İddianame Kabul Edildi, Sıradaki Aşama Ne? İlk Duruşmaya Hazırlık, Beş Gün Kuralı ve Tanık Getirme Hakkı (CMK 175-178)

İddianamenin kabul edilmesiyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.175/1); şüpheli artık sanıktır. Mahkeme duruşma gününü belirler ve iddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir; tebliğ ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m.176). Bu aşamanın en önemli aracı CMK m.177’dir: tanık ve bilirkişi çağrılması ile savunma delillerinin toplanması isteği, ilgili olayları gösteren bir dilekçeyle duruşma gününden en az beş gün önce verilmelidir. Talep reddedilirse, sanık gösterdiği tanığı veya uzman kişiyi duruşmaya kendisi getirebilir ve bu kişiler dinlenir; ancak davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler reddedilir (CMK m.178). İddianamenin kabulünden itibaren müdafi dosyanın tamamını ve muhafaza altındaki delilleri inceleyebilir (CMK m.153/4). Asliye ceza mahkemesi, duruşma günü belirlemeden önce basit yargılama usulüne de karar verebilir; bu durumda iki hafta içinde yazılı savunma istenir. Aşağıda ilk duruşmaya kadar yapılması gerekenler kanun maddeleriyle anlatılmaktadır.

İddianamenin Kabulü Ne Anlama Gelir?

“CMK m.175 – (1) İddianamenin kabulüyle, kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar. (2) Mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır.”

Soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler (CMK m.170/2). İddianamede şüphelinin kimliği, yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri, suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi ile suçun delilleri gösterilir; sonuç kısmında şüphelinin yalnızca aleyhine değil lehine olan hususlar da ileri sürülür (m.170/3, 5). İddianame mahkemeye verildiğinde kendiliğinden dava açılmış olmaz; dava, mahkemenin kabul kararıyla açılır. İddianamenin kabul edilmesi suçun sabit olduğu anlamına gelmez; yalnızca savcılığın iddiasının yargılamaya değer görüldüğünü gösterir. Asıl değerlendirme duruşmalarda delillerin tartışılmasıyla yapılır.

Kabul Öncesi Aşama: İddianamenin İadesi

Mahkeme, iddianame ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde bütün belgeleri inceler ve eksik veya hatalı noktaları göstererek belirli hâllerde iddianameyi başsavcılığa iade eder (CMK m.174/1). Bu süre içinde iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır (m.174/3). İade kararına karşı yalnızca Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir (m.174/5); sanığın iddianamenin kabulüne karşı ayrı bir itiraz yolu yoktur, itirazlar duruşmada ve kanun yolunda ileri sürülür.

Tablonun son satırı 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla eklenmiştir. Suçun hukuki nitelendirilmesi ise iade sebebi değildir (m.174/2); mahkeme savcının nitelendirmesine katılmıyorsa bunu yargılama sırasında değerlendirir. Savunma bakımından iade sebebi görülen bir eksiklik varsa, bu durum kabul kararı verilmeden önce dilekçeyle mahkemeye bildirilebilir. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta usul işletilmeden dava açılmışsa, bu husus ilk duruşmada da ileri sürülmelidir. İadenin ayrıntıları için iddianamenin iadesi, uzlaştırma için ceza hukukunda uzlaştırma rehberlerine bakabilirsiniz.

Tebligat ve Bir Haftalık Süre (CMK m.176)

İddianame, çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ olunur. 7331 sayılı Kanunla eklenen hükme göre iddianameye ilişkin bilgiler ve duruşma tarihi, dosyada bulunan telefon veya elektronik posta gibi iletişim bilgileri kullanılarak da bildirilir; ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu şekildeki bildirim için uygulanmaz (CMK m.176/1). Yani yalnızca SMS veya e-posta ile bilgilendirilen ve usulüne uygun çağrı kâğıdı tebliğ edilmeyen sanık hakkında, gelmediği için zorla getirme gibi sonuçlar bağlanamaz. Tutuklu olmayan sanığa tebliğ edilen çağrı kâğıdına, mazereti olmadan gelmezse zorla getirileceği yazılır (m.176/2). Tutuklu sanık ise duruşma gününün tebliği suretiyle çağrılır ve kendisinden savunması için bir istemde bulunup bulunmayacağı sorulur (m.176/3).

Çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta süre bulunması gerekir (m.176/4). Bu süre, savunmanın hazırlanabilmesi için öngörülmüş bir güvencedir. Sürenin eksik kalması hâlinde sanık veya müdafii, savunmanın hazırlanması için duruşmanın ertelenmesini talep edebilir. Duruşmaya katılmamanın sonuçları için duruşmaya katılmazsam ne olur rehberine bakabilirsiniz.

Dosyayı İnceleyin: Kabulden Sonra Kısıtlama Yok

Soruşturma evresinde müdafiin dosya inceleme yetkisi belirli suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK m.153/2). Ancak iddianamenin kabulüyle bu kısıtlama sona erer: müdafi, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir ve bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir (m.153/4). Bu hak suçtan zarar görenin vekiline de tanınmıştır (m.153/5). İlk duruşmaya hazırlığın ilk adımı, iddianamede sayılan her delilin dosyada gerçekten bulunup bulunmadığını ve iddianamede anlatılan olayı destekleyip desteklemediğini kontrol etmektir. İddianamede lehe hususların yer almaması da, kanunun bunu açıkça istemesi nedeniyle savunmada ileri sürülebilecek bir eksikliktir (m.170/5). Dosya inceleme ve kısıtlama için soruşturma dosyasının incelenmesi rehberine bakabilirsiniz.

Beş Gün Kuralı: Savunma Delillerinin Toplanması (CMK m.177)

“CMK m.177 – (1) Sanık, tanık veya bilirkişinin davetini veya savunma delillerinin toplanmasını istediğinde, bunların ilişkin olduğu olayları göstermek suretiyle bu husustaki dilekçesini duruşma gününden en az beş gün önce mahkeme başkanına veya hâkime verir. (2) Bu dilekçe üzerine verilecek karar, kendisine derhâl bildirilir. (3) Sanığın kabul edilen istemleri, Cumhuriyet savcısına da bildirilir.”

Maddenin en önemli ifadesi “ilişkin olduğu olayları göstermek suretiyle”dir. “Tanıklarımın dinlenmesini istiyorum” demek yeterli değildir; hangi tanığın hangi olguyu anlatacağı, hangi kamera kaydının hangi saatteki hangi olayı gösterdiği, hangi HTS kaydının neyi ispatlayacağı yazılmalıdır. Beş günlük süre, mahkemenin tanıkları çağırabilmesi ve belgeleri ilk duruşmaya kadar getirtebilmesi içindir. Süre kaçırılmışsa talep duruşmada da yapılabilir; delilin ortaya konulması istemi geç bildirildiği gerekçesiyle reddedilemez (CMK m.207). Ancak bu durumda tanık çağrılamayacağı için duruşmanın ertelenmesi gerekir ve yargılama uzar.

Tablonun ikinci satırı ayrı bir dikkat gerektirir: kamera kayıtları çoğu zaman belirli bir süre sonra silinir. Bu nedenle kayıt talebinin ilk duruşmayı beklemeden, kabul kararı öğrenilir öğrenilmez yapılması gerekir. Talep üzerine verilen karar sanığa derhâl bildirilir (m.177/2); bu sayede ret hâlinde duruşmadan önce diğer yollar değerlendirilebilir.

Talep Reddedilirse: Tanığı Kendiniz Getirebilirsiniz (CMK m.178)

Mahkeme başkanı veya hâkim, sanığın veya katılanın gösterdiği tanık veya uzman kişinin çağrılması hakkındaki dilekçeyi reddettiğinde, sanık veya katılan o kişileri mahkemeye getirebilir ve bu kişiler duruşmada dinlenir; ancak davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler reddedilir (CMK m.178). Bu hak, tanık talebinin ret kararıyla savunmanın bitmediğini gösterir. Tanığı duruşma günü hazır ederek duruşmanın başında dinlenmesini istemek mümkündür. Uzman kişi de bu kapsamdadır: bilirkişi talebi reddedilmişse, uzman görüşü sunacak kişi duruşmaya getirilebilir. Sanık, doğrudan davet ettireceği veya duruşmaya getireceği tanık ve bilirkişilerin ad ve adreslerini Cumhuriyet savcısına makul süre içinde bildirir (m.179/1); bu bildirim yapılmazsa karşı tarafın hazırlık hakkı gerekçesiyle erteleme istenebilir.

Duruşmada ortaya konulması istenilen bir delil yalnızca üç hâlde reddedilebilir: delil kanuna aykırı olarak elde edilmişse, delille ispat edilmek istenen olayın karara etkisi yoksa veya istem sadece davayı uzatmak maksadıyla yapılmışsa (CMK m.206/2). Bu nedenle dilekçede her delilin karara nasıl etki edeceğinin açıkça yazılması, ret ihtimalini azaltır. Tanık dinlenmesinde yaşanabilecek sorunlar için tanık duruşmaya gitmezse ne olur rehberine bakabilirsiniz.

Basit Yargılama İhtimali (CMK m.251)

Asliye ceza mahkemesi, iddianamenin kabulünden sonra, adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verebilir; ancak duruşma günü belirlendikten sonra bu usul uygulanmaz (CMK m.251/1). Bu usulde iddianame sanığa, mağdura ve şikâyetçiye tebliğ edilir ve beyan ve savunmalarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir (m.251/2). Süre dolduktan sonra mahkeme duruşma yapmadan karar verebilir; mahkûmiyet kararında sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (m.251/3). Basit yargılama usulüyle verilen hükümlere itiraz edilebilir ve itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir (m.252/1). Bu nedenle kabul kararından sonra gelen tebligatın duruşma günü mü yoksa iki haftalık yazılı savunma süresi mi içerdiğine dikkat edilmelidir. Ayrıntılar için basit yargılama usulü rehberine bakabilirsiniz.

İlk Duruşmada Ne Olur? (CMK m.191)

Tablonun altıncı satırı önemlidir: sanığa yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu duruşmada da bildirilir (CMK m.147/1-e, m.191/3-c). Savunmanın ne zaman ve hangi kapsamda yapılacağı müdafiyle birlikte önceden planlanmalıdır. Kanunun ayrık tuttuğu hâller dışında hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz; geçerli nedeni olmadan gelmeyen sanığın zorla getirilmesine karar verilir (m.193/1). Toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilecekse dava sanığın yokluğunda da bitirilebilir (m.193/2). Alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis gerektiren suçlar dışında sanık istinabe yoluyla da sorguya çekilebilir (m.196/2). Uzaktan katılım için duruşmaya SEGBİS ile katılım, susma hakkı için ifade verme ve susma hakkı rehberlerine bakabilirsiniz.

Tutuklu Sanık İçin Özel Kurallar

Tutuklu sanığın çağrılması, duruşma gününün tebliği suretiyle yapılır; sanıktan duruşmada kendisini savunmak için bir istemde bulunup bulunmayacağı ve bulunacaksa neden ibaret olduğunu bildirmesi istenir ve müdafii de sanıkla birlikte davet olunur (CMK m.176/3). Bu işlem, infaz kurumunda görevli personel önünde tutanakla yapılır. Tutuklu sanık bakımından bu tutanak, savunma delillerinin bildirilmesi için ilk fırsattır; tanık ve delil istemlerinin burada da açıkça belirtilmesi gerekir. Mahkeme, tutukluluğun devamının gerekip gerekmediğine her oturumda veya koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında resen karar verir (CMK m.108/3). Bu nedenle ilk duruşma, tutukluluğa itiraz ve tahliye talebinin somut delillerle yeniden tartışılabileceği bir aşamadır.

Duruşmaya Gelemeyecekseniz

Kanunun ayrık tuttuğu hâller dışında sanık hazır bulunmadan duruşma yapılmaz ve geçerli nedeni olmadan gelmeyen sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK m.193/1). Bu nedenle hastalık, zorunlu bir yolculuk veya benzeri bir engel varsa, duruşmadan önce belgeleriyle birlikte mazeret dilekçesi verilmelidir; mazeretin kabulü mahkemenin takdirindedir. Başka bir şehirde yaşayan sanık için alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis gerektiren suçlar dışında istinabe yoluyla sorgu (m.196/2), mahkemenin zorunlu gördüğü hâllerde ise sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgu ve duruşmaya katılım mümkündür (m.196/4). Sorgusu yapılmış sanık, istemi üzerine duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutulabilir (m.196/1).

Müdafi ve Katılma

Çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz sanıklar ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan yargılananlar için, istemleri aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2-3). Diğer sanıklar da barodan müdafi görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur ve suçtan zarar görenler ise ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (m.237/1). Katılan da reddedilen tanığını mahkemeye getirme hakkına sahiptir (m.178). Katılmanın sonuçları için davaya katılma ve müdahillik rehberine bakabilirsiniz.

İddianamenin Sınırları ve Ek Savunma

İddianame, yargılamanın konusunu belirler: hüküm ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında verilir (CMK m.225/1). Buna karşılık mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir (m.225/2). Bu iki kuralın birlikte sonucu şudur: mahkeme aynı fiili iddianamedekinden farklı bir suç olarak nitelendirebilir; ancak sanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip savunmasını yapabilecek hâle getirilmedikçe, iddianamedeki kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez (m.226/1). Cezanın artırılmasını gerektirecek hâller ilk defa duruşmada ortaya çıkarsa da aynı kural uygulanır ve istem üzerine ek savunma için süre verilir (m.226/2-3). İlk duruşmaya hazırlanırken bu nedenle yalnızca iddianamedeki nitelendirmeye değil, aynı fiilin hangi suçlar kapsamında değerlendirilebileceğine de bakılmalı ve savunma buna göre kurulmalıdır.

Yargılama Sonunda Hangi Kararlar Verilebilir?

İlk duruşmaya hazırlanırken dosyanın hangi sonuca gidebileceğini bilmek, savunma stratejisini belirler. Kanun, duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra verilecek hükümleri sayar (CMK m.223/1).

Tablonun ilk satırı savunma bakımından en önemli ayrımı içerir: beraat, suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması hâlinde de, işlendiğinin sabit olmaması hâlinde de verilir (CMK m.223/2-b, e). Savunma delillerinin toplanması isteği, çoğu zaman bu iki bentten birine ulaşmayı hedefler: alibi gibi deliller “işlenmediğinin sabit olmasına”, teşhisin güvenilirliğini sarsan deliller ise “işlendiğinin sabit olmamasına” hizmet eder. Mahkûmiyet ihtimali bulunan dosyalarda ise HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım gibi imkânlar için gerekli belgelerin baştan hazırlanması gerekir. Duruşmanın son aşaması için son söz sanığındır rehberine bakabilirsiniz.

Mağdur ve Katılan Bakımından Hazırlık

İlk duruşmaya hazırlık yalnızca sanık için değil, mağdur için de önemlidir. Kovuşturma evresinde mağdur ve şikâyetçinin duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, tutanak ve belgelerden örnek isteme ve tanıkların davetini isteme hakları vardır; belirli suçlarda vekili yoksa barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir ve davaya katılmış olmak koşuluyla davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir (CMK m.234/1-b). Mağdurun ilk duruşmada katılma talebinde bulunması, tanık ve delil taleplerini de bu sıfatla yapabilmesini ve hükme karşı kanun yoluna başvurabilmesini sağlar.

İlk Duruşmaya Hazırlık Listesi

1. İddianameyi okuyun: yüklenen suç, kanun maddeleri, suç tarihi, deliller ve istenen ceza.
2. Dosyayı inceleyin: iddianamedeki her delilin dosyada bulunup bulunmadığını kontrol edin.
3. Lehe delilleri belirleyin: tanık, kamera, HTS, banka ve kurum kayıtları.
4. Delil dilekçesini verin: olayları göstererek, duruşmadan en az beş gün önce.
5. Ret hâlinde tanığı getirin: ad ve adresi savcılığa makul sürede bildirin.
6. Usul eksikliklerini not edin: uzlaştırma, önödeme veya süre eksiklikleri.
7. Savunmayı planlayın: açıklama yapılacaksa kapsamı, yapılmayacaksa susma hakkı.
8. Belgeleri hazırlayın: kimlik, adres, iş ve sosyal durum belgeleri; olası HAGB veya erteleme için sicil kaydı.

Tablonun ve listenin son maddesi erken hazırlığın önemini gösterir: kişisel ve ekonomik durum ilk duruşmada sorulur ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme gibi imkânların değerlendirilmesinde bu bilgiler kullanılır. HAGB şartları için HAGB nedir rehberine bakabilirsiniz. İlk duruşmaya hazırlık, delil dilekçesi ve savunma için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• İddianame kabulünü mahkûmiyet sanmak: Kabul yalnızca davanın açıldığını gösterir.
• Beş günü kaçırmak: Talep duruşmada yapılabilir, ancak tanık çağrılamadığından yargılama uzar.
• Olay göstermeden tanık istemek: Hangi tanığın hangi olayı anlatacağı yazılmalıdır.
• Ret kararında durmak: Reddedilen tanık veya uzman duruşmaya getirilebilir.
• Kamera kaydını geç istemek: Kayıtlar silinebilir; talep hemen yapılmalıdır.
• Basit yargılama tebligatını gözden kaçırmak: İki haftalık yazılı savunma süresi kaçırılırsa duruşmasız hüküm kurulabilir.

Dilekçe Örneği: Savunma Delillerinin Toplanması İstemi (CMK m.177)

Aşağıdaki örnek, kasten yaralama iddiasıyla yargılanan ve olay saatinde başka bir yerde bulunduğunu ileri süren bir sanık adına, ilk duruşmadan en az beş gün önce verilmek üzere hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İddianame kabul edildi, ne anlama gelir?

Kamu davası açılmış ve kovuşturma evresi başlamıştır; şüpheli artık sanıktır (CMK m.175/1). Kabul, suçun sabit olduğu anlamına gelmez.

İddianame ne zaman kabul edilmiş sayılır?

Mahkeme iddianame ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde iade etmezse iddianame kabul edilmiş sayılır (CMK m.174/3).

İddianamenin kabulüne itiraz edebilir miyim?

Kanunda sanık için ayrı bir itiraz yolu yoktur; iade kararına karşı yalnızca savcı itiraz edebilir (CMK m.174/5). Eksiklikler duruşmada ve kanun yolunda ileri sürülür.

Tebligat ile duruşma arasında ne kadar süre olmalı?

Çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta süre bulunmalıdır (CMK m.176/4).

SMS ile gelen duruşma bilgisi tebligat sayılır mı?

İddianame bilgileri ve duruşma tarihi telefon veya e-postayla da bildirilir; ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu bildirim için uygulanmaz (CMK m.176/1).

Tanık dinletmek için ne yapmalıyım?

Tanığın hangi olayı anlatacağını göstererek dilekçenizi duruşma gününden en az beş gün önce mahkemeye vermelisiniz (CMK m.177/1).

Beş günü kaçırırsam ne olur?

Talep duruşmada da yapılabilir ve geç bildirildiği için reddedilemez (CMK m.207); ancak tanık çağrılamadığından duruşma ertelenir.

Tanık talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Tanığı veya uzman kişiyi duruşmaya kendiniz getirebilirsiniz ve bu kişiler dinlenir; ancak davayı uzatma amaçlı talepler reddedilir (CMK m.178).

Mahkeme delil talebini hangi hâllerde reddedebilir?

Delil kanuna aykırı elde edilmişse, ispat edilmek istenen olayın karara etkisi yoksa veya istem sadece davayı uzatmak amacıyla yapılmışsa (CMK m.206/2).

Avukatım dosyayı ne zaman inceleyebilir?

İddianamenin kabulünden itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altındaki delilleri kısıtlama olmadan inceleyebilir ve örnek alabilir (CMK m.153/4).

Basit yargılama nedir?

Asliye ceza mahkemesinin, iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda duruşma günü belirlemeden önce karar verebildiği, iki haftalık yazılı savunmayla duruşmasız yürüyen usuldür; mahkûmiyette ceza dörtte bir indirilir (CMK m.251).

İlk duruşmaya gitmezsem ne olur?

Geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK m.193/1); belirli hâllerde dava yokluğunuzda da bitirilebilir (m.193/2).

İlk duruşmada ne sorulur?

Kimliğiniz, kişisel ve ekonomik durumunuz sorulur; iddianame anlatılır, haklarınız bildirilir ve açıklama yapmaya hazırsanız sorgunuz yapılır (CMK m.191/3).

Mağdur ne zaman davaya katılabilir?

İlk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar (CMK m.237/1).

Tutukluysam ilk duruşmada tahliye istenebilir mi?

Evet. Mahkeme tutukluluğun devamının gerekip gerekmediğine her oturumda resen karar verir (CMK m.108/3); tahliye talebi ve adli kontrol önerisi ilk duruşmada somut delillerle sunulmalıdır.

Beraat kararı hangi hâllerde verilir?

Fiil suç değilse, sanık tarafından işlenmediği sabitse, kast veya taksir yoksa, hukuka uygunluk nedeni varsa veya suçun sanık tarafından işlendiği sabit değilse (CMK m.223/2).

Mahkeme suçun niteliğini değiştirebilir mi?

Evet; mahkeme fiilin nitelendirilmesinde bağlı değildir (CMK m.225/2). Ancak nitelik değişikliği önceden bildirilip ek savunma imkânı verilmeden farklı bir kanun hükmünden mahkûmiyet kurulamaz (m.226).

İddianamede lehime olan hususlar yazılmamışsa ne olur?

Kanun iddianamenin sonuç kısmında şüphelinin lehine olan hususların da ileri sürülmesini ister (CMK m.170/5); bu eksiklik savunmada ileri sürülebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.