Tüketici kredisinde banka, faiz dışında yalnızca TCMB’nin izin verdiği ücretleri alabilir. Kredi için alınabilecek tek banka ücreti tahsis ücretidir ve kullandırılan anaparanın binde beşini geçemez; dosya masrafı, istihbarat ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti gibi başka hiçbir ad altında ücret alınamaz (TCMB Tebliği 2020/7 m.10/1). Ekspertiz, rehin ve ipotekte yalnızca üçüncü kişilere fiilen ödenen tutar yansıtılabilir (m.10/2). Tüketicinin açık talebi olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz (6502 sayılı Kanun m.29/1). Yalnızca kredi işlemleri için açılan hesaptan ücret alınamaz (m.31/1). Bu sınırları aşan kesintilerin iadesi istenebilir.
Kredinizden haksız masraf mı kesildi?
Hukukçular Evi Ankara — kesintileri kalem kalem inceleyip iade talebinizi hazırlayalım.
⚡ Net Cevap: Kredi sözleşmenizdeki ücret tablosunu ve ödeme planını çıkarın. Tahsis ücreti anaparanın binde beşini aşıyorsa aşan kısım; dosya masrafı, istihbarat ücreti veya hesap işletim ücreti adıyla alınan tutarın tamamı; ekspertiz veya ipotek için üçüncü kişiye ödenenden fazla alınan kısım; açık talebiniz olmadan yaptırılan sigortanın primi iade konusudur (Tebliğ 2020/7 m.10/1-2, m.10/7; TKHK m.29/1, m.31/1). Önce bankaya yazılı başvurun. Sonuç alamazsanız 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurun (TKHK m.68/1).
Hukuki Dayanak: TKHK m.4/3 ve TCMB Tebliği 2020/7
Kanun genel kuralı koyar: tüketiciden, sağlayıcının yasal yükümlülükleri arasındaki edimler ve kendi menfaati için yaptığı masraflar için ek bedel istenemez. Bankalar, tüketici kredisi veren finansal kuruluşlar ve kart çıkaran kuruluşların faiz dışında alabilecekleri her türlü ücret, komisyon ve masraf ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenir (6502 sayılı Kanun m.4/3). Merkez Bankası bu yetkiyi Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7, RG 7/3/2020-31061) ile kullanmıştır. Tebliğ en son 22/12/2023 tarihinde değiştirilmiştir. Kredi ücretlerini düzenleyen 10 uncu madde bu değişikliklerden sonra da aynı metinle yürürlüktedir.
“Finansal tüketicilere kullandırılacak krediler için kredi ihtiyacının karşılanmasına olanak sağlayan sistemin işletilmesi ve operasyonel süreçlerin yönetilmesi amacıyla alınan tahsis ücreti dışında, istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti, değişken taksitli ödeme planı ücreti gibi her ne ad altında olursa olsun başkaca bir ücret alınamaz. Kredi tahsis ücreti, kullandırılan kredi anaparasının binde beşini geçemez.” (Tebliğ 2020/7 m.10/1)
Tebliğ bir liste sistemi kurar. Ücretlendirilebilecek ürün ve hizmetler Tebliğ ekinde sayılmıştır; bunların dışında hiçbir ürün veya hizmet için ücret alınamaz, yalnızca üçüncü kişilere ödenen tutarlar tüketiciye aynen yansıtılabilir (m.6/1). Ekteki listede bireysel krediler başlığı altında sayılan kalemler, Merkez Bankası’nın uygulama talimatındaki tanımlara göre tahsis ücreti, ekspertiz ücreti ve taşınır ile taşınmaz rehin tesis ücretidir. Liste dışı yeni bir ücret kalemi için bankanın Merkez Bankasından izin alması gerekir (m.6/2). Her ücretli ürün veya hizmet için tüketicinin onayı ayrıca alınmalıdır; onayın alındığını ispat edemeyen banka onay almamış sayılır (m.5/3). Kanun da ücret bilgilerinin sözleşmenin eki olarak yazılı verilmesini ister ve bunun ispatını sözleşmeyi düzenleyene yükler (TKHK m.4/4; Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yön. m.29/3).
Kredi Masrafları Tek Tabloda: Alınabilir mi, İade Edilir mi?
| Kalem | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tahsis ücreti | Anaparanın binde beşine kadar alınabilir; aşan kısım iade edilir | Tebliğ m.10/1 |
| Dosya masrafı, istihbarat, kredi işlem fişi ücreti | Hiçbir ad altında alınamaz; tamamı iade edilir | Tebliğ m.10/1 |
| Ödeme planı değiştirme ücreti | Alınamaz | Tebliğ m.10/1 |
| Ekspertiz ücreti | Yalnızca ekspertiz kuruluşuna fiilen ödenen tutar | Tebliğ m.10/2 |
| Rehin ve ipotek tesis, fek ücreti | Yalnızca tapu, noter gibi üçüncü kişilere ödenen tutar | Tebliğ m.10/2; Talimat Ek-1 m.1.3 |
| Reddedilen kredi başvurusu | Kamu kurumu veya üçüncü kişiye ödenenler dışında ücret yok | Tebliğ m.10/3 |
| Kredi için açılan hesap | Yalnızca kredi işlemlerinde kullanılıyorsa ücret yok; kredi bitince kapanır | TKHK m.31/1; Tebliğ m.10/7 |
| Kredi bağlantılı sigorta | Yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla açık talep şart; sigortasız teklif de sunulur | TKHK m.29/1 |
| Kredili mevduat hesabı | Açık talimat olmadan krediye bağlı KMH açılamaz; KMH kredisinden ücret alınamaz | TKHK m.31/2; Tebliğ m.10/6, 10/8 |
| Borcu yoktur yazısı | İlk talep ücretsiz | Tebliğ m.10/5 |
| Sözleşme, işlem fişi ve belge örneği | İşlem anındaki evrak ücretsiz; belge örneği ilk yıl ücretsiz | Tebliğ m.9/3-4 |
| Erken ödeme | Tüketici kredisinde tazminat yok; sabit faizli konut kredisinde yüzde bir veya yüzde iki sınırı | TKHK m.27, m.37/2; Tebliğ m.10/4 |
Tablodaki kurallar ihtiyaç, taşıt ve konut kredisinin hepsinde uygulanır; Tebliğ’in 10 uncu maddesi tüketici ve konut finansmanı kredilerini birlikte düzenler. Ticari kredilerde ayrı bir tebliğ uygulanır ve bu sınırlar geçerli değildir. Kredi kartı yıllık üyelik ücreti ise ayrı bir rejime tabidir (Tebliğ m.11); aidatsız karta geçiş, hareketsiz kart ve aidat iadesi kredi kartı aidatı iadesi rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Hesap, havale, EFT ve ATM ücretleri gibi kredi dışındaki banka kesintileri için bankaların haksız kesintileri rehberine bakabilirsiniz.
Tahsis Ücreti: Binde Beş Sınırı Nasıl Hesaplanır?
Tahsis ücreti, kredi ihtiyacının karşılanmasına olanak sağlayan sistemin işletilmesi ve operasyonel süreçlerin yönetilmesi karşılığıdır (Uygulama Talimatı Ek-1 m.1.1). Uygulamada “dosya masrafı”, “kredi değerlendirme ücreti”, “kullandırım komisyonu” gibi farklı adlarla tahsil edilen tutarlar, hangi adı taşırsa taşısın tahsis ücreti sınırına tabidir. Hepsinin toplamı anaparanın binde beşini aşamaz; tahsis ücreti dışında ikinci bir banka ücreti de alınamaz. Merkez Bankası’nın uygulama talimatına göre sınırlanan ücretlere banka ve sigorta muameleleri vergisi dahil değildir; bu vergi sınırın üzerine eklenir. Hesaplamada esas alınan tutar, kullandırılan anaparadır; faiz, sigorta primi veya toplam geri ödeme tutarı esas alınamaz.
| Kredi | Anapara | Azami tahsis ücreti (binde beş) | Tahsil edilen | Fazla kısım |
|---|---|---|---|---|
| İhtiyaç kredisi | 400.000 TL | 2.000 TL | 6.000 TL dosya masrafı | 4.000 TL |
| Taşıt kredisi | 800.000 TL | 4.000 TL | 4.000 TL tahsis + 1.500 TL istihbarat | 1.500 TL |
| Konut kredisi | 3.000.000 TL | 15.000 TL | 15.000 TL tahsis + 3.000 TL kredi değerlendirme | 3.000 TL |
Bankaların en sık kullandığı cevap, ücretin sözleşmede yazılı olduğu ve tüketicinin imzasıyla kabul edildiğidir. Bu cevap sonucu değiştirmez. Onay, ancak Tebliğ’in izin verdiği bir ücret için anlam taşır; binde beşi aşan tahsis ücreti veya listede bulunmayan bir kalem için alınan onay, emredici sınırı kaldırmaz. Tüketiciyle müzakere edilmeden standart sözleşmeye konulan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar da kesin olarak hükümsüzdür (TKHK m.5/1-2). Standart bir sözleşmedeki şartın ayrıca müzakere edildiğini ispat yükü sözleşmeyi düzenleyendedir (m.5/3). Haksız şart denetiminin genel kuralları için tüketici sözleşmesinde haksız şart rehberine bakabilirsiniz.
Kredi Türüne Göre Masraflar: İhtiyaç, Taşıt ve Konut
| Kredi türü | Alınabilecek kalemler | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| İhtiyaç kredisi | Tahsis ücreti (binde beş); varsa talep edilen sigortanın primi | Teminatsız kredide ekspertiz ve rehin masrafı gündeme gelmez |
| Taşıt kredisi | Tahsis ücreti; araç üzerine rehin kurulmasında üçüncü kişilere ödenen tutar; ekspertiz yapılmışsa ekspertiz kuruluşuna ödenen tutar | Kasko ve hayat sigortası açık talebe bağlıdır; kendi poliçenizi getirebilirsiniz |
| Konut kredisi | Tahsis ücreti; ekspertiz kuruluşuna ödenen tutar; ipotek tesisinde tapuya ve diğer üçüncü kişilere ödenen tutar; tapu takyidat araştırma masrafı | Ekspertiz raporunun bir örneği talep edilirse verilir; zorunlu deprem sigortası ayrı rejime tabidir |
Konut kredisinde sözleşme öncesi bilgi formunda, konutun değerinin belirlenmesi için ekspertiz yapılmasının gerekip gerekmediği, bundan kimin sorumlu olduğu ve tüketici için maliyet oluşturup oluşturmayacağı yazılmak zorundadır (Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yön. m.6/1-e). Tüketici talep ederse konuta ilişkin ekspertiz raporunun bir örneği verilir (m.18/6). Merkez Bankası’nın uygulama talimatı, konut finansmanında tapu dairesinin tahsil ettiği takyidat araştırması masraflarının tüketiciden alınabileceğini açıkça belirtir. Konut kredisine özgü erken ödeme, muacceliyet ve ipoteğin paraya çevrilmesi kuralları konut finansmanı sözleşmeleri rehberinde ele alınmıştır.
Ekspertiz, Rehin ve İpotek: Yalnızca Üçüncü Kişiye Ödenen
Taşınır ve taşınmazlara ilişkin rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınabilir (Tebliğ m.10/2). Uygulama talimatındaki tanıma göre rehin tesis ücreti, ipoteklerin tesis, değişiklik ve fek işlemleri ile taşınırların rehin tesisi süreçlerinde üçüncü kişilere ödenen ve müşteriden tahsil edilen ücrettir (Talimat Ek-1 m.1.3). Bu nedenle banka ekspertiz veya ipotek işlemi üzerinden kâr elde edemez; tahsil edilen tutar ile ekspertiz firmasına veya tapuya fiilen ödenen tutar arasındaki fark iade konusudur. Aynı kural kredi kapandıktan sonra ipoteğin kaldırılmasında da geçerlidir.
Ekspertiz ücretinin fazla alındığından şüpheleniliyorsa bankadan ekspertiz kuruluşunun faturası veya ödeme belgesi istenmelidir. Tebliğ, ücretlerin iadesi gerektiğinde iade tutarının tüketicinin bildireceği hesaba ücretsiz gönderilmesini veya talep üzerine nakden ödenmesini sağlayacak sistemi kurma yükümlülüğü getirir (m.8/1). Konut kredisi kullanılırken ekspertizin birden fazla yapılması veya kredi kullandırılmadığı hâlde ekspertiz ücreti alınması durumunda, üçüncü kişiye ödeme yapılıp yapılmadığı belgeyle ortaya konulmalıdır. Kredi başvurusu reddedilmişse kamu kurumu veya üçüncü kişiye ödenenler dışında hiçbir ücret alınamaz (m.10/3). Başvuru reddedildiğinde tüketici derhal ve ücretsiz olarak bilgilendirilir (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yön. m.9/1).
Kredi masraflarınızı birlikte hesaplayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Kredi Sigortası: Açık Talep, Sigortasız Teklif ve Serbest Seçim
“Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz. Kredi veren, kredi bağlantılı sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de tüketiciye teklif etmek koşuluyla kredi bağlantılı sigorta yaptırılmasını içeren bir kredi sözleşmesini tüketiciye sunabilir.” (TKHK m.29/1)
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Açık talep | Yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla; sigortasız teklif de sunulmalı | TKHK m.29/1, m.38/1; TKY m.26/1 |
| Tercih formu | Sigortalı ve sigortasız teklif için en az on dört punto tercih formu | TKY m.6/4; KFY m.6/3 |
| Serbest seçim | Tüketicinin istediği şirketten getirdiği, tutar ve süreyle uyumlu poliçe kabul edilir | TKHK m.29/2; TKY m.26/3 |
| Uyum | Meblağ sigortası kalan borç ve vadeyle uyumlu; kredi tutarını aşan sigorta yasak | TKHK m.29/2; TKY m.26/4 |
| Mükerrer sigorta | Aynı teminatı içeren birden fazla sigorta yaptırılamaz | TKY m.26/4 |
| Ayrı sözleşme | Sigorta sözleşmesi kredi sözleşmesinden ayrı düzenlenir | Tebliğ m.5/5 |
| Erken kapama | Meblağ sigortası sonlandırılır; devam için ayrıca açık onay gerekir | TKY m.26/2; KFY m.10/2 |
Taşıt kredisinde kasko ve hayat sigortası, konut kredisinde hayat ve konut sigortası uygulamada kredinin şartı gibi sunulur. Kanun bunun aksini söyler: sigorta ancak tüketicinin açık talebiyle yaptırılabilir ve banka, tüketicinin kendi seçtiği şirketten getirdiği, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, dain-i mürtehini banka olan poliçeyi kredinin koşullarını değiştirmeden kabul etmek zorundadır (TKY m.26/3). Bankanın “anlaşmalı şirketten yaptırmazsanız faiz oranı yükselir” cevabı bu hükme aykırıdır. Konut kredisinde zorunlu deprem sigortasına ilişkin hükümler ayrıca saklıdır (KFY m.10/1). Açık talep alınmadan yaptırılan sigortanın primi iade talebine konu olabilir. Sigorta dayatması, cayma ve yan ürün yasağı tüketici kredisi sözleşmeleri rehberinde daha ayrıntılı ele alınmıştır.
Kredi Hesabı, Kredili Mevduat ve Yan Ürünler
Belirli süreli kredi için bir hesap açılır ve bu hesaptan yalnızca kredi işlemleri yapılırsa, tüketiciden bu hesap için hiçbir isim altında ücret veya masraf istenemez. Tüketicinin aksine yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla talebi yoksa hesap kredinin ödenmesiyle kendiliğinden kapanır (TKHK m.31/1; Tebliğ m.10/7). Kredi hesabından her ay alınan “hesap işletim ücreti” veya “kart ücreti” bu kurala aykırıdır. Tüketicinin açık talimatı olmadan belirli süreli krediyle ilişkili bir kredili mevduat hesabı açılamaz ve kredi taksitleri bu hesaptan tahsil edilemez (TKHK m.31/2; Tebliğ m.10/8). Kredili mevduat hesabından kullandırılan krediler için ayrıca ücret alınamaz (m.10/6).
Tüketici kredisi, krediyle ilgili olanlar dışında yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamaz (TKHK m.29/3). Yönetmelik, Tebliğ ekindeki bireysel kredi listesinde sayılan ürün ve hizmetleri krediyle ilgili kabul eder (TKY m.26/5). Kredi kullandırılırken bireysel emeklilik, yatırım fonu veya mevduat ürünü satın alma şartı konulması bu yasağa aykırıdır. Birden fazla ürünü bir arada sunan paketlerde ise Tebliğ ile ücreti sınırlanmış ürün ve hizmetler pakete dahil edilemez (Tebliğ m.15/1).
Kredi Süresince: Bilgi Formu, Ödeme Planı ve Ücret Artışı
Kredi verenin, kredi sözleşmesinin koşullarını içeren sözleşme öncesi bilgi formunu sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce vermesi zorunludur (TKHK m.23/1). Formda kredinin toplam tutarı ile varsa tüketiciden talep edilecek ücretler yer alır (TKY m.6/1-ç). Sözleşme ve bilgilendirme evrakı ayrıca ücretlendirilemez; sözleşme ve işlem fişi örneği, düzenlenme tarihinden sonraki ilk yıl için ücretsiz verilir (Tebliğ m.9/3-4). Kredi kullanan tüketicinin elinde sözleşme örneği yoksa ilk adım bu belgeyi yazılı olarak istemektir.
| Durum | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödeme planı değişikliği, taksit erteleme talebi | Ödeme planı değiştirme ücreti alınamaz | Tebliğ m.10/1 |
| Ara ödeme sonrası yeni ödeme planı | Hiçbir isim altında ücret istenmeden verilir | TKY m.17/5 |
| Sözleşme koşulları | Belirli süreli kredide tüketici aleyhine değiştirilemez | TKHK m.4/2, m.26/1 |
| Sözleşmede yer alan ücretlerin artışı | En az otuz gün önce bildirim; bildirimden itibaren on beş gün içinde vazgeçme hakkı | Tebliğ m.7/1 |
| Onaysız bildirimler | Tüketicinin onayı alınmadan yapılan bildirimden ücret alınamaz | Tebliğ m.9/2 |
Taksit Gecikirse: Gecikme Faizi ve Muacceliyet Masrafları
Taksit geciktiğinde bankanın alabileceği tutar da sınırlıdır. Gecikme faizi, sözleşmedeki akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını aşamaz; fazla tahsil edilen tutar, tahsil tarihinden geri ödeme tarihine kadar akdi faizin yüzde otuz fazlası üzerinden hesaplanacak faiziyle iade edilir (TKY m.18/2). Temerrüt hâli dahil tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanmaz (TKHK m.4/7). Borcun tamamının istenebilmesi için birbirini izleyen en az iki taksidin ödenmemiş olması ve tüketiciye en az otuz gün süre verilerek muacceliyet uyarısı yapılması gerekir; muaccel kılınan taksitlerin hesabında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz (TKHK m.28/1-2; TKY m.18/1). Muacceliyet yazısıyla birlikte gönderilen hesap dökümünde gelecek dönem faizlerinin çıkarılıp çıkarılmadığı bu nedenle ayrıca kontrol edilmelidir.
Kredi Kapanırken: Erken Ödeme, Borcu Yoktur Yazısı ve İpotek Fekki
Tüketici vadesi gelmemiş taksitleri veya borcun tamamını erken ödeyebilir; kredi veren erken ödenen tutara göre faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapmakla yükümlüdür (TKHK m.27/1). Tüketici kredisinde Kanun erken ödeme tazminatı öngörmemiştir. Konut kredisinde ise faiz sabitse ve sözleşmede yer alıyorsa, erken ödenen tutarın kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan kredilerde yüzde birini, aşanlarda yüzde ikisini geçmeyen bir tazminat istenebilir; değişken faizde tazminat istenemez (m.37/2). Sabit faizli konut kredisinde erken ödeme veya faiz indirimi hâlinde bu tazminat dışında hiçbir ücret alınamaz ve tazminat yapılacak faiz indirimini aşamaz (Tebliğ m.10/4).
| Kalem | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Faiz indirimi | Erken ödenen tutara göre bütün faiz ve maliyet unsurlarında indirim | TKHK m.27/1; TKY m.15-16 |
| Erken ödeme tazminatı (konut, sabit faiz) | Kalan vade 36 aya kadar %1, üzeri %2; faiz indirimini aşamaz | TKHK m.37/2; Tebliğ m.10/4 |
| Kredi bağlantılı meblağ sigortası | Sonlandırılır; poliçenin devamı için ayrıca bilgilendirme ve açık onay gerekir | TKY m.26/2; KFY m.10/2 |
| Kredi hesabı | Aksine talep yoksa kendiliğinden kapanır, ücret alınamaz | TKHK m.31/1 |
| Borcu yoktur yazısı | İlk talep için ücret alınamaz | Tebliğ m.10/5 |
| İpotek veya rehin fekki | Yalnızca tapuya ve diğer üçüncü kişilere ödenen tutar | Tebliğ m.10/2; Talimat Ek-1 m.1.3 |
Kapanış hesabının ayrıntılı dökümü bankadan yazılı olarak istenmeli ve saklanmalıdır. Faiz indiriminin hesabı ile konut kredisindeki yüzde bir ve yüzde iki sınırı kredi erken kapatma rehberinde örneklerle anlatılmıştır; tutarı kendiniz hesaplamak için erken ödeme ve cayma hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Borç bittiği hâlde tapudaki ipotek kaldırılmıyorsa izlenecek yol ipoteğin fekki ve terkini rehberinde yer almaktadır.
Cayma, Kefil ve Borçlunun Ölümü
Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden tüketici kredisi sözleşmesinden cayabilir (TKHK m.24/1). Caymada tüketiciden, akdi faiz ile bir kamu kurum veya kuruluşuna ya da üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında bedel istenemez (m.24/3). Bunun dışında tahsil edilmiş her türlü ücret, tüketicinin anaparayı ve tahakkuk eden faizi geri ödediği tarihten itibaren yedi gün içinde iade edilir (TKY m.24/5). Cayma süresi içinde krediyi kapatan tüketiciden tahsis ücretinin kesilmesi bu nedenle ayrıca incelenmelidir.
Tüketicinin edimlerine karşılık alınan şahsi teminatlar, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılır (TKHK m.4/6). Masraf kefilin veya müşterek borçlunun hesabından tahsil edilmişse iade talebi de tahsilatın yapıldığı kişi adına kurulmalıdır. Kredi borçlusu vefat etmişse mirasçıların önce kredi hayat sigortasının varlığını araştırması gerekir; bu konu ölen kişinin kredi borcu ve kredi hayat sigortası rehberinde ele alınmıştır. Sizin bilginiz dışında adınıza kredi kullandırılmışsa masraf iadesinden önce kredinin kendisine itiraz edilmelidir; bu durumda adıma kredi çekilmişse izlenecek yol rehberine bakınız.
Masraf İadesi Nasıl İstenir?
| Adım | Yapılacak iş | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Belgeler | Sözleşme, ücret tablosu, ödeme planı, hesap dökümü; sözleşme örneği ilk yıl ücretsiz | TKHK m.4/4; Tebliğ m.9/4 |
| 2. Bankaya yazılı başvuru | Kalem kalem iade talebi ve IBAN; iade ücretsiz yapılır | Tebliğ m.8/1 |
| 3. Hakem heyeti | 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda zorunlu; e-Devlet üzerinden yapılabilir | TKHK m.68/1; THHY m.11/1 |
| 4. Tüketici mahkemesi | Sınırı aşan uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabuluculuk | TKHK m.73/A-1 |
| 5. Karara itiraz | Hakem heyeti kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde | TKHK m.70/3 |
Zamanaşımı bakımından talebin dayanağı önemlidir. Sebepsiz zenginleşmeye dayanan geri isteme hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (6098 sayılı TBK m.82). Sözleşmeden doğan alacaklarda ise kanunda aksine hüküm yoksa on yıllık süre uygulanır (m.146). Talebin hangi hükme dayandırılacağı somut dosyaya göre değişeceğinden, eski kesintiler için başvurunun geciktirilmemesi en güvenli yoldur. Hakem heyetinde tüketici aleyhine karar verilse bile tebligat ve bilirkişi ücretleri Bakanlıkça karşılanır (THHY m.29/1).
Eski kredilerde kesinti tarihine göre uygulanacak kural, zamanaşımı hesabı ve eski belgelerin temini eski kredide dosya masrafı iadesi ve zamanaşımı rehberinde; sınırın hesabı hakem heyeti 2026 parasal sınırı, dilekçe düzeni hakem heyeti başvuru dilekçesi, karara itiraz hakem heyeti kararına itiraz ve sınırı aşan uyuşmazlıklar tüketici mahkemesi dava dilekçesi rehberlerinde anlatılmıştır. Kredi kartı uyuşmazlıklarında şikâyet mercileri için kredi kartı tüketici uyuşmazlığı rehberine bakabilirsiniz.
Taşıt Kredisi Masraflarının İadesi İçin Bankaya Başvuru Örneği
Aşağıdaki örnek, taşıt kredisi kullanırken binde beşi aşan tahsis ücreti, üçüncü kişiye ödenenden fazla rehin masrafı, açık talep alınmadan yaptırılan kasko ve hayat sigortası ile kredi hesabı ücreti tahsil edilen bir tüketicinin bankaya yapacağı iade başvurusudur. Başvuru banka şubesine imza karşılığı, kayıtlı elektronik posta veya bankanın kalıcı veri saklayıcısı niteliğindeki kanallarından iletilebilir.
Bankanın cevabı veya cevap vermemesi, hakem heyeti başvurusunda delil olarak kullanılır. Başvurunun hangi tarihte yapıldığını gösteren alındı belgesi saklanmalıdır. Kredi masrafları, cayma ve iade uyuşmazlıklarında Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz; sözleşmeniz ve hesap dökümünüz üzerinden hangi kalemin iade edilebileceğini birlikte hesaplayabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Kredi dosya masrafı yasal mı?
Hayır. Kredide tahsis ücreti dışında dosya masrafı, istihbarat ücreti gibi hiçbir ad altında ücret alınamaz (TCMB Tebliği 2020/7 m.10/1).
Kredi tahsis ücreti en fazla ne kadar olabilir?
Kullandırılan kredi anaparasının binde beşi; banka ve sigorta muameleleri vergisi bu sınıra dahil değildir (Tebliğ m.10/1).
400.000 TL ihtiyaç kredisinde en fazla ne kadar tahsis ücreti alınır?
Binde beş olarak 2.000 TL ve bunun vergisi; fazlası iade konusudur (Tebliğ m.10/1).
Sözleşmeyi imzaladım, yine de masraf iadesi isteyebilir miyim?
Evet. İmza, Tebliğ’in izin vermediği bir ücreti veya binde beşi aşan tahsis ücretini geçerli kılmaz; haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür (TKHK m.5/2).
Konut kredisinde ekspertiz ücreti ne kadar alınabilir?
Yalnızca ekspertiz kuruluşuna fiilen ödenen tutar; ekspertiz raporunun bir örneğini de isteyebilirsiniz (Tebliğ m.10/2; KFY m.18/6).
İpotek masrafı için banka ne kadar alabilir?
İpoteğin tesis, değişiklik ve fek işlemlerinde yalnızca tapu gibi üçüncü kişilere ödenen tutar (Tebliğ m.10/2).
Kredi başvurum reddedildi, ücret alınabilir mi?
Kamu kurumu veya üçüncü kişilere ödenenler dışında hayır; ret derhal ve ücretsiz bildirilir (Tebliğ m.10/3; TKY m.9/1).
Kredi çekerken sigorta zorunlu mu?
Hayır. Açık talebiniz olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz ve banka sigortasız bir teklif de sunmak zorundadır (TKHK m.29/1).
Taşıt kredisinde kaskoyu başka şirketten yaptırabilir miyim?
Evet. Kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, dain-i mürtehini banka olan poliçe kredi koşulları değişmeden kabul edilmek zorundadır (TKY m.26/3).
Kredi hesabından hesap işletim ücreti alınabilir mi?
Hesap yalnızca kredi işlemleri için kullanılıyorsa hayır; hesap kredi bitince kapanır (TKHK m.31/1; Tebliğ m.10/7).
Taksit ertelemesi veya ödeme planı değişikliği için ücret ödenir mi?
Hayır. Ödeme planı değiştirme ücreti alınamaz; ara ödemede yeni ödeme planı ücretsiz verilir (Tebliğ m.10/1; TKY m.17/5).
Gecikme faizi ne kadar olabilir?
Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını aşamaz (TKY m.18/2).
İhtiyaç kredisini erken kapatınca ceza öder miyim?
Tüketici kredisinde Kanun erken ödeme tazminatı öngörmez; banka faiz ve maliyetlerde indirim yapmak zorundadır (TKHK m.27/1).
Konut kredisinde erken ödeme tazminatı ne kadar?
Faiz sabitse ve sözleşmede yazılıysa kalan vade 36 aya kadar %1, üzerinde %2; değişken faizde alınamaz (TKHK m.37/2).
Borcu yoktur yazısı için ücret ödemeli miyim?
İlk talep için ücret alınamaz (Tebliğ m.10/5).
Krediden caydım, tahsis ücreti iade edilir mi?
Caymada faiz ve üçüncü kişilere ödenenler dışındaki ücretler, anapara ve faizin ödenmesinden itibaren yedi gün içinde iade edilir (TKHK m.24/3; TKY m.24/5).
Masraf iadesinde zamanaşımı ne kadar?
Sebepsiz zenginleşmede öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde on yıl; sözleşmeden doğan alacakta on yıl (TBK m.82, m.146).
Kredi masrafı iadesinde avukat desteği
Hukukçular Evi Ankara — 0554 648 37 15
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Tüketici Hukuku Rehberi
- Bankaların Haksız Kesintileri ve İadesi
- Eski Kredide Dosya Masrafı İadesi ve Zamanaşımı
- Tüketici Kredisi: Cayma, Sigorta Dayatması, Erken Ödeme
- Kredi Erken Kapatma ve Faiz İndirimi
- Konut Finansmanı (Mortgage) Sözleşmeleri
- Kredi Kartı Aidatı İadesi
- Tüketici Hakem Heyeti 2026 Parasal Sınırı
Bu sayfadaki açıklamalar ve başvuru örneği genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan başvurudan önce güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
Mevzuat kontrolü: Bu sayfadaki 6502 sayılı Kanun, TCMB Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (2020/7; son değişiklik RG 22/12/2023-32407) ve Uygulama Talimatı, Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği, Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği, Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği ve 6098 sayılı TBK hükümleri 23 Eylül 2026 itibarıyla güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.


