HAGB Kararına Karşı İstinaf Başvurusu: Hangi Yol, Hangi Süre? (CMK 231/12)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararına karşı kanun yolu, son yıllarda en çok değişen konulardan biridir. Eskiden tek yol itirazdı; bugün kararın tarihine ve türüne göre istinaf, itiraz veya temyiz söz konusu olabilir. Yanlış yolu seçmek kural olarak hakkınızı ortadan kaldırmaz, ancak süreyi kaçırmak kaldırır. Bu yazıda CMK m.231 ve geçiş hükmü üzerinden hangi karara hangi yolun, hangi sürede açık olduğunu anlatıyoruz.

Kanunun Metni: CMK m.231/11-12 ve Geçiş Hükmü

Kanun yolunu belirleyen iki fıkra vardır. İlki, ilk HAGB kararına ilişkindir: “272 nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararlar hakkında 286 ncı madde hükümleri uygulanır. 272 nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.” (CMK m.231/12).

İkincisi, denetim süresindeki ihlal üzerine açıklanan hükme ilişkindir. Madde, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkemenin hükmü açıklayacağını; ancak yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabileceğini düzenler ve şöyle devam eder: “Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii ancak bu fıkradaki koşullarla sınırlı olarak bir değerlendirme yapabilir.” (m.231/11).

Geçiş hükmü ise tarihi belirler: 231. maddenin on birinci ve on ikinci fıkralarında kanun yoluna ilişkin değişiklikler, 1/6/2024 tarihi ve sonrasında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları hakkında uygulanır (CMK geçici m.6/2-a). Belirleyici olan kararın verildiği tarihtir; suç tarihi veya tebliğ tarihi değildir.

İki Ayrı Karar, İki Ayrı Yol

Bu ayrım bilinmediği için süreler kaçırılıyor ve başvurular reddediliyor. HAGB sürecinde birbirinden farklı kararlar vardır ve her birinin kanun yolu ayrıdır:

Bu nedenle “HAGB kararlarına artık istinafa gidiliyor” bilgisi yalnızca ilk HAGB kararı için doğrudur. Denetim süresinde bir sorun çıkıp hüküm açıklandığında, o karara karşı izlenecek yol itirazdır ve itiraz merciinin incelemesi, kasten yeni suç işlenip işlenmediği, yükümlülüklere aykırılık bulunup bulunmadığı ve mahkemenin kanunun tanıdığı esneklikleri nasıl kullandığı gibi m.231/11’deki koşullarla sınırlıdır. Bu aşamada suçun sabit olup olmadığı yeniden tartışılamaz; o tartışmanın yeri ilk HAGB kararına karşı istinaftır. Denetim süresindeki ihlalin sonuçları için HAGB denetim süresinde suç işlenirse ne olur? yazımıza bakabilirsiniz.

1 Haziran 2024 Ayrımı: Eski ve Yeni Rejim

7499 sayılı Kanun, HAGB kararlarına karşı kanun yolunu kökten değiştirdi ve geçiş hükmü değişikliği 1 Haziran 2024 tarihi ve sonrasında verilen kararlara bağladı. Eski rejimde tek kanun yolu itirazdı ve itiraz, kanunda gösterilen aynı derecedeki merci tarafından incelenirdi; asliye ceza mahkemesi kararlarında bu merci yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesidir (CMK m.268/3-c). Eski sistemde sanık HAGB’yi kabul ettiğinde, hükmün esasını üst derece mahkemesine taşıyabileceği bir yol kalmıyordu; 7499 sayılı Kanunla getirilen istinaf yolu ve kabul şartının kaldırılması bu yapıyı değiştirmiştir.

Eski tarihli bir HAGB kararı 1 Haziran 2024’ten sonra açıklanırsa, açıklanan hükme karşı hangi yolun uygulanacağı geçiş hükmü ve hükmün içeriği birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir. Böyle bir dosyada kararın altındaki kanun yolu bildirimi dikkatle okunmalı ve tereddüt varsa süre içinde başvuru yapılmalıdır; kanun yolunun yanlış belirlenmesi, aşağıda anlatılan CMK m.264 güvencesiyle kural olarak hak kaybına yol açmaz.

Süreler ve Başvuru Mercii

İstinaf: İstinaf yoluna, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye verilecek bir dilekçe ile veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunularak başvurulur (CMK m.273/1; 7499 sayılı Kanunla değişik). Dilekçe doğrudan bölge adliye mahkemesine değil, HAGB kararını veren ilk derece mahkemesine verilir; dosya oradan gönderilir. Süre gerekçeli kararın tebliğiyle başladığından, kısa kararın duruşmada açıklanması süreyi başlatmaz.

İtiraz: Kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde itiraz, ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır (CMK m.268/1). Kararına itiraz edilen mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (m.268/2).

İstinaf usulünün tamamı için ceza davasında istinaf: süre ve usul, temyiz için Yargıtay’a temyiz başvurusu, kanun yollarının genel haritası için itiraz, istinaf ve temyiz yazılarımıza bakabilirsiniz. Süre hesabı için hukuki süre hesaplama aracımız kullanılabilir.

Kesinlik Sınırı: Hangi HAGB Kararlarına İstinaf Yok?

Kanun istinaf yolunu “272 nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere” açmıştır. Bu fıkraya göre şu hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulamaz: hapis cezasından çevrilen adli para cezaları hariç olmak üzere sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri; üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümleri; kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler (CMK m.272/3). Bu nedenle doğrudan verilmiş 15.000 TL veya daha az adli para cezasının açıklanmasının geri bırakıldığı bir kararda istinaf yolu kapalıdır. Hapisten çevrilmiş adli para cezası bu istisnaya girmez. Güncel sınırlar için istinaf kesinlik sınırı 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

İstinaftan Sonra: Temyiz Mümkün mü?

Kanun, HAGB kararına karşı istinaf üzerine bölge adliye mahkemesince verilen kararlar hakkında m.286 hükümlerinin uygulanacağını söyler (m.231/12). HAGB ancak iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında verilebildiğinden, bu dosyaların önemli bir kısmı m.286/2’deki temyiz sınırlarına takılır: örneğin ilk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezasına karşı istinafın esastan reddi temyiz edilemez (m.286/2-a). Buna karşılık m.286/3’te sayılan suçlar (örneğin TCK m.125/3 kapsamındaki hakaret) bu sınırlara takılmaz. Temyize açık olup olmadığını Yargıtay’a temyiz başvurusu yazımızdaki tablolarla kontrol edebilirsiniz.

İstinaf Dilekçesinde Neler İleri Sürülür?

İstinafta karar ve hüküm usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelendiğinden (m.231/12), dilekçe hem suçun sabit olup olmadığını hem de HAGB şartlarının uygulanmasını kapsayabilir. HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması gerekir (m.231/5); ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, mahkemece yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve zararın tamamen giderilmesi aranır (m.231/6). Zarar derhâl giderilemiyorsa, denetim süresince aylık taksitlerle ödeme koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m.231/9).

1. Suçun sabit olmadığı: HAGB kararı için mahkemenin önce fiilin işlendiği ve suç oluşturduğu sonucuna ulaşması gerekir; bu tespit tartışmalıysa ilk dayanak budur.
2. Nitelendirmenin hatalı olduğu: Yanlış madde, ceza miktarını ve denetim süresi yükümlülüklerini etkiler.
3. HAGB şartlarının yanlış uygulandığı: Ceza sınırı, önceki mahkûmiyet, yeniden suç işlemeyeceği kanaati.
4. Zararın giderilmesine ilişkin hatalar: Giderimin hiç veya yanlış değerlendirilmesi; taksitle ödeme imkânının (m.231/9) tartışılmaması.
5. Yasak alan: Suçun HAGB uygulanamayacak nitelikte olması (m.231/14: işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar).
6. Denetim süresi yükümlülüklerinin ölçüsüzlüğü.
7. Gerekçe eksikliği.

Cezam artar mı? Hüküm yalnız sanık veya onun lehine Cumhuriyet savcısı ya da sanığın yasal temsilcisi ve eşi tarafından istinaf edilmişse, yeni hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezalardan daha ağır olamaz (CMK m.283/1). Bu güvence, yalnız sanığın başvurduğu dosyalarda istinafa gitme kararını kolaylaştırır. Katılan veya savcı aleyhe istinaf etmişse bu koruma yoktur; bu nedenle karşı tarafın da başvurup başvurmadığı takip edilmelidir.

HAGB Beraat Değildir: Neden Kanun Yolunu Düşünmelisiniz?

“Nasılsa sicilime işlemiyor” yaklaşımı yaygındır ve çoğu zaman hatalıdır. HAGB kararı verilebilmesi için mahkeme önce fiilin sabit olduğu sonucuna ulaşır ve bir hüküm kurar; yalnızca bu hükmün açıklanmasını geri bırakır. Bunun pratik sonuçları şunlardır:

• Beş yıllık denetim: HAGB kararı verilmesi hâlinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur ve bu süre içinde dava zamanaşımı durur (m.231/8). Bu sürede kasten işlenecek yeni bir suç veya yükümlülük ihlali hükmün açıklanmasına yol açar (m.231/11).
• İddianız incelenmemiş kalır: İstinafa gitmezseniz suçsuz olduğunuz yönündeki savunma hiçbir zaman üst derece denetiminden geçmez; açıklanan hükme itirazda ise bu konu artık tartışılamaz.
• Kayıt ayrı sistemde tutulur: HAGB kararı bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kullanılabilir (m.231/13). Denetim süresi yükümlülüklere uygun geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (m.231/10).
• Hapis ertelenemez: HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; bu, sonradan hüküm açıklandığında önem kazanır.

HAGB’nin şartları ve sonuçları için HAGB nedir: şartlar ve sonuçlar, erteleme ile farkı için erteleme ile HAGB farkı, karar türlerinin farkı için beraat, takipsizlik ve düşme farkı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hüküm Açıklanırsa: Mahkemenin Seçenekleri ve İtirazın Sınırı

Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hükmün açıklanmasını gerektirir; ancak kanun, mahkemeye yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirme imkânı tanır (m.231/11). İtiraz dilekçesinin ağırlık merkezi bu nedenle çoğu zaman ihlalin varlığı ve mahkemenin bu esneklikleri değerlendirip değerlendirmediğidir:

Bu seçenekler mahkemenin takdirindedir; ancak kanunun “sanığın durumunu değerlendirerek” ifadesi, gerekçede bu değerlendirmenin yapılmasını gerektirir. Hiç tartışılmadan verilen açıklama kararı itirazda ileri sürülebilecek bir eksikliktir. İtirazı önce kararı veren mahkeme değerlendirir ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde yetkili mercie gönderir (m.268/2). Asliye ceza mahkemesinin kararlarında bu merci, yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesidir (m.268/3-c). Bu nedenle dilekçe, hem kararı veren hâkimi hem de itiraz merciini ikna edecek biçimde, somut belgelerle (denetimli serbestlik yazıları, yükümlülüklere uyumu gösteren kayıtlar, ödeme dekontları) desteklenmelidir. Buna karşılık itiraz merciinin inceleme yetkisi bu fıkradaki koşullarla sınırlı olduğundan, suçun sabit olmadığı veya nitelendirmenin hatalı olduğu gibi esasa ilişkin iddialar bu aşamada dinlenmez.

Üç Örnek Olay

Örnek 1 — Yeni tarihli HAGB kararı: Asliye ceza mahkemesi, Mart 2026’da kasten yaralamadan beş ay hapis cezasına hükmedip hükmün açıklanmasını geri bırakıyor. Sanık suçu işlemediğini savunuyor. Karar 1 Haziran 2024’ten sonra verildiğinden yol istinaftır ve süre gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. İstinaf dilekçesinde suçun sabit olmadığı esastan tartışılabilir. Bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddederse, beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin bu karar kural olarak temyiz edilemez (m.286/2-a).

Örnek 2 — Denetim süresinde yeni suç: Aynı sanık denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işliyor ve mahkeme geri bıraktığı hükmü açıklıyor. Bu açıklama kararına karşı yol istinaf değil itirazdır; süre kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. İtirazda suçun sabit olmadığı yeniden tartışılamaz; yeni suçun kasıtlı olup olmadığı ve mahkemenin m.231/11’deki seçenekleri değerlendirip değerlendirmediği ileri sürülebilir.

Örnek 3 — Doğrudan adli para cezası: Mahkeme doğrudan on bin Türk lirası adli para cezasına hükmedip hükmün açıklanmasını geri bırakıyor. Sonuç ceza on beş bin Türk lirası dâhil sınırın altında kaldığından istinaf yolu kapalıdır (m.272/3-a). Karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşeceği için, açık bir hukuka aykırılık varsa kanun yararına bozma yolu değerlendirilebilir (m.309/1).

Sanığın Kabulü Artık Aranmıyor

Eski düzenlemede sanığın kabul etmemesi hâlinde HAGB kararı verilemezdi. Bu şart 7499 sayılı Kanunla kaldırılmıştır; 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen güncel m.231/6 da şartlar arasında sanığın kabulünü saymaz. Sonuç olarak mahkeme, kanuni koşullar varsa sanığın rıza beyanı olmasa da HAGB kararı verebilir. Kabul şartının kaldırılması ile istinaf yolunun açılması birlikte değerlendirilmelidir: sanık artık kabul etmek zorunda değildir, ama karara karşı üst derece denetimi imkânı da elde etmiştir.

Mağdur ve Katılan Tarafında

HAGB kararı yalnızca sanığı ilgilendirmez; mağdur da karara karşı kanun yoluna başvurabilir. Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı kanun yolları, Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için açıktır (CMK m.260/1). Bu nedenle katılan sıfatını henüz almamış bir mağdurun başvuru hakkı kendiliğinden ortadan kalkmaz; ancak katılma talebinin zamanında yapılması sonraki aşamalarda hakların kullanılmasını kolaylaştırır — müşteki, katılan ve müdahil farkı, taraf kavramları.

Mağdur bakımından en güçlü başvuru gerekçeleri genellikle zararın giderilmesine ilişkindir: zararın tamamen giderilmediği hâlde HAGB kararı verilmesi, taksitle ödeme koşulunun (m.231/9) belirsiz veya ölçüsüz kurulması. Ayrıca suç m.231/14 kapsamındaysa, yani işkence, eziyet veya kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek bir suçsa, HAGB hiç uygulanamaz. Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli iptal kararının gerekçesi de bu tür suçlarda faillere orantılı ceza verilmesi ve mağdurlar için uygun giderim sağlanması yükümlülüğüne dayanıyordu; yeni on dördüncü fıkra bunun karşılığıdır. Katılan istinaf dilekçesi için HAGB kararına karşı istinaf dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Yanlış Yola Başvurmak veya Süreyi Kaçırmak

Yanlış yol: Kanuna göre kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunun veya merciin belirlenmesinde yanılma, başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz; başvurunun yapıldığı merci, başvuruyu derhâl görevli ve yetkili mercie gönderir (CMK m.264). İstinaf yerine “itiraz” başlıklı bir dilekçe vermek bu nedenle kural olarak hak kaybına yol açmaz. Ancak güvence süreyi kapsamaz: başvuru süresi içinde yapılmış olmalıdır.

Kanun yolu bildirimi: Devlet, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır (Anayasa m.40/2). Kararda kanun yolu, süre veya merci hiç ya da yanlış gösterilmişse bu durum eski hâle getirme bakımından önem taşır: kanun yoluna başvuru imkânı kendisine bildirilmemiş kişi kusursuz sayılır (CMK m.40/2).

Süre kaçtıysa: Kanun yolu süresi kaçırıldığında karar kesinleşir. Kusursuz olarak süreyi kaçıran kişi, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme isteyebilir (CMK m.40/1, m.41/1). İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlarda hukuka aykırılık varsa kanun yararına bozma yolu da değerlendirilebilir; bu yol Adalet Bakanlığının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirimiyle işletilir (CMK m.309/1) — kanun yararına bozma.

Dilekçe Kontrol Listesi

1. Kararın türünü yazın: ilk HAGB kararı mı, açıklanan veya yeni kurulan hüküm mü?
2. Kararın tarihini ve tebliğ tarihini belgeleyin: 1 Haziran 2024 ayrımı ve iki haftalık süre buna bağlıdır.
3. Doğru başlığı kullanın: ilk karar için “istinaf”, açıklanan hüküm için “itiraz”; tereddütte m.264 güvencesine dayanın ama süreyi kaçırmayın.
4. Merci: istinaf dilekçesi hükmü veren mahkemeye; itiraz kararı veren mercie verilir.
5. Sıfatınızı yazın: sanık, müdafi, katılan veya suçtan zarar gören (m.260/1).
6. Gerekçeleri ayrı ayrı numaralandırın: suçun sabit olmaması, nitelendirme, HAGB şartları, zararın giderilmesi, taksit koşulu, m.231/14 yasağı, gerekçe eksikliği.
7. Talebi açık yazın: kararın kaldırılması, beraat, düzeltilerek yeniden hüküm kurulması veya açıklama kararının kaldırılması.

Kararınız Hangi Rejime Tabi? Dört Soruda Tespit

1. Karar hangi tarihte verildi? 1 Haziran 2024 ve sonrası ise yeni rejim (istinaf), öncesi ise eski rejim (itiraz). Belirleyici olan kararın verildiği tarihtir.
2. Bu ilk HAGB kararı mı, açıklanan hüküm mü? Açıklanan veya yeni kurulan hükümse yol itirazdır ve inceleme m.231/11’deki koşullarla sınırlıdır.
3. Kararı hangi mahkeme verdi? İlk derece mahkemesiyse istinaf; bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilk derece sıfatıyla vermişse temyiz.
4. Ceza türü ve miktarı nedir? Doğrudan verilen 15.000 TL dâhil adli para cezasında istinaf yolu kapalıdır (m.272/3-a).

Zaman bakımından uygulama ilkeleri için lehe kanun ve zaman bakımından uygulama, sonraki aşamalar ve takvim için AYM bireysel başvuru ve ceza davası ne kadar sürer yazılarımıza bakabilirsiniz. Alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB kararına itiraz mı istinaf mı edilir?

Kararın tarihine ve türüne bağlıdır. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf (CMK m.231/12; geçici m.6/2-a), bu tarihten önce verilenlere karşı itiraz yolu işler. Denetim süresinde ihlal nedeniyle açıklanan veya yeni kurulan hükme karşı ise yol itirazdır (m.231/11).

İstinaf süresi ne kadardır?

Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK m.273/1). Kısa kararın duruşmada açıklanması süreyi başlatmaz; tek bir gerekçeli istinaf dilekçesi verilir.

Açıklanan hükme itiraz süresi ne kadar?

Kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır (CMK m.268/1).

Açıklanan hükme itirazda suçsuz olduğumu ileri sürebilir miyim?

Hayır. Kanun, itiraz merciinin yalnızca m.231/11’deki koşullarla sınırlı olarak değerlendirme yapabileceğini söyler. Suçun sabit olup olmadığı ilk HAGB kararına karşı istinafta tartışılmalıdır.

İstinaf dilekçesini nereye vermeliyim?

Hükmü veren mahkemeye, yani HAGB kararını veren ilk derece mahkemesine verilir; dosya bölge adliye mahkemesine oradan gönderilir (CMK m.273/1). Zabıt kâtibine beyanla da başvurulabilir.

HAGB kararını bölge adliye mahkemesi verdiyse ne olur?

HAGB kararı bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilmişse temyiz yoluna gidilir (CMK m.231/12). İstinaf üzerine verilen BAM kararlarında ise m.286’daki temyiz sınırları uygulanır.

Her HAGB kararına istinaf yapılabilir mi?

Hayır. Kanun m.272/3’ü saklı tutar; hapisten çevrilenler hariç olmak üzere sonuç olarak belirlenen 15.000 TL dâhil adli para cezalarında istinaf yolu kapalıdır.

Kararım 1 Haziran 2024’ten önceyse ne yapmalıyım?

Eski kanun yolu uygulanır: itiraz. Geçiş hükmüne göre yeni kanun yolu yalnızca 1/6/2024 tarihi ve sonrasında verilen HAGB kararlarına uygulanır (CMK geçici m.6/2-a).

Sanığın kabulü hâlâ gerekli mi?

Hayır. Kabul şartı 7499 sayılı Kanunla kaldırılmıştır ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen m.231/6 da bu şartı içermez; mahkeme koşullar varsa sanığın rızası olmadan da HAGB kararı verebilir.

HAGB beraat mi?

Hayır. Mahkeme önce fiilin sabit olduğu sonucuna ulaşır ve hüküm kurar; yalnızca bu hükmün açıklanması geri bırakılır. Sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur (m.231/8).

Mağdur olarak başvurabilir miyim?

Evet. Kanun yolları katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanlar için de açıktır (CMK m.260/1). Zararın giderilmesine ilişkin hatalar ve taksit koşulu en sık ileri sürülen gerekçelerdir.

Yanlış kanun yoluna başvurursam hakkım kaybolur mu?

Kural olarak hayır. Kanun yolunun veya merciin belirlenmesinde yanılma başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz; başvurunun yapıldığı merci başvuruyu derhâl görevli mercie gönderir (CMK m.264). Ancak başvurunun süresi içinde yapılmış olması gerekir.

Süreyi kaçırdım, ne yapabilirim?

Kusursuz olarak kaçırdıysanız engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme isteyebilirsiniz (CMK m.40-41); kanun yolu size bildirilmemişse kusursuz sayılırsınız (m.40/2). İstinaf veya temyizden geçmeden kesinleşen kararlar için kanun yararına bozma da değerlendirilebilir (m.309).

2026’da HAGB kaldırıldı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiş m.231/5-14’ü iptal etmiş ve iptal 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecekti (E.2024/98, K.2025/149). 7589 sayılı Kanun bu fıkraları tarihten önce yeniden düzenledi (RG 31.07.2026); HAGB yeni metinle yürürlüktedir.

Hangi suçlarda HAGB verilemez?

Güncel m.231/14’e göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB hükümleri uygulanmaz.

HAGB kaydı nerede tutulur?

Bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kullanılabilir (CMK m.231/13).

İstinafta bölge adliye mahkemesi neyi inceler?

Kanuna göre istinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (CMK m.231/12). Bu nedenle suçun sabit olup olmadığı da istinafta tartışılabilir.

Hüküm açıklanırken mahkeme cezayı indirebilir mi?

Kanun, yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirlenecek bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verilebileceğini öngörür (CMK m.231/11).

HAGB kararına istinaf edersem cezam artabilir mi?

Hüküm yalnız sanık veya onun lehine savcı ya da yasal temsilci ve eş tarafından istinaf edilmişse yeni hüküm önceki cezadan daha ağır olamaz (CMK m.283/1). Katılan veya savcı aleyhe başvurmuşsa bu güvence uygulanmaz.

Avukatım benim adıma başvurabilir mi?

Evet. Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişinin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir (CMK m.261). Sanığın yasal temsilcisi ve eşi de sanığa açık olan kanun yollarına süresi içinde başvurabilir (m.262).

Açıklanan hükme itirazı hangi merci inceler?

Önce kararı veren mahkeme itirazı değerlendirir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde yetkili mercie gönderir (CMK m.268/2). Asliye ceza mahkemesi kararlarında itiraz mercii yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesidir (m.268/3-c).

HAGB kararına karşı temyiz süresi ne kadar?

Temyiz yolu açık olan hâllerde, örneğin HAGB kararını bölge adliye mahkemesi ilk derece mahkemesi sıfatıyla vermişse, temyiz süresi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK m.291/1).

Denetim süresini sorunsuz tamamlarsam ne olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uygun davranılırsa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10).

Güncelleme Geçmişi

• 29 Eylül 2026 — Sayfa CMK m.231/10-14’ün 7589 sayılı Kanunla değişik metni ve CMK geçici m.6/2-a üzerinden yeniden düzenlendi; kesinlik sınırı (m.272/3), istinaf sonrası temyiz (m.231/12, m.286), mağdurun başvuru hakkı (m.260/1) ve yanlış yola başvuru güvencesi (m.264) eklendi.
• 31 Temmuz 2026 — 7589 sayılı Kanun yayımlandı; Anayasa Mahkemesi iptalinin 30 Eylül 2026’da doğuracağı boşluk dolduruldu.