPK ve TSPB süreçlerinin yönetimi konularında hukuki destek veriyoruz. Yatırımcılara ise aracı kurumun Borsa ve SPK süreçlerinde tespit edilen kusurlarına dayanan tazminat taleplerinde vekillik yapıyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Borsa İstanbul aracı kurumlara disiplin cezası verebilir mi?

Evet. Borsada işlem yapma yetkisi verilenlere ve temsilcilerine uyarı, kınama, para cezası, işlem yapma yetkisinin veya temsilciliğin geçici olarak kaldırılması ve iptali cezaları verilebilir (Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği m.52).

Borsa temsilcisi kimdir?

İşlem yapma yetkisi verilen kuruluşu Borsa veya takas ve saklama işlemlerinde temsil edebilen ve kuruluş adına kendisine elden tebligat yapılabilen kişidir (m.4). Temsilciler de disiplin cezasına tabidir.

Borsa İstanbul’un verdiği para cezası ne kadardır?

Yönetmelik metninde para cezası 10.000 TL ile 5.000.000 TL arasındadır (m.52/1-c). Sosyal medya üzerinden yanıltıcı yorum ve kapalı gruplarla işbirliği fiillerinde ceza 50.000 TL’den az olamaz (m.53/3). Tutarlar Borsa Yönetim Kurulunca yeniden değerleme oranında artırılabilir (m.54/7).

Müşteri emrini hatalı ileten aracı kuruma hangi ceza verilir?

Müşteri emirlerinin yerine getirilmesinde dikkat ve özen göstermemek uyarı, kusurlu davranmak kınama, kasıtlı davranmak para cezası gerektirir (m.53/1-a, b, c).

Çalışanların suistimali aracı kurum için disiplin sebebi midir?

Evet. Temsilcilerin veya diğer personelin suistimal ve yolsuzluklarına denetim eksikliği sonucu sebebiyet vermek ve yönetici ve çalışanların piyasa bozucu eylemlerini önleyici tedbirleri almamak para cezası gerektirir (m.53/1-c-1, 2).

Sosyal medyada hisse yorumu yapan aracı kurum çalışanı ceza alabilir mi?

Kitle iletişim araçları ve sosyal medyada sermaye piyasası araçları hakkında yalan, yanlış ve yanıltıcı yorum ve tavsiyede bulunmak ve yatırımcıları yönlendiren kapalı gruplarla işbirliği yapmak veya bu gruplara üye olmak para cezası gerektirir; ceza 50.000 TL’den az olamaz (m.53/1-c-7, 8; m.53/3).

İşlem yapma yetkisi hangi hâllerde iptal edilir?

Yönetmelikte sayılan ağır suçlardan mahkûmiyet, Borsa belge ve kayıtlarının tahrifi, Borsa düzenlemelerindeki şartların yitirilmesi ve iflas kararının kesinleşmesi hâllerinde (m.12/1, m.53/1-d).

Soruşturma sürerken yetki kaldırılabilir mi?

Geçici kaldırma veya iptal gerektiren fiiller yönünden somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa, Genel Müdür yetkiyi nihai karara kadar geçici olarak kaldırabilir ve durum derhal Yönetim Kurulu onayına sunulur (m.54/2).

Borsa disiplin soruşturmasında zamanaşımı var mı?

Fiilin Borsaca öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her durumda fiilden itibaren iki yıl geçtikten sonra soruşturma başlatılamaz; fiilden itibaren üç yıl geçtikten sonra ceza verilemez (m.55/1-2).

Ceza davası sürerken disiplin soruşturması yapılabilir mi?

Evet. Yargı mercilerince soruşturma başlatılmış olması aynı sebeple disiplin soruşturması yapılmasını engellemez (m.56).

Borsa disiplin kararları SPK’ya bildirilir mi?

Yetkinin geçici kaldırılması ve iptali ile sermaye piyasası mevzuatına aykırılık oluşturan fiiller nedeniyle verilen cezalar en kısa sürede Kurula ve ilgisine göre TSPB’ye bildirilir (m.54/3).

Borsa İstanbul’un tedbiri ile disiplin cezası aynı şey mi?

Hayır. Önleyici tedbirler Genel Müdür tarafından piyasanın korunması amacıyla kusur aranmaksızın alınır; disiplin cezası ise Yönetmelikte sayılan fiilin soruşturmayla tespiti üzerine Yönetim Kurulu kararıyla verilir (m.44/2, m.51).

Temsilci kurumdan ayrılırsa ceza düşer mi?

Hayır. Temsilcinin temsilci iken aldığı disiplin cezası temsilcilik görevinin sona ermesi hâlinde dahi uygulanır (m.54/5).

Para cezası ödenmezse ne olur?

Aracı kurumun ödemediği ceza, yasal takip gerekmeksizin Borsadaki güvence bedelinden tahsil edilebilir; temsilci ödemezse bir üst derecedeki ceza verilir (m.54/8).

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• TSPB disiplin süreci
• Piyasa gözetimi
• İşlem sırasının durdurulması
• Yanlış emir ve işlem iptali
• Piyasa bozucu eylemler
• Piyasa dolandırıcılığı
• SPK lisans iptali
• SPK’nın tedbir yetkileri
• Aracı kurum sorumluluğu