Savcılık Bana Önödeme Teklif Etti – Kabul Etmeli miyim?

Hesap nasıl yapılır: günlük tutar 100 TL

Bu rakam güncelliğini yitirmiş biçimde çok sayıda kaynakta hâlâ eski hâliyle yer almaktadır. 12 Mart 2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle TCK m.75/1-(b) bendindeki “otuz” ibaresi “yüz” olarak değiştirilmiştir.

TCK m.75/1 uyarınca ödenecek miktar üç ihtimale göre belirlenir:

• (a) Yalnız adlî para cezası öngörülmüşse — ceza maktu ise o miktar, değilse aşağı sınırı.
• (b) Yalnız hapis cezası öngörülmüşse — hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için 100 Türk Lirası üzerinden bulunacak miktar.
• (c) Hapis ile birlikte adlî para cezası öngörülmüşse — (b)’ye göre bulunacak miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırı birlikte.

Bulunan tutara ayrıca soruşturma giderleri eklenir.

Örnek hesap. Hakaret suçunda kanundaki hapis cezasının alt sınırı üç aydır. Üç ay = 90 gün; 90 × 100 TL = 9.000 TL. Buna soruşturma giderleri eklenerek önödeme teklifi yapılır.

Süre on gündür. Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine miktarın on gün içinde ödenmesi gerekir.

Taksit imkânı vardır. 17.10.2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’la eklenen hükümler uyarınca, failin on gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı karar verir. Dikkat: taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. Taksit talebinin de on günlük süre içinde yapılması gerekir; süre geçtikten sonra taksit istenemez.

Kapsam: iki genel ölçüt ve katalog suçlar

Genel ölçüt. Önödeme; uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlar bakımından uygulanır. Bu üst sınır, 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’la “üç ay”dan “altı ay”a çıkarılmıştır.

Katalog suçlar (TCK m.75/6). Kanun koyucu, bu genel ölçütü taşımasa dahi bazı suçları doğrudan önödeme kapsamına almıştır. Yani hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşsa bile, bu suçlarda savcılığın önödeme teklifinde bulunması gerekir. Listede yer alanlardan bazıları:

• Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK m.98/1),
• Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (TCK m.171),
• Çevrenin taksirle kirletilmesi (TCK m.182/1),
• Hakaret (TCK m.125 — üçüncü fıkranın (a) bendi hariç).

Hakaret bakımından yeni dönem. Hakaret suçunun önödeme kapsamına alınması, Anayasa Mahkemesi kararları ve 25 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla şekillenmiştir. Aynı düzenlemeyle hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. Bu, uygulamayı kökten değiştiren bir dönüşümdür: taraflar artık karşılıklı anlaşarak değil, fail devlete belirlenen tutarı ödeyerek dosyayı kapatır. Mağdurun onayı aranmaz.

Kapsam dışı bırakılan hâl: TCK m.125’in üçüncü fıkrasının (a) bendi — yani kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret — önödeme kapsamında değildir.

Kabul edersem ne olur, etmezsem ne olur?

Ödeme yapılırsa:

• Soruşturma aşamasında ödeme yapılmışsa kamu davası açılmaz; kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir.
• TCK m.75/2 uyarınca özel kanun hükümleri gereğince iş doğrudan mahkemeye intikal etmişse, hâkimin bildirimi üzerine yapılan ödemeyle kamu davası düşer.
• TCK m.75/3 uyarınca önödeme işlemi yapılmadan dava açılmışsa ya da dava konusu fiilin niteliği değişerek madde kapsamına giren bir suça dönüşmüşse, aynı imkân yargılama aşamasında da tanınır.

Önödeme suçun kabulü anlamına gelmez ve adli sicile mahkûmiyet olarak kaydedilmez; ortada bir mahkûmiyet hükmü yoktur. Bu, kurumun en önemli avantajıdır.

Ancak bazı sonuçlar ortadan kalkmaz. TCK m.75/5 açıktır: kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez. Yani:

• Mağdur ayrıca hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir. Önödeme yapmış olmanız maddi ve manevi tazminat sorumluluğunuzu sona erdirmez.
• Suça konu malın geri alınması ve müsadere hükümleri uygulanmaya devam eder.

Ödeme yapılmazsa: soruşturmaya devam edilir ve koşulları varsa kamu davası açılır. Önödemeyi reddetmek başlı başına aleyhe bir sonuç doğurmaz; ancak yargılama riski, olası mahkûmiyet ve adli sicil kaydı gündeme gelir.

Kabul etmeli miyim? Karar ölçütleri

Bu, otomatik bir “evet” ya da “hayır” sorusu değildir. Karar verirken şunlar tartılmalıdır:

Kabul lehine olan hâller:

• Fiilin işlendiği açık delillerle sabitse ve beraat ihtimali düşükse — yargılama riski, ödenecek tutardan ağır olabilir.
• Tutar makulse ve adli sicil kaydı doğmayacaksa — özellikle mesleki nedenlerle sicil kaydı sorun yaratacak kişiler için belirleyicidir.
• Yargılamanın süresi ve masrafı, ödenecek miktarı aşacaksa.

Ret lehine olan hâller:

• Suçun unsurları oluşmamışsa — örneğin hakaret iddiasında sözlerin eleştiri sınırında kaldığı, isnadın ispatlanabilir olduğu ya da haksız fiile tepki savunmasının bulunduğu hâllerde beraat ihtimali güçlü olabilir.
• Fail siz değilseniz veya olayla bağınız tartışmalıysa.
• Mağdur zaten tazminat davası açacaksa — önödeme o riski ortadan kaldırmaz; iki ayrı ödeme gündeme gelebilir.

Karar öncesi yapılacaklar: soruşturma dosyasını inceleyin veya müdafi aracılığıyla inceletin; hesabın doğru yapılıp yapılmadığını (alt sınır × 100 TL + soruşturma giderleri) kontrol edin; on günlük sürenin başlangıcı olan tebliğ tarihini kayda geçirin; taksit talebiniz varsa aynı süre içinde yazılı olarak bildirin.

Bir hatırlatma: on günlük süre hak düşürücü niteliktedir. Süre içinde ne ödeme ne de taksit talebi yapılırsa önödeme imkânı ortadan kalkar ve soruşturma olağan biçimde sürer.