Savcılık Bana Önödeme Teklif Etti – Kabul Etmeli miyim?

Savcılık size bir tutar ödemeniz hâlinde hakkınızda dava açılmayacağını bildirdiyse, karşınızdaki kurum önödemedir (TCK m.75). Tutar kanundaki formülle hesaplanır: hapis cezasının alt sınırının her günü için 100 TL, adli para cezasının alt sınırı ve soruşturma giderleri. Tebliğden itibaren on gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz; aynı süre içinde istenirse tutar birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir. Önödeme mahkûmiyet değildir, ama mağdurun tazminat hakkını da ortadan kaldırmaz. Bu yazıda teklifin nasıl okunacağını, hesabın nasıl denetleneceğini ve kabul ile ret arasında nasıl karar verileceğini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.

Kanun Metni: TCK m.75 Fıkra Fıkra

Önödemenin bütün kuralları tek maddede toplanmıştır. Teklif tebligatını okurken aşağıdaki fıkraların her birinin ne işe yaradığını bilmek, hem hesabı denetlemeyi hem de hak kaybını önlemeyi sağlar.

Tutar Nasıl Hesaplanır? Günlük Tutar 100 TL

Bu rakam güncelliğini yitirmiş biçimde çok sayıda kaynakta hâlâ eski hâliyle yer almaktadır. 12 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanunla TCK m.75/1-b’deki “otuz” ibaresi “yüz” olarak değiştirilmiştir. Hesap her zaman cezanın alt sınırı üzerinden yapılır; üst sınırın ya da mahkemenin vereceği olası cezanın hesapla ilgisi yoktur.

Hakaret örneği. Hakaretin temel hâlinde ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.125/1); fiil mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenirse aynı ceza uygulanır (m.125/2), alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır (m.125/4). Kanundaki hapis cezasının alt sınırı üç aydır. Uygulamada önödeme teklifinde bu alt sınır esas alınarak 90 gün × 100 TL = 9.000 TL ve soruşturma giderleri istenmektedir. Maddede hapis cezasının yanında seçimlik olarak adli para cezası da öngörüldüğünden, tebligattaki hesabın hangi bende dayandırıldığı kontrol edilmeli ve tereddüt varsa on günlük süre içinde savcılıktan açıklama istenmelidir.

Cezanın Alt Sınırı Nasıl Bulunur?

Hesabın ilk adımı, suçun kanun maddesindeki cezanın alt sınırını doğru belirlemektir. Bazı maddeler alt sınırı açıkça yazar (“üç aydan bir yıla kadar hapis” gibi); bazıları ise yalnızca üst sınırı gösterir (“bir yıla kadar hapis” gibi). İkinci durumda alt sınır genel hükümden bulunur: süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hâllerde bir aydan az olamaz (TCK m.49/1). Adli para cezası ise gün sayısıyla belirlenir; kanunda aksine hüküm yoksa en az beş gündür (m.52/1) ve bir gün karşılığı en az 100 TL’dir (m.52/2).

Hesapta gün sayısı ay başına otuz gün üzerinden bulunur; tebligattaki gün sayısının kanun maddesindeki alt sınırla uyuşup uyuşmadığı bu yöntemle kolayca kontrol edilebilir. Fiilin nitelikli hâli söz konusuysa alt sınır değişeceğinden, tebligatta hangi fıkra ve bende göre hesap yapıldığı da kontrol edilmelidir.

Tebligatı Okumak ve On Günlük Sürenin Başlangıcı

On günlük süre “Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine” işler (TCK m.75/1). Bu nedenle sürenin ne zaman başladığı, tebligatın nasıl yapıldığına bağlıdır. Fiziki tebligatta tebliğ tarihi tebligat mazbatasında yazılıdır. Elektronik tebligatta ise kanun, tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağını öngörür (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a). Elektronik tebligatın bu süreden önce açılması hâlinde sürenin açılma anından mı başlayacağı konusunda uygulamada farklı değerlendirmeler bulunduğundan, en güvenli yol süreyi tebligatın ulaştığı veya açıldığı günden itibaren hesaplamaktır.

Önödeme tebligatında genellikle suçun adı ve kanun maddesi, önödeme miktarı ve hesap şekli, soruşturma giderleri, ödeme yeri ve on günlük süre ile taksit imkânı yer alır. Bu bilgilerden biri eksikse veya hesap kanundaki formüle uymuyorsa, süre işlemeye devam ettiği için açıklama talebi de on günlük süre içinde yazılı olarak yapılmalıdır.

Hangi Suçlarda Önödeme Uygulanır?

Genel ölçüt. Önödeme, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçlarda uygulanır (m.75/1). Suç uzlaştırmaya tabiyse önce uzlaştırma işletilir; iki kurum aynı suç için birlikte uygulanmaz.

Katalog suçlar. Kanun koyucu bu ölçütü taşımasa da bazı suçları doğrudan önödeme kapsamına almıştır. Bu suçlarda hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşsa bile savcılığın önödeme teklifinde bulunması gerekir:

Bu listedeki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz (m.75/6, son cümle). Katalog dışı suçlarda ise tekrar, önödemeyi ortadan kaldırmaz; yalnızca tutarı yarı oranında artırır (m.75/1).

Hakaret Bakımından Yeni Dönem

Önödeme tekliflerinin önemli bir bölümü bugün hakaret dosyalarında yapılmaktadır. 7571 sayılı Kanunla (yürürlük 25.12.2025) hakaret suçu uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarılmış (CMK m.253/3) ve kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında önödemeye bağlanmıştır (TCK m.75/6-a-2). Bu düzenlemeden önce Anayasa Mahkemesi, hakaretin yalnızca bazı hâllerini önödemeye tabi tutan önceki düzenlemeyi eşitlik ilkesine aykırı bulmuştu (27.03.2025, E.2024/197, K.2025/86).

Sonuç olarak taraflar artık karşılıklı anlaşarak değil, fail belirlenen tutarı Hazineye ödeyerek dosyayı kapatır; mağdurun onayı aranmaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette (m.125/3-a) ise ne uzlaştırma ne önödeme vardır; soruşturma olağan biçimde yürür. Hakarette şikâyet süresi de ayrıca sınırlandırılmıştır: şikâyete bağlı hakaret bakımından süre, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez (TCK m.73/2). Ayrıntılar için hakaret suçunda önödeme yazımıza bakabilirsiniz.

Süre, Taksit ve Ödemenin Belgelenmesi

On günlük süre, savcılığın tebliğiyle başlar. Bu süre içinde ya tutarın tamamı ödenmeli ya da taksit talebinde bulunulmalıdır; süre geçtikten sonra taksit istenemez. Taksit kararı verilirse ödemeler birer ay arayla üç eşit parça hâlinde yapılır ve taksitlerden biri süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır, soruşturmaya devam edilir (m.75/1).

Ödeme yapıldıktan sonra dekontun dosya numarasıyla birlikte savcılığa sunulması, ödemenin dosyayla eşleşmemesi riskine karşı en basit güvencedir. Taksitli ödemede her taksit dekontu ayrı ayrı saklanmalıdır; ödeme günü resmî tatile denk geliyorsa son güne bırakılmamalıdır.

Kabul Edersem Ne Olur, Etmezsem Ne Olur?

Önödeme, suçun kabulü anlamına gelmez; ortada kurulmuş bir mahkûmiyet hükmü yoktur. Buna karşılık önödeme yapan kişi hakkında yargılama yapılmadığından beraat kararı da verilmez. Bu nedenle suçlamayı kesin olarak reddeden ve bunu ispatlayabilecek durumda olan kişi için önödeme, dosyayı kapatsa da “haklı çıkma” imkânını ortadan kaldırır.

Kabul Etmeli miyim? Karar Ölçütleri

Bu, otomatik bir “evet” ya da “hayır” sorusu değildir. Karar verirken şunlar tartılmalıdır:

• Delil durumu. Fiilin işlendiği açık delillerle sabitse ve beraat ihtimali düşükse, yargılamanın riski ödenecek tutardan ağır olabilir.
• Kayıt etkisi. Önödeme mahkûmiyet kaydı doğurmadığından, mesleki nedenlerle adli sicil kaydı sorun yaratacak kişiler için belirleyici bir avantajdır.
• Hakarette özel savunmalar. Sözlerin eleştiri sınırında kalması, isnadın ispat edilebilir olması (TCK m.127), iddia ve savunma dokunulmazlığı (m.128) veya hakaretin haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi (m.129) gibi durumlar varsa beraat veya ceza verilmemesi ihtimali güçlü olabilir.
• Tazminat riski. Mağdur tazminat davası açacaksa önödeme bu riski ortadan kaldırmaz; iki ayrı ödeme gündeme gelebilir (m.75/5).
• Gelecek riski. Beş yıl içinde yeni bir önödemeli suç, tutarın yarı oranında artması veya katalog suçlarda önödemenin hiç uygulanmaması sonucunu doğurur.

Önödeme, HAGB ve Mahkûmiyet: Sonuçların Karşılaştırması

Önödemeyi reddetmenin anlamını görmek için, yargılama sonunda ortaya çıkabilecek sonuçlarla karşılaştırmak yararlıdır.

Tablonun gösterdiği gibi önödeme, yargılama riskini ve denetim süresini tamamen ortadan kaldırır; bedeli ise beraat imkânından vazgeçmektir. Mahkûmiyet hükmü kurulmadığından, kamu görevine giriş gibi alanlarda kanunların mahkûmiyete bağladığı sonuçlar da doğmaz; bu konudaki ayrıntılar için memuriyete engel hâller yazımıza bakabilirsiniz.

Birden Fazla Suç veya Şüpheli Varsa

Önödeme her suç için ayrı ayrı değerlendirilir: aynı dosyada önödemeye tabi bir suçla birlikte kapsam dışı bir suç da varsa, önödeme yalnızca kapsamdaki suç bakımından sonuç doğurur ve diğer suç için soruşturma devam eder. Kanun önödemeyi “suçun faili” bakımından düzenlediğinden, birden fazla şüpheli bulunan dosyada her şüpheliye ayrı teklif yapılır ve her biri kendi tutarını öder; birinin ödemesi diğerinin soruşturmasını sona erdirmez. Önödeme ile uzlaştırma kapsamındaki suçların birlikte işlendiği dosyalarda ise yukarıda anlatılan 7571 sayılı Kanun kuralı uygulanır.

Şikâyete Bağlı Suçlarda Önce Şikâyet Şartını Kontrol Edin

Önödeme kapsamındaki suçların bir kısmı, hakarette olduğu gibi, aynı zamanda şikâyete bağlıdır. Bu suçlarda soruşturma yapılabilmesi için yetkili kişinin fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmuş olması gerekir; hakarette ayrıca şikâyet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2). Şikâyet süresinde yapılmamışsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; bu durumda önödeme ödemek yerine şikâyet yokluğunun ileri sürülmesi gerekir.

Aynı şekilde şikâyete bağlı suçta mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürür (TCK m.73/4). Mağdurla görüşmeler sürüyorsa ve vazgeçme ihtimali varsa, bu durum önödeme kararı verilirken hesaba katılabilir; ancak on günlük süre vazgeçme beklenirken de işlemeye devam eder. Şikâyet süresi ve vazgeçmenin sonuçları için şikâyet, suç duyurusu ve müşteki hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Önödeme ile Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Farkı

Savcılığın dava açmadan dosyayı kapatabildiği bir başka kurum kamu davasının açılmasının ertelenmesidir (CMK m.171/2). Bu kurum, uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda ve kanundaki koşullar varsa uygulanabilir; savcı kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteler. Önödemeden farkı, ödeme yerine bir denetim süresine dayanması ve savcının takdirine bağlı olmasıdır. Önödeme kapsamındaki bir suçta bu yola gidilemediğinden, önödemenin reddi kamu davasının açılmasının ertelenmesi imkânını doğurmaz. Ayrıntılar için kamu davasının açılmasının ertelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Temsilî Senaryolar

Aşağıdaki örnekler, aynı “önödeme teklifi” başlığı altında karşılaşılabilecek farklı durumları göstermek için kurgulanmıştır. Her dosyada suçun nitelendirmesi ve tebligattaki hesap ayrıca kontrol edilmelidir.

Mağdur Açısından Önödeme

Önödemede mağdurun rızası aranmaz ve ödenen tutar mağdura değil Hazineye gider. Bu nedenle mağdurun zararını karşılamaz; kanun da bunu açıkça saklı tutar: kamu davasının açılmaması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez (TCK m.75/5). Mağdur, maddi ve manevi zararı için hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir.

Önödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı da bir savcılık kararıdır ve suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Örneğin fiilin kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmiş olması nedeniyle önödeme kapsamı dışında kaldığı veya daha ağır bir suç oluşturduğu düşünülüyorsa, bu husus itiraz dilekçesinde olay ve delilleriyle gösterilmelidir (m.173/2).

Önödeme Teklif Edilmeden Dava Açılırsa

Önödemeye tabi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde bu usul uygulanmaksızın düzenlenen iddianame, mahkemece savcılığa iade edilir (CMK m.174/1-c). İddianame kabul edilmiş ve dava açılmışsa ya da yargılama sırasında fiilin niteliği değişerek önödeme kapsamındaki bir suça dönüşmüşse, mahkeme önödeme bildirimini yapar ve ödeme hâlinde dava düşer (TCK m.75/2-3). Bu nedenle savcılığın fiili yanlış nitelendirerek önödeme teklif etmediği dosyalarda savunmanın bu hususu açıkça ileri sürmesi gerekir.

Önödeme ile Uzlaştırma Arasındaki Fark

Uzlaştırma kapsamındaki suçlar önödemenin dışında kaldığından, önce suçun uzlaştırmaya tabi olup olmadığına bakılır. Ancak 7571 sayılı Kanunla getirilen kurala göre önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suçun birlikte işlenmesi hâlinde, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır; örneğin aynı olayda hakaret ve basit yaralama varsa hakaret önödemeye, yaralama uzlaştırmaya gider. Ayrıntılar için uzlaştırma kapsamındaki suçlar yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Önödeme tutarı nasıl hesaplanır?

TCK m.75/1’e göre; yalnız adli para cezası varsa maktu miktar ya da aşağı sınırı, yalnız hapis cezası varsa aşağı sınırın her günü için 100 TL, ikisi birlikte öngörülmüşse her ikisi esas alınır ve soruşturma giderleri eklenir.

Günlük tutar 30 TL değil mi?

Artık değil. 12 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanunla TCK m.75/1-b’deki “otuz” ibaresi “yüz” olarak değiştirilmiştir. Eski rakamı veren kaynaklar güncel değildir.

Hakarette önödeme tutarı ne kadar?

Uygulamada hakaretin hapis cezasının alt sınırı olan üç ay esas alınarak 90 × 100 TL = 9.000 TL ve soruşturma giderleri istenmektedir. Tebligattaki hesabın dayanağını kontrol edin.

Ödeme süresi ne kadar, taksit yapılabilir mi?

Tebliğden itibaren on gün içinde ödenmelidir. Bu süre içinde talep edilirse birer ay ara ile üç eşit taksit yapılır; taksitlerden biri süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır (TCK m.75/1).

Hangi suçlarda önödeme uygulanır?

Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç, yalnız adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda; ayrıca m.75/6’da sayılan suçlarda (hakaret dâhil, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç).

Hakaret suçunda artık uzlaşma yok mu?

Yok. 7571 sayılı Kanunla (25.12.2025) hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3); kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışındaki hâller önödemeye tabidir (TCK m.75/6-a-2).

Önödeme yapmak suçu kabul etmek midir?

Hayır. Önödeme sonucu mahkûmiyet hükmü kurulmaz; karar yalnızca özel bir sisteme kaydedilir ve soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak kullanılabilir (TCK m.75/7).

Ödeme yaparsam mağdur tazminat davası açabilir mi?

Evet. Kamu davasının açılmaması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez (TCK m.75/5).

Beş yıl içinde tekrar önödeme teklif edilirse ne olur?

Taksirli suçlar hariç, önceki önödeme kararından itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suç işlenirse tutar yarı oranında artırılır. m.75/6 listesindeki suçlarda ise beş yıl içinde tekrar hâlinde aynı suçtan önödeme uygulanmaz.

Savcılık önödeme teklif etmeden dava açtıysa ne olur?

Önödemeye tabi olduğu dosyadan açıkça anlaşılan işlerde düzenlenen iddianame iade edilir (CMK m.174/1-c). Dava açılmışsa mahkeme önödeme bildirimini yapar ve ödeme hâlinde dava düşer (TCK m.75/3).

Kabul etmezsem ne olur?

Soruşturmaya devam edilir ve koşulları varsa kamu davası açılır. Reddetmek başlı başına aleyhe sonuç doğurmaz; ancak yargılama sonunda mahkûmiyet ihtimali de gündeme gelir.

Kanunda yalnızca “bir yıla kadar hapis” yazıyorsa alt sınır nedir?

Süreli hapis cezası kanunda aksi belirtilmedikçe bir aydan az olamaz (TCK m.49/1). Bu durumda önödeme hesabı 30 gün × 100 TL = 3.000 TL ve soruşturma giderleri üzerinden yapılır.

E-tebligatla gelen önödeme teklifinde süre ne zaman başlar?

Kanuna göre elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (7201 sayılı Kanun m.7/a). Erken açılan tebligatlarda farklı değerlendirmeler bulunduğundan süreyi ulaşma veya açılma gününden hesaplamak en güvenli yoldur.

Tebligattaki tutar yanlışsa ne yapmalıyım?

On günlük süre işlemeye devam ettiğinden, süre içinde savcılığa yazılı olarak başvurup hesabın dayanağını ve düzeltilmesini isteyin; gerekirse kanuni formüle göre bulduğunuz tutarı süresinde ödeyin.

Aynı dosyada iki şüpheli varsa tek ödeme yeterli mi?

Hayır. Önödeme her fail için ayrı teklif edilir ve her şüpheli kendi tutarını öder; birinin ödemesi diğerinin soruşturmasını sona erdirmez.

Önödeme memuriyete engel mi?

Önödeme sonucu mahkûmiyet hükmü kurulmaz; karar yalnızca özel bir sisteme kaydedilir (TCK m.75/7). Bu nedenle kanunların mahkûmiyete bağladığı sonuçlar doğmaz.

Şikâyet süresi geçmişse yine önödeme yapmalı mıyım?

Şikâyete bağlı suçlarda süresinde şikâyet yapılmamışsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Bu durumda ödeme yapmadan önce şikâyet yokluğunun savcılığa bildirilmesi gerekir; ancak on günlük süreyi kaçırmamak için değerlendirmeyi hızlı yapın.

Önödemeyi reddedersem kamu davasının açılması ertelenebilir mi?

Hayır. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar dışında uygulanır (CMK m.171/2); önödemeye tabi suçta reddin sonucu soruşturmanın olağan yoldan devam etmesidir.

Mağdur önödemeye itiraz edebilir mi?

Önödemede mağdurun rızası aranmaz. Ancak ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1); örneğin fiilin önödeme kapsamı dışında kalan bir suç oluşturduğunu ileri sürebilir.

Ödedikten sonra dosya nasıl kapanır?

Soruşturma evresinde ödeme yapılınca kamu davası açılmaz ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; mahkeme aşamasında ödeme yapılmışsa davanın düşmesine karar verilir (TCK m.75/1-3). Karar mahsus sisteme kaydedilir (m.75/7). Ödeme dekontunu ve kararın bir örneğini saklamanız, ileride bir kayıt sorgusunda durumu belgelemeyi kolaylaştırır.

Karar vermek için ne kadar zamanım var?

Tebliğden itibaren on gün. Taksit talebi de bu süre içinde yapılmalıdır; süre geçtikten sonra ne ödeme ne taksit talebi önödemeye bağlı sonucu doğurur ve soruşturma olağan yoldan devam eder.

Önödeme yaptıktan sonra beraat isteyebilir miyim?

Hayır. Ödeme üzerine kamu davası açılmaz veya düşer; yargılama yapılmadığından beraat kararı da verilmez. Suçlamayı reddediyorsanız bu tercihi ödeme yapmadan önce değerlendirin.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Ceza hukuku alanında süreler kısa olup hak kaybına yol açabilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.