Ceza Muhakemesinde Tanıklık: Hak, Yükümlülük ve Korunma (CMK 43-61, TCK 272-277)

Ceza muhakemesinde tanıklık, kural olarak bir kamu yükümlülüğüdür. Usulüne uygun çağrılan tanık gelmek, yemin etmek ve bildiğini dosdoğru anlatmakla yükümlüdür. Mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilir (CMK m.44). Yasal bir sebep olmadan tanıklıktan veya yeminden çekinen tanık hakkında üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir (m.60). Gerçeğe aykırı tanıklık yapan kişi, aşamaya ve suçun ağırlığına göre dört aydan başlayan hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.272). Kanun tanığa önemli haklar da tanır. Şüpheli veya sanığın nişanlısı, eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil kan ve ikinci derece dahil kayın hısımları ile evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir (m.45). Avukat, hekim, mali müşavir ve noter gibi meslek mensupları mesleki sırlar bakımından çekinme hakkına sahiptir (m.46). Her tanık, kendisini veya yakınlarını suçlayacak sorulara cevap vermekten kaçınabilir (m.48). Tanığa kaybettiği zaman için tazminat ödenir ve yol ile konaklama giderleri karşılanır (m.61). Örgüt suçlarında kimliğin gizli tutulması gibi koruma önlemleri de alınabilir (m.58).

Tanıklık Yükümlülüğü: Gelmek, Yemin Etmek, Doğruyu Söylemek

Tanıklık, adaletin gerçekleşmesine katkıda bulunma yükümlülüğüdür ve kanun bunu yaptırımlarla güvence altına almıştır. Usulüne uygun olarak çağrılıp da mazeretini bildirmeksizin gelmeyen tanıklar zorla getirilir ve gelmemelerinin sebep olduğu giderler kamu alacaklarının tahsili usulüne göre ödettirilir; zorla getirilen tanık gelmemesini haklı gösterecek sebepleri sonradan bildirirse aleyhine hükmedilen giderler kaldırılır (CMK m.44/1). Bu nedenle çağrıya uyamayacak tanığın mazeretini önceden bildirmesi en doğru yoldur. Çağrı telefon veya elektronik posta gibi araçlarla da yapılabilir; ancak bu durumda çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar uygulanmaz (m.43/2). Tanığın gelmemesinin sonuçları için tanık duruşmaya gitmezse ne olur rehberine bakabilirsiniz.

Tanığa Neler Anlatılır ve Yemin

Tanığa dinlenmeden önce gerçeği söylemesinin önemi, gerçeği söylememesi hâlinde yalan tanıklık suçundan cezalandırılacağı, doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği ve duruşmada mahkeme başkanı veya hâkimin açık izni olmadan salonu terk edemeyeceği anlatılır (CMK m.53). Tanıklar tanıklıktan önce ayrı ayrı yemin eder; gerektiğinde veya kişinin tanık sıfatıyla dinlenmesinin uygun olup olmadığında tereddüt varsa yemin tanıklıktan sonraya bırakılabilir (m.54/1). Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcıları da tanıklara yemin verir (m.54/2).

Yemin metni (CMK m.55/1): “Bildiğimi dosdoğru söyleyeceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.”

Yeminsiz dinlenme, tanığın beyanının delil değerini ortadan kaldırmaz; ancak mahkeme bu beyanı değerlendirirken tanığın durumunu gözetir. Mağdurun tanık olarak dinlenmesi hâlinde ise yemin hariç tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır (CMK m.236/1).

Yakınlık Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme: CMK m.45

Bu kişilere dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebilecekleri bildirilir; bu kişiler dinlenirken de her zaman tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45/3). Başka bir deyişle, tanık anlatmaya başladıktan sonra da çekinme hakkını kullanabilir. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle çekinmenin önemini anlayabilecek durumda olmayanlar kanuni temsilcilerinin rızasıyla dinlenebilir; kanuni temsilci şüpheli veya sanık ise, bu kişilerin çekinmeleri konusunda karar veremez (m.45/2). Hangi akrabaların çekinebileceğinin ayrıntıları için tanıklıktan çekinme hakkı, yakın aleyhine tanıklık ve yalan tanıklık riski için yakınım aleyhine tanıklık rehberlerine bakabilirsiniz.

Çekinme hakkı bildirilmeden alınan beyan, bu hakkın amacına aykırı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle tutanakta tanığa çekinme hakkının bildirildiğine ilişkin bir kaydın bulunması önemlidir. Çekinme hakkını kullanmayan yakın tanık bakımından ise yemin verip vermemek hâkimin takdirine bağlıdır ve tanık yemin etmekten çekinebilir; bu husus kendisine bildirilir (m.51).

Meslek Sırrı ve Devlet Sırrı: CMK m.46-47

Tablonun son sütunu önemli bir farkı gösterir: avukatlar dışındaki meslek mensupları, bilginin ilgili olduğu kişinin rızasının varlığı hâlinde tanıklıktan çekinemez (CMK m.46/2). Avukat ise müvekkilinin rızası olsa bile avukatlık sıfatıyla öğrendiği bilgiler bakımından tanıklıktan çekinebilir. Devlet sırrı bakımından ise kanun daha sınırlı bir koruma getirir: bir suç olgusuna ilişkin bilgiler Devlet sırrı olarak mahkemeye karşı gizli tutulamaz; Devlet sırrı niteliğindeki bilgiler, hapis cezasının alt sınırı beş yıl veya daha fazla olan suçlarla ilgili olarak ve yalnızca hâkim veya heyet tarafından, zabıt kâtibi dahi olmaksızın dinlenir (m.47).

Kendini veya Yakınını Suçlama Yasağı: CMK m.48

Tanık, kendisini veya CMK m.45/1’de gösterilen yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir ve bu hak kendisine önceden bildirilir (CMK m.48/1). Bu hüküm, hiç kimsenin kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamayacağını düzenleyen Anayasa m.38/5’in tanıklıktaki karşılığıdır.

m.45’teki çekinme ile m.48’deki çekinme arasındaki fark şudur: m.45, yakınlık ilişkisi nedeniyle tanıklığın tamamından çekinme hakkı verir; m.48 ise her tanığa, yalnızca kendisini veya yakınlarını suçlayacak nitelikteki belirli sorulara cevap vermeme hakkı tanır. Bir olaya tanık olan ancak aynı olayda kendisinin de sorumluluğu bulunabilecek kişi, tanıklıktan tümüyle çekinemez; ancak kendisini suçlayacak sorulara cevap vermeyebilir. Mahkeme gerekli görürse tanığın çekinmesinin dayanağını oluşturan olguları bildirmesini isteyebilir ve bu konuda yemin verdirebilir (m.49).

Tanığın Dinlenmesi: Usul Kuralları

Tanığın ilk olarak sanık, şüpheli veya mağdur ile ilişkileri hakkında sorgulanması (m.58/1), beyanının güvenilirliğinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Tanık dinlendikten sonra taraflara tanığa karşı bir diyeceklerinin olup olmadığı sorulur (m.215) ve taraflar tanığa soru yöneltebilir. Tanık ve bilirkişinin sorgulanması için tanık ve bilirkişinin çapraz sorgusu rehberine bakabilirsiniz. Sanığın veya katılanın gösterdiği tanığın çağrılması reddedilirse, bu kişiler mahkemeye getirilebilir ve duruşmada dinlenir (m.178/1).

Tanığın Korunması ve Gizli Tanık: CMK m.58

Tanık olarak dinlenecek kişilerin kimliklerinin ortaya çıkması kendileri veya yakınları açısından ağır bir tehlike oluşturacaksa, kimliklerinin saklı tutulması için gerekli önlemler alınır; kimliği saklı tutulan tanık, tanıklık ettiği olayları hangi sebep ve vesileyle öğrendiğini açıklamakla yükümlüdür (CMK m.58/2). Hazır bulunanların huzurunda dinlenmesi tanık için ağır bir tehlike oluşturacak ve bu tehlike başka türlü önlenemeyecekse, hâkim tanığı hazır bulunma hakkı bulunanlar olmadan da dinleyebilir; bu durumda ses ve görüntülü aktarma yapılır ve soru sorma hakkı saklıdır (m.58/3).

Bu koruma önlemleri önemli bir sınırlamaya tabidir: ancak bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak uygulanabilir (CMK m.58/5). Tanıklık görevinden sonra kimliğin saklı tutulması ve güvenliğin sağlanması için alınacak önlemler ise ayrı bir kanunda düzenlenmiştir (m.58/4). Gizli tanık beyanının delil değeri, sanığın soru sorma hakkı ve bu beyanın tek başına mahkûmiyete yetip yetmeyeceği, uygulamada en çok tartışılan konular arasındadır; ayrıntılar için gizli tanık beyanıyla mahkûm olunur mu ve gizli tanık beyanı tek başına yeter mi rehberlerine bakabilirsiniz.

Mağdur Tanıklar ve Çocuklar

Mağdurun tanık olarak dinlenmesi hâlinde, yemin hariç tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır (CMK m.236/1). İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdur, bu suça ilişkin soruşturma veya kovuşturmada tanık olarak bir defa dinlenebilir (m.236/2); dinleme sırasında uzman bulundurulur. Mağdur çocukların tanıklığında ses ve görüntü kaydı zorunludur (m.52/3-a). Bu güvenceler, mağdurun tekrar tekrar dinlenerek yeniden mağdur edilmesini önlemeye yöneliktir. Cinsel suçların mağdurlarına ilişkin özel güvenceler için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar rehberine bakabilirsiniz.

Soruşturma Evresinde Tanıklık

Tanıklık yalnızca duruşmada yapılmaz; soruşturma evresinde de tanıklar Cumhuriyet savcısı veya kolluk tarafından dinlenir. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcıları da tanıklara yemin verir (CMK m.54/2). Tanıklar bu evrede kural olarak birbirleriyle ve şüpheliyle yüzleştirilmez; yüzleştirme ancak gecikmesinde sakınca bulunan veya kimliğin belirlenmesine ilişkin hâllerde mümkündür (m.52/2). Sebepsiz çekinme hâlinde soruşturma evresinde disiplin hapsine karar verme yetkisi sulh ceza hâkimine aittir (m.60/2).

Soruşturma evresinde verilen tanık beyanı, kovuşturma evresinde de önem taşır: tanığın duruşmadaki beyanı ile soruşturmadaki beyanı arasındaki farklar duruşmada tartışılır. Bu nedenle tanığın soruşturma evresindeki ifadesinde de yalnızca bildiklerini anlatması, tahminde bulunmaması ve tutanağı dikkatle okuması gerekir. Soruşturma evresinde de yakınlık veya meslek sırrı nedeniyle çekinme hakları aynen geçerlidir.

Tanığın Hakları: Özet

Sebepsiz Çekinme ve Disiplin Hapsi: CMK m.60

Yasal bir sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinen tanık hakkında, bundan doğan giderlere hükmedilmekle beraber, yemininin veya tanıklığının gerçekleştirilmesi için dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir; kişi tanıklığa ilişkin yükümlülüğüne uygun davranırsa derhâl serbest bırakılır (CMK m.60/1). Bu tedbirleri almaya naip hâkim, istinabe olunan mahkeme ve soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi de yetkilidir (m.60/2). Tedbirler uygulandıktan sonra aynı dava veya aynı işe ilişkin diğer davada tekrar edilmez (m.60/3) ve disiplin hapsi kararına itiraz edilebilir (m.60/4).

Disiplin hapsinin bir ceza değil, tanıklık yükümlülüğünün yerine getirilmesini sağlamaya yönelik bir zorlama aracı olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle çekinme hakkı bulunan yakınlar veya meslek mensupları hakkında, yasal çekinme sebebine dayandıkları sürece disiplin hapsi uygulanamaz.

Yalan Tanıklık: TCK m.272

Yalan tanıklığın sonuçları, aleyhine tanıklık yapılan kişinin uğradığı zarara göre ağırlaşır. Aleyhine tanıklık yapılan kişi gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa ve sonradan beraat etmişse, yalan tanıklık yapan kişi ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (m.272/5); kişi ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm olmuşsa, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezası verilir (m.272/6).

Yalan tanıklıkta etkin pişmanlık geniş bir imkân sağlar: aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması veya yoksunluğu sonuçlayan bir karar ya da hüküm verilmeden önce gerçeğin söylenmesi hâlinde cezaya hükmolunmaz (TCK m.274/1); daha sonraki aşamalarda ise indirim yapılabilir. Tanığı etkilemeye yönelik girişimler de ayrıca suçtur: görülmekte olan bir davada gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; teşebbüs iltimas derecesini geçmezse ceza altı aydan iki yıla kadardır (TCK m.277/1). Yalan tanıklık için yalan tanıklık suçu, etkin pişmanlık için etkin pişmanlık haritası rehberlerine bakabilirsiniz.

Tanığın Hakları: Tazminat ve Giderler

Tanıklık bir yükümlülük olmakla birlikte, kanun tanığın bu yükümlülük nedeniyle uğradığı kayıpları karşılar. Cumhuriyet savcısı, mahkeme başkanı veya hâkim tarafından çağrılan tanığa, her yıl Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarifeye göre kaybettiği zaman ile orantılı bir tazminat verilir; tanık hazır olmak için seyahat etmek zorunda kalmışsa yol giderleriyle tanıklığa çağrıldığı yerdeki ikamet ve beslenme giderleri de karşılanır (CMK m.61/1). Bu tazminat ve giderler hiçbir vergi, resim ve harç alınmaksızın ödenir (m.61/2). Tanığın bu haklarını kullanabilmek için gideri gösteren belgeleri saklaması ve dinlendikten sonra talepte bulunması önerilir.

Uzaktaki Tanık: İstinabe ve Ses-Görüntü Aktarımı

Tanığın duruşmaya gelmesi her zaman mümkün olmayabilir. Hastalık, malullük veya giderilmesi olanağı bulunmayan başka bir nedenle tanığın uzun ve önceden bilinmeyen bir süre duruşmada hazır bulunamayacağı anlaşılırsa, mahkeme onun bir naiple veya istinabe yoluyla dinlenmesine karar verebilir (CMK m.180/1). Bu hüküm, konutu yetkili mahkemenin yargı çevresi dışında bulunduğu için getirilmesi zor olan tanıklar hakkında da uygulanır (m.180/2). Ancak büyükşehir belediye sınırları içerisinde bulunan tanıkların, zorunluluk olmadıkça istinabe yoluyla dinlenmesine karar verilemez (m.180/3).

Tanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılarak dinlenebilmesi olanağı varsa bu yöntem uygulanarak ifade alınır (CMK m.180/5). Bu uygulama, başka şehirdeki tanığın kendi adliyesinden duruşmaya bağlanarak dinlenmesine imkân tanır ve tanığın dinlenmesinde doğrudanlık ilkesine daha yakın bir çözüm sağlar. Tanığın dinleneceği gün Cumhuriyet savcısına, suçtan zarar görene, vekiline, sanığa ve müdafiine bildirilir (m.181/1).

Tanık Beyanının Delil Değeri

Hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir ve bu deliller hâkimin vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edilir (CMK m.217/1). Tanık beyanı da bu takdire tabidir: beyanın ayrıntılı, kendi içinde tutarlı ve diğer delillerle uyumlu olması, tanığın olayı doğrudan algılayıp algılamadığı ve taraflarla ilişkisi değerlendirmede belirleyicidir. Tanığa ilk olarak şüpheli, sanık veya mağdur ile ilişkilerine dair sorular yöneltilmesi (m.58/1), bu değerlendirmenin temelini oluşturur.

Olayı doğrudan görmeyen, başkasından duyduklarını aktaran tanığın beyanı, olayı bizzat gören tanığın beyanıyla aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Soruşturma evresindeki beyanı ile duruşmadaki beyanı arasında çelişki bulunan tanık bakımından ise çelişkinin nedeni sorulur ve iki beyan birlikte değerlendirilir. Savunma veya katılan bakımından tanığın güvenilirliğini sorgulamanın en etkili yolu, duruşmada tanığa soru yöneltmek ve tanığın beyanına karşı diyeceklerini açıklamaktır (m.215).

Tanığa Baskı ve Tanığı Etkileme

Tanığın özgürce ve doğru beyanda bulunabilmesi, adil yargılamanın temel koşuludur. Bu nedenle kanun tanığı etkileme girişimlerini ayrıca suç olarak düzenlemiştir (TCK m.277/1). Tanığa yönelik tehdit veya baskı hâlinde tehdit suçu da gündeme gelebilir; bu durumda fikri içtima hükümlerine göre verilecek ceza yarısına kadar artırılır (m.277/2). Tanık, kendisine yönelik her türlü baskıyı derhâl Cumhuriyet savcılığına veya mahkemeye bildirmelidir. Örgüt suçlarında kimliğin gizli tutulması ve hazır bulunanlar olmadan dinlenme gibi CMK m.58 kapsamındaki koruma önlemleri de bu amaçla talep edilebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Çağrıyı önemsememek: Mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilir ve giderlerden sorumlu olur.
• Çekinme hakkını bilmemek: Yakınlar dinlenirken de her zaman çekinebilir.
• Yakın olmayan kişinin çekinmeye çalışması: Yasal sebep yoksa disiplin hapsi gündeme gelir.
• Tahmin yürütmek: Bilinmeyen konuda kesin konuşmak yalan tanıklık riskini doğurur.
• Kendini suçlayacak sorulara cevap vermek: Bu sorularda cevap vermeme hakkı vardır.
• Gider talebini unutmak: Tanıklık tazminatı ve yol giderleri vergisiz ödenir.

Tanık Olarak Çağrıldıysanız Adım Adım

1. Çağrının niteliğini öğrenin. Hangi dosyada, hangi tarihte ve hangi sıfatla (tanık, şüpheli, mağdur) çağrıldığınızı kontrol edin.
2. Mazeretiniz varsa önceden bildirin. Aksi hâlde zorla getirme ve gider sorumluluğu gündeme gelir.
3. Yakınlık ilişkinizi değerlendirin. Şüpheli veya sanıkla CMK m.45 kapsamında yakınlığınız varsa çekinme hakkınız olduğunu bilin.
4. Yalnızca bildiğinizi anlatın. Tahmin yürütmeyin; bilmediğiniz konularda “bilmiyorum” deyin.
5. Kendinizi suçlayacak sorulara dikkat edin. Bu sorulara cevap vermeme hakkınız vardır (m.48).
6. Tutanağı okuyun. Söylediklerinizin doğru yazıldığını kontrol edin.
7. Giderlerinizi talep edin. Yol ve konaklama belgelerinizi saklayın (m.61).

Tanıklık, çekinme hakkı ve yalan tanıklık konularında Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Disiplin Hapsine İtiraz Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Tanık olarak çağrılınca gitmek zorunda mıyım?

Evet. Usulüne uygun çağrılıp mazeretini bildirmeden gelmeyen tanık zorla getirilir ve giderler ödettirilir (CMK m.44/1).

Hangi akrabalar tanıklıktan çekinebilir?

Nişanlı, eş (boşanmış olsa bile), üstsoy ve altsoy, üçüncü derece dahil kan hısımları, ikinci derece dahil kayın hısımları ve evlatlık bağı bulunanlar (CMK m.45/1).

Tanıklığa başladıktan sonra çekinebilir miyim?

Evet. Çekinme hakkı olan kişiler dinlenirken de her zaman tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45/3).

Doktor hasta hakkında tanıklık yapmak zorunda mı?

Hekim ve diğer tıp meslek mensupları hastaları hakkında öğrendikleri bilgiler bakımından çekinebilir; ancak ilgilinin rızası varsa çekinemez (CMK m.46).

Avukat müvekkili hakkında tanıklık yapar mı?

Avukat, bu sıfatla öğrendiği bilgiler bakımından tanıklıktan çekinebilir ve müvekkilin rızası olsa bile çekinme hakkı devam eder (CMK m.46/2).

Kendimi suçlayacak sorulara cevap vermek zorunda mıyım?

Hayır. Tanık, kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir (CMK m.48/1; Anayasa m.38/5).

Kimler yeminsiz dinlenir?

On beş yaşını doldurmamış olanlar, ayırt etme gücü olmayanlar ve suça iştirakten veya suçluyu kayırmaktan şüpheli olanlar (CMK m.50).

Tanıklıktan sebepsiz çekinirsem ne olur?

Hüküm verilinceye kadar ve en fazla üç ay disiplin hapsi verilebilir; tanıklık yapılırsa derhâl serbest bırakılır (CMK m.60/1). Karara itiraz edilebilir.

Yalan tanıklığın cezası nedir?

Soruşturmada dört ay – bir yıl, mahkeme huzurunda bir – üç yıl, üç yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda iki – dört yıl hapis; sonuçlarına göre ceza ağırlaşır (TCK m.272).

Yalan tanıklıktan dönersem ceza alır mıyım?

Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması sonuçlayan karar veya hüküm verilmeden önce gerçeği söylerseniz ceza verilmez (TCK m.274/1).

Tanığa para ödenir mi?

Evet. Kaybedilen zaman için tarifeye göre tazminat, yol, konaklama ve beslenme giderleri vergisiz ödenir (CMK m.61).

Başka şehirdeyim, tanıklık için gelmem gerekir mi?

Mahkeme, yargı çevresi dışındaki tanığın istinabe yoluyla veya ses ve görüntü aktarımıyla dinlenmesine karar verebilir (CMK m.180/2, 5); büyükşehir sınırları içindeki tanıklar için istinabe ancak zorunluluk hâlinde mümkündür.

Tanığı etkilemeye çalışmak suç mu?

Evet. Tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; iltimas derecesinde kalırsa ceza altı aydan iki yıla kadardır (TCK m.277/1).

Savcılıkta tanık olarak yemin eder miyim?

Evet. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcıları da tanıklara yemin verir (CMK m.54/2).

Tanıklar birbirleriyle yüzleştirilir mi?

Kovuşturma evresine kadar ancak gecikmesinde sakınca bulunan veya kimliğin belirlenmesine ilişkin hâllerde yüzleştirme yapılabilir (CMK m.52/2); her tanık ayrı ayrı dinlenir (m.52/1).

Boşandığım eşim hakkında tanıklıktan çekinebilir miyim?

Evet. Evlilik bağı kalmasa bile şüpheli veya sanığın eşi tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45/1-b).

Kardeşimin eşi hakkında tanıklıktan çekinebilir miyim?

İkinci derece dahil kayın hısımları çekinebilir (CMK m.45/1-d); kardeşin eşi ikinci derece kayın hısmıdır.

Tanıklığın ses ve görüntüsü kaydedilir mi?

Kaydedilebilir; mağdur çocuklarda ve duruşmaya getirilemeyen zorunlu tanıklarda kayıt zorunludur ve kayıtlar yalnızca ceza muhakemesinde kullanılır (CMK m.52/3-4).

Nişanlım hakkında tanıklık yapmak zorunda mıyım?

Hayır. Şüpheli veya sanığın nişanlısı tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45/1-a).

Gizli tanık hangi davalarda olur?

Kimliğin saklı tutulması ve hazır bulunanlar olmadan dinleme gibi önlemler, ancak örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda uygulanabilir (CMK m.58/5).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, CMK ve TCK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.