Ceza ve Dava Zamanaşımı Süreleri Dolunca Ne Olur? KYOK, Düşme, İnfaz Edilmeme, Durma ve Kesilme (TCK 66-72)
11 Ocak 2026

Ceza ve Dava Zamanaşımı Süreleri Dolunca Ne Olur? KYOK, Düşme, İnfaz Edilmeme, Durma ve Kesilme (TCK 66-72)

Ceza hukukunda iki ayrı zamanaşımı vardır. Dava zamanaşımı dolarsa devlet artık yargılama yapamaz: soruşturma evresindeki dosyada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresindeki dosyada davanın düşmesine karar verilir. Ceza zamanaşımı dolarsa kesinleşmiş ceza artık infaz edilmez. Dava zamanaşımı süresi, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre sekiz ile otuz yıl arasındadır (TCK m.66). Savcı huzurunda ifade, tutuklama kararı, iddianame veya mahkûmiyet kararı süreyi keser, ancak kesilmeyle süre kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK m.67). Ceza zamanaşımı süresi ise hükmedilen cezaya göre on ile kırk yıl arasındadır (TCK m.68). Her iki zamanaşımı da resen uygulanır ve şüpheli, sanık veya hükümlü bundan vazgeçemez (TCK m.72/2). Soykırım, insanlığa karşı suçlar ve işkence gibi bazı suçlarda zamanaşımı hiç işlemez.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

📌 Ana rehber: Ceza Hukukunda Dava ve Ceza Zamanaşımı (TCK 66-72). Bu sayfa, sürelerin dolmasının dosyada doğurduğu somut sonuçlara, durma ve kesilme hesabına ve zamanaşımının nasıl ileri sürüleceğine odaklanır.

Dosyanızda zamanaşımı dolmuş olabilir mi?
Kesilme ve durma hesabını birlikte yapalım: Hukukçular Evi Ankara.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

⚡ Net Cevap: Dava zamanaşımı dolunca soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı (CMK m.172/1), kovuşturmada düşme kararı verilir (CMK m.223/8); ancak derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde düşme kararı verilemez (m.223/9). Ceza zamanaşımı dolunca hüküm infaz edilmez (TCK m.68/1); cezaya bağlı hak yoksunlukları ceza zamanaşımı doluncaya kadar sürer (m.69), müsadere hükmü ise kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçince infaz edilmez (m.70). Kesilme hâlinde dava zamanaşımı en fazla yarısı kadar uzar: 8 yıllık süre en çok 12, 15 yıllık süre en çok 22 yıl 6 ay olur (m.67/4). HAGB denetim süresinde, kamu davasının açılmasının ertelenmesinde ve edimi ertelenen uzlaşmalarda zamanaşımı işlemez. Zamanaşımı resen uygulanır; kimse ondan vazgeçemez (m.72/2).

İki Ayrı Zamanaşımı ve Dolmalarının Sonucu

Dava zamanaşımı, suçun işlenmesinden sonra devletin kovuşturma yapma yetkisini sınırlar; ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş bir hükmün infaz edilme yetkisini sınırlar. İkisinin başlangıcı, süresi, kesilme sebepleri ve dolmasının sonucu farklıdır. Aşağıdaki tablo, sürelerin dolması hâlinde dosyada ne olacağını gösterir.

Zamanaşımının dolmasının sonuçları
DurumSonuçDayanak
Dava zamanaşımı soruşturma evresinde dolduKovuşturma olanağı bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığı kararıTCK m.66; CMK m.172/1
Dava zamanaşımı kovuşturma evresinde dolduDavanın düşmesine karar verilirTCK m.66; CMK m.223/8
Dava zamanaşımı dolmuş ama derhâl beraat verilebilecek durumdaDüşme kararı verilemez, beraat kararı verilirCMK m.223/9
Ceza zamanaşımı dolduKesinleşmiş ceza infaz edilmezTCK m.68/1
Cezaya bağlı hak yoksunluklarıCeza zamanaşımı doluncaya kadar devam ederTCK m.69
Müsadere hükmüKesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçince infaz edilmezTCK m.70
Zamanaşımından feragatMümkün değildir; resen uygulanırTCK m.72/2

Tablonun üçüncü satırı savunma açısından önemlidir. Düşme kararı, sanığın suçu işlediğine dair bir tespit içermez; ancak beraat kararı gibi bir aklanma da sağlamaz. Bu nedenle CMK m.223/9, derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyeceğini düzenler. Dosyada sanığın fiili işlemediği açıkça anlaşılıyorsa, zamanaşımı dolmuş olsa bile mahkemenin beraat kararı vermesi gerekir. Karar türleri arasındaki farkı beraat, KYOK ve düşme arasındaki fark rehberinde anlattık.

Dava Zamanaşımı Süreleri: TCK m.66

Dava zamanaşımı süreleri
Suçun kanundaki cezasıSüreKesilme hâlinde en uzun süre
Ağırlaştırılmış müebbet hapis30 yıl45 yıl
Müebbet hapis25 yıl37 yıl 6 ay
Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis20 yıl30 yıl
Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis15 yıl22 yıl 6 ay
Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası8 yıl12 yıl

Tablonun son sütunu TCK m.67/4’ten hesaplanmıştır: kesilme hâlinde zamanaşımı süresi, ilgili suça ilişkin olarak kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar. Uygulamada “olağanüstü zamanaşımı” olarak anılan bu tavan, kesme sebepleri ne kadar tekrarlanırsa tekrarlansın aşılamaz.

Sürenin belirlenmesinde dört kural birlikte uygulanır. Birincisi, suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırı esas alınır; seçimlik cezaları gerektiren suçlarda hapis cezası esas alınır (m.66/4). İkincisi, dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (m.66/3). Üçüncüsü, sürenin üst sınıra göre belirlenmesi nedeniyle haksız tahrik, iyi hâl veya etkin pişmanlık gibi indirimler hesaba katılmaz; bu indirimler ancak somut cezayı belirler. Dördüncüsü, fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış olanlar hakkında sürelerin yarısı, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında üçte ikisi geçince kamu davası düşer (m.66/2).

Süre Ne Zaman Başlar?

Dava zamanaşımının başlangıcı
Suçun türüBaşlangıçDayanak
Tamamlanmış suçSuçun işlendiği günTCK m.66/6
TeşebbüsSon hareketin yapıldığı günTCK m.66/6
Kesintisiz suçKesintinin gerçekleştiği günTCK m.66/6
Zincirleme suçSon suçun işlendiği günTCK m.66/6
Çocuğa karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimselerce işlenen suçÇocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günTCK m.66/6
Yargılamanın yenilenmesiTalebin kabul edildiği tarihten itibaren süre yeniden başlarTCK m.66/5

Süreler gün, ay ve yıl hesabıyla belirlenir; bir gün yirmi dört saat, bir ay otuz gündür ve yıl resmî takvime göre hesaplanır (TCK m.72/1). Kesintisiz suçlarda, örneğin kişiyi hürriyetinden yoksun kılmada, süre fiil devam ettiği sürece başlamaz. Çocuklara karşı aile içinde işlenen suçlarda başlangıcın on sekiz yaşa ertelenmesi ise, mağdurun yetişkin olduktan sonra şikâyette veya ihbarda bulunabilmesine imkân tanır.

Zamanaşımının Durması

Durma, sürenin belirli bir engel devam ettiği sürece işlememesidir; engel kalkınca süre kaldığı yerden devam eder ve daha önce işlemiş kısım silinmez. TCK m.67/1’e göre soruşturma ve kovuşturma yapılmasının izin veya karar alınmasına ya da başka bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı olduğu hâllerde ve kanun gereğince kaçak olduğu hakkında karar verilmiş suç faili bakımından bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur. Cumhurbaşkanına hakaret suçunda kovuşturmanın Adalet Bakanının iznine bağlı olması (TCK m.299/3) izin hâline örnektir.

Durma sebepleri
SebepSonuçDayanak
Soruşturma veya kovuşturma için izin ya da karar gerekmesiİzin veya karar alınıncaya kadar süre işlemezTCK m.67/1
Başka bir mercide çözülmesi gereken bekletici meseleMesele çözülünceye kadar süre işlemezTCK m.67/1
Fail hakkında kaçaklık kararıKarar kaldırılıncaya kadar süre işlemezTCK m.67/1
Kamu davasının açılmasının ertelenmesiErteleme süresince zamanaşımı işlemezCMK m.171/4
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıDenetim süresi içinde dava zamanaşımı dururCMK m.231/8
Uzlaşmada edimin ertelenmesi veya taksitlendirilmesiErteleme veya durma süresince zamanaşımı işlemezCMK m.253

Tablonun son iki satırı sık karıştırılır. HAGB kararıyla başlayan beş yıllık denetim süresinde dava zamanaşımı durur; bu nedenle denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenip hüküm açıklanırsa, eski dosyada zamanaşımı savunması yapılamaz. Uzlaştırmada ise zamanaşımı, uzlaştırma görüşmeleri sürdüğü için değil, uzlaşma sonucunda edimin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arz etmesi hâlinde verilen erteleme veya durma kararı süresince işlemez. HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi için HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi rehberlerine bakabilirsiniz.

Dosyanızda durma veya kesilme var mı?
Tarihleri birlikte çıkaralım, süre dolduysa hemen ileri sürelim: 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Zamanaşımının Kesilmesi ve Yarım Süre Tavanı

Kesilme, o ana kadar işlemiş sürenin silinmesi ve sürenin yeniden başlamasıdır. TCK m.67/2 kesme sebeplerini sınırlı olarak sayar: şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi, suçla ilgili iddianame düzenlenmesi ve sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi. Birden fazla kesme sebebi varsa süre son kesme sebebinin gerçekleştiği tarihten itibaren yeniden işler (m.67/3).

Kesme sebepleri ve dikkat edilecek noktalar
Kesme sebebiKesmeyen benzer işlemNot
Savcı huzurunda ifadeKollukta alınan ifadeKanun açıkça savcı huzurunda ifadeyi arar
Hâkim veya mahkemece sorguTanık olarak dinlenmeŞüpheli veya sanık sıfatıyla sorgu gerekir
Tutuklama kararıGözaltı, adli kontrolKanunda yalnızca tutuklama kararı sayılmıştır
İddianame düzenlenmesiSoruşturma işlemleri, bilirkişi raporuİddianamenin düzenlendiği tarih esas alınır
Mahkûmiyet kararıBeraat, düşme veya ara kararlarSanıklardan bir kısmı hakkında verilmesi yeterlidir

Kesmenin sınırı TCK m.67/4’tedir: kesilme hâlinde süre, ilgili suça ilişkin olarak kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar. Örneğin sekiz yıllık dava zamanaşımına tabi bir suçta, iddianame ve mahkûmiyet kararı gibi kesme sebepleri olsa bile, suç tarihinden itibaren on iki yıl geçmişse dava düşer. Bu tavan hesabında durma süreleri ayrıca eklenir; çünkü durma süresinde zaman hiç işlememiştir. Uzun süren dosyalarda bu hesabın yapılması, çoğu zaman sonucun tamamen değişmesine yol açar. Ayrıntılar için ceza davam çok uzadı, zamanaşımına uğrar mı rehberine, pratik hesap için zamanaşımı hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Birden Fazla Sanık ve Birden Fazla Suç

TCK m.67/2’nin girişindeki “bir suçla ilgili olarak” ifadesi ve bentlerdeki “şüpheli veya sanıklardan birinin”, “sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa” ibareleri, kesme sebeplerinin suç esasına göre işlediğini gösterir. Aynı suça iştirak eden sanıklardan yalnızca birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya yalnızca bir kısmı hakkında mahkûmiyet kararı verilmesi, kanun metni itibarıyla o suç bakımından zamanaşımını keser. Bu nedenle kendi ifadesi hiç alınmamış bir sanık, diğer sanığın ifadesiyle kesilen süreden etkilenebilir.

Birden fazla suçun bulunduğu dosyalarda ise her suç için ayrı hesap yapılır. Aynı iddianamede yer alan basit yaralama ile nitelikli dolandırıcılık farklı üst sınırlara ve dolayısıyla farklı zamanaşımı sürelerine tabidir; birinde süre dolmuşken diğerinde yargılama devam edebilir. Zincirleme suçta ise süre son suçun işlendiği günden başladığından (TCK m.66/6), yıllara yayılan fiillerde başlangıç tarihi dosyadaki son fiile göre belirlenir.

Soruşturma Evresinde Zamanaşımı

Soruşturma evresinde en sık karşılaşılan durum, uzun süre işlem yapılmayan dosyalardır. Kollukta ifade alınmış ancak savcılık ifadesi, tutuklama ya da iddianame gibi bir kesme sebebi gerçekleşmemişse, süre suç tarihinden itibaren kesintisiz işlemeye devam eder. Süre dolmuşsa Cumhuriyet savcısı, kovuşturma olanağının bulunmaması nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.172/1).

Şüpheli bakımından bu evrede dikkat edilmesi gereken nokta, savcılığa ifade vermeye çağrılmanın hukuki sonucudur. Savcı huzurunda alınan ifade, zamanaşımını keser ve süreyi yeniden başlatır. Bu durum, şüphelinin ifadeye gitmemesini haklı kılmaz; ifadesi alınacak kişi davetiye ile çağrılır ve davetiyede gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.145/1). Ancak ifade tarihinin, sonraki zamanaşımı hesabının başlangıç noktası olacağının bilinmesi ve dosyada ayrıca not edilmesi gerekir.

Kovuşturma ve Kanun Yolu Aşamasında Zamanaşımı

İddianamenin düzenlenmesi zamanaşımını keser ve süre bu tarihten itibaren yeniden işler. Yargılama sırasında verilen ara kararlar, tanık dinlenmesi veya bilirkişi raporu gibi işlemler kesme sebebi değildir; bu nedenle kovuşturma yıllarca sürerse zamanaşımı dolabilir. İlk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararı ise zamanaşımını bir kez daha keser (TCK m.67/2-d). Beraat kararı ise kesme sebepleri arasında sayılmamıştır.

Mahkûmiyet kararından sonra dosya istinaf veya temyiz aşamasına geçtiğinde, hüküm henüz kesinleşmediği için dava zamanaşımı işlemeye devam eder. Bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay incelemesi sırasında, son kesme tarihinden itibaren süre dolmuş ya da suç tarihinden itibaren TCK m.67/4’teki azami süre aşılmışsa, üst mahkemenin de düşme kararı vermesi gerekir. Hüküm kesinleştiği anda ise dava zamanaşımının yerini ceza zamanaşımı alır. Bu geçiş, kanun yolu dilekçelerinde zamanaşımı hesabının mutlaka yeniden yapılmasını gerektirir.

Şikâyet Süresi ile Zamanaşımı Karıştırılmamalı

Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun altı aylık şikâyet süresi ile dava zamanaşımı ayrı sürelerdir. Şikâyet süresi, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m.73/2). Yani mağdur faili yıllar sonra öğrense bile, dava zamanaşımı dolmuşsa artık şikâyette bulunulamaz. Buna karşılık zamanaşımı henüz dolmamışsa ve fail yeni öğrenilmişse, altı aylık süre öğrenme tarihinden başlar.

Mağdur açısından zamanaşımı riski, özellikle failin uzun süre tespit edilemediği dosyalarda ortaya çıkar. Delillerin erkenden sunulması, failin kimliğine ilişkin bilgilerin dosyaya kazandırılması ve soruşturmanın takip edilmesi, sürenin dolmasını önlemenin yollarıdır. Katılan sıfatıyla kovuşturma evresinde yer alan mağdur da mahkûmiyet kararından sonraki kanun yolu aşamasında zamanaşımı hesabını takip etmelidir.

Çocuklar Bakımından Zamanaşımı

Çocuk failler bakımından hem dava hem ceza zamanaşımı süreleri kısaltılmıştır. Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış olanlar hakkında sürelerin yarısı, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında ise üçte ikisi geçince kamu davası düşer (TCK m.66/2) ve ceza infaz edilmez (m.68/2). Örneğin sekiz yıllık dava zamanaşımına tabi bir suçu on altı yaşında işleyen kişi bakımından süre beş yıl dört aydır; on dört yaşında işleyen kişi bakımından ise dört yıldır. Bu kısaltma, kesilme hâlindeki yarım süre tavanının hesabında da esas alınır.

Çocuğun mağdur olduğu suçlarda ise kanun tam ters yönde bir koruma öngörür: çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda zamanaşımı, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m.66/6). Bu kural, aile içinde yaşanan istismar ve şiddet olaylarında mağdurun yetişkinlikte başvurabilmesine imkân tanır.

Ceza Zamanaşımı: TCK m.68

Ceza zamanaşımı süreleri
Hükmedilen cezaSüreDayanak
Ağırlaştırılmış müebbet hapis40 yılTCK m.68/1-a
Müebbet hapis30 yılTCK m.68/1-b
Yirmi yıl ve daha fazla süreli hapis24 yılTCK m.68/1-c
Beş yıldan fazla hapis20 yılTCK m.68/1-d
Beş yıla kadar hapis ve adli para cezası10 yılTCK m.68/1-e

Ceza zamanaşımında dava zamanaşımından farklı olarak kanundaki üst sınır değil, hükmedilen ceza esas alınır. Süre, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak hesaplanır (m.68/5). Türleri başka başka cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için konulan sürenin geçmesiyle infaz edilmez (m.68/4). Fiili işlediği sırada on iki ile on beş yaş arasındakiler hakkında sürelerin yarısı, on beş ile on sekiz yaş arasındakiler hakkında üçte ikisi geçince ceza infaz edilmez (m.68/2).

Ceza zamanaşımını kesen sebepler de ayrıca düzenlenmiştir. Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaşımını keser (m.71/1). Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlerse de ceza zamanaşımı kesilir (m.71/2). Ceza zamanaşımını ceza zamanaşımı ve infaz zamanaşımı rehberinde ayrıca ele aldık.

Zamanaşımı İşlemeyen Suçlar

Zamanaşımına tabi olmayan hâller
Suç veya hâlKuralDayanak
SoykırımBu suçlardan dolayı zamanaşımı işlemezTCK m.76/4
İnsanlığa karşı suçlarBu suçlardan dolayı zamanaşımı işlemezTCK m.77/4
Bu suçları işlemek amacıyla örgütBu suçlardan dolayı zamanaşımı işlemezTCK m.78/3
İşkenceBu suçtan dolayı zamanaşımı işlemez (6459 s.K. ile eklendi)TCK m.94/6
İkinci Kitap Dördüncü Kısımdaki ağır suçların yurt dışında işlenmesiDava zamanaşımı uygulanmazTCK m.66/7
Aynı suçlardan yurt dışında verilmiş ağır cezalarCeza zamanaşımı uygulanmazTCK m.68/3

İşkence suçuna ilişkin kural 11/4/2013 tarihli ve 6459 sayılı Kanunla eklenmiştir. Bu nedenle işkence iddiasına dayanan eski olaylarda, fiil tarihine göre hangi kuralın uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. İşkence suçunu işkence suçu ve zamanaşımı rehberinde ele aldık.

Zamanaşımı ile Diğer Düşme Sebepleri

Zamanaşımı, kamu davasını veya cezayı ortadan kaldıran sebeplerden yalnızca biridir. Aynı dosyada birden fazla sebep bir arada bulunabileceğinden, sonuçları arasındaki farkı bilmek gerekir. Sanığın ölümü hâlinde kamu davası düşer; ancak niteliği itibarıyla müsadereye tabi eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam olunarak müsadereye hükmolunabilir (TCK m.64/1). Genel af hâlinde kamu davası düşer ve hükmolunan cezalar bütün neticeleriyle birlikte ortadan kalkar (TCK m.65/1); özel af ise hak yoksunluklarını ortadan kaldırmaz (m.65/3). Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür (TCK m.73/4).

Düşme sebeplerinin karşılaştırması
SebepKamu davasına etkisiHak yoksunluğu ve diğer sonuçlar
Dava zamanaşımıKovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararıMahkûmiyet olmadığından cezaya bağlı hak yoksunluğu doğmaz
Ceza zamanaşımıKesinleşmiş ceza infaz edilmezHak yoksunlukları ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK m.69)
Sanığın ölümüKamu davası düşerMüsadereye tabi eşya hakkında davaya devam edilebilir (TCK m.64/1)
Genel afKamu davası düşerCezalar bütün neticeleriyle ortadan kalkar (TCK m.65/1)
Özel afİnfaz süresi kısaltılabilir veya sona erdirilebilirHak yoksunlukları etkisini sürdürür (TCK m.65/3)
Şikâyetten vazgeçmeŞikâyete bağlı suçlarda dava düşerVazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/6)

Karşılaştırma, zamanaşımının hangi aşamada dolduğunun neden önemli olduğunu da gösterir. Dava zamanaşımı dolduğunda ortada bir mahkûmiyet bulunmaz; ceza zamanaşımında ise mahkûmiyet kesinleşmiştir ve yalnızca infaz ortadan kalkar. Bu fark, özellikle kamu görevine giriş veya meslek ruhsatı gibi mahkûmiyete bağlı sonuçlar bakımından belirleyicidir.

Süre Dolduktan Sonra Neler Değişmez?

Zamanaşımı, devletin cezalandırma yetkisini sona erdirir; ancak olayın bütün hukuki sonuçlarını silmez. Cezaya bağlı veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK m.69). Müsadereye ilişkin hükmün infazı için ise ayrı bir süre öngörülmüştür: müsadere hükmü kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez (TCK m.70). Hak yoksunlukları ve müsadere için hak yoksunlukları ve müsadere rehberlerine bakabilirsiniz.

Suçtan zarar görenin tazminat talebi de ceza dosyasının düşmesiyle ortadan kalkmaz; ancak kendi zamanaşımına tabidir. Haksız fiilden doğan tazminat istemi zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Bu nedenle ceza dosyasının seyrini beklerken tazminat süresini kaçırmamak gerekir; ayrıntılar tazminat davalarında zamanaşımı rehberinde. Adli sicil kayıtlarının akıbeti için ise adli sicil kaydı nasıl silinir rehberine bakabilirsiniz.

Hesaplama Örnekleri

Örnek hesaplar
OlayHesapSonuç
Basit yaralama (TCK m.86/2), suç tarihi 1 Mart 2017, kesme yokÜst sınır 1 yıl 6 ay; süre 8 yıl1 Mart 2025’te dava zamanaşımı dolar
Aynı suç; 2018’de savcılıkta ifade, 2019’da iddianameKesmeyle süre uzar ama en fazla 12 yılEn geç 1 Mart 2029’da dava düşer
Yağma (TCK m.148/1), üst sınır 10 yılBeş yıldan fazla, yirmi yıldan az: 15 yılKesme varsa en fazla 22 yıl 6 ay
2 yıl hapis kesinleşti, infaz başlamadı, hiçbir tebligat yapılmadıBeş yıla kadar hapis: 10 yılKesinleşmeden 10 yıl sonra infaz edilmez
HAGB kararı, 5 yıllık denetim süresiDenetim süresince dava zamanaşımı dururSüre, denetim süresi hesaba katılmadan hesaplanır

Örnekler, hesabın mekanik değil sıralı bir işlem olduğunu gösterir: önce suçun nitelikli hâlleriyle birlikte kanundaki üst sınırı belirlenir, ardından süre bulunur, sonra durma süreleri eklenir ve son olarak kesme sebeplerinin sürenin yarısını aşıp aşmadığı kontrol edilir. Uyuşturucu dosyalarına özgü hesaplar için uyuşturucu suçlarında zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.

Zamanaşımı Nasıl İleri Sürülür?

Zamanaşımı resen uygulandığı için tarafların ayrıca talep etmesine gerek yoktur (TCK m.72/2). Bununla birlikte uygulamada kesme ve durma tarihlerinin dosyadan tek tek çıkarılması gerektiğinden, sürenin dolduğunu düşünen şüpheli veya sanığın bunu bir dilekçeyle ve tarihleri göstererek bildirmesi, gözden kaçma riskini ortadan kaldırır. Soruşturma evresinde bu beyan savcılığa, kovuşturma evresinde mahkemeye, hüküm kesinleşmemişse kanun yolu dilekçesinde bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı itiraz yolları için KYOK ve itiraz rehberine bakabilirsiniz.

⚠️ Dikkat: Zamanaşımından vazgeçilemediği için, sanığın “yargılanıp beraat etmek istiyorum” demesi düşme kararını engellemez. Ancak dosyada derhâl beraat kararı verilebilecek bir durum varsa, mahkemenin düşme yerine beraat kararı vermesi gerekir (CMK m.223/9); bu yön savunmada ayrıca vurgulanmalıdır.

Dosyanızdaki süre hesabı için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye suç tarihi, ifade ve iddianame tarihleri ile varsa ara kararların yer aldığı belgelerle gelmeniz yeterlidir. Af ve lehe kanun gibi diğer ortadan kaldırma sebepleri için genel af ve özel af rehberine bakabilirsiniz.

Beyan Dilekçesi Örneği: Dava Zamanaşımı Nedeniyle Düşme

ANKARA … ASLİYE CEZA MAHKEMESİNEDOSYA NO: 20…/… Esas SANIK: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) MÜDAFİİ: Av. … KONU: Dava zamanaşımı dolduğundan davanın düşmesine karar verilmesi istemine ilişkin beyanlarımızın sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- TCK m.66/1-e ve m.66/4 bakımından: Müvekkile yüklenen suç TCK m.86/2’de düzenlenmiş olup kanundaki cezanın üst sınırı beş yılı aşmamaktadır. Dosyadaki deliller itibarıyla daha ağır cezayı gerektiren bir nitelikli hâl bulunmadığından dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır.2- TCK m.66/6 bakımından: İddianamede suç tarihi … olarak gösterilmiştir. Süre bu tarihten itibaren işlemeye başlamıştır.3- TCK m.67/2-4 bakımından: Dosyadaki kesme sebepleri, müvekkilin … tarihinde Cumhuriyet savcısı huzurunda alınan ifadesi ile … tarihli iddianameden ibarettir. Kesilme hâlinde süre kanundaki sürenin en fazla yarısına kadar uzayabileceğinden, bu suç için azami süre on iki yıldır. İddianame tarihinden sonra işlemeye başlayan yeni süre dikkate alınsa bile, suç tarihinden itibaren on iki yıllık azami süre … tarihinde dolmuştur. Dosyada zamanaşımını durduran bir izin, bekletici mesele, kaçaklık, HAGB veya uzlaşma kararı bulunmamaktadır. Müvekkilin kollukta alınan … tarihli ifadesi ise TCK m.67/2-a kapsamında bir kesme sebebi değildir.4- TCK m.72/2 ve CMK m.223/8 bakımından: Zamanaşımı resen gözetilmesi gereken bir düşme sebebidir. Bununla birlikte, dosya kapsamı itibarıyla müvekkilin atılı suçu işlemediği açıkça anlaşıldığından, CMK m.223/9 uyarınca öncelikle beraat kararı verilmesi gerektiğini de ayrıca arz ederiz.HUKUKİ SEBEPLER: 5237 sayılı TCK m.66, m.67, m.72; 5271 sayılı CMK m.223 ve ilgili mevzuat.DELİLLER: İddianame, ifade ve sorgu tutanakları, dosya kapsamı.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, dosya kapsamı itibarıyla beraat kararı verilebilecek durumda olunduğundan öncelikle müvekkilin beraatine, aksi kanaatte ise dava zamanaşımı dolduğundan davanın düşmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. … /… /2026Sanık Müdafii Av. …

Sık Yapılan Hatalar

  • Kollukta verilen ifadeyi kesme sebebi saymak: Kanun savcı huzurunda ifadeyi arar (TCK m.67/2-a).
  • Kesilmeyle sürenin sınırsız uzadığını sanmak: Süre en fazla yarısı kadar uzar (m.67/4).
  • Nitelikli hâlleri hesaba katmamak: Dosyadaki delillere göre daha ağır hâl esas alınır (m.66/3).
  • İndirimleri hesaba katmak: Süre kanundaki üst sınıra göre belirlenir; somut cezadaki indirimler süreyi kısaltmaz.
  • Durma sürelerini unutmak: HAGB denetim süresi, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve bekletici mesele süreleri ayrıca eklenir.
  • Ceza zamanaşımında kanundaki üst sınırı esas almak: Ceza zamanaşımında hükmedilen ceza esas alınır.
  • Zamanaşımından vazgeçilebileceğini düşünmek: Zamanaşımı resen uygulanır ve vazgeçilemez (m.72/2).

Sık Sorulan Sorular

Dava zamanaşımı dolunca ne olur?

Soruşturma evresindeyse kovuşturma olanağı bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığı kararı (CMK m.172/1), kovuşturma evresindeyse davanın düşmesi kararı verilir (CMK m.223/8). Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde ise beraat kararı verilmesi gerekir (m.223/9).

Ceza zamanaşımı dolunca ne olur?

Kesinleşmiş ceza artık infaz edilmez (TCK m.68/1). Cezaya bağlı hak yoksunlukları ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (m.69).

Dava zamanaşımı kaç yıldır?

Suçun kanundaki cezasına göre 8, 15, 20, 25 veya 30 yıldır (TCK m.66/1). Beş yılı aşmayan hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda süre sekiz yıldır.

Zamanaşımı kesilirse süre ne kadar uzar?

Kesilme hâlinde süre, kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK m.67/4). Sekiz yıllık süre en fazla on iki, on beş yıllık süre en fazla yirmi iki yıl altı ay olur.

Emniyette verilen ifade zamanaşımını keser mi?

Hayır. TCK m.67/2-a, şüpheli veya sanığın savcı huzurunda ifadesinin alınmasını veya sorguya çekilmesini kesme sebebi sayar; kolluk ifadesi bu kapsamda değildir.

HAGB kararında zamanaşımı işler mi?

Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararıyla başlayan denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m.231/8).

Zamanaşımı hesaplanırken ceza indirimleri dikkate alınır mı?

Hayır. Süre, suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4); dosyadaki delillere göre daha ağır nitelikli hâller ise hesaba katılır (m.66/3).

Ceza zamanaşımı ne zaman başlar?

Hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işler ve kalan ceza miktarı esas alınır (TCK m.68/5).

Ceza zamanaşımını ne keser?

İnfaz için hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu amaçla yakalanması (TCK m.71/1) ve hükümlünün üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezası gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi (m.71/2) ceza zamanaşımını keser.

Hangi suçlarda zamanaşımı yoktur?

Soykırım, insanlığa karşı suçlar, bu suçları işlemek amacıyla örgüt (TCK m.76-78) ve işkence (m.94/6) suçlarında zamanaşımı işlemez. Bazı ağır suçların yurt dışında işlenmesi hâlinde de zamanaşımı uygulanmaz (m.66/7, m.68/3).

Zamanaşımından vazgeçebilir miyim?

Hayır. Dava ve ceza zamanaşımı resen uygulanır ve şüpheli, sanık veya hükümlü bundan vazgeçemez (TCK m.72/2).

Ceza davası düşerse tazminat davası açabilir miyim?

Evet. Tazminat talebi ayrı bir zamanaşımına tabidir; zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl içinde açılmalıdır, ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Zamanaşımı hesabı ve düşme savunması
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK ve 6098 sayılı TBK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk