HAGB Kararına Karşı İstinaf Başvurusu: Hangi Yol, Hangi Süre? (CMK 231/12)

Yeni Durum: İstinaf ve 1 Haziran 2024 Ayrımı

Kanun yolu, 2024 yılındaki düzenlemeyle kökten değişti. Belirleyici tarih 1 Haziran 2024‘tür ve ayrım kararın verildiği tarihe göre yapılır:

Başvuru nereye verilir? İstinaf dilekçesi bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere kararı veren ilk derece mahkemesine sunulur. Doğrudan bölge adliye mahkemesine gönderilmesi gerekmez.

Bir sınır vardır: Kesinlik sınırının altında kalan kararlar istinaf incelemesine tabi değildir. Hapis cezasından çevrilmeden doğrudan verilen adlî para cezalarında bu sınır 2024 düzenlemesiyle yükseltilmiştir; somut dosyada güncel tutarın kontrol edilmesi gerekir.

İstinaf usulünün tamamı için ceza davasında istinaf: süre ve usul, temyiz aşaması için Yargıtay’a temyiz başvurusu, kanun yollarının genel haritası için itiraz, istinaf ve temyiz yazılarımıza bakabilirsiniz. Süre hesabı için hukuki süre hesaplama aracımız kullanılabilir.

En Çok Karıştırılan Nokta: İki Ayrı Karar, İki Ayrı Yol

Bu ayrım bilinmediği için süre kaçırılıyor ve başvurular reddediliyor.

HAGB sürecinde birbirinden farklı iki karar vardır ve her birinin kanun yolu ayrıdır:

• 1) İlk HAGB kararı — mahkemenin hükmü açıklamayı geri bıraktığı karar. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilmişse buna karşı istinaf yoluna gidilir.
• 2) Açıklanan hüküm — denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması üzerine mahkemenin daha önce geri bıraktığı hükmü açıkladığı karar. Bu karara karşı öngörülen yol istinaf değil, itirazdır.

Yani «HAGB kararlarına artık istinafa gidiliyor» bilgisi yalnızca ilk karar için doğrudur. Denetim süresinde bir sorun çıkıp hüküm açıklandığında, o karara karşı izlenecek yol farklıdır.

Üçüncü bir ihtimal: HAGB kararı bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece sıfatıyla verilmişse, bu karara karşı temyiz yolu açıktır — istinaf değil; çünkü kararı zaten üst derece mahkemesi vermiştir.

Denetim süresi yükümlülüklerinin ihlali hâlinde işleyen süreç için yükümlülük ihlalinin sonuçları yazımıza bakınız.

Kararınız Hangi Rejime Tabi? Üç Soruda Tespit

Elinizdeki karara hangi yolun uygulanacağını belirlemek için sırasıyla şunlara bakın:

• 1. Karar hangi tarihte verildi? 1 Haziran 2024 ve sonrası ise istinaf, öncesi ise itiraz. Belirleyici olan kararın verildiği tarihtir, suç tarihi veya tebliğ tarihi değil.
• 2. Bu ilk HAGB kararı mı, açıklanan hüküm mü? Açıklanan hükümse yol itirazdır.
• 3. Kararı hangi mahkeme verdi? İlk derece mahkemesiyse istinaf; bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilk derece sıfatıyla vermişse temyiz.

Eski tarihli kararlarda ek bir ayrıntı: 1 Haziran 2024’ten önce verilip itiraz yoluyla kesinleşen bir HAGB kararı, bu tarihten sonra açıklanırsa, açıklanan hükmün kanun yolu ayrıca belirlenir; kesinlik sınırının altında kalmıyorsa istinafa tabi olabilir. Bu nedenle eski dosyalarda tarih ve tutar birlikte kontrol edilmelidir.

Zaman bakımından uygulama ilkeleri için lehe kanun ve zaman bakımından uygulama yazımıza bakabilirsiniz.

Sanığın Kabulü Artık Aranmıyor

Eski düzenlemede, sanığın kabul etmemesi hâlinde HAGB kararı verilemezdi. Bu hüküm 2024 değişikliğiyle kaldırılmıştır.

Sonuçları:

• 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlarda mahkeme, yasal koşullar varsa sanığın rıza beyanı olmasa dahi HAGB kararı verebilir.
• 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlar bakımından eski kabul şartı uygulanmaya devam eder. Geçiş, kanunun geçici maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Neden değişti? Eski sistemde sanık, HAGB’yi kabul ederek fiilen kanun yolundan peşinen feragat etmiş oluyordu — çünkü karara karşı yalnızca sınırlı bir itiraz yolu vardı. Kabul şartının kaldırılması ile istinaf yolunun açılması birlikte değerlendirilmelidir: sanık artık kabul etmek zorunda değildir, ama karara karşı etkili bir denetim imkânı da elde etmiştir.

HAGB’nin şartları ve sonuçları için HAGB nedir: şartlar ve sonuçlar, erteleme ile farkı için erteleme ile HAGB farkı yazılarımıza bakınız.

Neden İstinafa Gitmelisiniz? HAGB Beraat Değildir

«Nasılsa sicilime işlemiyor, uğraşmayayım» yaklaşımı yaygındır ve çoğu zaman hatalıdır.

HAGB kararı verilebilmesi için mahkeme önce fiilin sabit olduğu sonucuna ulaşır ve mahkûmiyet hükmü kurar; yalnızca bu hükmün açıklanmasını geri bırakır. Yani ortada bir beraat yoktur.

Bunun pratik sonuçları:

• Denetim süresi boyunca risk devam eder. Bu sürede kasten işlenecek yeni bir suç, hükmün açıklanmasına yol açar.
• Suçun sabit olmadığı iddianız incelenmemiş olur. İstinafa gitmezseniz, gerçekten suçsuz olduğunuz yönündeki savunmanız hiçbir zaman üst derece denetiminden geçmez.
• Nitelendirme hatası kalıcılaşır. Fiilin yanlış maddeden değerlendirilmesi, denetim süresi ve yükümlülükler bakımından da sonuç doğurur.
• Bazı idari süreçlerde dosyanın varlığı sorulabilir; kaydın niteliği için adli sicil ve arşiv kaydı yazımıza bakınız.

Karar türleri arasındaki farklar için beraat, takipsizlik ve düşme farkı yazımız açıklayıcıdır.

Mağdur ve Katılan Tarafında

HAGB kararı yalnızca sanığı ilgilendirmez. Mağdur bakımından da başvurulabilecek bir karardır — ancak bir şart vardır:

• Katılan sıfatı gerekir. Kanun yoluna başvurabilmek için kovuşturma aşamasında usulüne uygun katılma talebinde bulunmuş ve bu talebin kabul edilmiş olması aranır — müşteki, katılan ve müdahil farkı ve taraf kavramları.
• Zararın giderilmesi HAGB’nin koşullarındandır; giderimin hiç veya eksik değerlendirilmesi başvuru gerekçesi olabilir.
• Taksitle ödeme imkânının hiç değerlendirilmemiş olması da ileri sürülebilir.

Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçelerinden biri de HAGB’nin mağdur bakımından yeterli giderim sağlamaması idi; bu nedenle mağdur tarafının başvurusu artık daha güçlü bir zemine oturmaktadır.

Başvuru Reddedilirse: Sonraki Aşamalar

• İstinaf sonucuna göre koşulları varsa temyiz yolu değerlendirilir — temyiz başvurusu.
• Kesinlik sınırı nedeniyle kanun yolu kapalıysa bu husus kararda gösterilmelidir; yanlış gösterilen kanun yolu bilgisi hak kaybına yol açmamalıdır.
• İç hukuk yolları tükendiğinde bireysel başvuru gündeme gelebilir — AYM bireysel başvuru.
• Denetim süresi devam ederken yükümlülüklere uyum ayrıca takip edilmelidir.

Süreçlerin gerçekçi takvimi için ceza davası ne kadar sürer, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz için KYOK kararına itiraz, tutuklama tedbirine itiraz için tutuklama kararına itiraz. Alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB kararına itiraz mı istinaf mı edilir?

Kararın tarihine bağlıdır. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf, bu tarihten önce verilenlere karşı itiraz yolu işler (7499 sayılı Kanun; CMK geçici m.6). Denetim süresinde ihlal nedeniyle açıklanan hükme karşı ise kural olarak itiraz yolu söz konusudur.

HAGB’de kabul şartı kalktı mı?

Evet. 2024 değişikliğiyle HAGB’nin uygulanması için sanığın kabulü şartı kaldırılmıştır; çünkü HAGB kararına karşı istinaf yolu açılmıştır.

İstinaf süresi ne kadardır?

İki haftadır (CMK m.273/1) ve süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten başlar; duruşmada açıklanması süreyi başlatmaz. Süre tutum dilekçesi kaldırılmış olup tek bir gerekçeli istinaf dilekçesi verilir. İtiraz yoluna tabi kararlarda da süre iki haftadır (CMK m.268).

İtiraz nereye yapılır?

İtiraz, kararı veren mahkemeye dilekçeyle yapılır ve bir üst merci tarafından incelenir. İstinafta ise dosya bölge adliye mahkemesince değerlendirilir.

2026’da HAGB değişti mi?

Değişti. Beklenen düzenleme 7589 sayılı Kanunla yapıldı ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı; CMK 231’in beşinci ilâ ondördüncü fıkraları yeniden düzenlendi. Kanun yolu rejimi korunmuş, zararın taksitle giderilmesi, ihlal hâlinde mahkemeye tanınan esneklik ve işkence-eziyet suçlarında HAGB yasağı gibi başlıklar netleştirilmiştir.

Kararım 1 Haziran 2024’ten önceyse ne yapmalıyım?

Eski kanun yolu uygulanır: itiraz. Belirleyici olan kararın verildiği tarihtir; suç tarihi veya tebliğ tarihi değil.

İlk HAGB kararı ile açıklanan hüküm aynı yola mı tabi?

Hayır. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen ilk HAGB kararına karşı istinaf yoluna gidilir. Buna karşılık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi üzerine hükmün açıklanması hâlinde, açıklanan karara karşı öngörülen yol itirazdır.

Başvuru dilekçesini nereye vermeliyim?

İstinaf dilekçesi, bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere kararı veren ilk derece mahkemesine sunulur.

Sanığın kabulü hâlâ gerekli mi?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlarda aranmaz; mahkeme koşullar varsa sanığın rızası olmadan da HAGB kararı verebilir. Bu tarihten önceki kararlarda eski kabul şartı uygulanmaya devam eder.

HAGB beraat mi?

Hayır. HAGB kararı verilebilmesi için mahkeme önce fiilin sabit olduğu sonucuna ulaşır ve mahkûmiyet hükmü kurar; yalnızca bu hükmün açıklanması geri bırakılır.

Mağdur olarak başvurabilir miyim?

Kanun yoluna başvurabilmek için katılan sıfatının kazanılmış olması gerekir. Zararın giderilmesine ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğu veya taksitle ödeme imkânının hiç değerlendirilmediği başvuru gerekçesi olabilir.

Güncelleme Geçmişi

• 31 Temmuz 2026 — 7589 sayılı Kanun yayımlandı; AYM iptalinin 30 Eylül 2026’da doğuracağı boşluk dolduruldu. Sayfa güncellendi: süreler somutlaştırıldı (her iki yolda iki hafta), CMK m.264 güvenlik ağı eklendi, yürürlükteki metnin başvuru gerekçelerini etkileyen yenilikleri (m.231/9 taksit, m.231/11 esneklik, m.231/14 yasak alan) işlendi ve AYM gerekçesiyle kanun koyucunun cevabı arasındaki bağ kuruldu.