Mahkeme Kararına İtiraz/İtiraz Etmek İstiyorum – İstinaf ve Temyiz

Ne yaşandı?

Bir ceza davasında ilk derece mahkemesi karar veriyor; taraflardan biri (sanık ya da katılan) bu kararı haksız buluyor ve nasıl itiraz edebileceğini, hangi mercie başvuracağını merak ediyor.

Hukuki durum

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı kural olarak önce istinaf yoluna başvurulur. İstinaf incelemesini bölge adliye mahkemeleri (istinaf mahkemeleri) yapar ve kararı hem hukuka uygunluk hem de maddi olay (vakıa) yönünden inceler; gerekirse yeniden yargılama yaparak kendisi karar verebilir. İstinaf üzerine verilen bazı kararlara karşı ise, kanunda öngörülen sınırlar dahilinde temyiz yoluna gidilir; temyiz incelemesini Yargıtay yapar ve kararı kural olarak yalnızca hukuka uygunluk yönünden denetler.

Bu yollara başvuru için kanunda belirli süreler (kararın öğrenilmesi/tebliğinden itibaren) ve şekil şartları öngörülmüştür; süre kaçırılırsa karar kesinleşir. Ayrıca belirli ceza miktarlarının altındaki kararlar için temyiz yolu kapalı olabilir; bu nedenle hangi yolun açık olduğunun önceden belirlenmesi gerekir.

İstinaf ve temyiz dilekçesinde açıkça ileri sürülmeyen bazı hususlar sonradan incelenemeyebileceğinden, başvuru gerekçelerinin baştan eksiksiz ve somut biçimde yazılması önemlidir.

Ne yapmalısınız?

Kararın gerekçesini inceleyip başvuru süresini ve hangi kanun yolunun açık olduğunu belirleyin; süreyi kaçırmayın. Başvuru dilekçesini bir avukatla hazırlamanız, itirazın etkili olması açısından önemlidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Ceza hukuku alanında süreler ve haklar kısa olup hak kaybına yol açabilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Başvuru Öncesi Beş Dakikalık Kontrol

Dilekçe yazmadan önce yapılacak kontroller, yıllar sürecek bir yolun boşa gitmesini önler.

Dilekçede Sebeplerin Yazılması

İnceleme, kural olarak ileri sürülen sebeplerle sınırlı yapılır. Bu nedenle sebepler eksiksiz yazılmalıdır.

1. Maddi hata. Delillerin eksik veya yanlış değerlendirildiği noktalar somut olarak gösterilmeli.
2. Hukuki hata. Hangi hükmün yanlış uygulandığı, doğrusunun ne olması gerektiğiyle birlikte.
3. Usul aykırılığı. Tebligat, süre, görev veya yetkiye ilişkin sakatlıklar.
4. Toplanmayan delil. Talep edilip toplanmayan deliller ve bunların sonuca etkisi.
5. Talep sonucu. Kararın hangi bölümünün ne yönde değiştirilmesi istendiği.

Bireysel Başvuru: Son Halka

Olağan kanun yolları tükendiğinde gündeme gelen bu yolun kendine özgü kuralları vardır.

Yargılamanın yenilenmesi ise ayrı bir yoldur: kanunda sayılan sınırlı sebeplere dayanır ve kesinleşmiş karara karşı işletilir. Sahte belge, sonradan ele geçen belge veya hükme etkili bir suç gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Genel memnuniyetsizlik bu yolun konusu değildir.

İcra takibine itiraz ve kaldırma yolları için itirazın kaldırılması rehberimize, haksız takip hâlinde tazminat için icra inkâr tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İstinaf ve temyiz süresi ne zaman işlemeye başlar?

Süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler; duruşmada kısa kararın açıklanması süreyi başlatmaz. İstinaf ve temyizde süre iki haftadır. Elektronik tebligat kullanılıyorsa tebligat, muhatabın adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Uygulamada en sık hak kaybı tam bu noktada yaşanır.

İstinaf, temyiz ve itiraz aynı şey midir?

Hayır. İstinaf başvurusu bölge adliye mahkemesine yapılır ve karar hem maddi olay hem hukuk yönünden incelenir; süre iki haftadır. Temyiz incelemesini Yargıtay yapar ve kural olarak yalnızca hukuka aykırılık denetlenir; süre iki haftadır. İtiraz ise ara kararlar ile bazı nihai kararlara karşıdır ve süresi genellikle yedi gündür. Yanlış yola başvurmak zaman kaybına, bazı hâllerde hak kaybına yol açar.

Kanun yoluna başvurmak kararın icrasını durdurur mu?

Kural olarak durdurmaz. İcranın geri bırakılması (tehiri icra) için ayrıca talepte bulunulması ve genellikle teminat gösterilmesi gerekir. Bu talep yapılmazsa, siz istinaf sonucunu beklerken karşı taraf icra takibi başlatabilir.

İstinaf dilekçesinde ‘kararı kabul etmiyorum’ demek yeterli midir?

Yeterli değildir. İstinaf incelemesi, dilekçede gösterilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır; kamu düzenine ilişkin hususlar bunun dışındadır. Bu nedenle sebeplerin ayrı ayrı ve gerekçeli gösterilmesi, hangi hükümlere karşı başvurulduğunun açıkça belirtilmesi gerekir.

İstinafta yeni delil ileri sürebilir miyim?

Kural olarak sürülemez. İki istisna vardır: ilk derece yargılamasında usulüne uygun biçimde ileri sürüldüğü hâlde değerlendirilmemiş deliller ile sonradan ortaya çıkan deliller. Tanık beyanının yeniden değerlendirilmesi gereken dosyalarda duruşma talebinin dilekçede gerekçeli olarak ileri sürülmesi önemlidir.

Başvuru süresini kaçırdıysam yapabileceğim bir şey var mı?

Birkaç ihtimal değerlendirilir. Tebligat usulsüzse süre hiç işlemeye başlamamış olabilir ve usulsüz tebligat iddiası ileri sürülür. Elde olmayan sebeplerle süreye uyulamamışsa eski hâle getirme talep edilebilir. Karar kesinleşmişse sınırlı hâllerde yargılamanın yenilenmesi ve kanun yararına temyiz yolları gündeme gelir.