Fon Soruşturmasında Mağdurun Ek Beyan ve Delil Sunma Dilekçesi Örneği 2026 — CMK m.234/1-a, m.160, m.153 ve m.172/2; Ses Kaydı, Ekran Görüntüsü, Dosya İnceleme, Gizlilik (TCK m.133, m.285)

Fon soruşturmasında şikâyetçi olan ya da suçtan zarar gören olarak dosyaya kaydolan yatırımcı ve şirket, soruşturma sürerken yeni olgu ve delil sunabilir. Savcılıktan kendi elinde olmayan kayıtların toplanmasını, soruşturmanın gizliliğini ve amacını bozmamak koşuluyla belge örneği verilmesini isteyebilir; vekili aracılığıyla dosyayı da inceletebilir (CMK m.234/1-a, m.153/5). Savcı zaten şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Mağdurun katkısı, savcılığın kendiliğinden ulaşamayacağı bilgileri dosyaya getirmektir: temsilcinin yazışmaları, sözlü vaatler, pazarlama biçimi, aynı yönlendirmeye maruz kalan diğer yatırımcılar. Ancak her delil işe yaramaz. Kanuna aykırı elde edilen delil kabul edilmez (Anayasa m.38/6; CMK m.206/2-a, m.217/2). İzinsiz ses kaydı ayrıca suç oluşturabilir (TCK m.133). Başkalarının kişisel verileri ve soruşturma bilgileri dikkatsizce paylaşılırsa TCK m.136 ve m.285 gündeme gelir. Bu yazı; ek beyanın ne zaman ve nereye verileceğini, hangi delillerin nasıl sunulacağını, ses kaydı ve ekran görüntüsünün hukuka uygunluk sınırını, savcılıktan celbi istenecek kayıtları, dosya inceleme hakkını ve kısıtlama kararını, soruşturma yapılmasına yer olmadığı ve kovuşturmaya yer olmadığı kararlarından sonra yeni delille yapılacakları anlatır. Bireysel ek beyan, şirket adına delil toplanması ve kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra yeni delil dilekçesi örneklerini verir.

Ek Beyan Dilekçesi Nedir, Ne Zaman Verilir?

Kısa cevap: Ek beyan dilekçesi, daha önce yapılmış bir şikâyete veya suçtan zarar gören beyanına yeni olgu, belge veya tanık eklemek için verilir. Kanunda ayrı bir adı yoktur; dayanağı mağdurun delillerin toplanmasını isteme hakkıdır (CMK m.234/1-a-1). Soruşturma sürdüğü sürece verilebilir ve soruşturma numarasına atıf yapmalıdır.

Ceza Muhakemesi Kanunu, şikâyetten sonra mağdurun dosyaya ne zaman ve hangi biçimde katkı sunacağını ayrıca düzenlemez. Buna karşın m.234/1-a, soruşturma evresinde mağdur ile şikâyetçiye beş hak tanır: delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla savcıdan belge örneği isteme, belirli durumlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme, m.153’e uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve el konulan eşyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz. Ek beyan dilekçesi bu hakların ilk ikisini birlikte kullanmanın pratik aracıdır: yeni bilgi sunulur, eldeki belgeler eklenir ve mağdurun ulaşamadığı kayıtların toplanması istenir.

Ek beyan üç durumda özellikle gereklidir. Birincisi, ilk şikâyet aceleyle ve genel ifadelerle yapılmışsa: CMK m.158/6, herhangi bir delile dayanmayan, soyut ve genel nitelikte olduğu açıkça belli olan ihbar ve şikâyetler hakkında soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verileceğini düzenler. Genel bir şikâyet somut olgularla zamanında desteklenirse bu risk azalır. İkincisi, şikâyetten sonra yeni belgeler elde edilmişse: dağıtıcı kuruluşa yapılan KVKK başvurusunun cevabı, bankadan gelen hesap dökümü veya bir temsilcinin eski mesajları. Üçüncüsü, soruşturmanın seyrinde yeni bir durum ortaya çıkmışsa: örneğin şüphelilerin malvarlığına ilişkin bir bilgi veya yönlendirmenin sistemli olduğunu gösteren başka yatırımcılar.

Fon soruşturması bakımından dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Basına yansıyan haberlere göre Başsavcılık, Merkezi Kayıt Kuruluşundan fonların yatırımcı bazlı hareketlerini ve pay bakiyelerini istemiştir. Yani kimin ne zaman fona girip çıktığı savcılığın elindedir. Mağdurun ek beyanında bu verileri tekrar etmek yerine savcılığın bu yolla ulaşamayacağı bilgilere odaklanmak gerekir: fonun size nasıl önerildiği, hangi getiri veya güvence vaadinde bulunulduğu, riskin nasıl anlatıldığı, uygunluk testinin yapılıp yapılmadığı, aynı temsilcinin başka kimleri yönlendirdiği. Bu bilgiler hem suçun niteliğinin belirlenmesinde hem de yatırımcının suçtan zarar gören sıfatının kurulmasında önemlidir.

Ek beyan dilekçesi soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına verilir. Basına yansıyan açıklamalara göre fon soruşturması İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülmektedir. İstanbul dışında oturan yatırımcı dilekçesini yerleşim yerindeki başsavcılığa verip ilgili soruşturma dosyasına gönderilmesini isteyebilir; bu durumda dilekçenin başlığında asıl muhatap ve soruşturma numarası açıkça yazılmalıdır. Soruşturma numarasını bilmiyorsanız, ilk şikâyetinizin tarihini, verildiği yeri ve evrak kayıt numarasını yazın. Dosya bir birleştirme veya yetkisizlik kararıyla başka bir büroya ya da başsavcılığa gönderilmişse, ek beyanın doğru dosyaya ulaşması bu bilgilere bağlıdır.

Savcılığın Delil Toplama Yükümlülüğü ve Mağdurun Delil İsteme Hakkı

Kısa cevap: Savcı şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2) ve bu amaçla her türlü araştırmayı yapabilir (m.161/1). Mağdur delil toplanmasını isteyebilir; ancak savcı bu talebi yerinde görmezse kanunda ayrı bir itiraz yolu düzenlenmemiştir. Bu nedenle talep gerekçeli ve somut olmalı, gerekirse kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazda yeniden ileri sürülmelidir.

CMK m.160/2, Cumhuriyet savcısının maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığıyla şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlü olduğunu düzenler. m.161/1 savcıya her türlü araştırmayı yapma yetkisi verir. Kamu kurum ve kuruluşlarından istenen bilgilerin on gün içinde gönderilmesi zorunludur (m.332/1). Uzmanlık gerektiren konularda bilirkişi incelemesi yaptırılabilir (m.63). Mağdurun delil toplanmasını isteme hakkı (m.234/1-a-1) bu yükümlülüğün karşılığıdır: savcının neyi, nerede arayacağını gösterir.

Talebin etkili olması için üç unsur gerekir. Birincisi, kaydın ne olduğu: “bütün belgeler” değil, “[tarih aralığında] dağıtıcı kuruluşun müşteri temsilcisi ile yaptığım telefon görüşmelerinin ses kayıtları”. İkincisi, kaydın kimde olduğu: kurumun unvanı, mümkünse birimi. Üçüncüsü, kaydın neyi ispata yarayacağı: fon payının size hangi bilgilendirmeyle satıldığı ya da belirli bir vaadin yapılıp yapılmadığı. Bu üç unsuru içeren bir talep, savcının dosyada yararlılığını değerlendirmesini kolaylaştırır. Genel bir “gerekli araştırmaların yapılması” talebi ise dosyaya bir şey katmaz.

Savcı talebi yerinde görmezse ne olur? Kanunda, savcının delil toplama talebini reddetmesine karşı ayrı ve doğrudan bir kanun yolu düzenlenmemiştir. Talep reddedilmiş veya cevapsız kalmışsa, soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlandığında itiraz dilekçesinde bu eksiklik ileri sürülür. m.173/2, itiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olayların ve delillerin belirtilmesini ister; m.173/3 ise sulh ceza hâkimliğinin gerektiğinde soruşturmanın genişletilmesini isteyebileceğini düzenler. Soruşturma sırasında yazılı olarak yapılmış, somut ve gerekçeli bir delil toplama talebi bu aşamada güçlü bir dayanaktır: toplanmayan delilin önemi zaten dosyada gösterilmiştir.

Sermaye piyasası suçları bakımından ayrıca bir özellik vardır. SPKn’de tanımlanan suçlarda, örneğin piyasa dolandırıcılığında (m.107) veya güveni kötüye kullanmada (m.110), soruşturma açılması Kurulun yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115/1). Kurul, bültenlerinde fon krizine bağlı bazı pay işlemleri nedeniyle çok sayıda kişi hakkında suç duyurusunda bulunduğunu açıklamıştır; basına yansıyan haberlere göre Başsavcılığa ayrıca yazılı görüş de iletmiştir. Mağdurun ek beyanı bu suçlar bakımından da değerlendirilir; ancak Kurulun elindeki denetim raporları ve inceleme sonuçlarının da dosyaya gelmesi için savcılıktan bu kayıtları istemesi talep edilebilir. Kurulun ayrıca kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz yetkisi vardır (m.115/4). Tasfiye satışlarına ilişkin olgular ise Kurula ayrıca ihbar edilebilir; bunun yolu tasfiyede değerinin altında satış için SPK’ya ihbar dilekçesi yazımızda anlatıldı.

Hangi Deliller Sunulabilir ve Nasıl?

Kısa cevap: Ceza muhakemesinde delil serbestisi geçerlidir; hukuka uygun elde edilmiş her türlü delil sunulabilir (CMK m.217/2). En değerli deliller, savcılığın başka yoldan ulaşamayacağı yazışmalar, sözlü vaatlerin kaydı ve tanıklardır. Dijital delillerde özgün dosya ile ekran görüntüsü birlikte sunulmalı; tarih, saat ve gönderen görünmelidir.

CMK m.217/2, yüklenen suçun hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini düzenler. Bu, mağdurun sunabileceği delil türlerinde bir sınır olmadığı anlamına gelir; sınır delilin nasıl elde edildiğindedir. Aşağıdaki tablo, fon soruşturmasında mağdurun elinde bulunabilecek başlıca delilleri, neyi gösterdiklerini ve nasıl sunulmaları gerektiğini özetler.

Dijital deliller en çok tartışılan gruptur. Bir ekran görüntüsü tek başına kolayca itiraz edilebilir bir delildir: düzenlenmiş olabileceği ileri sürülür ve bağlamı görünmez. Bu nedenle mesajlaşma uygulamalarındaki yazışmalar, uygulamanın dışa aktarma özelliğiyle bütün hâlinde kaydedilmeli; ekran görüntüleri bu bütünün yanında, ilgili mesajları göstermek için kullanılmalıdır. E-postalar mümkünse başlık bilgilerini içeren özgün dosya biçiminde saklanmalıdır. Mesajların bulunduğu telefon veya bilgisayar değiştirilmemeli ve silinmemelidir; savcılık cihazın incelenmesini isteyebilir. Kayıtların silinme veya değiştirilme riski varsa, noterde tespit yaptırılması ya da savcılıktan bilirkişi incelemesi istenmesi değerlendirilebilir. Sunulan dijital dosyaların listesi, dosya adları ve varsa özet değerleri (hash) ile birlikte dilekçenin ekine konulursa, dosyaların sonradan değişmediği gösterilebilir.

Tanıklar bakımından yaygın bir hata, diğer yatırımcıların anlatımlarını kendi dilekçenize yazmaktır. Tanığın bildiklerini onun yerine anlatmak, dolaylı bir aktarım olur ve değeri düşüktür. Doğru yol, tanığın adını, iletişim bilgisini ve neye ilişkin bilgisi olduğunu kısaca yazıp dinlenmesini istemektir. Aynı temsilci tarafından benzer sözlerle fon önerilen birden fazla yatırımcının bulunması, yönlendirmenin sistemli olup olmadığı bakımından önemli bir olgudur. Tanığın ayrıca kendi şikâyetini yapması veya suçtan zarar gören beyanında bulunması ise kendi kararıdır.

Belgelerin asıllarını dilekçeye eklemek gerekmez; suretler yeterlidir. Ancak dilekçede, asılların istenmesi hâlinde ibraz edileceği belirtilmelidir. Belgeler numaralandırılmalı ve dilekçenin açıklamalar bölümünde her olgu ilgili ek numarasına bağlanmalıdır. Savcılık dosyasında yüzlerce yatırımcının dilekçesi bulunabileceğinden, kısa, olgu odaklı ve eklerine düzenli atıf yapan bir dilekçe okunma şansını artırır.

Delilin Hukuka Uygunluğu: Ses Kaydı, Ekran Görüntüsü ve Başkasının Verisi

Kısa cevap: Kanuna aykırı elde edilen bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6) ve reddedilir (CMK m.206/2-a). Katıldığınız bir konuşmayı karşı tarafın rızası olmadan kaydetmek TCK m.133/2 kapsamında suç olabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ani gelişen bir olayda başka türlü ispat imkânı bulunmayan mağdurun kaydını istisnaen hukuka uygun sayabilmektedir; planlanmış ve yönlendirilmiş kayıtlar ise bu korumadan yararlanmaz.

Anayasanın 38. maddesinin altıncı fıkrası, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. CMK m.206/2-a, ortaya konulması istenen delilin kanuna aykırı olarak elde edilmişse reddedileceğini; m.217/2 ise suçun ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispat edilebileceğini belirtir. Bu kurallar, mağdurun sunduğu delilleri de kapsar. Hukuka aykırı bir delil dosyaya yalnızca girmemekle kalmaz; onu sunan kişi için ayrı bir ceza sorumluluğu da doğurabilir.

Ses kayıtları en riskli gruptur. TCK m.133/2, katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kayda alan kişiyi cezalandırır; kaydın ifşası ayrıca m.133/3 kapsamında değerlendirilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01.12.2020 tarihli, 2018/39 E. ve 2020/485 K. sayılı kararı, ikincil kaynaklarda aktarıldığı biçimiyle, kişinin kendisine karşı ani gelişen bir suç sırasında başka türlü delil elde etme imkânı bulunmadığında yaptığı kaydı hukuka uygun sayabilirken, sırf delil oluşturmak amacıyla ve karşı taraf yönlendirilerek elde edilen kaydın hukuka uygun olduğundan söz edilemeyeceğini belirtmektedir. Fon dosyasında yatırımcının haftalar önce yaptığı ve temsilciyle olağan bir yatırım görüşmesini içeren gizli bir kayıt, bu istisnanın kapsamına girmeyebilir. Bu nedenle böyle bir kaydı sunmadan önce hukuki değerlendirme yaptırmak gerekir.

Daha güvenli yol, kurumun kendi kayıtlarıdır. Aracılık ve dağıtım faaliyetinde telefonla alınan emirlerin ve müşteri görüşmelerinin kurum tarafından kaydedilmesi ve saklanması sermaye piyasası mevzuatında düzenlenmiştir. Bu kayıtlar, kişisel veri sahibi olarak KVKK m.11 kapsamında kurumdan istenebilir veya savcılıktan celbi talep edilebilir. Kurumun kendi kaydı, gizli kayıt tartışmasını tümüyle ortadan kaldırır. KVKK başvurusunun nasıl yapılacağı KVKK başvuru dilekçesi örneği, kayıtların dava açılmadan önce tespiti ise delil tespiti talep dilekçesi örneği yazılarımızda anlatıldı.

Başkalarının kişisel verileri de dikkat ister. Yatırımcı grubu yazışmaları, diğer yatırımcıların ad ve telefon numaralarını içerebilir. Bu verilerin bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olduğu ölçüde işlenmesi mümkündür (KVKK m.5/2-e); soruşturma makamlarının bu verileri işlemesi ise Kanunun kapsamı dışındadır (m.28/1-d). Ancak aynı verilerin soruşturma dışında, örneğin sosyal medyada paylaşılması TCK m.136 kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma tartışmasına yol açabilir. Savcılığa sunulan delilin bütünlüğü korunmalı, yani savcılığa verilen kopyada karartma yapılmamalıdır; ama ilgisiz kişilerin bilgileri dilekçe metnine taşınmamalıdır.

Savcılıktan Celbi İstenecek Kayıtlar

Kısa cevap: Kurum içi emir kayıtları, telefon ses kayıtları, portföy işlem kayıtları, yatırımcı bazlı pay hareketleri, Kurulun denetim raporları, para transferleri ve pazarlama talimatları mağdurun elinde değildir. Bunların hangi kurumdan ve neyi ispat için istendiği somut olarak yazılmalıdır.

Savcılıktan istenecek kayıtlar, mağdurun kendi başına ulaşamayacağı ama dosyanın aydınlatılması için gerekli olan belgelerdir. Tablo, fon dosyasında en sık gündeme gelen kayıtları, kimde bulunduklarını ve dayanaklarını gösterir. Her talepte, kaydın neyi ispat edeceği bir cümleyle açıklanmalıdır; savcı bu açıklamaya göre yararlılık değerlendirmesi yapar.

Bankalar bakımından bankacılık sırrı genellikle ilk akla gelen engeldir. 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 73. maddesi sır saklama yükümlülüğünü düzenler; ancak kanunen yetkili kılınan merciler ve yargı mercileri bakımından istisnalar öngörür. Savcılık, soruşturma kapsamında banka kayıtlarını isteyebilir; mağdurun talebi bu yetkinin nereye yöneltileceğini göstermekten ibarettir. Aynı durum Kurulun kayıtları için de geçerlidir: m.332/1 uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarından istenen bilgilerin on gün içinde gönderilmesi zorunludur. Şüphelilerin malvarlığının araştırılması ve suç gelirlerinin tespiti ise ayrı bir talep konusudur; bunun için savcılığa tedbirin devamı ve suç gelirlerinin tespiti talep dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Dosyayı İnceleme, Belge Örneği ve Gizlilik

Kısa cevap: Suçtan zarar görenin vekili soruşturma dosyasını inceleyebilir ve belge örneği alabilir (CMK m.153/1, m.153/5). Bu yetki ancak kanunda sayılan suçlarda, örneğin örgüt kurma suçunda, hâkim kararıyla kısıtlanabilir; ifade tutanakları ve bilirkişi raporları kısıtlanamaz. Soruşturma işlemleri gizlidir (m.157); dosyadan öğrenilenlerin alenen paylaşılması TCK m.285 kapsamında suç olabilir.

CMK m.153/1, müdafiin soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebileceğini ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız alabileceğini düzenler; m.153/5 bu haklardan suçtan zarar görenin vekilinin de yararlanacağını belirtir. m.234/1-a-4 de mağdura, vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve el konulan eşyayı inceletme hakkı tanır. Dolayısıyla dosyayı incelemenin yolu avukattır. Vekili olmayan mağdur ise m.234/1-a-2 uyarınca, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla savcıdan belge örneği isteyebilir; bu talep savcının değerlendirmesine bağlıdır.

m.153/2, dosya içeriğinin incelenmesinin soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek olması hâlinde bu yetkinin savcının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabileceğini düzenler. Kısıtlama yalnızca maddede sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir; bu liste kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, devlet güvenliğine karşı suçlar, Bankacılık Kanunundaki zimmet ve kaçakçılık suçları gibi ağır suçları kapsar. Nitelikli dolandırıcılık veya piyasa dolandırıcılığı tek başına bu listede yer almaz; ancak soruşturmada örgüt suçu da isnat edilmişse kısıtlama kararı verilmiş olabilir. m.153/3 uyarınca kısıtlama kararı olsa bile yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar, bilirkişi raporları ve bu kişilerin bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar incelenebilir. İddianamenin kabulünden sonra ise dosyanın tamamı incelenebilir (m.153/4).

Dosyaya erişim, dosyada öğrenilenleri paylaşma serbestisi anlamına gelmez. CMK m.157, kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemlerinin gizli olduğunu düzenler. TCK m.285/1, soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırır. Yatırımcı gruplarında soruşturma dosyasından alınmış ifade tutanaklarının, bilirkişi raporlarının veya şüphelilere ilişkin bilgilerin paylaşılması bu nedenle ciddi bir risktir. Dosyadan öğrenilen bilgiler yalnızca kendi hukuki süreçleriniz için, avukatınızla birlikte kullanılmalıdır.

Gerçeğe Aykırı Beyan ve Belge Riski

Kısa cevap: Bildiğiniz gerçeği yazın, tahmininizi tahmin olarak belirtin. Suç işlemediğini bildiğiniz bir kişi hakkında isnat iftiradır (TCK m.267); tanık olarak dinlenirken gerçeğe aykırı beyan yalan tanıklıktır (m.272). Değiştirilmiş bir ekran görüntüsü veya belge sunmak ayrıca sahtecilik tartışması doğurur.

Ek beyan dilekçesinde en sık yapılan hata, duyulanları bilinenler gibi yazmaktır. “Yöneticiler parayı yurt dışına kaçırdı” cümlesi, bir haberden veya yatırımcı grubundan duyulmuşsa, kişisel bilginiz değildir. Bu tür bilgiler ya hiç yazılmamalı ya da kaynağıyla birlikte “basında yer alan habere göre” şeklinde aktarılıp savcılığın araştırmasına bırakılmalıdır. TCK m.267, hukuka aykırı bir fiil işlemediğini bildiği hâlde bir kimse hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak için yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunmayı iftira olarak tanımlar. İyiniyetle, bilinen olgulara dayanarak yapılan ve sonradan doğrulanmayan bir anlatım iftira değildir; ancak özensiz ve kesin ifadeler gereksiz bir risk yaratır.

Mağdur tanık olarak dinlenirse, CMK m.236/1 uyarınca tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır ve gerçeğe aykırı beyan TCK m.272 kapsamında yalan tanıklık oluşturabilir. Ek beyan dilekçesiyle ifade tutanağı arasında çelişki bulunması da beyanın güvenilirliğini zedeler. Bu nedenle ek beyan, önceki şikâyet ve ifadeyle karşılaştırılarak yazılmalı; bir önceki anlatımda hata varsa bu açıkça düzeltilmelidir. Belgeler bakımından ise kural basittir: ekran görüntüsü kırpılabilir ama içerik değiştirilemez. Değiştirilmiş bir belgenin kullanılması özel belgede sahtecilik (TCK m.207) kapsamında değerlendirilebilir. İfade sırasında nelere dikkat edileceği mağdur olarak ifadeye çağrıldım yazımızda anlatıldı.

Aşamalar ve Süreler: Soruşturmadan Kovuşturmaya

Kısa cevap: Soruşturma sürerken ek beyan için süre yoktur. Soruşturma yapılmasına yer olmadığı veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı tebliğ edilince itiraz süresi iki haftadır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı kesinleşmişse, ancak yeterli şüphe oluşturan yeni delil ve sulh ceza hâkimliğinin kararıyla kamu davası açılabilir (CMK m.172/2). İddianameden sonra katılma ve delil bildirme hakkı mahkeme önünde kullanılır.

Mağdurun dosyaya delil ekleme imkânı, soruşturmanın aşamasına göre farklı biçim alır. Soruşturma devam ederken ek beyan dilekçesi yeterlidir. Soruşturma bir kararla kapandığında ise yol itiraza dönüşür: CMK m.158/6 uyarınca verilen soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararına da, m.172/1 uyarınca verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına da m.173 hükümlerine göre, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. m.173/2 itiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olayların ve delillerin belirtilmesini ister; itiraz aşaması bu nedenle en önemli delil sunma anıdır.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı itiraz edilmeden veya itirazın reddiyle kesinleşmişse, dosya kendiliğinden kapanmış sayılmaz. CMK m.172/2, bu karardan sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağını düzenler. Hükmün tersinden okunması şudur: yeni delil bulunursa ve sulh ceza hâkimliği karar verirse dava açılabilir. Burada “yeni delil”, karardan önce dosyada bulunmayan ve değerlendirilmemiş olan delildir; aynı delillerin yeniden yorumlanması bu kapsama girmez. Bu yol için kanunda ayrı bir süre öngörülmemiştir; ancak dava zamanaşımı işlemeye devam eder.

Uygulamada soruşturmanın bazı şüpheliler veya bazı fiiller bakımından kapatılıp diğerleri için sürdürülmesi mümkündür. Kovuşturmaya yer olmadığı kararının kimleri ve hangi fiilleri kapsadığı dikkatle okunmalıdır. Kararın size tebliğ edilebilmesi için dosyadaki adresinizin güncel olması gerekir; CMK m.235 uyarınca mağdurun dilekçesinde bildirdiği adres tebligata esas alınır ve adres değişikliğinin bildirilmemesi hâlinde yeni adres araştırılmaz. Ek beyan dilekçesi, güncel adres ve elektronik tebligat bilgilerini bildirmek için de iyi bir fırsattır.

İddianamenin kabulünden sonra kovuşturma evresi başlar. Mağdurun bu aşamada tanıkların davetini isteme, tutanak ve belgelerden örnek isteme ve kamu davasına katılma hakları vardır (CMK m.234/1-b); katılma talebi ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar yapılabilir (m.237/1). Katılma, hükme karşı kanun yoluna başvurma hakkının da ön şartıdır. Katılmanın ayrıntıları katılma dilekçesi örneği yazımızda anlatıldı.

Ceza süreci ile tazminat hakkı arasındaki ilişki de süre bakımından önemlidir. TBK m.72/1 haksız fiilden doğan tazminat istemi için zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıllık zamanaşımı öngörür; ancak tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu daha uzun süre uygulanır. Bu kural, ceza soruşturmasının tazminat bakımından sağladığı en somut yararlardan biridir; ancak hangi sürenin uygulanacağı, fiilin ceza hukukundaki nitelendirmesine bağlıdır ve her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır. Şikâyet veya ek beyan, hukuk davasındaki zamanaşımını kesen sebeplerden değildir.

Dilekçe Örneği 1: Bireysel Yatırımcının Ek Beyan ve Delil Sunma Dilekçesi

Aşağıdaki örnek, daha önce şikâyette bulunmuş veya suçtan zarar gören beyanı vermiş bireysel bir yatırımcının yeni olgu ve belgeleri dosyaya sunması için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki bölümler kendi bilgilerinizle doldurulmalıdır. Kişi adı yazılması gerekmiyorsa kurum ve unvan kullanılmalı; bilinmeyen olgular tahmin olarak belirtilmelidir. Metin hiçbir kişi veya kurum hakkında suç isnadı içermez.

Dilekçe Örneği 2: Şirket Adına Delil Toplanması ve Belge Örneği Talebi

Aşağıdaki örnek, işletme nakdini fona yatıran ve suçtan zarar gören sıfatıyla dosyaya kaydolan bir şirketin, vekili aracılığıyla delil toplanmasını ve belge örneği verilmesini istemesi için hazırlanmıştır. Şirketin kendi iç belgelerini sunarken ticari sır içeren bölümlerin yalnızca savcılığa sunulduğu belirtilebilir; ancak savcılığa verilen belgede karartma yapılmamalıdır.

Dilekçe Örneği 3: Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararından Sonra Yeni Delil Dilekçesi

Aşağıdaki örnek, kovuşturmaya yer olmadığı kararının itiraz edilmeden veya itirazın reddiyle kesinleştiği bir dosyada, karardan önce dosyada bulunmayan yeni bir delile ulaşan mağdur için hazırlanmıştır. İtiraz süresi henüz dolmamışsa bu dilekçe değil, sulh ceza hâkimliğine hitaben itiraz dilekçesi verilmelidir.

Ödeme alındıysa: Şüpheliden alınan ödemenin kapsamını ve zarar hesabını gösteren beyan örneği ile kısmi ödemede rıza beyanının sınırları etkin pişmanlık: şüphelinin ödemesi ve mağdur yazımızda yer alıyor.

Adım Adım: Ek Beyan ve Delil Sunma

1. Dosyanızı belirleyin. Soruşturma numarası; bilinmiyorsa şikâyet tarihi, yeri ve evrak kayıt numarası.
2. Önceki anlatımınızı okuyun. Şikâyet dilekçesi ve varsa ifade tutanağı; ek beyan bunlarla çelişmemeli.
3. Yeni olguları ayırın. Savcılığın MKK’dan alabileceği işlem verilerini değil, yazışma, vaat ve yönlendirmeyi yazın.
4. Delillerin hukuka uygunluğunu kontrol edin. Gizli ses kaydı ve başkalarının verisi için hukuki değerlendirme yaptırın.
5. Dijital delilleri bütün hâlinde saklayın. Dışa aktarılmış sohbet, özgün e-posta, ekran görüntüsü; cihazı değiştirmeyin.
6. Celp talebini somutlaştırın. Kayıt ne, kimde, neyi ispatlayacak?
7. Tanıkları bildirin. Ad, iletişim ve bilgi konusu; anlatımlarını kendiniz yazmayın.
8. Dilekçeyi verin ve kayıt numarası alın. Adres ve tebligat bilgilerinizi güncelleyin.
9. Kararları izleyin. Kovuşturmaya yer olmadığı kararında iki hafta içinde itiraz; kesinleşmiş kararda yeni delil yolu.

Sık Yapılan Hatalar

1. Soruşturma numarası yazmamak. Ek beyan yanlış dosyaya gider veya ayrı bir şikâyet gibi kaydedilir.
2. Savcılığın zaten elinde olan verileri tekrar etmek. İşlem geçmişi MKK kayıtlarında vardır; asıl katkı yazışma ve vaatlerdir.
3. Yalnızca ekran görüntüsü sunmak. Bağlamı gösteren tam metin ve özgün dosya da eklenmelidir.
4. Gizli ses kaydını değerlendirmeden sunmak. TCK m.133/2 riski ve delilin reddi söz konusu olabilir.
5. Duyulanları bilinen gibi yazmak. Kaynağı belirtilmeyen iddialar iftira tartışmasına yol açabilir.
6. Tanıkların anlatımını kendi dilekçesine yazmak. Tanığın dinlenmesi istenmelidir.
7. Genel bir “araştırılsın” talebi. Kayıt, kurum ve ispat konusu belirtilmelidir.
8. Dosyadan öğrenileni paylaşmak. Soruşturmanın gizliliğinin alenen ihlali TCK m.285 kapsamında suç olabilir.
9. Adres değişikliğini bildirmemek. Karar tebliğ edilemez ve itiraz süresi fark edilmeden işleyebilir.
10. İtiraz süresi içinde yeni delil dilekçesi vermek. Karar kesinleşmemişse doğru yol sulh ceza hâkimliğine itirazdır.

Önemli Kavramlar

Ek beyan

Önceki şikâyete veya suçtan zarar gören beyanına yeni olgu, belge veya tanık eklemek için verilen dilekçe.

Celp

Bir belgenin veya kaydın savcılık ya da mahkeme tarafından bulunduğu yerden istenmesi.

Delil serbestisi

Suçun hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilmesi (CMK m.217/2).

Hukuka aykırı delil

Kanuna aykırı yöntemle elde edilen ve hükme esas alınamayan bulgu (Anayasa m.38/6; CMK m.206/2-a).

Kısıtlama kararı

Kanunda sayılan suçlarda, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek hâllerde dosya incelemesinin hâkim kararıyla sınırlanması (CMK m.153/2).

Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı

Delile dayanmayan, soyut ve genel nitelikteki ihbar ve şikâyetler hakkında verilen karar (CMK m.158/6).

Yeni delil

Kovuşturmaya yer olmadığı kararından önce dosyada bulunmayan ve değerlendirilmemiş, kamu davası için yeterli şüphe oluşturabilecek delil (CMK m.172/2).

Sıkça Sorulan Sorular

Şikâyetten sonra yeni belge sunabilir miyim?

Evet. Soruşturma sürdüğü sürece soruşturma numarasına atıf yapan bir ek beyan ve delil sunma dilekçesi verebilirsiniz. Dayanağı mağdurun delillerin toplanmasını isteme hakkıdır (CMK m.234/1-a-1).

Ek beyan için süre var mı?

Soruşturma devam ederken kanunda bir süre yoktur. Ancak soruşturma bir kararla kapanırsa yol itiraza dönüşür ve itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır (CMK m.173/1).

Dilekçeyi nereye vermeliyim?

Soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına. Basına yansıyan açıklamalara göre fon soruşturması İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığında yürütülmektedir; başka şehirde oturan yatırımcı dilekçesini kendi yerindeki başsavcılığa verip dosyaya gönderilmesini isteyebilir.

Savcılık delil talebimi dikkate almazsa ne yapabilirim?

Kanunda bu ret için ayrı bir itiraz yolu düzenlenmemiştir. Talep, soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazda ileri sürülür; sulh ceza hâkimliği gerekirse soruşturmanın genişletilmesini isteyebilir (CMK m.173/3).

WhatsApp yazışmaları delil olur mu?

Olur. Yazışmanın tam metni dışa aktarılarak, ilgili mesajların ekran görüntüleriyle birlikte sunulması ve cihazın korunması önerilir. Tarih, saat ve gönderen numarası görünmelidir.

Gizlice aldığım ses kaydını sunabilir miyim?

Riskli. Katıldığınız bir konuşmayı rızasız kaydetmek TCK m.133/2 kapsamında suç olabilir ve delil reddedilebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ani gelişen olaylarda başka ispat imkânı bulunmayan mağdurun kaydını istisnaen hukuka uygun sayabilmektedir. Kurumun kendi kayıtlarını istemek daha güvenlidir.

Başka yatırımcıların isimlerini dilekçeye yazabilir miyim?

Tanık olarak dinlenmelerini istediğiniz kişilerin ad ve iletişim bilgilerini yazabilirsiniz. İlgisiz kişilerin verilerini metne taşımayın ve bu verileri soruşturma dışında paylaşmayın (KVKK m.5/2-e; TCK m.136).

Soruşturma dosyasını görebilir miyim?

Vekiliniz aracılığıyla dosyayı inceletebilir ve belge örneği alabilirsiniz (CMK m.153/1, m.153/5). Vekiliniz yoksa savcıdan, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla belge örneği isteyebilirsiniz (m.234/1-a-2).

Dosyada kısıtlama kararı varsa ne olur?

Kısıtlama yalnızca kanunda sayılan suçlarda verilebilir. Kısıtlama olsa bile şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar ve bilirkişi raporları incelenebilir (CMK m.153/3). İddianamenin kabulünden sonra dosyanın tamamı incelenebilir.

Dosyada gördüklerimi yatırımcı grubunda paylaşabilir miyim?

Paylaşmamalısınız. Soruşturma işlemleri gizlidir (CMK m.157) ve soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etmek TCK m.285 kapsamında suç olabilir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildi; yeni delil bulursam?

Karar kesinleşmemişse iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edin ve delili itiraz dilekçesinde sunun. Karar kesinleşmişse yeni delille savcılığa başvurun; kamu davası için yeterli şüphe oluşturan yeni delil ve sulh ceza hâkimliğinin kararı gerekir (CMK m.172/2).

Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı ne demek?

Delile dayanmayan, soyut ve genel nitelikteki şikâyetler hakkında verilen karardır (CMK m.158/6). Bu karara da iki hafta içinde itiraz edilebilir. Genel bir şikâyeti zamanında somut olgu ve belgelerle desteklemek bu riski azaltır.

Şirket de ek beyan ve delil sunabilir mi?

Evet. Suçtan zarar gören şirket, yetkili temsilcisi veya vekili aracılığıyla ek beyan verebilir, delil toplanmasını isteyebilir ve vekili dosyayı inceleyebilir. Ticari sır içeren iç belgeler yalnızca soruşturma amacıyla sunulduğu belirtilerek verilebilir.

Ceza soruşturması tazminat zamanaşımını etkiler mi?

Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa bu daha uzun süre uygulanır (TBK m.72/1). Ancak şikâyet veya ek beyan hukuk davasındaki zamanaşımını kesmez; süreler her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

İlgili Rehberler

• Fon mağduru savcılığa şikâyet dilekçesi örneği
• Sermaye piyasası suçlarında katılan ve mağdur hakları
• Fon soruşturmasına mağdur beyanı ve katılma dilekçesi
• Fon soruşturmasında mağdur olarak ifadeye çağrıldım
• Savcılığa tedbirin devamı ve suç gelirlerinin tespiti talep dilekçesi
• KVKK başvuru dilekçesi örneği: bankadan ses kayıtlarını isteme
• Delil tespiti talep dilekçesi örneği
• Tasfiyede değerinin altında satış: SPK’ya ihbar dilekçesi
• Fon yöneticisine dolandırıcılık mı, piyasa dolandırıcılığı mı isnat edilir?
• Fon soruşturmasında tedbirler kaldırıldı
• Fon mağduru dilekçe ve ihtarname örnekleri dizini
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi