Elkoyma geçici bir koruma tedbiridir; eşyanın mülkiyeti değişmez. Müsadere ise mahkeme kararıyla mülkiyetin Devlete geçmesidir. Elkonulan eşya, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmadığında veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşıldığında re’sen veya istem üzerine iade edilir. Bu kararı Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme verir; istemin reddine itiraz edilebilir (CMK m.131/1). Elkonulan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (m.127/4). Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse elkoyma kendiliğinden kalkar (m.127/3). Müsadere yalnızca kasıtlı suçlarda kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya ile suçtan elde edilen kazanç için mümkündür. İyiniyetli üçüncü kişilerin eşyası müsadere edilmez (TCK m.54-55). Müsadere işlenen suça göre hakkaniyete aykırı ağır sonuçlar doğuracaksa hükmedilmeyebilir (m.54/3).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Eşyanız, aracınız veya paranız mı elkonuldu?
İade talebini ve itirazı gecikmeden hazırlayalım: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Elkoyma: ispat aracı veya müsadere konusu değerler muhafazaya alınır; rızayla teslim edilmezse elkonulur; kıymet tespit edilir (CMK m.123). Karar: hâkim; gecikmede sakınca varsa savcı; ulaşılamazsa kolluk amiri; hâkim onayı 24 saat, karar 48 saat, yoksa elkoyma kalkar (m.127/1, 3). Her zaman hâkimden karar istenebilir (m.127/4). Taşınmaz, araç, hesap: kuvvetli şüphe ve katalog suç (m.128). İade: muhafazaya gerek kalmazsa veya müsadereye tabi değilse; ret kararına itiraz (m.131/1); mağdurun eşyası sahibine (m.131/2). Yediemin veya sahibine bırakma, teminat; rayiç bedel karşılığı teslim; değer kaybında erken satış (m.132). Müsadere: kasıtlı suçta kullanılan, tahsis edilen, suçtan meydana gelen eşya (TCK m.54/1); kazanç, mağdura iade edilemiyorsa (m.55/1); iyiniyetli üçüncü kişi korunur; orantısızlıkta hükmedilmeyebilir (m.54/3). HAGB: müsadere hükmü sonuç doğurur (CMK m.231/5). Dava yoksa: m.256-258, istinaf açık.
CMK m.131/1: Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir.
Elkoyma ile Müsadere Arasındaki Fark
| Ölçüt | Elkoyma | Müsadere |
|---|---|---|
| Niteliği | Geçici koruma tedbiri | Kalıcı yaptırım (güvenlik tedbiri) |
| Dayanak | CMK m.123-132 | TCK m.54-55 |
| Zaman | Soruşturma ve kovuşturma sırasında | Hükümle veya CMK m.256 kararıyla |
| Karar mercii | Hâkim; gecikmede sakınca varsa savcı veya kolluk amiri | Mahkeme (suç konusu olmayanlarda sulh ceza hâkimi) |
| Mülkiyet | Değişmez | Devlete geçer |
| Sona erme | Gerek kalmayınca iade | Kalıcı |
| Başvuru yolu | Hâkimden karar isteme, iade talebi, itiraz | İstinaf ve temyiz |
Elkoyma ile müsadere arasındaki temel fark, mülkiyet üzerindeki etkidir. Uygulamada kişiler, eşyalarına elkonulduğunda bunların artık geri alınamayacağını düşünerek hiçbir başvuruda bulunmayabilir; oysa elkoyma bir son değil, geçici bir durumdur. Elkoyma, eşyanın geçici olarak muhafaza altına alınmasıdır; eşya hâlâ sahibine aittir ve şartlar oluştuğunda iade edilir. Müsadere ise mahkeme kararıyla eşyanın veya değerin mülkiyetinin Devlete geçmesidir. Bu nedenle elkoyma aşamasında iade talebinde bulunmak, müsadere kararı verildikten sonra kanun yoluna başvurmaktan çok daha kolay sonuç verebilir. Elkoymanın genel şartları için arama ve elkoyma rehberine bakabilirsiniz.
Elkoyma kararı olmadan mı işlem yapıldı?
Hâkim onayı sürelerini ve iade şartlarını dosyanızda kontrol edelim: 0554 648 37 15
Elkoyma Nasıl Yapılır?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Konu | İspat aracı veya eşya ya da kazanç müsaderesinin konusu olan değerler | CMK m.123/1 |
| Rıza | Rızayla teslim edilmeyen eşyaya elkonulur | CMK m.123/2 |
| Kıymet tespiti | Elkonulan değerlerin kıymeti tespit edilir | CMK m.123/3 |
| Teslim yükümlülüğü | Zilyet göstermek ve teslim etmekle yükümlü; şüpheli ve çekinebilecekler hariç | CMK m.124 |
| Karar | Hâkim; gecikmede sakınca varsa savcı; savcıya ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emri | CMK m.127/1 |
| Tutanak | Kolluk görevlisinin açık kimliği yazılır | CMK m.127/2 |
| Hâkim onayı | 24 saat içinde sunulur; 48 saat içinde karar; aksi hâlde elkoyma kalkar | CMK m.127/3 |
| Hâkimden karar | Elkonulan kişi her zaman isteyebilir | CMK m.127/4 |
| Mağdura bildirim | Gecikmeksizin | CMK m.127/5 |
Elkoyma, ispat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerleri için uygulanır (CMK m.123/1). Elkoyma kural olarak hâkim kararıyla yapılır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığı hâllerde ise kolluk amirinin yazılı emri yeterlidir (m.127/1). Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar (m.127/3). Bu sürelerin dosyadan kontrol edilmesi, elkoymanın hukuka uygunluğunu denetlemenin ilk adımıdır. Zilyedliğindeki eşyaya elkonulan kişi, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir (m.127/4). Bu hüküm, özellikle elkoymanın uzun süre devam ettiği ve iade talebinin cevapsız kaldığı durumlarda doğrudan hâkime başvurma imkânı sağlar. Muhafaza altına alınan veya elkonulan eşyanın kıymeti de tespit edilir (m.123/3). Bu tespit, eşyanın zarar görmesi veya kaybolması hâlinde sonradan ileri sürülecek talepler için önemlidir.
Taşınmaz, Araç ve Banka Hesaplarına Elkoyma
Taşınmazlara, kara, deniz ve hava ulaşım araçlarına, banka ve mali kurumlardaki hesaplara, hak ve alacaklara, kıymetli evraka, şirket paylarına ve kiralık kasalara elkoyma daha sıkı şartlara bağlıdır. Bunun için soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu değerlerin bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunmalıdır (CMK m.128/1). Bu tedbir yalnızca kanunda sayılan suçlar bakımından uygulanabilir. Elkoyma kararı için ilgisine göre BDDK, SPK, MASAK ve benzeri kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır. Bu rapor en geç üç ay içinde hazırlanır ve özel sebepler zorunlu kıldığında talep üzerine iki ay daha uzatılabilir. Bu değerler şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunsa bile elkonulabilir. Hesap blokesi ve malvarlığına elkoyma için malvarlığına elkoyma ve hesap blokesi, dolandırıcılık dosyalarında paranın akıbeti için dolandırıcılıkta param geri gelir mi rehberlerine bakabilirsiniz.
İade: Şartlar ve İtiraz
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmadı | Re’sen veya istem üzerine iade | CMK m.131/1 |
| Müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşıldı | İade | CMK m.131/1 |
| İade isteminin reddi | İtiraz edilebilir | CMK m.131/1 |
| m.128 ile elkonulan değer mağdura ait ve delil ihtiyacı yok | Sahibine iade | CMK m.131/2 |
| Dava sonunda iade hakkında karar verilmemiş | Mahkemece re’sen veya istem üzerine iade kararı | CMK m.256/2 |
| Bilgisayar ve cihazlar | Şifre çözümü ve kopyalama sonrası gecikmeksizin iade | CMK m.134 |
Elkonulan eşya, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmadığında veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşıldığında iade edilir. İade kararını soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı veya hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme verir. Kanun bu kararın re’sen verilebileceğini düzenler; ancak eşyanın sahibi istemde bulunarak süreci hızlandırabilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.131/1). Eski metnimizde iade kararının “uygulamada re’sen verilmesinin nadir olduğu” belirtiliyordu; bu genelleme bir kaynağa dayanmadığından metinden çıkarılmıştır. Talebin, eşyanın neden artık delil olarak gerekli olmadığını ve neden müsadereye tabi olmadığını somut olarak göstermesi etkili olur. Eşya üzerinde inceleme yapılacaksa, incelemenin ne zaman tamamlanacağının sorulması ve inceleme bittiğinde talebin yenilenmesi de yerinde olur. Mülkiyeti gösteren fatura, ruhsat veya sözleşme gibi belgeler de talebe eklenmelidir. Eşya üçüncü bir kişiye aitse, talep bu kişi tarafından veya onun vekili aracılığıyla yapılmalıdır. Dava sonunda iade hakkında karar verilmemişse, mahkemece re’sen veya ilgililerin istemi üzerine iade kararı verilir (m.256/2). Telefon ve bilgisayarların iadesi için telefonuma ve bilgisayarıma el konuldu rehberine bakabilirsiniz.
Nakit Paraya Elkoyma
Nakit paraya elkoyma, uygulamada en çok itiraz edilen işlemlerden biridir. Para, suçtan elde edilen bir kazanç olduğu düşüncesiyle veya suçun işlenmesinde kullanılacağı şüphesiyle elkonulabilir. Paranın iadesi için en önemli adım, meşru kaynağının belgelenmesidir. Maaş bordrosu, banka çekim dekontu, satış sözleşmesi, kira geliri belgesi veya miras işlemleri gibi belgeler, paranın suçla bağlantısı olmadığını gösterir. Kazanç müsaderesi ancak suçun işlenmesiyle elde edilen veya suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler için mümkündür (TCK m.55/1). Paranın suçla bağlantısı somut olarak gösterilemiyorsa, muhafazasına gerek kalmadığı ve müsadereye tabi olmadığı gerekçesiyle iadesi istenmelidir (CMK m.131/1). Elkonulan paranın miktarının ve banknotların tutanağa doğru geçirilip geçirilmediği de işlem sırasında kontrol edilmelidir.
Mağdurun Eşyası
Elkonulan eşya bazen şüpheliye değil, suçun mağduruna aittir. Örneğin çalınan bir eşya failin üzerinde bulunduğunda delil olarak elkonulur. Elkoyma işlemi suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir (CMK m.127/5). Kanunun m.128 kapsamında elkonulan değerler bakımından, bunların suçtan zarar gören mağdura ait olması ve delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması hâlinde sahibine iade edileceği açıkça düzenlenmiştir (m.131/2). Kazanç müsaderesinde de mağdura iade önceliği vardır; müsadere kararı ancak maddi menfaatin mağdura iade edilemediği hâllerde verilebilir (TCK m.55/1). Bu nedenle mağdur, eşyasının kendisine ait olduğunu belgeleyerek iade talebinde bulunmalıdır.
Suç Oluşturan Eşya: Silah, Uyuşturucu, Kaçak Eşya
Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir (TCK m.54/4). Uyuşturucu madde, ruhsatsız silah ve kaçak eşya bu kapsamdadır. Bu eşya bakımından orantılılık kuralı ve iyiniyetli üçüncü kişi korunması uygulanmaz; eşyanın kendisi hukuka aykırıdır. Bu nedenle kişi hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilse bile, bu tür eşyanın iadesi mümkün değildir. Suç konusu olmayıp yalnızca müsadereye tabi bulunan eşyanın müsaderesine sulh ceza hâkimi duruşma yapmaksızın karar verir (CMK m.259). Ruhsatlı bir silaha ise ancak suçta kullanılmışsa veya delil olarak gerekli görülmüşse elkonulabilir; bu durumda iade talebinde ruhsatın geçerliliği de gösterilmelidir.
İade Talebinin Reddine İtiraz
İade isteminin reddi kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.131/1). Soruşturma evresinde savcılığın ret kararına karşı sulh ceza hâkimliğinden karar istenebilir; zilyedliğindeki eşyaya elkonulan kişi hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir (m.127/4). Hâkim veya mahkeme kararına karşı itiraz ise kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren merciye dilekçeyle yapılır (m.268/1). İtiraz dilekçesinde eşyanın delil değerinin neden kalmadığı, neden müsadereye tabi olmadığı ve elkoymanın devamının kişiye verdiği zarar somut olarak gösterilmelidir. Örneğin inceleme raporunun tamamlanmış olması, eşyanın bilirkişi incelemesinden geçmiş olması veya eşyanın kopyasının alınmış olması, delil ihtiyacının sona erdiğinin güçlü göstergeleridir. Sulh ceza hâkimliği kararlarına itiraz için sulh ceza hâkimliğine itiraz dilekçesi rehberine bakabilirsiniz.
Dijital Cihazlar ve Veriler
Telefon, bilgisayar ve dijital veri taşıyıcılarına elkoyma özel kurallara tabidir. Bilgisayar ve kütüklerde arama, kopyalama ve inceleme hâkim kararına bağlıdır. Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması hâlinde elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir (CMK m.134). Bu madde, Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup iptal hükmü 25/2/2027 tarihinde yürürlüğe girecektir; o tarihe kadar uygulanmaya devam eder. Bu nedenle cihazın kopyası alındıktan sonra aslının uzun süre elde tutulması için özel bir gerekçe bulunmalıdır. Cihazın iadesi talebinde, kopyalama işleminin tamamlandığı ve cihazın kendisinin delil değeri taşımadığı belirtilmelidir. Elkoyma sırasında alınan yedeğin bir kopyasının şüpheliye veya vekiline verilmesi de istenebilir.
Muhafaza, Sahibine Bırakma ve Erken Satış
| Durum | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Zarar veya esaslı değer kaybı tehlikesi | Hükmün kesinleşmesinden önce elden çıkarılabilir | m.132/1 |
| Elden çıkarma kararı | Soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme | m.132/2 |
| Karar öncesi | Eşya sahibi ve ilgililer dinlenir; karar bildirilir | m.132/3 |
| Değerin korunması | Gerekli tedbirler alınır | m.132/4 |
| Sahibine veya başkasına bırakma | Bakım ve gözetim, istendiğinde iade koşuluyla; teminata bağlanabilir | m.132/5 |
| Rayiç bedel karşılığı teslim | Delil olarak saklanmasına gerek yoksa; müsaderenin konusu ödenen bedel olur | m.132/6 |
Elkonulan eşyanın uzun süre adli emanette veya otoparkta beklemesi, hem değer kaybına hem de masraflara yol açar. Kanun bu soruna üç çözüm sunar. Birincisi, elkonulan eşya soruşturma evresinde Cumhuriyet başsavcılığı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından, bakım ve gözetimiyle ilgili tedbirleri almak ve istendiğinde derhâl iade edilmek koşuluyla şüpheliye, sanığa veya başka bir kişiye muhafaza edilmek üzere teslim edilebilir. Bu bırakma teminat gösterilmesi koşuluna da bağlanabilir (CMK m.132/5). İkincisi, eşya delil olarak saklanmasına gerek kalmamışsa rayiç değerinin derhâl ödenmesi karşılığında ilgiliye teslim edilebilir; bu durumda müsadere kararının konusunu ödenen rayiç değer oluşturur (m.132/6). Üçüncüsü, eşyanın zarar görmesi veya değerinde esaslı kayıp meydana gelmesi tehlikesi varsa, hükmün kesinleşmesinden önce elden çıkarılabilir; bu karardan önce eşyanın sahibi dinlenir (m.132/1-3). Özellikle araçlar bakımından, sahibine yediemin sıfatıyla bırakılma talebi, otopark masraflarının birikmesini önler. Yediemin otopark ücretleri için yediemin otopark ücretine itiraz, yediemin sıfatıyla bırakılan eşyanın korunması yükümlülüğü için muhafaza görevini kötüye kullanma rehberlerine bakabilirsiniz.
Müsadere Hangi Eşyaya Uygulanır? (TCK m.54)
| Durum | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Kasıtlı suçta kullanılan, suça tahsis edilen, suçtan meydana gelen eşya | Müsadere edilir; iyiniyetli üçüncü kişinin eşyası hariç | m.54/1 |
| Suçta kullanılmak üzere hazırlanan eşya | Kamu güvenliği, sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeliyse | m.54/1 |
| İyiniyetli üçüncü kişi lehine sınırlı ayni hak (örneğin rehin) | Hak saklı kalarak müsadere | m.54/1 |
| Eşya ortadan kaldırılmış veya elden çıkarılmış | Değeri kadar para tutarının müsaderesi | m.54/2 |
| Müsadere suça göre hakkaniyete aykırı ağır sonuç doğuruyor | Müsadereye hükmedilmeyebilir | m.54/3 |
| Üretimi, bulundurulması, taşınması suç olan eşya | Her durumda müsadere | m.54/4 |
| Yalnız bir kısmın müsaderesi gerekiyor | Ayrılabiliyorsa yalnız o kısım | m.54/5 |
| Paylı mülkiyet | Yalnız suça iştirak edenin payı | m.54/6 |
Eşya müsaderesi yalnızca kasıtlı suçlar bakımından uygulanır. Taksirli bir suçta kullanılan eşya, örneğin trafik kazasında kullanılan araç, TCK m.54/1 uyarınca müsadere edilemez. Suçun işlenmesinde kullanılan eşya ile suçla tesadüfi bir bağlantısı olan eşyanın ayrılması önemlidir. Eşyanın suçun işlenmesinde gerçekten bir araç olarak kullanılmış olması gerekir. Orantılılık kuralı da müsadereye önemli bir sınır getirir: suçta kullanılan eşyanın müsaderesi işlenen suça göre daha ağır sonuçlar doğuracak ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacaksa, müsadereye hükmedilmeyebilir (m.54/3). Örneğin değeri yüksek bir aracın, basit bir suçta yalnızca bir kez kullanılması hâlinde müsaderesi bu hükmün değerlendirilmesini gerektirir. Buna karşılık uyuşturucu veya ruhsatsız silah gibi üretimi, bulundurulması veya taşınması suç olan eşya her durumda müsadere edilir (m.54/4).
Kazanç Müsaderesi (TCK m.55)
Suçun işlenmesiyle elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir (TCK m.55/1). Ancak kazanç müsaderesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir. Bu kural, mağdurun zararının giderilmesine öncelik tanır. Örneğin dolandırıcılık suçunda elde edilen para mağdura iade edilebiliyorsa müsadere değil iade söz konusu olur. Müsadere konusu eşya veya menfaatlere elkonulamamış veya teslim edilmemişse, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine hükmedilir (m.55/2). Eşyayı sonradan edinen kişi Türk Medeni Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanıyorsa, kazanç müsaderesi uygulanamaz (m.55/3). Müsadere kararlarının infazı için müsaderenin infazı rehberine bakabilirsiniz.
İyiniyetli Üçüncü Kişinin Eşyası
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, başkasının suçunda kullanılan eşyanın sahibinin durumudur. Örneğin kiraya verilen veya ödünç verilen bir araç, sahibinin bilgisi dışında bir suçta kullanılmış olabilir. Eşya müsaderesi iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla uygulanır (TCK m.54/1). Bu nedenle eşyanın sahibi, suçtan haberi olmadığını ve eşyasının suçta kullanılacağını bilmediğini ortaya koymalıdır. Kira sözleşmesi, ödünç verme koşulları, eşyanın kullanımına ilişkin yazışmalar ve sahibin suçla bağlantısının bulunmadığını gösteren diğer deliller bu bakımdan önemlidir. Eşya üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine rehin gibi sınırlı bir ayni hak bulunuyorsa, müsadere bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. Müsaderenin esas hükümden ayrı olarak karara bağlandığı hâllerde (CMK m.256), müsadere veya iade olunacak eşya üzerinde hakkı olan kişiler de duruşmaya çağrılır ve sanığın sahip olduğu hakları kullanabilir (m.257/2). İyiniyetli üçüncü kişinin aracı için aracım başkasının dosyasında: iyiniyetli üçüncü kişi rehberine bakabilirsiniz.
Fon soruşturmasında üçüncü kişi: Şüphelinin eşi, çocukları ve şirketleri adına kayıtlı değerlerde elkoyma, muvazaa iddiası ve iyiniyetli üçüncü kişinin başvuru yolları şüphelinin eşi, çocukları ve şirketlerinin mallarına tedbir yazımızda anlatıldı.
Beraat, Takipsizlik ve HAGB Hâlinde Müsadere
| Sonuç | Müsadere veya iade | Dayanak |
|---|---|---|
| Kamu davası açılmadı veya esasla birlikte karar verilmedi | Savcı veya katılan müsadere için mahkemeye başvurabilir; duruşmalı karar | CMK m.256/1, 257/1 |
| Esasla birlikte iade kararı verilmedi | Mahkeme re’sen veya istem üzerine iadeye karar verir | CMK m.256/2 |
| m.256 kararlarına karşı | Savcı, katılan ve hak sahipleri için istinaf açık | CMK m.258 |
| Suç konusu olmayıp yalnız müsadereye tabi eşya | Sulh ceza hâkimi duruşmasız karar verir | CMK m.259 |
| HAGB | Müsadereye ilişkin hükümler sonuç doğurur | CMK m.231/5 |
| Af veya şikâyetten vazgeçme | Müsadere olunan şeyin geri alınmasını gerektirmez | TCK m.74/1 |
Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi, elkonulan eşyanın kendiliğinden iade edileceği anlamına gelmez. Eşya, üretimi veya bulundurulması suç olan bir eşyaysa, kişi hakkında ceza verilmese bile müsadere edilebilir. Kamu davası açılmamış veya esasla birlikte karar verilmemişse, Cumhuriyet savcısı veya katılan müsadere kararı verilmesi için davayı görmeye yetkili mahkemeye başvurabilir (CMK m.256/1). Bu karar duruşmalı olarak verilir ve eşya üzerinde hakkı olanlar da çağrılır (m.257). Bu kararlara karşı istinaf yolu açıktır (m.258). Suç konusu olmayıp yalnızca müsadereye tabi bulunan eşyanın müsaderesine ise sulh ceza hâkimi duruşma yapmaksızın karar verir (m.259). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder; ancak müsadereye ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır (m.231/5). Yani HAGB kararıyla birlikte verilen müsadere kararı sonuç doğurur. HAGB için hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kanun yolları için istinaf ve temyiz rehberlerine bakabilirsiniz.
Haksız Elkoyma Nedeniyle Tazminat
Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine koşulları oluşmadığı hâlde elkonulan, eşyasının korunması için gerekli tedbirler alınmayan, eşyası amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen kişi, Devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir (CMK m.141/1-j). Tazminat istemi, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir (m.142/1). Bu hüküm, özellikle uzun süre iade edilmeyen, otoparkta değer kaybeden veya muhafazası sırasında zarar gören eşyalar bakımından önemlidir. Elkoyma sırasında eşyanın kıymetinin tespit edilmesi (m.123/3) ve eşyanın durumunun tutanağa doğru geçirilmesi, bu tür taleplerde zararın ispatını kolaylaştırır. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat için haksız koruma tedbiri nedeniyle tazminat rehberine bakabilirsiniz.
Adım Adım: Elkonulan Eşyanın Geri Alınması
- Elkoyma tutanağını alın: Eşya listesi, kıymet tespiti ve işlemi yapan görevlinin kimliği.
- Hâkim onayını kontrol edin: 24 saatte sunulmuş ve 48 saatte karar verilmiş mi?
- Dosyanın aşamasını öğrenin: Soruşturma mı, kovuşturma mı; iade merci buna göre değişir.
- Mülkiyeti belgeleyin: Fatura, ruhsat, sözleşme veya paranın kaynağı.
- İade talep edin: Delil ihtiyacının kalmadığını ve müsadereye tabi olmadığını gösterin.
- Alternatif talepte bulunun: Yediemin olarak bırakılma veya rayiç bedel karşılığı teslim.
- Ret hâlinde itiraz edin: İstem reddine itiraz yolu açıktır; hâkimden karar da istenebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- İade talebinde bulunmamak: Kanun re’sen iadeyi öngörse de talep süreci hızlandırır.
- Hâkim onayı sürelerini kontrol etmemek: 48 saat içinde karar verilmemişse elkoyma kendiliğinden kalkar.
- Mülkiyet belgesi sunmamak: Fatura, ruhsat veya sözleşme talebin temelidir.
- Aracı otoparkta bekletmek: Yediemin olarak sahibine bırakılması istenebilir.
- Orantılılığı ileri sürmemek: Hakkaniyete aykırı müsadereye hükmedilmeyebilir.
- Ret kararına itiraz etmemek: İade isteminin reddine itiraz edilebilir.
⚠️ İade talebinde gecikmeyin: Elkonulan araç ve eşya için her geçen gün değer kaybı ve masraf demektir. Delil olarak gerekli olmadığını ve müsadereye tabi olmadığını gösteren belgelerle iade talep edin; talep reddedilirse itiraz edin. Aracın incelemesi tamamlanmışsa yediemin olarak size bırakılmasını veya rayiç bedel karşılığı teslimini isteyebilirsiniz.
Elkonulan eşya, araç ve paranın iadesi, müsadere kararlarına itiraz ve iyiniyetli üçüncü kişi başvuruları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Elkonulan Eşyanın İadesi Talep Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Elkoyma ile müsadere arasındaki fark nedir?
Elkoyma geçici tedbirdir, mülkiyet değişmez; müsadere mahkeme kararıyla mülkiyetin Devlete geçmesidir.
Eşyama kim elkoyabilir?
Hâkim kararıyla; gecikmede sakınca varsa savcı, savcıya ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emriyle (CMK m.127/1).
Hâkim onayı gerekir mi?
Evet. 24 saat içinde sunulur, 48 saat içinde karar verilmezse elkoyma kalkar (CMK m.127/3).
Eşyamı nasıl geri alırım?
Muhafazaya gerek kalmadıysa veya müsadereye tabi değilse iade istenir; ret kararına itiraz edilir (CMK m.131/1).
İade talebim cevapsız kalırsa?
Hâkimden her zaman karar verilmesini isteyebilirsiniz (CMK m.127/4).
Aracımı otoparktan alıp kullanabilir miyim?
Yediemin olarak size bırakılmasını isteyebilirsiniz; teminata bağlanabilir (CMK m.132/5).
Rayiç bedeli ödeyerek eşyamı alabilir miyim?
Delil olarak gerek kalmadıysa evet; müsadere konusu ödenen bedel olur (CMK m.132/6).
Eşyam satılabilir mi?
Değer kaybı tehlikesinde hâkim veya mahkeme kararıyla; önce dinlenirsiniz (CMK m.132/1-3).
Hangi eşya müsadere edilir?
Kasıtlı suçta kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya (TCK m.54/1).
Taksirli suçta aracım müsadere edilir mi?
Hayır. Eşya müsaderesi kasıtlı suçlara ilişkindir (TCK m.54/1).
Müsadere orantısızsa ne olur?
Hakkaniyete aykırı ağır sonuç doğuracaksa müsadereye hükmedilmeyebilir (TCK m.54/3).
Başkasının suçunda aracım kullanıldıysa?
İyiniyetli üçüncü kişinin eşyası müsadere edilmez (TCK m.54/1).
Paylı malda ne olur?
Yalnız suça iştirak edenin payı müsadere edilir (TCK m.54/6).
Suçtan elde edilen para müsadere edilir mi?
Mağdura iade edilemiyorsa kazanç müsaderesi uygulanır (TCK m.55/1).
Banka hesabıma nasıl elkonulur?
Kuvvetli şüphe ve kanunda sayılan suçlarda; ilgili kurumdan rapor alınır (CMK m.128).
Beraat edersem eşyam iade edilir mi?
Müsadereye tabi değilse iade edilir; suç oluşturan eşya beraatte de müsadere edilebilir (CMK m.256, 259).
HAGB’de müsadere uygulanır mı?
Evet. Müsadereye ilişkin hükümler HAGB’de de sonuç doğurur (CMK m.231/5).
Haksız elkoyma için tazminat alabilir miyim?
Koşulları yokken elkoyma, korunmama veya zamanında iade etmeme hâlinde evet (CMK m.141/1-j); kesinleşmeden sonra 3 ay, her hâlde 1 yıl içinde (m.142/1).
Elkonulan nakit paramı nasıl geri alırım?
Meşru kaynağını belgeleyerek iade isteyin; suçla bağlantı yoksa müsadere edilemez (TCK m.55/1; CMK m.131/1).
Telefonum ne zaman iade edilir?
Şifre çözümü ve gerekli kopyalar alınınca gecikmeksizin iade edilir (CMK m.134).
Müsadere kararına nasıl itiraz ederim?
Hükümle verildiyse istinaf ve temyiz; m.256 kararlarına istinaf (CMK m.258).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Müsaderenin İnfazı: Eşya ve Kazanç
- Arama ve Elkoyma
- Telefonuma ve Bilgisayarıma El Konuldu
- Malvarlığına Elkoyma ve Hesap Blokesi
- İyiniyetli Üçüncü Kişi ve Müsadere
- Yediemin Otopark Ücretine İtiraz
- Muhafaza Görevini Kötüye Kullanma
- Dolandırıcılıkta Param Geri Gelir mi?
- HAGB Nedir?
- İstinaf ve Temyiz
- Ceza Hukuku Rehberi
Elkoyma ve müsadere: iade, yediemin ve itiraz
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK ve TCK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Kaçakçılık Operasyonunda Yakalandım: Tutuklama mı, Adli Kontrol mü? Makaron, Sigara, Akaryakıt, İlaç ve Tarihi Eserde Ceza, Etkin Pişmanlık ve Araç İadesi — 5607 m.3, 4, 5, 10 ve CMK 91, 100 (2026)
- ▸ ParamPOS Hak Edişime Soruşturmada El Konuldu 2026: CMK m.128 El Koymaya İtiraz, Kısmi Serbest Bırakma ve İade — Hâkim Kararı mı, MASAK Ertelemesi mi, TMSF Beklemesi mi? (CMK m.131, 141, 268; 5549 m.19/A)
- ▸ PARAM Soruşturmasında İfadeye Çağrıldım: ParamPOS Üye İşyeri Şüpheli mi, Tanık mı? 2026 — Çağrı ve Doğrulama, Susma ve Müdafi Hakkı (CMK m.145-150), Sanal POS İsnatları (5464 m.36, 7258 m.5/1-c, TCK 282), Belge Seti ve Hak Edişe Etkisi
- ▸ Bahis Soruşturmasında Eşimin, Annemin veya Çocuğumun Adına Kayıtlı Mala El Konuldu 2026: Şüpheliye Ait Olma Şartı ve Zilyetlik Cümlesi (CMK 128/1), Tapu Kaydı (TMK 7, 705), Görünürde Malik İddiası (TBK 19), Bahis Suçlarında El Koymanın Dayanağı (7258 m.5/6-a, 5549 m.17), Araca El Koyma, Yakının Ceza Riski (TCK 282/2, 289), Tazminat (CMK 141/1-j) ve İtiraz Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


