Fon Soruşturmasında Etkin Pişmanlık 2026 (TCK m.168): Şüphelinin Zararı Gidermesi Mağdura Ödeme mi? Kısmi Ödemede Rıza, Faiz Şartı, Reddetme Hakkı, Hukuk Davasına Etkisi, SPKn m.107/3 ve m.110/3 Farkı, 7589 Sayılı Kanunun Geçiş Hükmü

Fon soruşturmasında şüphelilerden biri zararı ödemeyi teklif ettiğinde mağdur yatırımcının önünde iki ayrı hesap vardır: ceza dosyasındaki etkin pişmanlık ve kendi tazminat alacağı. TCK m.168, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi malvarlığı suçlarında failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesine ceza indirimi bağlar: kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine, kovuşturmada hükümden önce yarısına kadarı indirilir. Zararın tamamı ödenirse mağdurun rızası aranmaz; mağdurun ödemeyi kabul etmemesi sanık aleyhine yorumlanamaz. Kısmi ödemede ise etkin pişmanlık ancak mağdurun rızasıyla uygulanır (m.168/4). Yargıtay’a göre etkin pişmanlık için faizin ödenmesi şart değildir; bu nedenle ceza dosyasında tam sayılan bir anapara ödemesi, mağdurun tazminat alacağı bakımından kısmi kalabilir. Piyasa dolandırıcılığında etkin pişmanlık ödemesi mağdura değil Hazineye yapılır (SPKn m.107/3). Mağdura yapılan her ödeme ise tazminat alacağından düşer ve aynı zarardan sorumlu diğer kişilerin borcunu da azaltır. Bu yazıda ödeme teklifinde mağdurun seçeneklerini, zarar hesabını, rıza beyanının kapsamını, ödemenin hukuk davasına etkisini, uzlaştırma, HAGB ve el konulan değerlerle ilişkisini ve 7589 sayılı Kanunla getirilen dar kapsamlı geçiş hükmünü örnek beyanlarla anlatıyoruz.

Etkin Pişmanlık Nedir? TCK m.168’in Mağdur Açısından Anlamı

Kısa cevap: Etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin zararı gidermesine ceza indirimi bağlayan bir kurumdur. TCK m.168 dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, mala zarar verme, hileli iflas ve taksirli iflas suçlarında, yağmada ise daha düşük oranlarla (m.168/3) uygulanır. Kurum sanığın cezasına ilişkindir; ancak ödeme mağdura yapıldığından, mağdurun kararları sonucu doğrudan etkiler. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, maddenin tazminden çok pişmanlık esasını öne çıkardığını vurgular.

Maddenin birinci fıkrasının metni şöyledir: “Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.” Kovuşturma evresi iddianamenin kabulüyle başlar (CMK m.175/1); bu nedenle indirim oranı bakımından ödemenin iddianamenin kabulünden önce mi sonra mı yapıldığı belirleyicidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 02.04.2019 tarihli ve E.2017/17-969, K.2019/274 sayılı kararında, soruşturma evresinde yapılan giderimde indirimin yarıdan fazla belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir; aksi hâlde erken ödeme ile geç ödeme arasındaki fark ortadan kalkar. Aynı kararda maddenin tazminden çok pişmanlık esasını öne çıkardığı vurgulanmıştır. Sanık açısından kurumun ayrıntıları zararı gidersem ceza azalır mı yazımızda anlatıldı; bu yazı mağdurun bakış açısına odaklanır.

Hukukçular Evi Ankara Bu Süreçte Mağdura Ne Yapar?

Bir ödeme teklifine verilecek cevap, hem ceza dosyasındaki sonucu hem de tazminat alacağını belirler. Hukukçular Evi Ankara bu süreçte mağdur yatırımcılara aşağıdaki işlerde destek verir.

Hangi Suçta, Kime Ödenir? TCK m.168, SPKn m.107/3 ve m.110/3

Kısa cevap: Fon soruşturmalarında aynı olgular dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma veya piyasa dolandırıcılığı olarak nitelendirilebilir. Etkin pişmanlık ödemesinin mağdura mı Hazineye mi yapılacağı bu nitelendirmeye bağlıdır. Dolandırıcılıkta ve güveni kötüye kullanmada ödeme mağdura yapılır; işlem bazlı piyasa dolandırıcılığında ise elde edilen menfaatin iki katı Hazineye ödenir ve bu ödeme mağdurun zararını karşılamaz.

Bu ayrım mağdur açısından iki sonuç doğurur. Birincisi, piyasa dolandırıcılığı isnadında şüphelinin etkin pişmanlık kapsamında yaptığı ödeme, mağdurun alacağını azaltmaz; mağdur zararını genel hükümlere göre ayrıca istemelidir. Bu rejim manipülasyonda etkin pişmanlık (SPKn m.107/3) yazımızda anlatıldı. İkincisi, dolandırıcılıkta ödeme mağdura yapıldığından, binlerce yatırımcının bulunduğu bir dosyada şüphelinin yalnızca bazı mağdurlara ödeme yapması mümkündür. Görüşümüze göre her mağdura karşı ayrı suç oluştuğu kabul edilen dosyalarda bu ödeme ancak o mağdurlara karşı suçlar bakımından sonuç doğurur; fiillerin zincirleme suç (TCK m.43) olarak nitelendirildiği dosyalarda ise kısmi giderimin nasıl değerlendirileceği ayrıca tartışılır. Her iki durumda da ödeme almayan mağdurun tazminat alacağı olduğu gibi devam eder. Nitelendirme tartışmasının ayrıntıları fon yöneticisi: dolandırıcılık mı, piyasa dolandırıcılığı mı yazımızda, SPKn m.110/3 kapsamındaki iade ise fon varlığı ilişkili şirketlere aktarıldı iddiası yazımızda ele alındı.

Ödeme Teklifi Hangi Aşamada Gelir, Mağdura Ne Sorulur?

Kısa cevap: Ödeme teklifi soruşturmada savcılık aracılığıyla, doğrudan şüpheliden veya avukatından gelebilir; kovuşturmada ise mahkeme, kısmi giderimde mağdura etkin pişmanlığa rıza gösterip göstermediğini sorar. İndirim oranı ödemenin iddianamenin kabulünden önce mi sonra mı yapıldığına göre değişir; ilk derece mahkemesinin hükmünden sonra yapılan ödeme ise, yeniden yargılama yapılan hâller dışında, kural olarak TCK m.168 kapsamında değildir.

Yargıtay uygulamasında kısmi giderimde mağdura rıza gösterip göstermediğinin sorulması gerekir; rıza varsayılmaz. Görüşümüze göre bu nedenle mağdur, duruşmaya katılamayacaksa rıza veya ret beyanını dilekçeyle dosyaya sunmalı; duruşmada beyanda bulunuyorsa da tutanağa “kısmi ödemeye rıza göstermiyorum, ödemeyi alacağıma mahsuben kabul ediyorum” gibi açık bir ifadenin geçmesini sağlamalıdır. Belirsiz bir beyan, sonradan hem ceza dosyasında hem tazminat davasında farklı yorumlara yol açabilir.

Şüpheli Ödeme Teklif Ettiğinde: Mağdurun Dört Seçeneği

Kısa cevap: Mağdurun rızası yalnızca kısmi ödemede aranır. Zararın tamamı ödenmek isteniyorsa mağdurun ödemeyi kabul etmemesi sanık aleyhine yorumlanmaz; mahkeme bir ödeme imkânı tanıyarak etkin pişmanlığın şartlarını değerlendirir. Kısmi ödemede ise mağdur, etkin pişmanlığa rıza göstermeden de ödemeyi alacağına mahsuben kabul edebilir. Aşağıdaki değerlendirmeler görüşümüzdür.

Mağdur ödemeyi kabul etmezse. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 09.02.2016 tarihli ve E.2013/15-735, K.2016/55 sayılı kararında, mağdurun iade veya tazmini kabul etmemesinin sanık aleyhine yorumlanmaması gerektiğini; zararın miktarı ve hangi aşamada karşılanmak istendiği tespit edilerek bir ödeme noktası belirlenmesi ve sanığa zararı giderme imkânı sunulması gerektiğini kabul etmiştir. Aynı kararda, zararın tamamının giderilmesi veya giderilmek istenmesi hâlinde mağdurun rızasının aranmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle tam ödeme teklifini reddetmek, mağdura ceza dosyasında bir üstünlük sağlamaz; mağdurun asıl etkisi, tutarın gerçekten zararın tamamı olup olmadığı konusundadır.

Borçlar hukuku açısından ret. Borcun tamamı belli ve muaccel ise alacaklı kısmen ifayı reddedebilir (TBK m.84). Ancak aşağıda görüleceği gibi Yargıtay, etkin pişmanlık için faizin ödenmesini aramadığından, ceza dosyasında “tam” sayılan bir anapara ödemesi, hukuk alacağı bakımından kısmi bir ödeme olabilir. Görüşümüze göre böyle bir durumda ödemeyi reddetmek etkin pişmanlığı engellemez, yalnızca mağdurun parasına geç kavuşmasına yol açar; ödemeyi almak ve faiz ile diğer kalemleri beyanda açıkça saklı tutmak çoğu durumda daha yararlıdır.

Zarar Nasıl Hesaplanır? Tasfiye Ödemeleri, Faiz ve Değer Kaybı

Kısa cevap: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre etkin pişmanlık için uğranılan zararın tazmini yeterlidir; munzam zarar niteliğindeki faizin ödenmesi koşul değildir (YCGK, 12.04.2011, E.2011/11-45, K.2011/44). Bu nedenle ceza dosyasında “tam” sayılan bir anapara ödemesi, mağdurun hukuk alacağı bakımından kısmi bir ödeme olabilir. Faiz, masraf ve değer kaybı tazminat davasında ayrıca istenir.

Anapara ödemesi hukuk alacağından nasıl düşülür? Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir (TBK m.100/1). Haksız fiilden doğan tazminat alacağında faizin zarar tarihinden işletilmesi yerleşik uygulamadır. Görüşümüze göre bu nedenle yıllar sonra yapılan nominal bir ödeme, hukuk alacağı bakımından önce işlemiş faize ve giderlere mahsup edilebilir; anaparadan kalan kısım da tazminat davasında istenir. Mağdurun beyanında “ödemenin anaparaya değil, işlemiş faiz ve giderlere öncelikle mahsup edildiğini” ve kalan hakların saklı olduğunu yazması, bu hesabı korur.

Ceza mahkemesinin etkin pişmanlık değerlendirmesinde esas aldığı zarar tutarı, tazminat davasında hukuk hâkimini bağlamaz: ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74/2). Görüşümüze göre yine de mağdur, ceza dosyasında kabul edilecek bir tutarın tazminat davasında aleyhine kullanılmaması için beyanında ödemenin hangi kalemleri karşıladığını ve hangi kalemlerin saklı olduğunu açıkça yazmalıdır. Tazminat davasında zarar kalemlerinin nasıl kurulacağı fon zararı tazminat davası dilekçesi yazımızda anlatıldı.

Kısmi Ödemede Rıza (TCK m.168/4): Rıza Neyi Kapsar, Neyi Kapsamaz?

Kısa cevap: Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde etkin pişmanlık ancak mağdurun rızasıyla uygulanır (TCK m.168/4). Yargıtay uygulamasında rızanın açıkça gösterilmesi aranır; mağdurun sessiz kalması rıza sayılmaz. Görüşümüze göre rıza, etkin pişmanlığın uygulanmasına verilen bir onaydır; kalan alacaktan vazgeçme anlamına gelmesi için bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir.

Ödemeyi Kim Yapabilir? Aile, Şirket, Üçüncü Kişi ve İcra Yoluyla Tahsil

Kısa cevap: Kanun, failin “bizzat pişmanlık göstererek” zararı gidermesini arar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, sanığın iradesi dışında üçüncü kişilerce karşılanan zararın etkin pişmanlık sayılmayacağını kabul eder; buna karşılık sanığın bilgisi ve iradesiyle yakınlarının yaptığı ödemeler uygulamada etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilmektedir. İcra yoluyla zorla tahsil edilen tutar ise pişmanlık iradesi taşımadığından etkin pişmanlık sağlamaz. Mağdur açısından ise her ödeme, kimden gelirse gelsin, alacaktan düşer.

Birden fazla şüphelinin bulunduğu dosyalarda Yargıtay Ceza Genel Kurulu, faillerden biri zararı giderdiğinde diğer suç ortaklarının da etkin pişmanlıktan yararlanabileceğini, ancak bunun için en azından pişmanlıklarını veya iade ve tazmine rızalarını ortaya koyan söz veya davranışlarda bulunmaları ve karşı bir duruş sergilememeleri gerektiğini kabul etmiştir (YCGK, 13.06.2017, E.2017/654, K.2017/333). Buna göre başka bir şüphelinin ödemesi, pişmanlığını göstermeyen şüpheliye kendiliğinden indirim sağlamaz. Görüşümüze göre mağdur, birden fazla kişiden ödeme alıyorsa her ödemenin kim tarafından ve hangi zarar için yapıldığını beyanında ayrı ayrı göstermelidir; bu, hem ceza dosyasında her sanık bakımından doğru değerlendirme yapılmasını hem de tazminat davasında mahsup hesabını kolaylaştırır.

Ödemenin Tazminat Davasına Etkisi: Mahsup, Müteselsil Sorumlular ve İbra

Kısa cevap: Etkin pişmanlık ödemesi, ceza hukukunda bir indirim sebebi; borçlar hukukunda ise bir ödemedir. Alınan tutar tazminat alacağından düşer ve aynı zarardan müteselsilen sorumlu diğer kişileri de ödenen oranda borçtan kurtarır (TBK m.166/1). Mağdur, beyanında ayrıca ibra vermedikçe kalan zararını hukuk davasında isteyebilir.

Fon zararında şüpheli yöneticilerin yanında, somut olgulara göre satış kuruluşu ve kurucu portföy yönetim şirketi de hukuki olarak sorumlu tutulabilir. Görüşümüze göre bir yöneticiden alınan ödeme, bankaya veya kurucuya karşı açılacak davada da mahsup edilir; bu nedenle ödeme belgelerinin ve beyanların davada eksiksiz sunulması, çifte tahsil itirazını baştan önler. Birden çok sorumlu hâlinde ibranın etkisi arabuluculuk anlaşma belgesi ve ibra etkisi yazımızda sayısal örnekle, müteselsil sorumluluğun temeli banka personeli fon sattı: müteselsil sorumluluk yazımızda anlatıldı. Ceza dosyasında katılma talebi suçtan zarar gören ve katılma dilekçesi yazımızda yer alıyor.

Uzlaştırma, HAGB ve Erteleme: Zararın Giderilmesinin Diğer Sonuçları

Kısa cevap: Zararın giderilmesi yalnızca etkin pişmanlık bakımından önemli değildir. Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır; hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi ve seçenek yaptırımlar da zararın giderilmesine bağlanabilir. Mağdur açısından bu kurumların her biri, ödemenin zamanını ve biçimini etkiler.

Uzlaştırmada mağdurun rızası belirleyicidir ve uzlaşma, tazminat hakkını da sınırlar; bu nedenle uzlaşma teklifinde kabul edilen edimin zararın tamamını karşılayıp karşılamadığı ayrıca hesaplanmalıdır. Uzlaştırmanın kapsamı uzlaştırma nedir yazımızda, HAGB şartları ve 7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler HAGB nedir yazımızda anlatıldı. Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçmenin sonuçları için şikâyetten vazgeçme yazımıza bakılabilir.

El Konulan Malvarlığı ve Müsadere: Önce Mağdur

Kısa cevap: Suçtan elde edilen maddi menfaatin müsaderesine karar verilebilmesi için bu menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir (TCK m.55/1). Bu kural, el konulan değerlerin önce mağdur için korunmasını sağlar. Görüşümüze göre mağdurun dosyada suçtan zarar gören olarak kayıtlı olması ve zararını belgelemesi, uygulamada bu korumadan yararlanmayı büyük ölçüde kolaylaştırır.

CMK m.128 kapsamında hesaplara, paylara ve taşınmazlara el koyma, maddede sayılan katalog suçlarla sınırlıdır; katalogda güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık bulunur, piyasa dolandırıcılığı bulunmaz. Görüşümüze göre şüpheli, el konulmuş bir hesaptan mağdura ödeme yapmak istiyorsa bunun için kararı veren mercinin izni gerekir; mağdur da bu tür bir ödemenin kendi hesabına yapılmasını dosyaya dilekçeyle talep edebilir. Tedbirin sürdürülmesi ve suç gelirlerinin tespiti için yapılacak başvuru savcılığa tedbirin devamı talep dilekçesi yazımızda yer alıyor.

Kesinleşmiş Dosyalar ve 7589 Sayılı Kanun: Geçiş Hükmü Kimleri Kapsar?

Kısa cevap: Hüküm kesinleştikten sonra yapılan ödeme kural olarak etkin pişmanlık sağlamaz. 16.07.2026 tarihinde kabul edilip 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 7589 sayılı Kanunla getirilen geçiş hükmü bu kurala dar bir istisna getirir: istisna, yalnızca aynı Kanunla TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkranın uygulanacağı, yani dolandırıcılığa iştiraki ödeme aracını veya hesap kullanımını sağlayan bilgi ya da araçları başkasına vermekle sınırlı kalan hükümlüler içindir. Görüşümüze göre fon yöneticileri hakkında kesinleşmiş dolandırıcılık hükümleri bu kapsama genellikle girmez.

Görüşümüze göre, geçiş hükmü tam giderimi aradığı ve yalnızca TCK m.168/2’ye yollama yaptığı için, bu hüküm kapsamında kısmi ödemeye rıza göstermenin bir karşılığı yoktur. Görüşümüze göre bu kapsamdaki bir hükümlüden ödeme teklifi alan mağdur, teklifi hükümdeki zarar tutarıyla ve kendi hesabıyla karşılaştırmalı; eksik bir ödemeyi ancak alacağına mahsuben kabul etmelidir. Geçiş hükmünün kapsamı dışında kalan kesinleşmiş dosyalarda ise mağdur, alacağını hukuk yolu ve icra takibiyle izler; hükümlünün bu aşamada yapacağı ödeme etkin pişmanlık sağlamaz ancak alacaktan düşer.

Mağdurun Zarar Hesabı ve Ödeme Beyanı

Ödeme teklifinin gündeme geldiği her aşamada mağdurun zarar hesabını ve alınan ödemeleri dosyaya sunması, tutar uyuşmazlığını baştan sınırlar. Aşağıdaki metin, tam ödeme alındığında veya ödeme teklifi yapıldığında kullanılabilir.

Beyanın dosyaya ek beyan dilekçesi olarak sunulması ve delil listesiyle desteklenmesi savcılığa ek beyan ve delil sunma dilekçesi yazımızda, ifadede zarar anlatımının kurgusu ise fon soruşturmasında mağdur olarak ifadeye çağrıldım yazımızda anlatıldı.

Uygulamadan Senaryolar

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Şüphelinin etkin pişmanlık ödemesi bana mı yapılır?

Dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi TCK m.168 kapsamındaki suçlarda evet; zarar mağdura aynen geri verilir veya tazmin edilir. İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında ise ödeme Hazineye yapılır (SPKn m.107/3).

Etkin pişmanlık indirimi ne kadardır?

Kovuşturma başlamadan önce zararın tamamen giderilmesinde cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce yarısına kadarı indirilir (TCK m.168/1-2).

Kovuşturma ne zaman başlar?

İddianamenin kabulüyle (CMK m.175/1). Bu nedenle en yüksek indirim için ödemenin iddianame kabul edilmeden önce yapılması gerekir.

Tam ödemeyi reddedersem ne olur?

Zararın tamamı ödenmek isteniyorsa mağdurun rızası aranmaz; mağdurun kabul etmemesi sanık aleyhine yorumlanmaz ve mahkeme sanığa ödeme imkânı sunar (YCGK, 09.02.2016, E.2013/15-735, K.2016/55).

Kısmi ödemede benim rızam neden önemli?

Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde etkin pişmanlık ancak mağdurun rızasıyla uygulanır (TCK m.168/4).

Sessiz kalırsam rıza göstermiş sayılır mıyım?

Hayır. Yargıtay uygulamasında rızanın açıkça gösterilmesi aranır.

Kısmi ödemeye rıza gösterirsem kalan alacağım yanar mı?

Görüşümüze göre rıza, etkin pişmanlığın uygulanmasına onaydır; kalan alacaktan açıkça vazgeçilmedikçe tazminat hakkı devam eder. Bu nedenle beyanda haklar ayrıca saklı tutulmalıdır.

Ödemeyi rıza göstermeden alabilir miyim?

Görüşümüze göre evet; ödeme alacağa mahsuben kabul edilip TCK m.168/4 kapsamında rıza gösterilmediği açıkça yazılabilir. Bu durumda etkin pişmanlık uygulanmaz, ödeme takdiri indirimde değerlendirilebilir.

Piyasa dolandırıcılığında Hazineye yapılan ödeme zararımı karşılar mı?

Hayır. SPKn m.107/3’teki ödeme Hazineye yapılır; mağdur zararını genel hükümlere göre ayrıca istemelidir.

SPKn m.110/3’teki iade kime yapılır?

(b) ve (c) bentlerinde aktarılan tutarın kanuni faiziyle iadesi ve bunun iki katının Hazineye ödenmesi gerekir; iade fona yapıldığından yatırımcıya fon üzerinden yansıyabilir.

Şüphelinin ailesi ödeme yaparsa etkin pişmanlık uygulanır mı?

Sanığın bilgisi ve iradesiyle yakınlarının yaptığı ödemeler uygulamada etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilir; sanığın iradesi dışındaki üçüncü kişi ödemeleri ise etkin pişmanlık sayılmaz (YCGK, 02.04.2019, E.2017/17-969, K.2019/274).

İcra yoluyla tahsil ettiğim para etkin pişmanlık sayılır mı?

Hayır. Zorla tahsil edilen tutar pişmanlık iradesi taşımaz; ancak alacağınızdan düşer.

Tasfiye ödemeleri etkin pişmanlık sayılır mı?

Görüşümüze göre hayır; ödeme failin değil, fonun tasfiye bakiyesidir. Görüşümüze göre bu ödemeler zarar hesabında dikkate alınır.

Zarar hesabında tasfiye ödemeleri düşülür mü?

Görüşümüze göre gerçekleşen tasfiye ödemeleri zarardan düşülerek net zarar gösterilmeli; henüz alınmamış ödemeler için haklar saklı tutulmalıdır.

Faiz ve değer kaybı etkin pişmanlık hesabına girer mi?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre etkin pişmanlık için zararın tazmini yeterlidir; munzam zarar niteliğindeki faizin ödenmesi koşul değildir (12.04.2011, E.2011/11-45, K.2011/44). Faiz ve değer kaybı tazminat davasında ayrıca istenir.

Şüpheliden aldığım ödeme bankaya karşı davamı etkiler mi?

Evet. Ödenen tutar zarardan düşer ve aynı zarardan müteselsilen sorumlu diğer kişileri ödenen oranda borçtan kurtarır (TBK m.166/1).

Ceza mahkemesinin kabul ettiği zarar tutarı hukuk mahkemesini bağlar mı?

Hayır. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74/2).

Tazminat davasında hangi zamanaşımı uygulanır?

Tazminat istemi, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır (TBK m.72/1).

Dolandırıcılıkta uzlaştırma mümkün mü?

Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli dolandırıcılık ve sermaye piyasası suçları kapsam dışındadır (CMK m.253). Uzlaşma anında tespit edilebilen zararlar için ayrıca tazminat davası açılamaz.

HAGB için zararın giderilmesi şart mı?

Evet (CMK m.231/6-c). Zarar derhâl giderilemiyorsa, denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m.231).

El konulan paralardan zararım ödenebilir mi?

Suçtan elde edilen menfaatin müsaderesi için bu menfaatin mağdura iade edilememesi gerekir (TCK m.55/1). Görüşümüze göre mağdur, zararını belgeleyip el konulan değerlerden iade talep etmelidir.

Birden fazla şüpheli varsa biri ödeyince diğerleri de indirim alır mı?

Kendiliğinden almaz. Diğer suç ortakları, ancak pişmanlıklarını veya iade ve tazmine rızalarını ortaya koyan söz veya davranışlarda bulunmuş ve karşı bir duruş sergilememişlerse yararlanır (YCGK, 13.06.2017, E.2017/654, K.2017/333).

Kesinleşmiş dolandırıcılık dosyasında ödeme etkin pişmanlık sağlar mı?

Kural olarak hayır. 7589 sayılı Kanunun geçiş hükmü yalnızca, dosyası infaz aşamasında olan, hakkında TCK m.168 daha önce uygulanmamış ve TCK m.158/4’ün uygulanacağı, yani iştiraki ödeme aracını veya hesap kullanımını sağlayan bilgi ya da araçları vermekle sınırlı kalan hükümlüleri kapsar; bunlar ihtardan itibaren altı ay içinde zararı tamamen giderirse TCK m.168/2’den yararlanabilir. Her durumda yapılan ödeme alacaktan düşer.

Şikâyetimden vazgeçersem dava düşer mi?

Yalnızca şikâyete bağlı suçlarda (TCK m.73/4). Basit güveni kötüye kullanma (TCK m.155/1) şikâyete bağlıdır; nitelikli güveni kötüye kullanma (m.155/2: meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare yetkisi nedeniyle tevdi), dolandırıcılık (TCK m.157-158) ve sermaye piyasası suçları şikâyete bağlı değildir.

Ödemeyi nasıl belgelemeliyim?

Ödemenin banka havalesiyle, açıklamada dosya numarası yazılarak yapılması ve alınan tutarın kapsamını gösteren imzalı beyanın dosyaya sunulması önerimizdir.

İlgili Rehberler

• Manipülasyonda etkin pişmanlık (SPKn m.107/3)
• Zararı gidersem ceza azalır mı? Etkin pişmanlık
• Fon yöneticisi: dolandırıcılık mı, piyasa dolandırıcılığı mı?
• Fon mağduru savcılığa şikâyet dilekçesi örneği
• Fon soruşturmasına mağdur beyanı ve katılma dilekçesi
• Savcılığa tedbirin devamı talep dilekçesi
• SPK suç duyurusu: şüpheli rehberi
• Banka ibra veya uzlaşma metni imzalatmak istiyor
• Fon zararı tazminat davası dilekçesi örneği
• Fon Krizi Gündemi
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi