Aracı Kurumun Sermaye Yeterliliği Bozulursa 2026: Seri V No 34 Tebliği ve SPKn m.96-97 — Asgari Özsermaye, Sermaye Yeterliliği Tabanı ve Risk Karşılığı, 15 Kat Borçlanma Sınırı, Likidite Yükümlülüğü, 30-20-10 İş Günü Süreleri, Teminat Mektubu, Faaliyet Durdurma ve Yatırımcının Yapması Gerekenler

Bir aracı kurumun yatırımcılarına karşı yükümlülüklerini yerine getirebilmesinin ön şartı, yeterli sermayeye ve likiditeye sahip olmasıdır. Sermaye Piyasası Kurulu’nun Aracı Kurumların Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin Esaslar Tebliği (Seri V No 34), aracı kurumların yetki türüne göre bulundurması gereken asgari özsermayeyi, risklerine göre hesaplanan sermaye yeterliliği tabanını, bilançodaki borçların sermaye yeterliliği tabanının 15 katını aşamayacağını ve kısa vadeli borçlar kadar dönen varlık bulundurma yükümlülüğünü düzenler. Bu yükümlülüklerden birinin sağlanamaması hâlinde Tebliğ, eksikliğin büyüklüğüne göre 30, 20 veya 10 iş günü süre verilmesini, sürede giderilmeyen eksikliklerde faaliyetlerin durdurulmasını veya yetkilerin iptalini öngörür. Sermaye Piyasası Kanunu ise mali durumu bozulan sermaye piyasası kurumları için Kurula faaliyet durdurmadan tedrici tasfiyeye kadar uzanan geniş tedbir yetkileri tanır (SPKn m.97). Bu rehber, aracı kurumların sermaye yeterliliği kurallarını ve kurumun mali durumu bozulduğunda yatırımcının haklarını ve yapması gerekenleri madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Aracı kurum soruşturma altındayken yatırımcının durumu bu rehberimizde, müşteri varlıklarının korunması bu rehberimizde, tedrici tasfiye ise bu rehberimizde anlatılmıştır. Bu yazı, mali sıkıntının başladığı aşamaya, yani sermaye yeterliliği kurallarına odaklanır.

Tebliğin Hukuki Yapısı

Aracı kurumların sermaye yeterliliği, 26.06.1998 tarihli Aracı Kurumların Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin Esaslar Tebliği (Seri V No 34) ile düzenlenir. Tebliğ, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’ndan önce çıkarılmış olmakla birlikte, sonraki değişikliklerle bugünkü yatırım hizmetleri rejimine uyarlanmıştır; özellikle 2013 ve 2015 değişiklikleriyle aracı kurumlar dar, kısmi ve geniş yetkili olarak sınıflandırılmış ve asgari özsermaye tutarları bu sınıflamaya bağlanmıştır. Kurul ayrıca ilke kararlarıyla eksikliklerin giderilmesine ilişkin uygulama esaslarını ve teminat mektubu tevdi sürelerini belirler. Kanun düzeyinde ise sermaye piyasası kurumlarının mevzuata aykırı faaliyetlerinde uygulanacak tedbirler SPKn m.96’da, mali durumun bozulması hâlinde uygulanacak tedbirler SPKn m.97’de düzenlenmiştir. Aracı kurumların yetki türleri bu rehberimizde anlatılmıştır. Yetki türü, kurumun hangi yatırım hizmetlerini sunabileceğini belirlediği gibi, hangi asgari özsermaye eşiğine tabi olduğunu da belirler; geniş yetkili bir kurum, müşteri varlıklarını saklama ve portföy aracılığı gibi daha riskli faaliyetleri yürütebildiği için daha yüksek özsermaye bulundurmak zorundadır.

Asgari Özsermaye Yükümlülüğü

Tebliğ metnine göre dar yetkili aracı kurumların 2.000.000 TL, kısmi yetkili aracı kurumların 10.000.000 TL ve geniş yetkili aracı kurumların 25.000.000 TL asgari özsermayeye sahip olması gerekir (Seri V No 34 m.7). Bu tutarlar her yıl Kurulca yeniden belirlenir ve aracı kurumlar yeni tutarları ilgili yılın en geç altıncı ayının sonu itibarıyla sağlamak zorundadır; bu şekilde hesaplanan özsermayenin en az yüzde 25’inin ödenmiş veya çıkarılmış sermaye olarak sağlanması zorunludur. Asgari özsermaye, aracı kurumun faaliyetine devam edebilmesi için gereken en alt eşiktir; sermaye yeterliliği tabanı ise kurumun üstlendiği risklere göre değişen dinamik bir yükümlülüktür. Bu nedenle bir aracı kurum asgari özsermayeyi sağladığı hâlde, riskli pozisyonları nedeniyle sermaye yeterliliği tabanını sağlayamayabilir. Aracı kurum kuruluşunda aranan sermaye şartları bu rehberimizde anlatılmıştır.

2026 Yılı Asgari Özsermaye Tutarları

Tebliğ metnindeki tutarlar her yıl Kurulca yeniden belirlendiğinden, bir aracı kurumun asgari özsermaye yükümlülüğü Tebliğdeki rakamlara göre değil, o yıl için ilan edilen tutarlara göre değerlendirilir. Kurul Karar Organının 30.12.2025 tarihli ve 68/2461 sayılı kararı uyarınca yayımlanan yeniden değerleme tablosuna göre tutarlar aşağıdaki gibidir.

Tablo, asgari özsermaye yükümlülüğünün son yıllarda Tebliğ metnindeki tutarların çok üzerine çıktığını gösterir. Bu nedenle bir aracı kurumun mali yeterliliği değerlendirilirken finansal tablolarındaki özsermaye, ilgili yılın güncel tutarıyla karşılaştırılmalıdır. Aracı kurum kurulurken aranan sermaye şartları ise aracı kurum kurma rehberimizde anlatılmıştır.

Sermaye Yeterliliği Tabanı ve Risk Karşılığı

Aracı kurumların sermaye yeterliliği tabanı, risk karşılığı ve değerleme gününden önceki son üç ayda oluşan faaliyet giderleri kalemlerinin herhangi birinden az olamaz (Seri V No 34 m.8). Risk karşılığı, kurumun portföyündeki ve taahhütlerindeki risklere göre hesaplanır: Pozisyon riski, kurumun elindeki sermaye piyasası araçlarının fiyat değişimlerinden doğan riski; karşı taraf riski, kurumun alacaklı olduğu tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesi riskini; yoğunlaşma riski, belirli bir kişi veya gruba karşı aşırı riskin birikmesini; döviz kuru riski ise yabancı para pozisyonlarından doğan riski ifade eder (m.12-24). Aracılık yüklenimi kapsamında satın alma taahhüdünde bulunulan halka arzlar, repo ve ters repo işlemleri ve kredili işlemler de risk karşılığı hesabına dahil edilir. Böylece bir aracı kurum ne kadar fazla risk üstlenirse, o kadar fazla sermaye bulundurmak zorunda kalır. Karşı taraf riski için ayrılacak karşılıklarda alınan teminatlar dikkate alınabilir ve tek bir kişi veya gruba karşı ayrılabilecek azami risk karşılığı da sınırlandırılmıştır (m.21-23). Bu sistem, aracı kurumun sermayesinin riskleriyle orantılı kalmasını ve riskin tek bir müşteri veya pozisyonda yoğunlaşmamasını amaçlar.

Borçlanma Sınırı ve Likidite Yükümlülüğü

Aracı kurumların aracılık yüklenimlerinden doğan borçları veya taahhütleri ile takas kurumlarına ve müşterilere olan borçları dahil bilançoda yer alan tüm kısa ve uzun vadeli borçlarının toplamı, sermaye yeterliliği tabanlarının 15 katını aşamaz; borçların tutarı cari değerleriyle belirlenir (Seri V No 34 m.9). Bu sınır, aracı kurumun aşırı kaldıraç kullanmasını önler. Müşterilere olan borçların da bu hesaba dahil olması dikkat çekicidir: Müşterilerin aracı kurumdaki nakit bakiyeleri kurum açısından bir borç kalemidir. Likidite yükümlülüğü ise aracı kurumun en az kısa vadeli borçları kadar dönen varlık bulundurmasını ifade eder; sermaye yeterliliği hesabında indirilen kalemler ile yüzde 100 risk ağırlığındaki kalemler dönen varlık olarak dikkate alınmaz (m.10). Likidite yükümlülüğü, aracı kurumun müşterilerin para çekme taleplerini ve takas yükümlülüklerini zamanında karşılayabilmesinin güvencesidir. Borçlanma sınırının aşılması hâlinde de, aşımın büyüklüğüne ve yıl içinde kaçıncı kez gerçekleştiğine göre kademeli süreler verilir (m.29).

Sermaye Yeterliliği ile Faaliyet Limitlerinin Bağlantısı

Aracı kurumun özsermayesi yalnızca sermaye yeterliliği hesabında değil, diğer faaliyet limitlerinin belirlenmesinde de ölçü olarak kullanılır. Repo işlemlerinde net repo bakiyesi bir önceki ay sonu özsermayesinin 20 katını, aynı kişiyle yapılan işlemlerde 2 katını aşamaz ve kurumun kendi grubunun ihraç ettiği araçlar özsermayenin yüzde 10’unu geçemez (III-45.2 m.11). Kredili işlemlerde kullandırılan krediler ve açığa satışlar da özsermayeyle orantılı olarak sınırlandırılmıştır; örneğin birleşme veya devralma yoluyla oluşan aracı kurumlar için geçiş döneminde kredili işlem ve açığa satış toplamının özsermayenin belirli bir katını, tek bir müşteriye açılabilecek kredinin ise özsermayenin belirli bir yüzdesini aşamayacağı öngörülmüştür (Seri V No 34 m.11). Bu bağlantı nedeniyle özsermayesi azalan bir aracı kurum, yalnızca sermaye yeterliliği açığıyla değil, faaliyet limitlerinin daralmasıyla da karşılaşır; müşterilerine kredi açma, repo yapma ve halka arzlarda yüklenimde bulunma kapasitesi otomatik olarak küçülür.

Aktif Varlıklar Üzerindeki Takyidatlar

Aracı kurumların aktif varlıkları üzerinde ipotek dahil her türlü takyidat tesis edilmesi ve aracı kurumlarca başkasının borcunu taahhüt edici işlemlerde bulunulması hâlinde bu işlemler Kurul tarafından sermaye yeterliliği düzenlemelerinde ayrıca dikkate alınır (Seri V No 34 m.31). Bu hüküm, aracı kurumun kâğıt üzerinde güçlü görünen varlıklarının grup şirketlerinin borçları için teminat gösterilerek fiilen başkalarının riskine bağlanmasını önlemeye yöneliktir. Aracı kurumun ana ortağının veya grup şirketlerinin kredileri için kefil olması veya varlıklarını rehin vermesi, kurumun mali gücünü yatırımcılar açısından zayıflatır. Aracı kurumun çıkar çatışması politikası ve grup içi işlemler bu rehberimizde anlatılmıştır.

Aykırılık Hâlinde Süreler: 30-20-10 İş Günü Sistemi

Tebliğ, sermaye yeterliliği tabanı eksikliğinde kademeli bir süre sistemi öngörür. Sermaye yeterliliği tabanı öngörülen tutarın altında fakat yüzde 75’i veya daha fazlasıysa, eksikliğin yıl içinde ilk kez gerçekleşmesinde 30 iş günü, ikinci kez gerçekleşmesinde 20 iş günü; yüzde 75’inden az fakat yüzde 40’ı veya daha fazlasıysa ilk seferde 20, ikinci seferde 10 iş günü; yüzde 40’ından azsa 10 iş günü süre verilir. Bu süre içinde eksikliği gidermeyen aracı kurumların faaliyetleri geçici olarak durdurulur veya yetki belgelerinin bir kısmı ya da tamamı iptal edilir; yıl içinde belirtilen sayıdan fazla eksiklik yaşanırsa ayrıca süre verilmez (Seri V No 34 m.28). Benzer bir kademeli sistem borçlanma sınırının aşılmasında (m.29) ve likidite oranının 1’in altına düşmesinde de uygulanır (m.30). Kurul, aracı kurumun mali durumunu ve birden fazla yükümlülüğün birlikte sağlanamamasını dikkate alarak bu tedbirleri birlikte değerlendirebilir (m.27).

Teminat Mektubu ve Nakit Blokajı

Sermaye yeterliliği tabanının öngörülen yükümlülüklerin altına düşmesi hâlinde, eksikliğin giderilmesi için şekli ve içeriği Kurulca belirlenen teminat mektubu veya nakit blokajı kullanılabilir; teminat mektubu yükümlülük yerine getirilinceye kadar Takasbank’ta bloke edilir, ancak blokaj süresi üç ayı geçemez. Aracı kurumun eksikliği kapatmak için işlemlere başlamış olmasına rağmen işlemler kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle üç ayda tamamlanamazsa, başvurusu üzerine bu süre üç ay daha uzatılabilir (Seri V No 34 m.32). Kurul ilke kararlarıyla da, eksikliğin tebliğinden itibaren kısa sürelerde Takasbank’a teminat mektubu tevdi edilmesi veya başka bir yöntemle yükümlülüğün sağlanması hâlinde aykırılığın süre ve tedbir uygulamasına esas ihlal sayılmamasına ilişkin esaslar belirlemiştir. Bu mekanizma, geçici bir sermaye açığının kurumun faaliyetlerinin durdurulmasına yol açmadan kapatılmasını sağlar; ancak teminat mektubunun sürekli kullanılması, kurumun yapısal bir sermaye sorunu yaşadığına işaret eder. Teminat mektubu bir banka taahhüdü olduğundan, bu yöntemle kapatılan açık gerçek anlamda kurumun özkaynaklarını artırmaz; yalnızca açığın kalıcı çözümü için zaman kazandırır. Kurul, mektup süresi dolduğunda açığın kalıcı olarak kapatılıp kapatılmadığını ayrıca değerlendirir.

Tabloların Hazırlanması ve Bağımsız Denetimi

Aracı kurumlar risk karşılığını, özsermaye ve sermaye yeterliliği tabanı yükümlülüğünü, likidite yükümlülüğünü ve döviz kuru riskini Tebliğin eklerindeki hesaplama tablolarıyla hesaplar; bu tabloları Kurulca belirlenen hesaplama periyodunda hazırlamak, öngörülen süre içinde Kurula göndermek ve merkezlerinde dosyalamak zorundadır (Seri V No 34 m.25). Aracı kurumlar, mali tablolarını denetleyen bağımsız denetim kuruluşlarından, altışar aylık ara dönem ve yıl sonu itibarıyla hazırlanan risk karşılığı, sermaye yeterliliği tabanı ve likidite yükümlülüğü tablolarının Tebliğe uygun hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin görüş almak ve bu görüşleri her dönemi izleyen 5 iş günü içinde Kurula göndermek zorundadır (m.26). Tabloları süresinde göndermeyen aracı kurumlar hakkında da yaptırımlar uygulanır (m.27). Tabloların gerçeğe aykırı hazırlanması ise yalnızca idari bir aykırılık değil, koşulları varsa finansal raporlarda hile suçu da oluşturabilir; bu suç bu rehberimizde anlatılmıştır.

Kurulun Tedbir Yetkileri: SPKn m.96 ve m.97

Sermaye piyasası kurumlarının mevzuata aykırı faaliyetlerinin tespiti hâlinde Kurul, aykırılıkların belirleyeceği sürede giderilmesini isteyebilir veya doğrudan faaliyetlerin kapsamını sınırlandırabilir, geçici olarak durdurabilir, yetkileri iptal edebilir ve diğer her türlü tedbiri alabilir (SPKn m.96/1). Mali durumun bozulması hâlinde ise daha kapsamlı bir yetki devreye girer: Kurul, sermaye piyasası kurumlarının sermaye yeterliliği yükümlülüklerini sağlayamadığı, nakit ödeme ve finansal araç teslim yükümlülüklerini yerine getiremediği veya kısa sürede getiremeyeceği ya da mali yapılarının ciddi surette zayıfladığı tespit edildiğinde, üç ayı geçmemek üzere mali yapının güçlendirilmesini isteyebilir veya herhangi bir süre vermeksizin faaliyetleri geçici olarak durdurabilir, yetkileri kaldırabilir, yatırımcıları tazmin kararı verebilir, sorumlu yöneticilerin lisanslarını iptal edebilir ve imza yetkilerini kaldırabilir, yönetim kurulu üyelerini görevden alıp yenilerini atayabilir ve tedrici tasfiyeye karar verebilir (SPKn m.97/1). Yetkileri sürekli olarak kaldırılan kurumların malvarlıkları, tedrici tasfiye tamamlanıncaya kadar Kurul ve YTM işlemleri dışında devredilemez, rehnedilemez, haczedilemez ve hakkındaki takipler durur (m.97/2).

Tedrici Tasfiyeye Geçiş ve Takip Yasağı

Mali durumu düzelmeyen bir aracı kurumun yetkileri sürekli olarak kaldırılırsa süreç tedrici tasfiyeye döner. Bu durumda kurumun malvarlıkları, yetkinin kaldırılmasına ilişkin Kurul kararından itibaren tedrici tasfiye işlemlerinin tamamlandığı ilan edilinceye, tasfiyeyi takiben veya doğrudan iflas talebinde bulunulursa iflas talebi esastan karara bağlanıncaya kadar, Kurul ve YTM tarafından yapılacak işlemler hariç devredilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, tedbir konulamaz ve haczedilemez; bunlar hakkındaki tüm hacizler ve ihtiyati tedbirler düşer, icra ve iflas takipleri kendiliğinden durur, takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (SPKn m.97/2). İflas kararı alınırsa YTM’nin yaptığı ödemelerden doğan alacakları, kamu alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacak olarak öncelikle tahsil edilir. Bu kurallar, bireysel yatırımcıların veya diğer alacaklıların kendi başlarına icra takibi başlatarak diğer yatırımcıların önüne geçmesini engeller; alacaklar tasfiye süreci içinde toplu olarak karşılanır. Tedrici tasfiye süreci bu rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Yöneticilerin Sorumluluğu

Aracı kurumun mali durumunun bozulmasında sorumluluğu bulunan yöneticiler ve çalışanlar hakkında Kurul, lisanslarını geçici veya sürekli olarak iptal edebilir, imza yetkilerini sınırlandırabilir veya kaldırabilir ve gerektiğinde yönetim kurulu üyelerini görevden alıp ilk genel kurula kadar yerlerine yenilerini atayabilir (SPKn m.96/2, m.97/1). Kurumun mali durumunu gerçeğe aykırı gösteren, müşteri varlıklarını izinsiz kullanan veya sermaye yeterliliği tablolarını yanlış hazırlayan yöneticilerin cezai sorumluluğu da gündeme gelebilir. Yatırımcılar, kurumdan tahsil edemedikleri zararlar için koşulları varsa sorumlu yöneticilere karşı da tazminat talebinde bulunabilir; yönetim kurulu üyelerinin sorumluluk rejimi bu rehberimizde anlatılmıştır.

Yatırımcı Açısından Uyarı İşaretleri

Sermaye yeterliliği tabloları Kurula gönderilir ve her yatırımcı bunları doğrudan göremez; ancak aracı kurumun mali durumunun bozulduğuna dair bazı işaretler yatırımcı tarafından da fark edilebilir. Müşteri hizmetlerine ulaşmanın zorlaşması, para çekme veya varlık transfer taleplerinin gerekçesiz olarak gecikmesi, olağan dışı yüksek getiri veya faiz vaat eden kampanyalar, aracı kurumun finansal tablolarında özkaynakların hızla erimesi ya da sürekli zarar açıklanması, aracı kurumun belirli piyasalardaki faaliyetlerinin Borsa veya SPK tarafından kısıtlanması ve yöneticilerin kısa sürede değişmesi bu işaretlerin başında gelir. Aracı kurum ters repo gibi ürünlerle yüksek hacimli kısa vadeli fon topluyorsa, bu fonların sermaye yeterliliği ve likidite kuralları çerçevesinde nasıl kullanıldığı da önem taşır; repo işlemlerinin kuralları bu rehberimizde anlatılmıştır.

Açığın Kapatılma Yolları

Sermaye yeterliliği açığı bulunan bir aracı kurumun başvurabileceği yollar sınırlıdır ve her biri zaman alır. En doğrudan yol nakdi sermaye artırımıdır; bu da genellikle ortakların ek sermaye koymasını veya yeni bir ortağın kuruma katılmasını gerektirir ve belirli eşikleri aşan pay devirleri Kurul iznine tabidir. Kurum ayrıca risk karşılığını azaltmak için riskli pozisyonlarını kapatabilir, kredili işlem ve repo hacmini küçültebilir veya aracılık yüklenimi taahhütlerini sınırlandırabilir. Geçici açıklar için Takasbank’ta bloke edilen teminat mektubu veya nakit blokajı kullanılabilir (Seri V No 34 m.32). Başka bir aracı kurumla birleşme veya devralma da bir seçenektir ve birleşme yoluyla oluşan kurumlar için geçiş döneminde bazı hesaplama kolaylıkları öngörülmüştür (m.11). Bu yolların hiçbiri sonuç vermezse, Kurulun faaliyetleri durdurma ve yetkileri kaldırma yetkisi devreye girer. Aracı kurumun pay devri ve yeni ortak alma süreci bu rehberimizde anlatılmıştır.

Merkezî Karşı Taraf ve Müşteri Varlıkları

Aracı kurumun mali sıkıntıya düşmesi, müşteri varlıklarının kaybolacağı anlamına gelmez. Yatırımcıların aracı kurum nezdindeki nakit ve sermaye piyasası araçları kurumun malvarlığından ayrı izlenir, yazılı açık izin olmadan kullanılamaz ve kurumun borçları için haczedilemez, iflas masasına dahil edilemez (SPKn m.46/5-6). Paylar MKK’da yatırımcı adına kayden izlenir. Takasbank ise borsada gerçekleşen işlemlerin takasını merkezî karşı taraf olarak güvence altına alır, ancak üyelerinin müşterilerine olan yükümlülüklerinden sorumlu değildir (m.78/2). Bu nedenle mali sıkıntıdaki bir aracı kurumda yatırımcının asıl güvencesi, varlıkların ayrılığı ile Yatırımcı Tazmin Merkezi’dir. Merkezî karşı taraf bu rehberimizde, Yatırımcı Tazmin Merkezi ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Halka arz yüklenimi sonrası sermaye açığı. Bir aracı kurum büyük bir halka arzda yüklenim taahhüdünde bulunur, talep yetersiz kalır ve satılamayan payları portföyüne almak zorunda kalır. Pozisyon riski nedeniyle risk karşılığı artar ve sermaye yeterliliği tabanı gerekli tutarın yüzde 80’ine düşer. Eksiklik yıl içinde ilk kez gerçekleştiğinden kuruma 30 iş günü süre verilir (Seri V No 34 m.28/a); kurum bu sürede sermaye artırımı veya teminat mektubuyla açığı kapatmazsa faaliyetleri durdurulabilir.

Senaryo 2: Transfer talebinin karşılanmaması. Bir yatırımcı, aracı kurumunun mali durumuna ilişkin haberler üzerine hisselerini başka bir kuruma virman etmek ister; kurum talebi günlerce yerine getirmez. Müşteri varlıkları kurumun malvarlığından ayrı olduğundan ve tevdi amacı dışında kullanılamadığından (SPKn m.46/5), yatırımcı yazılı talebini yinelemeli ve SPK’ya başvurmalıdır. Kurumun ödeme ve teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi SPKn m.97 kapsamında tedbir gerektiren bir durumdur.

Senaryo 3: Faaliyetlerin durdurulması. Kurul, sermaye yeterliliği açığını kapatamayan bir aracı kurumun faaliyetlerini geçici olarak durdurur. Yatırımcılar MKK’daki paylarını başka bir kuruma taşıma imkânını, nakit alacakları için ise tazmin kararı alınıp alınmadığını izlemelidir; tazmin kararı alınırsa ilan tarihinden itibaren bir yıl içinde YTM’ye başvurulmalıdır (SPKn m.85/1).

Sık Yapılan Hatalar

Aracı Kurumun Mali Durumuna İlişkin SPK’ya Başvuru Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, aracı kurumunun mali durumunun bozulduğuna dair işaretler gören ve varlık transfer talebi yerine getirilmeyen bir yatırımcının SPK’ya yapacağı başvuru içindir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak mali durumu bozulan veya faaliyetleri durdurulan aracı kurumların müşterileri için varlık transferi talepleri, SPK başvuruları, Yatırımcı Tazmin Merkezi başvuruları ve tedrici tasfiye süreçlerinde alacak kaydı ve takibini yürütüyoruz. Aracı kurumlara ise sermaye yeterliliği açıklarının giderilmesi, sermaye artırımı, Kurulla yazışmalar ve tedbir kararlarına karşı başvuru yolları konusunda danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracı kurumun sermaye yeterliliği ne demek?

Aracı kurumun üstlendiği risklere ve faaliyet giderlerine karşı yeterli özkaynak bulundurmasıdır. Sermaye yeterliliği tabanı; risk karşılığı ve son üç aydaki faaliyet giderleri kalemlerinin herhangi birinden az olamaz (Seri V No 34 m.8).

Aracı kurumlarda asgari özsermaye ne kadar?

Tebliğ metninde dar yetkili aracı kurumlar için 2 milyon TL, kısmi yetkililer için 10 milyon TL ve geniş yetkililer için 25 milyon TL öngörülmüştür; bu tutarlar her yıl Kurulca yeniden belirlenir ve aracı kurumlar yeni tutarları ilgili yılın haziran ayı sonuna kadar sağlamak zorundadır (Seri V No 34 m.7).

Aracı kurum ne kadar borçlanabilir?

Aracılık yüklenimlerinden doğan borçlar ile takas kurumlarına ve müşterilere olan borçlar dahil bilançodaki tüm borçlar sermaye yeterliliği tabanının 15 katını aşamaz (Seri V No 34 m.9).

Likidite yükümlülüğü nedir?

Aracı kurumun en az kısa vadeli borçları kadar dönen varlık bulundurmasıdır; likidite oranı 1’in altına düşerse Kurul süre verir (Seri V No 34 m.10, m.30).

Sermaye yeterliliği bozulursa aracı kurum hemen kapanır mı?

Hayır. Eksikliğin büyüklüğüne ve yıl içinde kaçıncı kez gerçekleştiğine göre 30, 20 veya 10 iş günü süre verilir; bu süre içinde eksiklik giderilmezse faaliyetler geçici olarak durdurulur veya yetki belgeleri iptal edilir (Seri V No 34 m.28).

Teminat mektubu ne işe yarar?

Sermaye yeterliliği tabanı eksikliğinin giderilmesi için Kurulca belirlenen şekilde teminat mektubu veya nakit blokajı kullanılabilir; mektup Takasbank’ta bloke edilir ve blokaj süresi kural olarak üç ayı geçemez (Seri V No 34 m.32).

SPK mali durumu bozulan aracı kurum hakkında ne yapabilir?

Üç ayı geçmemek üzere mali yapının güçlendirilmesini isteyebilir veya süre vermeden faaliyetleri durdurabilir, yetkileri kaldırabilir, yatırımcıları tazmin kararı verebilir, yöneticilerin imza yetkilerini kaldırabilir ve tedrici tasfiyeye karar verebilir (SPKn m.97/1).

Aracı kurumun faaliyetleri durdurulursa hesabımdaki varlıklar ne olur?

Müşteri varlıkları kurumun malvarlığından ayrı izlenir ve kurumun borçları için haczedilemez; yetkileri sürekli kaldırılan kurumların malvarlığı ise tedrici tasfiye tamamlanıncaya kadar Kurul ve YTM işlemleri dışında devredilemez ve haczedilemez (SPKn m.46/5-6, m.97/2).

Sermaye yeterliliği tablolarını kim denetler?

Aracı kurumlar tabloları Kurulca belirlenen periyotta hazırlayıp Kurula gönderir; tabloların Tebliğe uygun hazırlanıp hazırlanmadığı bağımsız denetimden geçirilir (Seri V No 34 m.25, m.26).

Aracı kurumun faaliyetleri durdurulursa icra takibi başlatabilir miyim?

Yetkileri sürekli kaldırılan kurumların malvarlığı, tedrici tasfiye tamamlanıncaya kadar Kurul ve YTM işlemleri dışında haczedilemez; mevcut takipler kendiliğinden durur (SPKn m.97/2). Alacaklar tasfiye süreci içinde karşılanır.

Aracı kurumun özsermayesi repo ve kredi limitlerini etkiler mi?

Evet. Repo bakiyesi özsermayenin 20 katını, aynı kişiyle yapılan repo 2 katını aşamaz (III-45.2 m.11); borçlanma sınırı ve kredili işlem limitleri de özsermaye ve sermaye yeterliliği tabanına bağlıdır (Seri V No 34 m.9, m.11).

Yatırımcı olarak aracı kurumun mali durumunu nasıl izlerim?

Aracı kurumun kamuya açıklanan finansal tabloları, faaliyetlerin kısıtlandığına ilişkin SPK ve Borsa duyuruları, varlık transfer taleplerinin gecikmesi ve olağan dışı kampanyalar izlenmesi gereken işaretlerdir.

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Aracı kurumum soruşturmada
• Müşteri varlıklarının korunması
• Tedrici tasfiye
• Yatırımcı Tazmin Merkezi
• Merkezî karşı taraf ve Takasbank
• Aracı kurumda repo ve ters repo
• Yatırım kuruluşu türleri
• Aracı kurum kurmak veya satın almak
• SPK’nın denetim ve tedbir yetkileri