Çalıştığım Kurumun İşlemleri Yüzünden SPK Bülteninde Adım Çıktı 2026: Portföy Yöneticisi, Fon Yöneticisi ve Müşteri Temsilcisi İçin Suç Duyurusu, İşlem Yasağı ve Lisans İptaline Karşı Şahsi Savunma (SPKn m.101, 107/1; V-101.1 m.5, 8, 17; TCK m.20, 37-40)

Kısa cevap: Çalıştığınız aracı kurumun, portföy yönetim şirketinin veya bankanın kendi portföyü ya da müşteri hesapları üzerinden yapılan işlemler nedeniyle adınız SPK bülteninde çıktıysa, karşınızda tek bir karar değil, birbirine bağlı üç ayrı hukuki işlem vardır: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.107/1 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu, m.101/1 ile V-101.1 sayılı Tebliğ m.5/2 ve m.6/2 uyarınca 2 yıl işlem yasağı ve Tebliğ m.17 uyarınca tüm lisanslarınızın yasak süresince iptali. Bunların hiçbiri mahkûmiyet değildir. Belirleyici soru, incelemeye konu işlemlerle sizin aranızda şahsi bir bağ bulunup bulunmadığıdır: emri kim verdi, kararı kim aldı, görev ve yetkiniz neydi, bir menfaatiniz oldu mu? Ceza sorumluluğu şahsidir (Anayasa m.38/7, TCK m.20/1); bir unvan taşımak veya aynı kurumda çalışmak tek başına ne suçun ne de işlem yasağının dayanağı olabilir. Bu rehber, hakkında suç duyurusu yapılan portföy yöneticisi, fon yöneticisi, müşteri temsilcisi ve diğer lisanslı çalışanlar için yazıldı: işleyen süreleri, etkin pişmanlık ile savunma arasındaki tercihi, şahsi bağın bulunmadığını gösterecek belgeleri, Kurul’a başvuruyu, iptal davasını ve ceza soruşturmasındaki adımları madde madde anlatır.

Bültende Adınız Hangi Tablolarda Geçiyor? Üç Tablo, Üç Ayrı İşlem

SPK bültenlerinde piyasa dolandırıcılığı incelemelerinin sonuçları pay bazında başlıklar altında yayımlanır ve aynı kişi çoğu zaman üç ayrı tabloda görünür. İlk tablo suç duyurusu kararını, ikincisi işlem yasağını, üçüncüsü lisans iptalini gösterir. Üçü de aynı incelemeye dayanır; ancak hukuki nitelikleri, başvuru yolları ve süreleri birbirinden farklıdır. Birine karşı atılan adım diğerini kendiliğinden etkilemez; bu yüzden her biri için ayrı bir plan gerekir.

Bültenin eylem sütunu çoğu zaman yalnızca ilgili pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerden söz eder. Size özgü bir fiil tarifi, yani hangi tarihte hangi emri verdiğiniz ya da hangi kararı aldığınız bültende yazmaz. Bu ayrıntı Kurul’un inceleme raporundadır ve savunmanın ilk işi o rapora ulaşmaktır.

Aynı başlık altında kurumların da yer alması ve kurumlara getirilen yasağın “kendi nam ve hesabına olan işlemlerle sınırlı” tutulması, incelemenin kurumun kendi portföyü üzerinden yapılan işlemleri de kapsadığını gösterir. Bu ifade çalışan için önemlidir. İnceleme kurum portföyüne ilişkinse sorulacak soru, o portföyde işlem kararını kimin verdiği ve emri kimin ilettiğidir. Suç duyurusunun genel çerçevesi SPK hakkımda suç duyurusunda bulundu rehberimizde, güncel bir bülten üzerinden kararların okunuşu ise SPK 2026/80 bülteni analizinde anlatılmıştır.

Kurum Çalışanı Listeye Hangi Sıfatla Girer? Beş Tipik Konum

Aynı listede yer alan kişilerin konumu aynı değildir. Savunma önce kişinin kurum içindeki gerçek rolünü tespit eder; çünkü hem suçun unsurları hem de işlem yasağının dayanağı bu role göre değerlendirilir. Aşağıdaki tablo bir sorumluluk listesi değildir; her konumda hangi sorunun sorulacağını gösterir.

Aynı unvanı taşıyan iki kişiden biri işlemin her aşamasında yer almış, diğeri hiç yer almamış olabilir. Çalışma düzeni de bu değerlendirmenin parçasıdır. Kısmi süreli çalışan, uzaktan çalışan ya da incelenen dönemin bir bölümünde izinli veya başka bir görevde bulunan kişinin, işlemlerin yapıldığı günlerde fiilen ne yaptığı ayrıca ortaya konmalıdır. Fon zararından doğan hukuki sorumluluk ayrı bir konudur ve portföy yöneticisinin kişisel sorumluluğu yazımızda ele alınmıştır; bu yazı ceza ve idari tedbir boyutuyla sınırlıdır.

İşlem Yasağı Kime Verilebilir? SPKn m.101/1 ve Tebliğ m.5/2

İşlem yasağının kanuni dayanağı Sermaye Piyasası Kanunu m.101/1’dir. Hüküm, Kanun’un 104, 106 ve 107. maddelerinde sayılan fiilleri işlediğine dair makul şüphe bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişilerin yetkilileri hakkında, borsalarda geçici veya sürekli işlem yapılmasının yasaklanması dâhil çeşitli tedbirleri alma yetkisini Kurul’a verir. V-101.1 sayılı Tebliğ bu yetkiyi iki basamakta düzenler: m.5/1 makul şüphe aşamasındaki yasağı, m.5/2 ise suç duyurusuna bağlı yasağı kapsar.

Tebliğ m.5/2’ye göre işlem yasağı kararı, Kanun’un 106 ve 107. maddelerinde sayılan fiilleri işlemesi nedeniyle haklarında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar verilen gerçek veya tüzel kişilerin yetkilileri ile hesapları suça konu fiillerde kullanılan tüzel kişiler hakkında verilebilir. Tebliğ m.6/2 bu hâlde süreyi 2 yıl olarak belirler; aynı fiil nedeniyle makul şüphe aşamasında yasaklı geçirilen süre 2 yıldan düşülür (m.6/3).

Bu düzenlemeden çalışan lehine üç sonuç çıkar. Birincisi, hüküm “verilebilir” der: yasak suç duyurusunun kendiliğinden doğan sonucu olarak değil, Kurul’un takdir yetkisiyle verilir. Takdir yetkisi denetimsiz değildir; idare mahkemesi bu yetkinin her muhatap bakımından hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığını inceler.

İkincisi, Tebliğ m.4/1-(g) makul şüpheyi tanımlarken şüpheyi, işlem gerçekleştiren kişilerin veya onlarla birlikte hareket edenlerin işlem kalıplarına, hesaplarındaki transferlere, fiyat ve miktar analizlerine, ihbar ve şikâyetlere ve bunları destekleyen emarelere bağlar. Şüphenin konusu işlemi yapan ve onunla birlikte hareket eden kişidir. Kendi hesabında işlem yapmamış bir çalışan bakımından şüphenin hangi veriyle kurulduğu bu nedenle ayrıca gösterilmelidir.

Üçüncüsü, lisans iptali işlem yasağının sonucudur (m.17/1). Yasak kaldırılır, iptal edilir veya yürütmesi durdurulursa lisans iptalinin dayanağı da ortadan kalkar. Yasağın basamakları, yasaklı paylar ve sürenin hesabı SPK işlem yasağı rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

“Birlikte Hareket” İddiası: Aynı Kurumda Çalışmak Tek Başına Yeterli mi?

Kendi adına işlem yapmamış bir çalışanın listeye alınması çoğu zaman “birlikte hareket” değerlendirmesine dayanır. V-101.1 sayılı Tebliğ bu ifadeyi yalnızca makul şüphe tanımında kullanır ve kavramı ayrıca tanımlamaz. Kurul’un kavrama nasıl yaklaştığını görmek için VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği m.3’teki “birlikte hareket eden kişiler” tanımı yol göstericidir.

Bu tanım iki katmanlıdır. İlk katman bağlantı biçimleridir: başkalarının emirleri, işlemleri veya işlem planları hakkında bilgi sahibi olmak; açık ya da örtülü bir anlaşmaya dayanmak; aynı kişilerin yönlendirmesiyle hareket etmek veya başkalarını yönlendirmek; vekâletle ya da vekâletsiz başkalarının hesaplarını kullanmak; aynı mekânı, sanal ortamı, bilgisayarı, telefonu, internet bağlantısını veya iletişim kanalını kullanmak. İkinci katman fiildir: bu biçimlerden biriyle emir iletmek, işlem yapmak, nakit veya sermaye piyasası aracı aktarmak, hesap hareketi gerçekleştirmek; bu fiilleri yapanlara hesaplar, emirler veya işlemler hakkında hukuka aykırı olarak bilgi vermek; ya da hesaplar arasında nakit veya araç transferi gerçekleştirmek.

Tanım bağlantı ile fiili birlikte arar. Aynı kurumda çalışmak, aynı ofisi ve aynı internet bağlantısını kullanmak bir yatırım kuruluşunda olağandır; kişi tanımdaki fiillerden birini yapmadıkça bu ortaklık birlikte hareket anlamına gelmez. Kurum çalışanı dosyalarında dikkat edilecek nokta budur: aynı terminal, aynı IP adresi veya aynı telefon hattı gibi teknik veriler kurum içinde herkes için ortaktır ve tek başına ortak bir amacı göstermez.

Savunma bu nedenle şu soruları sorar: Kişi incelemeye konu emirlerden haberdar mıydı? Emirleri kendisi mi iletti? Kendi hesabı ile incelemeye konu hesaplar arasında para veya pay hareketi var mı? İşlemlerin planı kendisiyle paylaşıldı mı? Bu sorulara dosyada somut bir cevap yoksa birlikte hareket iddiası dayanaksız kalır. Kavramın idari para cezası boyutu piyasa bozucu eylemler yazımızda incelenmiştir.

Ceza Sorumluluğu Şahsidir: SPKn m.107/1’in Faili Kimdir?

Sermaye Piyasası Kanunu m.107/1, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapanları, emir verenleri, emir iptal edenleri, emir değiştirenleri veya hesap hareketleri gerçekleştirenleri cezalandırır. Öngörülen ceza üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır; adli para cezası suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamaz. Suçun unsurları işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı yazımızda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Hükmün iki özelliği çalışan dosyalarında belirleyicidir. İlki, cezalandırılan hareketlerin tek tek sayılmış olmasıdır: fail, bu hareketlerden birini yapan kişidir. İkincisi, hareketin “yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla” yapılmış olması şartıdır. Olağan portföy yönetimi, nakit ihtiyacı, müşteri talimatı veya risk limitlerine uyum gibi başka bir gerekçeyle yapılan işlem bu amacı taşımaz. Kanun m.108 ayrıca Kurul düzenlemelerine uygun geri alım programlarını, çalışanlara pay edindirme programlarını ve fiyat istikrarı ile piyasa yapıcılığı işlemlerini piyasa dolandırıcılığı saymaz.

Anayasa m.38/7 ve Türk Ceza Kanunu m.20/1 uyarınca ceza sorumluluğu şahsidir; kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). Bu nedenle kurumun hesabından yapılan işlemler soruşturulurken sorumluluk gerçek kişilerde aranır. Riskli nokta burasıdır: emri veren veya kararı alan kişi yerine, unvanı işlemle ilgili görünen kişilerin de listeye alınması mümkündür. Savunmanın talebi nettir: kişinin kanunda sayılan hareketlerden hangisini, hangi tarihte, hangi hesapta yaptığı somut olarak gösterilmelidir.

Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Verilen talimatı uygulayan çalışan, işlemin yanıltıcı izlenim uyandırma amacına hizmet ettiğini bilmiyorsa, suçun maddi unsurlarında hataya düşmüştür ve kasten hareket etmiş sayılmaz (TCK m.30/1). Buna karşılık “talimat aldım” demek sorumluluğu tek başına kaldırmaz; talimatın değeri, çalışanın amacı bilmediğini göstermesindedir. Talimatla yapılan işlemlerde sorumluluğun sınırı ifadeye çağrılan çalışan: tanık mı, şüpheli mi yazımızda anlatılmıştır.

Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı gerekir (TCK m.40/1). Sorumluluğun derecesi cezayı, etkin pişmanlık hesabını ve savunmanın yönünü belirler. Aynı dosyadaki kişilerin savunmaları bu yüzden çoğu zaman birbirinden ayrışır.

“İşlemlerle Şahsi Bağım Yok” Savunması Hangi Belgelerle Kurulur?

Bu savunma bir beyan değil, bir belge dosyasıdır. Kurul’un makul şüphe değerlendirmesi de, savcılığın yeterli şüphe değerlendirmesi de veriye dayanır; karşı savunma da veriyle kurulur. Belgelerin büyük kısmı kurumun elindedir. Bir bölümüne çalışan kendi kayıtlarından, bir bölümüne ise Kurul’a, savcılığa ve mahkemeye yapılacak taleplerle ulaşılır.

Son satır çoğu dosyada ihmal edilir. Kanun m.102, bir işlemin bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığı oluşturduğuna dair bilgi veya şüphe bulunduğunda yatırım kuruluşlarına Kurul’a bildirim yükümlülüğü getirir. İşlemler hakkında kurum içinde soru sormuş, itiraz etmiş ya da uyum birimini uyarmış bir çalışanın bu yazışmaları, hem amacın paylaşılmadığını hem de işlemlerden ayrı durulduğunu gösterir. Bildirim mekanizması şüpheli işlem bildirimi yazımızda anlatılmıştır.

Kayıtların silinmesi savunmaya verilebilecek en büyük zarardır ve ayrı bir suç riski taşır. Yatırım kuruluşundaki kayıtları bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılanlar Kanun m.110/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; suç delillerinin yok edilmesi, gizlenmesi veya değiştirilmesi ise TCK m.281 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Telefonunuzdaki yazışmalar dâhil hiçbir kaydı silmeyin; olduğu gibi saklayın ve avukatınıza teslim edin. Kurumdaki emir ve ses kayıtlarının nasıl isteneceği aracı kurumdan emir ve ses kayıtları yazımızda gösterilmiştir.

Etkin Pişmanlık mı, Savunma mı? 15 Günde Verilecek Karar

Kanun m.107/3, yalnızca birinci fıkradaki işlem bazlı suç için özel bir pişmanlık hükmü öngörür. Suçu işleyen kişi pişmanlık göstererek, beş yüz bin Türk Lirasından az olmamak üzere, elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı parayı Hazineye öderse; ödeme soruşturma başlamadan önce yapılmışsa hakkında cezaya hükmolunmaz, soruşturma evresinde yapılmışsa ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapılmışsa üçte bir oranında indirilir. Bültenlerde yer alan açıklamaya göre bu yoldan yararlanmak isteyenlerin ödemeyi Kurul kararından itibaren 15 gün içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bültende gösterilen hesabına yapması ve belgeleri aynı süre içinde Kurul’a iletmesi beklenir.

İşlemlerle şahsi bağı bulunmadığını söyleyen çalışan için bu yolun üç sınırı vardır. Hüküm “pişmanlık göstererek” ifadesini kullanır; yani fiilin kabulüne dayanır. “İşlemlerden haberim yoktu, kararı ben vermedim” savunmasıyla aynı dosyada bağdaşmaz. Ödeme, işlem yasağını ve lisans iptalini kendiliğinden kaldırmaz; yasağın süresinden önce kalkması Tebliğ m.8/2’deki kesinleşmiş takipsizlik veya beraat kararına bağlıdır. Son olarak, işlemlerden hiçbir menfaat sağlamamış kişi için de alt sınır beş yüz bin Türk Lirasıdır.

Karar kişinin kendisine aittir; avukatın görevi iki yolun sonuçlarını açık biçimde ortaya koymaktır. Güçlük şuradadır: 15 gün içinde Kurul raporunu görmek çoğu zaman mümkün olmaz. Karar bu nedenle kişinin kendi bildiği olgulara ve elindeki belgelere göre verilir. Anlatılan olaylar belgeyle desteklenebiliyorsa birincil yol savunmadır. Hükmün işleyişi işlem bazlı manipülasyonda etkin pişmanlık yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

İşleyen Süreler: Tek Tabloda Takvim

Kurul’a yapılan başvuru dava süresini uzatmaz, yalnızca durdurur. İstek reddedilir veya otuz gün içinde cevap verilmezse süre kaldığı yerden işlemeye devam eder ve başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılır (İYUK m.11/3). Bülten tarihinden yedi gün sonra başvuran ve otuz gün içinde cevap alamayan kişinin dava açmak için elli üç günü kalır. Başvurunun ilk günlerde yapılması bu yüzden önemlidir.

Karar size tebliğ edilmemiş olsa bile süreyi bültenin yayım tarihinden hesaplamak en temkinli yoldur. Sonradan tebligat gelirse tebliğ tarihini not edin ve aynı gün avukatınıza iletin. Sürenin başlangıcına ilişkin ayrıntılar SPK kararında tebligat ve 60 gün hesabı yazımızda yer alır.

Kurul’a Üç Başvuru: Karar Örneği, Bilgi ve Belge, Kararın Kaldırılması

Dava açmadan önce Kurul’a üç talep yöneltilebilir; üçü tek dilekçede de toplanabilir. İlki kararın gerekçeli örneğinin verilmesidir. İkincisi kararın dayanağı olan inceleme raporunun size ilişkin bölümlerinin ve menfaat hesabının istenmesidir. 4982 sayılı Kanun m.11’e göre kurumlar istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlar; başka bir birimden veya kurumdan görüş alınması gerekiyorsa bu süre otuz iş günüdür. Soruşturmaya ilişkin istisnalar nedeniyle talebin kısmen karşılanması veya reddedilmesi mümkündür; bu yolun sınırları SPK’dan bilgi ve belge istemek rehberimizde anlatılmıştır. Üçüncüsü, kararın sizin yönünüzden kaldırılması istemidir (İYUK m.11).

Aşağıdaki metin, işlemlerle şahsi bağı bulunmadığını ileri süren çalışan için hazırlanmış bir başvuru örneğidir. Köşeli parantez içindeki bölümler dosyaya göre doldurulur.

İki uyarı gerekir. Dilekçedeki her olgu belgeyle doğrulanabilir olmalıdır; sonradan yanlış çıkan bir beyan hem idari davada hem ceza soruşturmasında aleyhe kullanılır. Bu başvuru ile etkin pişmanlık ödemesi birbiriyle çelişir; hangi yolun izleneceğine karar verilmeden başvuru yapılmamalıdır.

İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması

İşlem yasağı ve lisans iptali idari işlemdir; yargı denetimi idare mahkemesinde yapılır. Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1). Kanun m.117 Kurul’un merkezini İstanbul olarak belirlemiştir; ancak geçici m.7/5’e göre merkezin İstanbul’a taşınmasına ilişkin iş ve işlemler tamamlanıncaya kadar Kurul’un merkezi Ankara’dır. Davalar bu nedenle Ankara idare mahkemelerinde açılmaktadır; dilekçe verilmeden önce Kurul’un o tarihteki merkezi teyit edilmelidir.

Aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı tek dilekçeyle dava açılabilir (İYUK m.5/1). Lisans iptali işlem yasağının sonucu olduğundan iki karar aynı dilekçede dava konusu edilir. Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte aranır (İYUK m.27/2). Lisanslı çalışan bakımından ikinci şart çoğu zaman somuttur: kişi iki yıl boyunca mesleğini yapamaz, geliri kesilir ve sicili etkilenir. Tartışma birinci şartta, yani kararın kişi bakımından dayanağında düğümlenir.

Burada açık olmak gerekir. Tebliğ işlem yasağını kesin ispata değil, makul şüpheye ve suç duyurusu kararına bağlar. Mahkeme, Kurul’un suçun işlendiğini kanıtlamasını beklemez; şüphenin somut verilere dayanıp dayanmadığına bakar. Bu davalar bu nedenle kolay değildir ve dosya görülmeden sonuç hakkında taahhütte bulunulamaz. Davanın ağırlık noktası, şüphenin o kişiye hangi veriyle bağlandığıdır. Mahkeme Kurul’un işlem dosyasını ve dayanak raporu getirtir (İYUK m.20/1); kişinin işlemlerle bağının bulunmadığı ne ölçüde belgelenebilirse davanın seyri o ölçüde değişir.

İdari dava, ceza soruşturmasının sonucu beklenerek ertelenmemelidir; altmış günlük süre soruşturmadan bağımsız işler. Dilekçenin yapısı ve yürütmenin durdurulması gerekçeleri için SPK kararına karşı iptal davası dilekçesi örneği, yürütmenin durdurulması usulü için SPK kararında yürütmeyi durdurma, karar türlerine göre başvuru haritası için SPK kararlarına karşı yargı yolları yazılarımıza bakılabilir.

Ceza Soruşturmasında İfadeden Önce Yapılacaklar

Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında müdafiden yararlanabilir (CMK m.149/1). Müdafi soruşturma evresinde dosyanın içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin örneğini alabilir (CMK m.153/1). Bu yetki ancak kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (m.153/2). Kanun m.107 tek başına bu sayılan suçlar arasında değildir; soruşturma katalogdaki başka bir suçu da kapsıyorsa kısıtlama gündeme gelebilir. Kurul’un başvurusuna dayanak yapılan inceleme raporu soruşturma dosyasında bulunur. Rapora en hızlı ulaşılan yol çoğu zaman budur.

İfade, dosya incelenmeden verilmemelidir. İfadeden önce yazılı savunma sunulabilir ve lehe delillerin toplanması istenebilir. Şüpheliye, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır (CMK m.147/1-f); Cumhuriyet savcısı da şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Bu çerçevede kurumdaki emir kayıtlarının, kullanıcı ve oturum kayıtlarının, komite kararlarının ve yetki belgelerinin getirtilmesi; Kurul raporundaki teknik tespitler için bilirkişi incelemesi yapılması (CMK m.63) ve uzman mütalaası sunulması (CMK m.67/6) talep edilir. İfade sırasındaki haklar ifadeye çağrıldım, haklarım neler, dosya inceleme yetkisi soruşturma dosyasının incelenmesi yazılarımızda anlatılmıştır.

Hedef, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesidir (CMK m.172/1). Kurul bu karara itiraz edebilir (SPKn m.115/4); itiraz süresi iki haftadır ve itirazı sulh ceza hâkimliği inceler (CMK m.173). Karar kesinleştiğinde Tebliğ m.8/2-(a) devreye girer: kararın Kurul’a tebliğinden sonra işlem yasağı Kurul tarafından kaldırılır ve lisans iptali de dayanağını yitirir. Bu sonuç kendiliğinden gerçekleşmeyebilir; kesinleşme şerhli karar örneğiyle Kurul nezdinde takip edilmelidir.

Kamu davası açılırsa yargılamayı, ihtisas mahkemesi olarak görevlendirilen asliye ceza mahkemesi yapar (SPKn m.116). Beraat kararı da Tebliğ m.8/2-(b) uyarınca yasağın kaldırılması sonucunu doğurur. Suçun üst sınırı beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Dosyaya ve Kurul Raporuna Erişimin Üç Yolu

Bu üç yol birbirinin alternatifi değildir; birlikte yürütülür. Kurul’a yapılan talep kararın gerekçesini, idare mahkemesi işlem dosyasını, soruşturma dosyası ise raporun tamamını ve toplanan delilleri verir.

Şirketten Bağımsız Savunma: Ortak Metin ve Menfaat Çatışması

Kurumun savunması ile çalışanın savunması aynı yöne bakmayabilir. Kurum işlemlerin meşru olduğunu savunur. Çalışanın savunması ise çoğu zaman “işlem kararını ben vermedim” cümlesine dayanır ve bu cümle kararı verenleri işaret eder. Ceza Muhakemesi Kanunu m.152/1, ancak yararları birbirine uygun olan birden fazla şüphelinin savunmasının aynı müdafie verilebileceğini düzenler. Avukatlık Kanunu m.38 de avukatı, aynı işte menfaati zıt olan tarafa avukatlık ettiği hâlde işi reddetmekle yükümlü kılar.

Bunun pratik sonuçları şunlardır. Kurumun hazırladığı ortak savunma metnini, kendi avukatınız incelemeden imzalamayın. Kurum içi inceleme görüşmesini ceza ifadesi kadar ciddiye alın. Kurul’a, savcılığa veya kuruma, avukatınızla görüşmeden yazılı ya da sözlü beyanda bulunmayın. Kurul’un bilgi isteme yetkisi ile susma hakkı arasındaki denge SPK incelemesi, bilgi-belge talebi ve ifade yazımızda ele alınmıştır.

Karar kapsamındaki diğer kişilerle dosyanın içeriği hakkında konuşmaktan kaçının. Kurul’un inceleme veya denetimi kapsamında istenen bilgi ve belgelere ilişkin olarak başkalarına açıklama yapanlar Kanun m.113 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Ayrıca delilleri değiştirme ya da tanık ve diğer kişiler üzerinde baskı kurma girişimi tutuklama nedenleri arasındadır (CMK m.100/2-b). Basına ve sosyal medyaya açıklama yapılmamalıdır; adın bültende yayımlanmasından doğan itibar sorunları için SPK bülteninde adım yayımlandı rehberimize bakılabilir.

Lisans İptali, Görev Değişikliği ve İş Sözleşmesi

Tebliğ m.17/1 uyarınca, 106 ve 107. maddelere aykırı fiiller nedeniyle hakkında suç duyurusuna karar verilerek işlem yasağı getirilen kişinin sahip olduğu sermaye piyasası lisansları yasak süresi boyunca iptal edilir. Kişi bu sürede hiçbir lisanslama sınavına katılamaz (m.17/2); kimlik bilgileri ve iptal süresi lisanslama kuruluşunca izlenir (m.17/3). İptal belirli bir lisansla sınırlı değildir; kişinin bütün lisanslarını kapsar. Kurum, lisansı iptal edilen çalışanı lisans gerektiren görevde çalıştıramaz.

İş ilişkisi bakımından ilk seçenek görev değişikliğidir. Çalışma koşullarındaki esaslı değişiklik işçiye yazılı olarak bildirilir; işçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik onu bağlamaz (4857 sayılı Kanun m.22/1). İşveren fesih yoluna giderse fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (m.19/1). İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade istemiyle arabulucuya başvurabilir (m.20/1). İş güvencesi; otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi bulunan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler için geçerlidir, işletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri kapsam dışındadır (m.18).

Lisans iptalinin işçinin yeterliliğinden kaynaklanan geçerli bir sebep oluşturup oluşturmadığı; işverenin başka bir görev önerip önermediğine, iptalin süresine ve yasağa karşı açılan davanın durumuna göre değerlendirilir. Henüz bir mahkeme kararı yokken yalnızca bülten kararına dayanılarak yapılan fesihte, feshin son çare olması ilkesi tartışılır. Bu konular SPK lisans iptali, soruşturma altındaki kurumda çalışanın hakları ve geçerli sebep ile haklı sebep feshi yazılarımızda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Lisans üç yoldan geri gelir: yasak süresinin dolması, idare mahkemesinin yürütmeyi durdurma veya iptal kararı ve kesinleşen takipsizlik ya da beraat kararının ardından Kurul’un yasağı kaldırması. Mahkeme kararlarının gereği idarece gecikmeksizin, en geç otuz gün içinde yerine getirilir (İYUK m.28/1).

Yasak Süresince Kendi Yatırımlarınız

İşlem yasağı bütün yatırım araçlarını kapsamaz. Tebliğ m.9’a göre paylar, borsa yatırım fonu katılma payları, pay veya endekse dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, varantlar ve sertifikalar yasak kapsamındadır. Tebliğ m.10/1’e göre yatırım fonu katılma payları, dövize, emtiaya veya kıymetli madene dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile borçlanma araçlarında işlem yapılabilir.

Yasaklı kişi vekil aracılığıyla da işlem yapamaz (m.11/1). Yatırım kuruluşlarının çalışanları ve yöneticileri, yasaklının kendi veya başkasının hesabından işlem yapmasına izin veremez (m.12). Yasak süresinde başkasının hesabını kullanarak 106 veya 107. maddedeki fiillerin işlenmesi ve bu nedenle yeniden suç duyurusuna karar verilmesi hâlinde beş yıllık sürekli yasak gündeme gelir (m.7). Yasak süresinde bir yakınınızın hesabından işlem yapmak, en baştaki “şahsi bağım yok” savunmasını da zayıflatır.

İlk 15 Gün İçin Yol Haritası

1. Bülten sayfasını kaydedin; adınızın geçtiği tabloları, Kurul kararının tarihini ve bültenin yayım tarihini not edin.
2. Elinizdeki belgeleri toplayın: iş sözleşmesi, görev tanımı, yetki belgeleri, yönettiğiniz fon veya portföylerin listesi, kendi yatırım hesaplarınızın dökümü, lisans listeniz ve size ulaşan her türlü yazı.
3. Hiçbir kaydı silmeyin; telefon ve e-posta yazışmalarını olduğu gibi saklayın.
4. Kuruma, Kurul’a veya savcılığa beyan vermeden ve ortak bir metne imza atmadan önce kendi avukatınızla görüşün.
5. Etkin pişmanlık konusundaki kararınızı ilk hafta içinde netleştirin; ödeme yapılacaksa son günü beklemeyin.
6. Savunma yolu seçildiyse Kurul’a karar örneği, bilgi ve belge ile kararın kaldırılması başvurusunu ilk günlerde yapın; alındı belgesini saklayın.
7. Soruşturma dosyasının numarasını tespit ettirin; müdafiniz dosyayı incelesin, ifadeden önce yazılı savunma ve delil toplama talebi sunulsun.
8. İptal davası için altmış günlük süreyi bülten tarihinden hesaplayın; Kurul’a başvurunun süreyi yalnızca durdurduğunu unutmayın.
9. Tebligat geldiğinde tarihini not edin ve aynı gün avukatınıza iletin.

Sık Yapılan Hatalar

Suç duyurusunu mahkûmiyet sanıp hiçbir hazırlık yapmamak ile “ben yapmadım, nasılsa anlaşılır” diyerek süreleri kaçırmak aynı sonuca götürür. Kurumun hazırladığı ortak savunma metnini okumadan imzalamak, çalışanı kendi savunmasıyla çelişen bir beyana bağlar. Kayıt silmek, savunmanın dayanacağı delili yok eder ve ayrı bir suç şüphesi doğurur. Karar kapsamındaki diğer kişilerle dosyayı konuşmak ve sosyal medyada açıklama yapmak yeni riskler yaratır.

Etkin pişmanlık ödemesi yapıp aynı anda işlemlerle bağı bulunmadığını savunmaya çalışmak iki yolu da zayıflatır. İdari davayı ceza soruşturmasının sonucuna bırakmak, altmış günlük sürenin kaçmasına yol açar. Yasak süresinde bir yakının hesabından işlem yapmak beş yıllık yasağa kadar gidebilir. Lisans iptal edilmişken lisans gerektiren görevi sürdürmek hem çalışanı hem kurumu sorumluluk altına sokar.

Varsayımsal Örneklerle Üç Senaryo

Müşteri temsilcisi. Bir aracı kurumda müşteri temsilcisi olarak çalışan kişi, müşterilerinin telefonla verdiği emirleri sisteme girmiştir. İncelemeye konu payda kendi hesabında işlem yoktur; müşteri emirlerinin ses kayıtları kurumda saklıdır. Bu dosyada savunmanın çekirdeği, emirlerin müşteri talimatıyla iletildiğini gösteren kayıtlar ve çalışanın işlemlerden ayrı bir menfaat sağlamadığıdır. Etkin pişmanlık bu olgularla bağdaşmaz; hedef takipsizlik kararı ve buna bağlı olarak yasağın kaldırılmasıdır.

Fon yöneticisi. Bir portföy yönetim şirketinde belirli fonların yöneticisi olan kişinin adı, kurumun kendi nam ve hesabına yaptığı işlemlerin incelendiği bir başlıkta geçmektedir. Yönettiği fonlarda incelemeye konu payda işlem bulunmamakta, kurum portföyüne ilişkin kararlar başka bir birimde alınmaktadır. Fon bazındaki yönetici atamaları, kurum portföyüne ilişkin karar belgeleri ve emir kayıtlarındaki kullanıcı bilgileri, şüphenin bu kişiye bağlanamayacağını gösteren temel belgelerdir. Kurul’a kaldırma başvurusu ve yürütmenin durdurulması istemli iptal davası birlikte yürütülür.

Kurum portföyünde emir giren çalışan. Kurum portföyüne ilişkin emirleri sisteme giren çalışanın kullanıcı kodu emir kayıtlarında yer almaktadır. Emirler yazılı talimatla verilmiş, çalışan işlemlerden kişisel bir kazanç sağlamamıştır. Burada tartışma fiilin varlığında değil, kastta toplanır: çalışan, işlemlerin yanıltıcı izlenim uyandırma amacına hizmet ettiğini biliyor muydu? Yazılı talimatlar, olağan iş akışı ve menfaatin yokluğu kastın bulunmadığını gösteren olgulardır. Bu senaryoda etkin pişmanlık ile savunma arasındaki tercih daha güçtür ve dosyadaki yazışmalara göre yapılır.

İlgili Rehberler

• SPK Hakkımda Suç Duyurusunda Bulundu: Şüpheli İçin Rehber
• SPK İşlem Yasağı: 6 Ay, 2 Yıl, Yasaklı Paylar ve Yasağın Kaldırılması
• SPK Lisansım İptal Edildi: İşlem Yasağı Süresince İptal ve İşe Etkisi
• SPK Kararına Karşı İptal Davası Dilekçesi Örneği
• İşlem Bazlı Manipülasyonda Etkin Pişmanlık (SPKn m.107/3)
• İfadeye Çağrılan Çalışan: Tanık mı, Şüpheli mi?
• SPK Bülteni Kararları Rehberi
• SPK Cezası Adli Sicile İşler mi?
• SPK Hukuk Rehberi: Tüm Konular

Sıkça Sorulan Sorular

Çalıştığım kurumun işlemleri nedeniyle hakkımda suç duyurusu yapılabilir mi?

Yapılabilir; ancak suç duyurusu bir iddiadır, mahkûmiyet değildir. Ceza sorumluluğu şahsidir (Anayasa m.38/7, TCK m.20/1). SPKn m.107/1’deki suç, alım satım yapan, emir veren, iptal eden, değiştiren veya hesap hareketi gerçekleştiren kişinin yanıltıcı izlenim uyandırma amacıyla hareket etmesini arar. Savcılık, sizin bu hareketlerden hangisini hangi amaçla yaptığınızı somut delille ortaya koymak zorundadır.

Kendi hesabımda hiç işlem yapmadım, yine de işlem yasağı alabilir miyim?

V-101.1 sayılı Tebliğ m.5/2, hakkında suç duyurusuna karar verilen gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yetkilileri hakkında işlem yasağı kararı verilebileceğini düzenler. Yasak, kendi hesabınızda işlem yapmış olmanıza değil, suç duyurusu kararına bağlıdır. Buna karşılık şüphenin size hangi veriyle bağlandığı idare mahkemesinde denetlenir.

Lisansım neden iptal edildi, ne zaman geri gelir?

Tebliğ m.17/1 uyarınca suç duyurusuna bağlı işlem yasağı getirilen kişinin bütün lisansları yasak süresince iptal edilir. Lisans; yasak süresi dolduğunda, idare mahkemesi yürütmeyi durdurduğunda veya kararı iptal ettiğinde ya da kesinleşen takipsizlik veya beraat kararının ardından Kurul yasağı kaldırdığında yeniden geçerlilik kazanır.

Etkin pişmanlık ödemesi yapmalı mıyım?

SPKn m.107/3 pişmanlık gösterilmesine, yani fiilin kabulüne dayanır. İşlemlerle şahsi bağınızın bulunmadığını belgeyle gösterebiliyorsanız bu yol savunmanızla bağdaşmaz. Emir veya karar kayıtlarında açıkça yer alıyor ve menfaat sağlamış görünüyorsanız değerlendirme değişir. Karar, bültendeki 15 günlük süre içinde ve avukatınızla birlikte verilmelidir.

Menfaatim yoksa etkin pişmanlık için ne kadar ödenir?

Ödenecek tutar, elde edilen veya elde edilmesine sebep olunan menfaatin iki katıdır; ancak beş yüz bin Türk Lirasından az olamaz. Hiç menfaat sağlamamış kişi için de alt sınır 500.000 TL’dir.

Etkin pişmanlık ödemesi yaparsam işlem yasağı ve lisans iptali kalkar mı?

Kendiliğinden kalkmaz. Tebliğ m.8’e göre yasak ya süresi dolunca ya da kesinleşmiş takipsizlik veya beraat kararının Kurul’a tebliğinden sonra Kurul tarafından kaldırılır. Lisans iptali de yasağın süresine bağlıdır.

Şirketin avukatı beni de savunabilir mi?

CMK m.152/1 yalnızca yararları birbirine uygun olan şüphelilerin aynı müdafi tarafından savunulmasına izin verir. Savunmanız işlem kararını başkalarının verdiğine dayanıyorsa yararınız kurumun ve diğer çalışanların yararıyla çatışabilir. Bu durumda kurumdan bağımsız bir avukatla çalışmanız gerekir.

SPK’nın inceleme raporunu nasıl görebilirim?

Üç yol vardır: Kurul’a bilgi ve belge talebi (4982 sayılı Kanun), idare mahkemesinin Kurul dosyasını getirtmesi (İYUK m.20) ve soruşturma dosyasının müdafi tarafından incelenmesi (CMK m.153). Raporun tamamına en hızlı ulaşılan yol çoğu zaman soruşturma dosyasıdır.

Dava açma süresi ne zaman başlar?

İptal davası süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Karar size tebliğ edilmemişse öğrenme tarihi esas alınır; tartışma çıkmaması için süreyi bültenin yayım tarihinden hesaplamak güvenlidir.

Kurul’a başvurmak dava süresini uzatır mı?

Uzatmaz, durdurur. İYUK m.11’e göre başvuru işlemekte olan süreyi durdurur; istek reddedilir veya otuz gün içinde cevap verilmezse süre kaldığı yerden işlemeye devam eder ve başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılır.

Takipsizlik kararı çıkarsa işlem yasağı kendiliğinden kalkar mı?

Tebliğ m.8/2-(a) uyarınca yasak, takipsizlik kararının Kurul’a tebliğinden sonra Kurul tarafından kaldırılır. Kurul’un bu karara itiraz yetkisi bulunduğundan (SPKn m.115/4) önce kararın kesinleşmesi gerekir. Kesinleşme şerhli örnekle Kurul nezdinde takip yapılmalıdır.

İşverenim lisans iptali nedeniyle beni işten çıkarabilir mi?

Kurum sizi lisans gerektiren görevde çalıştıramaz; başka bir görev önerebilir veya fesih yoluna gidebilir. İş güvencesi kapsamındaysanız fesih yazılı ve gerekçeli olmalıdır; fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade istemiyle arabulucuya başvurabilirsiniz (4857 sayılı Kanun m.19, m.20).

Yasak süresince yatırım fonu alabilir miyim?

Evet. Tebliğ m.10/1’e göre yatırım fonu katılma payları, borçlanma araçları ve dövize, emtiaya veya kıymetli madene dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri yasağın dışındadır. Paylar, borsa yatırım fonu katılma payları, varantlar ve pay veya endekse dayalı sözleşmeler ise yasak kapsamındadır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara, adı kurumun veya müşterilerin işlemleri nedeniyle SPK bülteninde yer alan lisanslı çalışanların dosyalarında dört işi birlikte yürütür: etkin pişmanlık kararının artı ve eksileriyle değerlendirilmesi; Kurul’a karar örneği, bilgi ve belge ile kararın kaldırılması başvuruları; soruşturma dosyasının incelenmesi, yazılı savunma ve lehe delillerin toplanması talebi; işlem yasağı ve lisans iptaline karşı yürütmenin durdurulması istemli iptal davası. Ceza dosyası lehe sonuçlandığında yasağın kaldırılması ve lisansların yeniden geçerlilik kazanması Kurul nezdinde takip edilir.

Temsil, kurumdan ve karar kapsamındaki diğer kişilerden bağımsız olarak yürütülür. Dosya görülmeden sonuç taahhüdünde bulunulmaz; sonuç, işlemlerle bağınızın bulunmadığının belgeyle ne ölçüde gösterilebildiğine bağlıdır. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı telefondan Av. Fatma Öztürk’e ulaşabilirsiniz.