Delil Tespiti Talep Dilekçesi Örneği 2026: Fon Kayıtları, Ses Kayıtları ve Uygunluk Testi — Dava Açmadan Kayıtların Korunması (HMK m.400-405), Kuruluşların Kayıt Yükümlülükleri (III-39.1 m.33, III-45.1), KVKK Başvurusu ve Bilirkişi Soruları

Fon zararı davasının kaderini çoğu zaman yatırımcının değil, fonu satan kuruluşun elindeki kayıtlar belirler: uygunluk testinin ne zaman ve nasıl yapıldığı, sizin genel mi profesyonel müşteri mi sayıldığınız, satış talimatınızın saniyesiyle ne zaman alındığı, telefon görüşmesinin ses kaydı ve alım sırasında ekranda hangi uyarıların gösterildiği. Bu kayıtlar dava açılana kadar değişebilir, üzerine yazılabilir veya bulunamaz hâle gelebilir. HMK m.400, henüz dava açılmadan da bir vakıanın tespiti için keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi istenmesine imkân verir. Hukuki yarar şarttır; delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilindeyse hukuki yarar var sayılır (m.400/2). Talep, esas davaya bakacak mahkemeden veya incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir (m.401/1); zorunluluk varsa karşı tarafa haber verilmeden de tespit yapılabilir (m.403). Delil tespiti dava değildir; arabuluculuğa başvurmayı gerektirmez ve tespitten sonra belirli bir sürede dava açma zorunluluğu doğurmaz. Tespit dosyası, açılacak davanın eki sayılır (m.405). Bu yazı; hangi kayıtların tespitinin istenebileceğini ve kuruluşların bu kayıtları tutma yükümlülüklerini (III-39.1 m.30-33; III-45.1 m.8, m.9, m.27), KVKK başvurusu, yazılı talep, noter tespiti ve dava içinde belge ibrazıyla karşılaştırmasını, hukuki yarar sorununu, usulü ve süreleri anlatır; bilirkişiye sorulacak sorularla birlikte bir delil tespiti talep dilekçesi örneği verir.

Neden Delil Tespiti? Fon Davasında İspatın Asıl Sorunu

Kısa cevap: Fon davasında yatırımcının elinde çoğu zaman yalnızca dekontlar ve hesap ekstreleri vardır. Uygunsuz satışı veya gerçekleşmeyen talimatı ispatlayacak kayıtlar kuruluşun sistemindedir. Delil tespiti, bu kayıtların dava açılmadan önce, bağımsız bir bilirkişi eliyle ve o günkü hâliyle tutanağa geçirilmesini sağlar.

Uygunsuz satış iddiasında sorulacak sorular bellidir: yatırımcı genel müşteri olarak mı sınıflandırılmıştı, uygunluk testi yapılmış mıydı, testin sonucu ürünle uyumlu muydu, test satıştan önce mi yapıldı, serbest fon için nitelikli yatırımcı beyanı nasıl alındı, satış sırasında hangi risk uyarıları gösterildi? Gerçekleşmeyen talimat iddiasında ise talimatın hangi saniyede alındığı ve TEFAS’a ne zaman iletildiği belirleyicidir. Bu soruların cevapları yatırımcının değil, kuruluşun kayıtlarındadır. Dava açıldıktan sonra mahkeme bu belgelerin ibrazını isteyebilir (HMK m.219-221); ancak o zamana kadar elektronik kayıtlar güncellenmiş, ses kayıtları arşivden çıkmış veya kuruluşun yapısı değişmiş olabilir.

Fon krizinin kendine özgü koşulları bu riski artırır. Kurucu portföy yönetim şirketleri soruşturma, faaliyet izni iptali ve devir süreçlerinin içindedir. Fonların saklama hesapları tasfiye bankalarına devredilmiştir. Satış kanallarında personel değişiklikleri yaşanabilir. Delil tespiti, bu değişikliklerden önce kayıtların hâlini bağımsız bir bilirkişi raporuyla sabitler. Tespit dosyası, açılacak davada asıl dosyanın eki sayılır ve taraflar bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405). Uygunluk testine dayalı talebin esası bana uygun olmayan fon satıldı ve emekli ikramiyemi bankanın önerisiyle fona yatırdım yazılarımızda anlatıldı.

Hangi Kayıtlar Tespit Ettirilmeli?

Kısa cevap: Uygunluk testi ve sonucu, müşteri sınıflandırması ve nitelikli yatırımcı beyanı, emir kayıtları ve zaman damgaları, telefon emirlerinin ses kayıtları, satış görüşmesi notları ve elektronik kanal logları. Talep, dosyanızdaki iddiayla doğrudan ilgili kayıtlarla sınırlanmalıdır.

Yatırım kuruluşları, sermaye piyasası mevzuatı gereği bu kayıtların önemli bir kısmını tutmak zorundadır. III-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ m.30 ve m.31 uyarınca müşteriler profesyonel veya genel müşteri olarak sınıflandırılır; m.33 ise pazarlanan veya talep edilen ürün ya da hizmetin müşteriye uygun olup olmadığının değerlendirilmesini, yani uygunluk testini düzenler. Aynı maddeye göre müşteriden alınan bilgiler ilk olarak yazılı alınır ve ürünün müşteriye uygun olup olmadığına ilişkin tevsik edici belgeler, Kurulun belge ve kayıt düzenlemelerinde belirlenen süre boyunca saklanır. III-45.1 sayılı Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ ise telefonla alınan müşteri emirlerine ilişkin ses kayıtlarının tutulmasını zorunlu kılar (m.8/2), emir formuna emrin alındığı tarih ile en az saniye bazında zamanı gösteren bir ibarenin basılmasını şart koşar (m.9/3), yazılı emirlerde imzalı emir formunun bir örneğinin talep hâlinde müşteriye verilmesini öngörür (m.9/1) ve belge ve kayıtların on yıl saklanmasını düzenler (m.27/1).

Tabloda iki nüans vardır. Birincisi, ses kaydı yükümlülüğü telefonla alınan emirler içindir. Şubede yüz yüze yapılan satış görüşmeleri kural olarak ses kaydına alınmaz; bu görüşmelerin içeriği ancak tanık, yazışma ve kuruluşun kendi satış notlarıyla ispat edilebilir. Telefonla yapılan pazarlama görüşmeleri ise kuruluşun iç politikasına göre kaydedilmiş olabilir; tespit talebinde bu ihtimal de sorulmalıdır. İkincisi, “bütün kayıtlar” gibi genel bir talep, mahkemece ölçüsüz bulunabilir. Talep, iddianın dayandığı somut vakıalarla, tarih aralığıyla ve hesap numarasıyla sınırlanmalıdır. Emir zamanlamasına ilişkin anlaşmazlıklar emir farklı saatte iletildi ve fon satış talimatım iptal edildi yazılarımızda ele alındı.

Önce Hangi Yol? KVKK, Yazılı Talep, Delil Tespiti

Kısa cevap: Gerçek kişi yatırımcı için ilk adım KVKK başvurusu ve kuruluşa yazılı taleptir; ücretsizdir ve 30 gün içinde sonuç verir. Cevap gelmezse, eksik gelirse, kayıtların değiştirildiğinden şüphe ediliyorsa veya bilirkişi incelemesi gereken bir sistem kaydı söz konusuysa delil tespiti istenir. Şirket yatırımcılar KVKK’dan yararlanamaz; onlar için yazılı talep ve delil tespiti öne çıkar.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.11 uyarınca herkes, veri sorumlusuna başvurarak kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme hakkına sahiptir. Ses kayıtları, uygunluk testi cevapları, müşteri sınıflandırma kayıtları ve kanal logları, gerçek kişi yatırımcının kişisel verisidir. m.13 uyarınca veri sorumlusu başvuruyu en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yolu açıktır. KVKK yolu hızlı ve ucuzdur; ama kuruluşun kendi verdiği cevaba dayanır ve kayıtların bütünlüğünü bağımsız biçimde doğrulamaz. Başvuru metni fon mağduru dilekçe oluşturucu aracımızda yer alıyor.

Yazılı talep, KVKK’nın kapsamadığı belgeler ve şirket yatırımcılar için önemlidir. III-45.1 m.9/1, yazılı emirlerde imzalı emir formunun bir örneğinin talep hâlinde müşteriye verilmesini öngörür. Fonu satan kuruluş aynı zamanda vekil sıfatıyla hareket ettiği ölçüde, yaptığı işlerin hesabını vermekle yükümlüdür (TBK m.508). Delil tespiti ise iki durumda öne çıkar: kuruluş talebe cevap vermediğinde veya verdiği belgelerin eksik ya da değiştirilmiş olduğundan şüphe edildiğinde, ve kaydın anlamı ancak teknik bir incelemeyle ortaya çıkacağında. Örneğin bir uygunluk testinin sistemde ne zaman oluşturulduğu, sonradan güncellenip güncellenmediği veya bir talimatın hangi saniyede TEFAS’a iletildiği, çoğu zaman sistem loglarının bilirkişi tarafından incelenmesini gerektirir.

Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; birlikte kullanılabilir. Pratik bir sıra şöyledir: önce KVKK başvurusu ve yazılı talep, eş zamanlı olarak kendi cihazınızdaki yazışmalar için noter tespiti; 30 gün içinde cevap gelmez veya cevap şüpheli olursa delil tespiti talebi. Kaybolma riski yüksekse, örneğin kuruluşun faaliyetinin durdurulduğu veya bir devir sürecinin başladığı biliniyorsa, doğrudan delil tespitine gidilebilir.

Hukuki Yarar: Kaybolma Riskini Nasıl Gösterirsiniz?

Kısa cevap: Delil tespiti için hukuki yarar gerekir. Kuruluşların kayıtları on yıl saklama yükümlülüğü, mahkemenin “kayıt zaten saklanacak” sonucuna varmasına yol açabilir. Bu nedenle talepte, elektronik kayıtların değiştirilebilirliği, kuruluşun soruşturma veya tasfiye sürecinde olması, cevapsız kalan başvurular ve teknik inceleme ihtiyacı somut olarak anlatılmalıdır.

HMK m.400/2, delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığını arar ve kanunda açıkça öngörülen hâller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilinde bulunuyorsa hukuki yararın var sayılacağını düzenler. Bu karinede kesinlik değil ihtimal aranır. Ancak fon dosyalarında karşı taraf, kayıtların mevzuat gereği on yıl saklandığını ve dava açıldığında ibraz edileceğini ileri sürebilir. Mahkeme de bu gerekçeyle hukuki yararı yetersiz bulabilir.

Bu itirazı karşılamak için talepte dört tür olgu kullanılabilir. Birincisi, kayıtların niteliğidir: elektronik kayıtlar ve sistem logları güncellenebilir, üzerine yazılabilir veya farklı sürümleri oluşabilir; saklama yükümlülüğü kaydın içeriğinin değişmeyeceğini garanti etmez. İkincisi, kurumsal değişikliktir: kurucu portföy yönetim şirketinin faaliyetinin durdurulması, faaliyet izninin iptali, fon saklama hesaplarının tasfiye bankalarına devri ve kuruluşlardaki personel değişikliği. Üçüncüsü, başvuruların cevapsız kalmasıdır: KVKK başvurusuna veya yazılı talebe cevap verilmemesi ya da eksik cevap verilmesi, belgenin başka yolla elde edilemeyeceğini gösterir. Dördüncüsü, teknik inceleme ihtiyacıdır: bir kaydın ne zaman oluşturulduğu veya değiştirilip değiştirilmediği ancak bilirkişi incelemesiyle anlaşılabiliyorsa, bu inceleme ne kadar erken yapılırsa o kadar güvenilir olur. Faaliyet izni süreçleri portföy yönetim şirketinin faaliyet izni iptali yazımızda ele alındı.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kısa cevap: Dava açılmadan önce talep, esas davaya bakacak mahkemeye veya incelenecek şeyin bulunduğu ya da tanığın oturduğu yer sulh mahkemesine yapılır. Tespit yapan mahkemenin yetkisiz veya görevsiz olduğu sonradan ileri sürülemez. Dava açıldıktan sonra yalnızca davanın görüldüğü mahkeme yetkilidir.

HMK m.401/1’e göre henüz dava açılmamış hâllerde delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak olan mahkemeden veya üzerinde keşif ya da bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu veya tanık olarak dinlenecek kişinin oturduğu yer sulh mahkemesinden istenir. Fon dosyasında esas davaya bakacak mahkeme, tüketici sayılan bireysel yatırımcı için tüketici mahkemesi, şirket için asliye ticaret mahkemesidir. Kuruluşun kayıtları genellikle genel müdürlüğün veya veri merkezinin bulunduğu yerdedir; bu nedenle sulh mahkemesi seçeneği, kayıtların fiziken bulunduğu yere göre belirlenir. m.401/3 önemli bir güvence getirir: esas hakkında açılan davada, delil tespiti yapan mahkemenin yetkisiz ve görevsiz olduğu ileri sürülemez. m.401/4 uyarınca dava açıldıktan sonra yapılan her türlü delil tespiti talebi hakkında yalnızca davanın görüldüğü mahkeme yetkili ve görevlidir. m.401/2, Noterlik Kanunu uyarınca noterlerin yapacağı vakıa tespitine ilişkin hükümleri saklı tutar; kendi cihazınızdaki mesaj ve e-postaların tespiti için noter yolu bu nedenle ayrıca kullanılabilir.

Usul ve Süreler

Kısa cevap: Talep dilekçeyle yapılır; dilekçede tespiti istenen vakıa, bilirkişiye sorulacak sorular ve kaybolma şüphesinin sebepleri yazılır. Gider avansı ödenmedikçe işlem yapılmaz. Karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir ve ek soru bildirebilir. Acele hâllerde karşı tarafa haber verilmeden tespit yapılabilir.

HMK m.402/1’e göre delil tespiti talebi dilekçeyle yapılır; dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti istenen kişinin kimlik ve adres bilgileri yer alır. m.402/2 uyarınca mahkemenin belirlediği tespit giderleri avans olarak ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz. Talep haklı bulunursa karar dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir; kararda tespitin nasıl ve ne zaman yapılacağı, karşı tarafın tespit sırasında hazır bulunabileceği ve varsa itiraz ile ek soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği belirtilir (m.402/3). Tespitten sonra tutanak ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği karşı tarafa resen tebliğ edilir (m.402/4).

m.403, talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hâllerde, karşı tarafa tebligat yapılmadan da delil tespiti yapılabileceğini düzenler. Bu durumda tespitten sonra dilekçe, karar, tutanak ve bilirkişi raporunun bir örneği karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir. Kayıtların değiştirilmesi riskinin somut olarak gösterilebildiği fon dosyalarında bu imkân önemlidir; çünkü önceden haber verilen bir tespit, kayıtların tespit anına kadar düzenlenmesine fırsat verebilir.

Delil tespiti dava değildir. Bu nedenle dava şartı arabuluculuk tespit talebinden önce aranmaz ve ihtiyati tedbir veya ihtiyati hacizden farklı olarak tespitten sonra belirli bir sürede dava açma zorunluluğu yoktur. Bununla birlikte tespitin değeri, davanın makul bir süre içinde açılmasıyla korunur; aradan uzun zaman geçmesi, tespit edilen durumun dava tarihindeki anlamını tartışmalı hâle getirebilir. Masraf bakımından talep sırasında harç ve mahkemenin belirleyeceği gider avansı ödenir; bu giderler esas davada yargılama giderleri arasında karşı taraftan istenebilir. Tüketici mahkemesinden istenen tespitte harç muafiyetinin uygulanması konusunda uygulamada farklı yaklaşımlar görülebileceğinden, talep sırasında bu husus ayrıca belirtilmelidir. Yargılama giderleri fon davasında yargılama giderleri yazımızda anlatıldı.

Delil Tespiti Talep Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, fonu satan banka veya aracı kurumun sistemindeki kayıtların dava açılmadan önce bilirkişi eliyle tespiti için hazırlanmıştır. Bireysel yatırımcı tüketici sayılıyorsa tüketici mahkemesine, şirket yatırımcı ise asliye ticaret mahkemesine; kayıtların bulunduğu yer tercih edilirse oradaki sulh hukuk mahkemesine hitaben yazılır. Köşeli parantez içindeki bölümler dosyaya göre doldurulmalıdır.

Tanık Dinlenmesi ve Noter Tespiti

Kısa cevap: Satış görüşmesine tanık olan bir yakınınız varsa, ifadesi de delil tespiti yoluyla dava açılmadan alınabilir. Kendi telefonunuzdaki mesajlar, e-postalar ve ekran görüntüleri için noter tespiti daha hızlı ve pratiktir.

HMK m.400/1, delil tespitinin keşif ve bilirkişi incelemesinin yanında tanık ifadelerinin alınması yoluyla da yapılabileceğini düzenler. Satış görüşmesine eşiniz, çocuğunuz veya bir arkadaşınız eşlik ettiyse ve bu kişinin ileride tanıklık yapamayacağı ya da hatırlamasının zorlaşacağı ihtimali varsa, ifadesi dava açılmadan tespit ettirilebilir. Bu durumda tanığın oturduğu yer sulh mahkemesi de yetkilidir (m.401/1) ve dilekçede tanığa sorulacak sorular yazılır (m.402/1).

Satış personeliyle yapılan WhatsApp yazışmaları, e-postalar, SMS’ler ve internet şubesi ekran görüntüleri çoğu zaman yatırımcının kendi cihazındadır. Bu kayıtların içeriği, tarihi ve gönderen bilgisi noter huzurunda tespit ettirilebilir; m.401/2 Noterlik Kanunu uyarınca yapılan vakıa tespitlerini saklı tutar. Noter tespiti, karşı tarafın kayıtlarına ulaşmaz; ama sizdeki delilin sonradan tartışılmasını önler. Cihazın kendisini ve orijinal dosyaları da saklayın; ekran görüntüsü tek başına kaydın bütünlüğünü göstermez.

Tespitten Sonra: Tutanak, Rapor ve Dava

Kısa cevap: Tespit tutanağı ve bilirkişi raporu karşı tarafa tebliğ edilir ve asıl davanın eki sayılır. Rapor, davada değerlendirilecek bir delildir; mahkemeyi bağlamaz ve davada yeni bilirkişi incelemesi istenebilir. Tespit sonuçlarına göre dava stratejisi yeniden kurulmalıdır.

HMK m.405’e göre delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır ve onunla birleştirilir; asıl davanın taraflarından her biri iddia veya savunmasını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir. Tespit raporu, davada serbestçe değerlendirilecek bir delildir. Karşı taraf rapora itiraz edebilir ve davada yeni bir bilirkişi incelemesi isteyebilir. Bu nedenle tespitte sorulan soruların açık ve somut olması, raporun davada da işe yaramasını sağlar.

Tespit sonuçları, dava stratejisini doğrudan etkiler. Uygunluk testinin hiç yapılmadığı veya sonucunun ürünle uyumsuz olduğu ortaya çıkarsa, sözleşmeye aykırılık iddiası güçlenir ve dava bu eksen üzerine kurulur. Talimatın saniye kaydı öncelikli ödeme hakkını gösteriyorsa, tasfiye bankasına A/6 kapsamında yazılı başvuru yapılır. Kayıtlarda sonradan değişiklik yapıldığı anlaşılırsa, bu durum hem hukuk davasında hem de gerekirse ceza şikâyetinde ayrıca değerlendirilir. Davanın açılması tüketici mahkemesinde fon zararı davası dilekçesi, sorumluların malvarlığının güvence altına alınması ihtiyati haciz talep dilekçesi yazılarımızda anlatıldı.

Şirket Yatırımcılar İçin Farklar

Kısa cevap: Şirketler KVKK başvurusundan yararlanamaz; kayıtlara yazılı talep ve delil tespitiyle ulaşır. Şirket genellikle profesyonel müşteri olarak sınıflandırılmış olabilir; bu sınıflandırmanın nasıl ve hangi belgeyle yapıldığı tespitin ana konusu olmalıdır.

KVKK yalnızca gerçek kişilere ilişkin verileri korur; tüzel kişi yatırımcı bu yolu kullanamaz. Şirketin kayıtlara ulaşma yolu, kuruluşa yazılı talep ve gerekirse delil tespitidir. Şirket dosyalarında en kritik kayıt, müşteri sınıflandırmasıdır. III-39.1 m.31, profesyonel müşteriyi kendi yatırım kararlarını verebilecek ve üstlendiği riskleri değerlendirebilecek tecrübe, bilgi ve uzmanlığa sahip müşteri olarak tanımlar. Şirketin profesyonel müşteri sayılması, kuruluşun bilgilendirme ve uygunluk yükümlülüklerini hafifletebilir. Bu nedenle sınıflandırmanın hangi tarihte, hangi belgeye dayanılarak ve şirketin hangi yetkilisinin imzasıyla yapıldığı tespit ettirilmelidir. Şirketin bankaya karşı hakları şirket fon zararını bankadan istemek yazımızda anlatıldı.

Adım Adım: Kayıtları Güvence Altına Alma

1. Elinizdekini koruyun. Dekontlar, e-postalar, mesajlar ve ekran görüntüleri; cihazı ve orijinal dosyaları saklayın, gerekirse noter tespiti yaptırın.
2. MKK kaydınızı alın. e-Devlet üzerinden MKK e-Yatırımcı dökümünü indirin.
3. KVKK başvurusu yapın. Ses kayıtları, uygunluk testi, müşteri sınıflandırması ve kanal logları için; cevap süresi en geç 30 gün.
4. Yazılı talepte bulunun. Emir formu örnekleri, sözleşme ve formlar, talimat zaman damgaları için noter veya KEP ile.
5. Cevabı değerlendirin. Eksik veya şüpheli cevap, kaybolma riski ya da teknik inceleme ihtiyacı varsa delil tespitine karar verin.
6. Talebi somutlaştırın. Tarih aralığı, hesap numarası, tespiti istenen hususlar ve bilirkişiye sorular.
7. Acele hâli değerlendirin. Değişiklik riski somutsa HMK m.403 uyarınca tebligatsız tespit isteyin.
8. Raporu dava stratejisine bağlayın. Tespit sonuçlarına göre dava dilekçesini ve gerekirse ihtiyati haciz talebini hazırlayın.

Sık Yapılan Hatalar

1. “Bütün kayıtları” istemek. Genel ve sınırsız talepler ölçüsüz bulunabilir; tarih aralığı ve somut kayıtlar belirtilmelidir.
2. Hukuki yararı anlatmamak. Saklama yükümlülüğü karşısında kaybolma riski somut olgularla gösterilmelidir (HMK m.400/2).
3. Bilirkişi sorularını yazmamak. Soru yazılmayan talep, işe yaramayan bir rapora yol açar (HMK m.402/1).
4. Gider avansını ödememek. Avans ödenmedikçe tespit yapılmaz (HMK m.402/2).
5. Şubedeki satış görüşmesinin ses kaydı olduğunu varsaymak. Kayıt yükümlülüğü telefonla alınan emirler içindir.
6. Ekran görüntüsüne güvenip cihazı silmek. Kaydın bütünlüğü için orijinal cihaz ve dosyalar saklanmalıdır.
7. KVKK yolunu atlamak. Ücretsiz ve hızlı bir ilk adımdır; cevapsızlık, delil tespitinde hukuki yarar için de kullanılır.
8. Tespitten sonra uzun süre beklemek. Dava açma süresi olmasa da, zaman geçtikçe tespitin anlamı tartışmalı hâle gelebilir.
9. Şirket dosyasında sınıflandırmayı sorgulamamak. Profesyonel müşteri sınıflandırmasının dayanağı tespitin ana konusu olmalıdır.
10. Kamuya açık bilgileri tespit ettirmek. Fon fiyatları ve portföy dağılımları KAP ve TEFAS’tadır; tespit, karşı taraftaki kayıtlara yöneltilmelidir.

Önemli Kavramlar

Delil tespiti

Dava açılmadan veya davada inceleme sırası gelmeden bir vakıanın keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesiyle tespiti (HMK m.400).

Hukuki yarar

Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali (HMK m.400/2).

Tebligatsız tespit

Zorunluluk bulunan hâllerde karşı tarafa önceden haber verilmeden yapılan tespit (HMK m.403).

Uygunluk testi

Pazarlanan veya talep edilen ürünün müşteriye uygun olup olmadığının değerlendirilmesi (III-39.1 m.33).

Müşteri sınıflandırması

Müşterinin genel veya profesyonel müşteri olarak sınıflandırılması (III-39.1 m.30-31).

Zaman damgası

Emrin alındığı zamanın en az saniye bazında gösterilmesi (III-45.1 m.9/3).

KVKK başvurusu

Gerçek kişinin veri sorumlusundan kişisel verilerine ilişkin bilgi istemesi; cevap en geç 30 gün (KVKK m.11, m.13).

Noter tespiti

Kendi cihazınızdaki mesaj, e-posta ve ekranların noter huzurunda tespiti (HMK m.401/2).

Delil tespitinden önce ilk adım olarak yapılacak KVKK başvurusunun ayrıntılı metni ve cevap gelmezse Kurula şikâyet dilekçesi KVKK başvuru dilekçesi örneği (bankadan ses kaydı ve fon işlem kayıtlarını isteme) yazımızda yer alıyor.

Şirket yatırımcılar, delil tespitinden önce sınıflandırma ve işlem belgelerini istemek için şirket adına bankaya ve aracı kuruma ihtarname örneği (profesyonel müşteri sınıflandırmasına itiraz) yazımızdaki ihtarnameyi kullanabilir.

Şirket kayıtları müdürün kontrolündeyse, ortağın sorumluluk davası öncesi delil tespitiyle birlikte kullanılacak dava dilekçesi ortağın müdüre karşı sorumluluk davası dilekçesi örneği yazımızda yer alıyor.

Delil tespitiyle birlikte veya ondan önce satış kayıtlarının SPK tarafından incelenmesini istemek için tasfiyede değerinin altında satış için SPK’ya ihbar dilekçesi örneği yazımıza bakın.

Ceza soruşturmasında kayıtların savcılık aracılığıyla celbini istemek için savcılığa ek beyan ve delil sunma dilekçesi örneği yazımıza bakın.

Delil tespiti istemeden önce hangi belgelerin elinizde bulunduğunu kontrol etmek için fon davası belge kontrol listesi kullanılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dava açmadan bankanın kayıtlarını tespit ettirebilir miyim?

Evet. HMK m.400 uyarınca ileride açacağınız davada ileri süreceğiniz bir vakıanın tespiti için bilirkişi incelemesi veya keşif isteyebilirsiniz. Talep, esas davaya bakacak mahkemeye veya kayıtların bulunduğu yer sulh mahkemesine yapılır (m.401/1).

Delil tespiti için arabuluculuk gerekir mi?

Hayır. Delil tespiti dava değildir; dava şartı arabuluculuk aranmaz. Tespitten sonra belirli bir sürede dava açma zorunluluğu da yoktur; ancak davanın makul bir sürede açılması tespitin değerini korur.

Önce KVKK başvurusu mu yapmalıyım?

Gerçek kişiyseniz çoğu durumda evet. KVKK m.11 başvurusu ücretsizdir ve en geç 30 gün içinde cevaplanmalıdır (m.13). Cevap gelmezse veya eksik gelirse, bu durum delil tespitinde hukuki yararın gösterilmesinde de kullanılır.

Banka satış görüşmemin ses kaydını tutmak zorunda mı?

Telefonla alınan emirlere ilişkin ses kayıtlarının tutulması zorunludur (III-45.1 m.8/2). Şubede yüz yüze yapılan görüşmeler için böyle bir genel yükümlülük yoktur; telefonla yapılan pazarlama görüşmeleri ise kuruluşun kendi politikasına göre kaydedilmiş olabilir.

Kayıtlar ne kadar süre saklanır?

Belge ve kayıtlar on yıl saklanır (III-45.1 m.27/1; TTK m.82). Ancak saklama yükümlülüğü, elektronik kayıtların içeriğinin değişmeyeceğini garanti etmez; bu nedenle erken tespit önemlidir.

Mahkeme “kayıtlar zaten saklanıyor” diyerek reddedebilir mi?

Evet, bu risk vardır. Talepte kayıtların değiştirilebilirliğini, kuruluşun soruşturma veya tasfiye sürecinde olmasını, başvurulara cevap verilmediğini ve teknik inceleme ihtiyacını somut olarak anlatmak gerekir (HMK m.400/2).

Karşı tarafa haber vermeden tespit yapılabilir mi?

Evet, zorunluluk bulunan hâllerde (HMK m.403). Tespitten sonra dilekçe, karar, tutanak ve rapor karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir.

Delil tespitinin masrafı ne kadar?

Harç ve mahkemenin belirleyeceği gider avansı ödenir; bilirkişi ücreti gideri belirler. Bu giderler esas davada yargılama gideri olarak karşı taraftan istenebilir. Tüketici mahkemesinde harç muafiyetinin tespite uygulanması konusunda uygulama farklı olabilir.

Bilirkişiye hangi soruları sormalıyım?

Müşteri sınıflandırmanız, uygunluk testinin yapılıp yapılmadığı ve sonucu, testin satıştan önce mi sonra mı kayda geçtiği, kayıtlarda sonradan değişiklik olup olmadığı, talimatınızın hangi saniyede alınıp TEFAS’a ne zaman iletildiği ve ses kayıtlarının varlığı.

WhatsApp yazışmalarım delil olur mu?

Olabilir. Elektronik veriler belge niteliğindedir ve hâkim tarafından serbestçe değerlendirilir. İçeriğin, tarihin ve gönderenin tartışılmaması için noter tespiti yaptırın ve cihazı saklayın.

Tanık dinletebilir miyim?

Evet. Satış görüşmesine eşlik eden kişinin ifadesi dava açılmadan tespit ettirilebilir; tanığın oturduğu yer sulh mahkemesi de yetkilidir (HMK m.400/1, m.401/1). Dilekçede tanığa sorulacak sorular yazılır.

Şirketim KVKK başvurusu yapabilir mi?

Hayır; KVKK yalnızca gerçek kişilere ilişkin verileri korur. Şirket yazılı talep ve delil tespiti yolunu kullanır. Şirket yetkilisi ise kendi sesinin veya kişisel verisinin yer aldığı kayıtlar için kişisel olarak başvurabilir.

Tespit raporu mahkemeyi bağlar mı?

Hayır. Tespit dosyası asıl davanın eki sayılır ve taraflar bu raporlara dayanabilir (HMK m.405); ancak rapor serbestçe değerlendirilen bir delildir ve davada yeni bilirkişi incelemesi istenebilir.

Dava açıldıktan sonra da delil tespiti istenebilir mi?

Evet; ancak bu durumda yalnızca davanın görüldüğü mahkeme yetkilidir (HMK m.401/4). Dava içinde ayrıca karşı taraftaki belgelerin ibrazı da istenebilir; ibraz edilmezse mahkeme belgenin içeriği konusunda sizin beyanınızı kabul edebilir (HMK m.220).

İlgili Rehberler

• Delil tespiti, bilirkişi ve uzman görüşü
• Fon davasında ispat ve deliller
• Fon mağduru dilekçe oluşturucu: KVKK başvurusu ve ihtarname
• Bana uygun olmayan fon satıldı
• Emekli ikramiyemi bankanın önerisiyle fona yatırdım
• Fon satış talimatım iptal edildi
• Emir farklı saatte iletildi
• Şirket fon zararını bankadan istemek
• Tüketici mahkemesinde fon zararı davası dilekçesi
• İhtiyati haciz talep dilekçesi
• Portföy yönetim şirketinin faaliyet izni iptali
• Fon davasında yargılama giderleri
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi