Arama ve elkoyma, kişinin özel hayatına, konut dokunulmazlığına ve mülkiyetine yapılan en ağır müdahalelerdendir; bu nedenle Anayasa bu işlemleri kural olarak hâkim kararına bağlamıştır. Kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri ancak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu kararın yerini alabilir (Anayasa m.20-21). Ceza Muhakemesi Kanunu bu güvenceyi somutlaştırır: arama için makul şüphe gerekir (CMK m.116). Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yalnızca hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir; kolluk amiri bu yerler için emir veremez (m.119/1). Aynı yerlerde kural olarak gece arama yapılamaz (m.118), savcı yoksa iki komşu bulundurulur (m.119/4) ve kişinin avukatının hazır bulunmasına engel olunamaz (m.120/3). Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, onay kırk sekiz saat içinde gelmezse elkoyma kendiliğinden kalkar (m.127/3). Bu yazıda arama ve elkoymanın hukuka uygunluk şartlarını, önleme araması ile adli arama farkını, bilgisayar aramasını ve bir iade dilekçesini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
2026 güncel: Yasa dışı bahis soruşturmalarında konut ve işyeri araması, gece araması yasağı, tanık ve avukat güvencesi, el koyma süreleri, hukuka aykırı delil ve beyan dilekçesi örneği için Bahis Soruşturmasında Ev ve İşyeri Araması rehberine bakabilirsiniz.
2026 güncel: Yasa dışı bahis soruşturmasında telefonunuza veya bilgisayarınıza el konulduysa; CMK m.134’ün şartları, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı, HTS ve dinleme, 7258 sayılı Kanun’daki özel atıf ve dijital materyale ilişkin talep dilekçesi örneği Bahis Soruşturmasında Dijital Deliller rehberinde anlatılmıştır.
⚡ Net Cevap: Arama için makul şüphe ve kural olarak hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca varsa savcının, savcıya ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emri yeterlidir (CMK m.116, m.119/1). Konut, işyeri ve kapalı alanlarda kolluk amiri emir veremez; yalnızca hâkim kararı veya savcının yazılı emri geçerlidir. Bu yerlerde gece arama kural olarak yasaktır (m.118). Hâkim kararı olmayan elkoyma 24 saatte onaya sunulur, 48 saatte onay yoksa kalkar (m.127/3). Hukuka aykırı aramayla elde edilen delil hükme esas alınamaz. Destek için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Anayasal Temel: Hâkim Kararı ve Yazılı Emir
“… usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.” (Anayasa m.20)
Anayasa, özel hayatın gizliliğine ilişkin bu güvencenin yanında konut dokunulmazlığını da ayrıca korur (m.21). İki hükmün ortak mantığı üç aşamalıdır: kural hâkim kararıdır; hâkim kararı beklenemeyecek kadar acil durumlarda kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri yeterlidir; bu emirle yapılan müdahale ise kısa sürede hâkim denetimine tabi tutulur. Sözlü emir bu sistemin dışında kalır; aramanın dayanağı olan karar veya emrin yazılı olması zorunludur.
Arama İçin Şüphe Eşiği: Makul Şüphe
Şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler, yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa aranabilir (CMK m.116). Bu eşik kısa süre içinde iki kez değişmiştir: 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunla “somut delillere dayalı kuvvetli şüphe” olarak yükseltilmiş, aynı yıl 2/12/2014 tarihli ve 6572 sayılı Kanunla yeniden “makul şüphe” olarak düzenlenmiştir. Şüpheli olmayan başka bir kişinin de aranması mümkündür; ancak bu durumda aramanın yapılması, aranılan kişinin veya suç delillerinin o yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır (m.117/1-2). Makul şüphe, soyut bir kanaat değil, somut olgulara dayanan bir değerlendirmedir; arama kararında bu olguların gösterilmesi gerekir.
Kim Emir Verebilir? Yere Göre Yetki
| Aranan yer | Kural | Gecikmesinde sakınca varsa | Kolluk amiri |
|---|---|---|---|
| Konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlar | Hâkim kararı | Cumhuriyet savcısının yazılı emri | Yetkisiz; bu yerlerde emir veremez |
| Diğer yerler (üst, eşya, araç) | Hâkim kararı | Cumhuriyet savcısının yazılı emri | Savcıya ulaşılamadığı hâllerde yazılı emir verebilir; sonuç Başsavcılığa derhâl bildirilir |
| Bilgisayar ve kütükler | Hâkim kararı | Cumhuriyet savcısı; karar 24 saatte hâkim onayına | Yetkisiz |
| Avukat bürosu | Mahkeme kararı; savcı denetiminde, baro temsilcisi hazır | — | Yetkisiz |
Tablonun en önemli satırı ilkidir: konutta yapılan bir aramada dayanak olarak kolluk amirinin yazılı emri gösteriliyorsa işlem en baştan yetkisizdir (CMK m.119/1). Yetki sırasının atlanamayacağı da unutulmamalıdır: savcının yazılı emri ancak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, kolluk amirinin emri ise ancak savcıya ulaşılamayan hâllerde devreye girer. Gecikmesinde sakınca, delillerin yok edilme veya kaybolma ihtimalinin bulunduğu somut bir aciliyeti ifade eder; soyut bir “acil durum” beyanı yeterli değildir. Avukat bürolarında arama için avukat bürosunda arama ve elkoyma yazımıza bakabilirsiniz.
Hakkınızda hukuka aykırı bir arama mı yapıldı?
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Araçta ve Üstte Arama
Araç ve üst araması, kanunun “diğer yerler” kategorisinde yer alır. Bu nedenle hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emrinin yanında, savcıya ulaşılamadığı hâllerde kolluk amirinin yazılı emriyle de yapılabilir; kolluk amirinin emriyle yapılan aramanın sonuçları Cumhuriyet başsavcılığına derhâl bildirilir (CMK m.119/1). Uygulamada yol kontrollerinde yapılan aramaların önemli bir kısmı ise önleme araması niteliğindedir ve PVSK m.9 kapsamında sulh ceza hâkiminin kararına veya mülki amirin yazılı emrine dayanır. Aracın bir konut veya kamuya açık olmayan kapalı alan niteliği taşıması hâlinde, örneğin içinde yaşanan bir karavanda, konut aramasına ilişkin güvenceler gündeme gelir. Araçta yapılan aramada da kararın veya emrin varlığı, kapsamı ve geçerlilik süresi denetlenmelidir.
İşyerinde ve Şirketlerde Arama
İşyerleri, konutla birlikte en güçlü korumaya sahip yerlerdendir: işyerinde arama yalnızca hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir (CMK m.119/1). Şirket aramalarında kararın hangi şirket adresini, hangi birimleri ve hangi belge türlerini kapsadığı özellikle önemlidir; kararda gösterilmeyen bir şube veya depo ayrı bir karar gerektirir. Şirket belgelerini ve yazışmalarını inceleme yetkisi savcı ve hâkime aittir (m.122/1). Avukat bürolarında ise ayrıca mahkeme kararı, savcı denetimi ve baro temsilcisinin hazır bulunması gerekir (m.130/1). İşletmelerdeki arama ve elkoymanın ticari faaliyete etkisi için kuyumcuda arama ve elkoyma yazımıza bakabilirsiniz.
Şirketlerde arama: Sunuculara el koymak yerine yerinde kopya alınması (CMK m.134/5), şüpheli olmayan çalışanların cihazları, ticari sırlar, müşteri verileri ve müdafi yazışmalarının korunması fon soruşturmasında şirket ofisinde arama ve bilgisayar-sunucu elkoyması yazımızda ayrıntılı olarak anlatıldı.
Arama Karar veya Emrinde Bulunması Zorunlu Unsurlar
| Unsur | Neden önemli? |
|---|---|
| Aramanın nedenini oluşturan fiil | Aramanın hangi şüpheye dayandığını ve sınırını gösterir |
| Aranılacak kişi, konut veya diğer yerin adresi ya da eşya | Aramanın yer ve kişi bakımından kapsamını belirler; kapsam dışı yerlerde arama yapılamaz |
| Karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi | Süresi geçmiş bir kararla arama yapılamaz |
Bu unsurların açıkça gösterilmediği, örneğin fiilin tanımlanmadığı, adresin belirsiz bırakıldığı veya süre yazılmadığı genel nitelikli bir karar, aramanın hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirir. Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır (m.119/3); tutanakta kimliği belirsiz görevliler, aramanın denetimini zorlaştırır.
Usul Güvenceleri: Gece, Tanık, Avukat ve Belge
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Gece araması yasağı | Konut, işyeri ve diğer kapalı yerlerde gece vakti arama yapılamaz; suçüstü, gecikmesinde sakınca ve firari yakalama hâlleri istisnadır | CMK m.118 |
| Gece vakti | Güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zaman | TCK m.6/1-e |
| İki tanık | Savcı hazır olmaksızın konut, işyeri veya kapalı yerlerde aramada ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi | CMK m.119/4 |
| Hazır bulunma | Yerin sahibi veya eşyanın zilyedi; yoksa temsilcisi, hısımı, birlikte oturan kişi veya komşusu | CMK m.120/1 |
| Avukat | Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz | CMK m.120/3 |
| Belge | İstem üzerine aramanın dayanağını, elkonulan eşyanın listesini ve bir şey bulunamamışsa bunu gösteren belge verilir | CMK m.121/1 |
| Belge ve kâğıtların incelenmesi | Yetki Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir | CMK m.122/1 |
Belge ve kâğıtları inceleme yetkisinin yalnızca savcı ve hâkime ait olması, uygulamada sık ihlal edilen bir kuraldır: arama sırasında kolluk görevlilerinin kişisel belgeleri ve yazışmaları okuması bu yetkinin dışında kalır. Belgelerin zilyedi veya temsilcisi kendi mührünü koyabilir ya da imzasını atabilir ve incelemenin yapılacağı sırada hazır bulunmak üzere çağrılır (m.122/2). Arama sonunda istemde bulunulmazsa belge verilmediğinden, aramaya maruz kalan kişinin m.121 kapsamındaki belgeyi açıkça istemesi, sonradan hukuka uygunluk denetimi için önemli bir delil sağlar.
Şüpheli Olmayan Kişilerde Arama
Arama yalnızca şüpheliyle sınırlı değildir. Şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi ya da suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir (CMK m.117/1). Ancak bu durumda aramanın yapılması, aranılan kişinin veya suç delillerinin o yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır (m.117/2). Bu sınırlama, şüphelinin bulunduğu yerler ile izlendiği sırada girdiği yerler hakkında geçerli değildir (m.117/3). Üçüncü kişinin konutunda arama yapılacaksa, zilyede veya yerine çağrılacak kişiye aramaya başlamadan önce aramanın amacı hakkında bilgi verilir (m.120/2). Şüphelinin yakınlarının, iş arkadaşlarının veya ev arkadaşlarının evlerinde yapılan aramalarda bu şartların varlığı ayrıca denetlenmelidir.
Arama Sırasında Başka Bir Suçun Delili Bulunursa
Arama veya elkoyma sırasında, yürütülen soruşturmayla ilgisi olmayan ancak başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse, bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir (CMK m.138/1). Kanunun bu hükmü, arama kararının kapsamını genişletmez; tesadüfen bulunan delil yalnızca muhafaza altına alınır ve yeni suç bakımından savcılığın değerlendirmesine sunulur. Arama kararında gösterilen fiil ve yerle ilgisi olmayan alanlarda bilerek ve sistematik biçimde delil aranması ise tesadüfi buluntu kapsamında değerlendirilemez; bu durumda aramanın kararın kapsamını aşıp aşmadığı tartışılmalıdır.
Adli Arama ile Önleme Araması Farkı
Uygulamada en sık karıştırılan konulardan biri, adli arama ile önleme araması arasındaki farktır. Adli arama, bir suç işlendikten sonra şüpheliyi yakalamak veya suç delillerini elde etmek için CMK m.116 ve devamına göre yapılır. Önleme araması ise idari bir işlemdir: polis, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla usulüne göre verilmiş sulh ceza hâkiminin kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mülki amirin yazılı emriyle kişilerin üstlerini, araçlarını, özel kâğıtlarını ve eşyasını arar (PVSK m.9). Önleme araması talep yazısında makul sebeplerin gerekçeleriyle gösterilmesi gerekir.
| Ölçüt | Adli arama | Önleme araması |
|---|---|---|
| Amaç | İşlenmiş bir suçun delillerini elde etmek, şüpheliyi yakalamak | Tehlikeyi veya suç işlenmesini önlemek |
| Dayanak | CMK m.116 ve devamı | PVSK m.9 |
| Karar veya emir | Hâkim; savcı; koşullu olarak kolluk amiri | Sulh ceza hâkimi; gecikmesinde sakınca varsa mülki amir |
| Konut ve işyeri | Hâkim kararı veya savcının yazılı emri | Kural olarak kapsam dışında |
| Suç delili bulunursa | Elkoyma hükümleri uygulanır | Delil koruma altına alınır ve CMK’ya göre işlem yapılır |
Önleme araması sırasında tesadüfen bir suç delili bulunursa, kanun polisin bu delili koruma altına alarak CMK hükümlerine göre gerekli işlemleri yapacağını öngörür (PVSK m.9). Hukuka aykırılık sorunu ise önleme aramasının, belirli bir kişi hakkında zaten var olan bir suç şüphesini araştırmak için adli arama kararı yerine kullanılması hâlinde ortaya çıkar. Belirli bir suç şüphesi varsa gerekli olan adli arama kararıdır; bu karar alınmadan önleme kararıyla yapılan hedefli bir arama, uygulamada hukuka aykırı kabul edilmekte ve elde edilen deliller tartışmalı hâle gelmektedir. Bu ayrımın uyuşturucu dosyalarındaki görünümü için önleme araması ile adli arama farkı ve arama kararı olmadan bulunan uyuşturucu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Arama tutanağını ve kararını birlikte inceleyelim
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15
Elkoyma: Şartlar ve Süreler
İspat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerleri muhafaza altına alınır; bunları yanında bulunduran kişi rızasıyla teslim etmezse bunlara elkonulabilir (CMK m.123). Elkoyma hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının, savcıya ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılabilir (m.127/1). Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar (m.127/3). Eşyasına elkonulan kişi, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir (m.127/4); elkoyma işlemi suçtan zarar gören mağdura da gecikmeksizin bildirilir (m.127/5).
| Tür | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Taşınır eşyaya elkoyma | İspat aracı veya müsadere konusu olması; rızayla teslim edilmemesi | CMK m.123, m.127 |
| Taşınmaz, hesap, hak ve alacaklara elkoyma | Katalog suçlarda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe; ilgili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor | CMK m.128 |
| Bilgisayar ve kütüklere elkoyma | Şifre çözülemezse veya işlem uzun sürecekse; kopya alınınca iade | CMK m.134/2 |
| Elkoyma kararına itiraz ve iade | Muhafazaya gerek kalmaması veya müsadereye tabi olmaması hâlinde iade; ret kararına itiraz | CMK m.131/1, m.268 |
Taşınmazlara, banka hesaplarına, hak ve alacaklara elkoyma daha ağır şartlara bağlıdır: kanunda sayılan suçların işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe aranır ve kararın alınabilmesi için ilgisine göre BDDK, SPK, MASAK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır (m.128/1). Elkonulan eşyanın soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde, resen veya istem üzerine geri verilmesine savcı, hâkim veya mahkeme karar verir ve istemin reddi kararlarına itiraz edilebilir (m.131/1). İade süreci için elkonulan paranın iadesi, itirazın reddinden sonraki yollar için elkoymaya itiraz reddedildi, işletmelerdeki arama ve elkoyma için kuyumcuda arama ve elkoyma yazılarımıza bakabilirsiniz.
Muhafaza altına alınan veya elkonulan eşya ya da malvarlığı değerlerinin kıymeti tespit edilir (CMK m.123/3). Bu hüküm 7262 sayılı Kanunla eklenmiştir ve özellikle değerli eşya, araç ve emtia bakımından önem taşır: elkoyma sırasında eşyanın değerinin ve durumunun tutanağa geçirilmesi, iade sırasında ortaya çıkabilecek değer kaybı veya hasar tartışmalarında temel delil olur. Elkonulan eşyanın korunması için gerekli tedbirlerin alınmaması ya da eşyanın amaç dışı kullanılması da ayrıca tazminat sebebidir.
Bilgisayar, Telefon ve Dijital Veri (CMK m.134)
Bilgisayar ve telefon gibi dijital cihazlarda arama ayrı bir güvenceye tabidir. Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde, şüphelinin kullandığı bilgisayar, program ve kütüklerde arama yapılmasına, kopya çıkarılmasına ve kayıtların çözülmesine hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı karar verir. 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanunla getirilen düzenlemeye göre savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir; sürenin dolması veya aksine karar verilmesi hâlinde çıkarılan kopyalar derhâl imha edilir (m.134/1).
Cihaza ancak şifre çözülemediği, gizlenmiş bilgilere ulaşılamadığı veya işlemin uzun süreceği hâllerde elkonulabilir; şifre çözülüp gerekli kopyalar alındığında cihaz gecikmeksizin iade edilir (m.134/2). Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır ve bu yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir; bu husus tutanağa geçirilir (m.134/3-4). Bu kopya, savunmanın incelenen verilerle dosyaya konulan verilerin aynı olup olmadığını denetleyebilmesi için kritik öneme sahiptir.
Dijital cihazlara elkoyma ve iade süreçleri için telefonuma ve bilgisayarıma el konuldu ve dijital verilerime el konuldu rehberlerimize bakabilirsiniz.
Arama ve Elkoyma Kararlarına İtiraz
Hâkim tarafından verilen arama ve elkoyma kararlarına, kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.268/1). Arama çoğu zaman karardan hemen sonra yapıldığından arama kararına itiraz uygulamada sınırlı bir etki doğurur; bu nedenle aramanın hukuka aykırılığı esas olarak delilin değerlendirilmesi aşamasında, yani iddianameye karşı beyanlarda ve esas hakkındaki savunmada ileri sürülür. Elkoymada ise itiraz yolu daha etkilidir: elkoyma devam ettiği sürece eşyasına elkonulan kişi hâkimden her zaman karar isteyebilir (m.127/4) ve iade isteminin reddine karşı itiraz edilebilir (m.131/1). Olağan yollar tüketildikten sonra, özellikle uzun süreli ve ölçüsüz elkoymalarda mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu da açıktır.
Rıza ile Arama: Sınırları
Uygulamada “rıza varsa arama serbesttir” düşüncesi yaygındır; ancak rızanın kapsamı dardır. Bir kişinin kendi konutunda arama yapılmasına rıza göstermesi, o konutta bulunan başka kişilerin üstlerinin ve eşyalarının aranabileceği anlamına gelmez. Rızanın özgür iradeye dayanması, aramanın kapsamını açıkça belirlemesi ve baskı altında alınmamış olması gerekir. Rıza gösterildiği iddia edilen dosyalarda, rızanın ne zaman, kim tarafından ve hangi kapsamda verildiği tutanakta açıkça yer almalıdır; aksi hâlde rızaya dayanan arama tartışmalı hâle gelir. Rızanın geri alınabileceği de unutulmamalıdır: arama sırasında rızasını geri alan kişi bakımından aramaya ancak usulüne uygun bir karar veya emirle devam edilebilir.
Hukuka Aykırı Aramanın Sonuçları
Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38). Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bir delil reddolunur (CMK m.206/2-a), yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispat edilebilir (m.217/2) ve hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması hukuka kesin aykırılıktır (m.289/1-i). Arama kararının yetkisiz merciden alınması, konutta kolluk amirinin emriyle arama yapılması, gece yasağının ihlali veya kararda kapsamı belirtilmeyen yerlerin aranması bu nedenle yalnızca bir usul eksikliği değil, delilin akıbetini belirleyen bir hukuka aykırılıktır. Ayrıca hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen veya eşyasına koşulları oluşmadan elkonulan ya da eşyası zamanında geri verilmeyen kişi tazminat isteyebilir (CMK m.141/1-i, j). Hukuka aykırı delilin genel çerçevesi için hukuka aykırı delil yasağı, tazminat için koruma tedbirleri nedeniyle tazminat rehberlerimize bakabilirsiniz.
| Kontrol | Soru | Dayanak |
|---|---|---|
| Dayanak | Hangi karar veya emre dayanıldığı ve kimin verdiği yazılı mı? | CMK m.119/1 |
| Kapsam | Aranan yer, kararda gösterilen yerle aynı mı? | CMK m.119/2-b |
| Süre | Arama, kararın geçerlilik süresi içinde mi yapılmış? | CMK m.119/2-c |
| Saat | Konutta arama gece vaktinde mi yapılmış, istisna var mı? | CMK m.118 |
| Tanıklar | Savcı yoksa iki komşu veya ihtiyar heyeti üyesi bulunmuş mu? | CMK m.119/4 |
| Görevliler | İşlemi yapanların açık kimlikleri yazılmış mı? | CMK m.119/3 |
| Elkonulan eşya | Liste eksiksiz ve değer tespiti yapılmış mı? | CMK m.121, m.123/3 |
| Dijital veri | Yedek alınmış ve kopya verilmiş mi? | CMK m.134/3-4 |
| Senaryo | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Konutta, kolluk amirinin yazılı emriyle arama | Yetkisiz arama; delil tartışmalı | CMK m.119/1 |
| Saat 02.00’de, gecikmesinde sakınca gerekçesi olmadan konutta arama | Gece yasağına aykırılık | CMK m.118 |
| Kararda A adresi yazılıyken B adresinde arama | Kararın kapsamı aşılmış | CMK m.119/2-b |
| Savcı yokken, komşu bulundurulmadan konutta arama | Usul güvencesinin ihlali | CMK m.119/4 |
| Kopya alındıktan sonra telefonun aylarca tutulması | Gecikmeksizin iade yükümlülüğüne aykırılık; tazminat | CMK m.134/2, m.141/1-j |
| Önleme kararıyla, belirli bir şüpheliye yönelik hedefli arama | Adli arama kararı gerekirken önleme kararı kullanılmış | CMK m.116, PVSK m.9 |
Arama Sırasında ve Sonrasında Yapılacaklar
Arama sırasında direnmek yerine hakların kullanılması doğru yoldur: görevlilerden arama karar veya emrini görmek istenmeli, kararın hangi merciden alındığı, hangi fiile dayandığı, hangi yeri kapsadığı ve geçerlilik süresi kontrol edilmelidir. Avukatın aramaya çağrılması istenebilir; avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz. Konutta savcı yoksa iki komşu veya ihtiyar heyeti üyesinin hazır bulunup bulunmadığı ve aramanın gece vaktine denk gelip gelmediği not edilmelidir. Arama sonunda aramanın dayanağını ve elkonulan eşyanın listesini gösteren belge istenmeli, dijital cihazlara elkonulmuşsa yedek kopyanın verildiği tutanağa geçirilmelidir. Tutanakta gerçeğe aykırı bir husus varsa imzadan önce itiraz edilmeli ve bu itiraz tutanağa yazdırılmalıdır; tutanağın bir örneğinin alınması da sonradan yapılacak itiraz, tazminat ve bireysel başvurularda işi de önemli ölçüde kolaylaştırır.
Dilekçe Örneği: Dijital Cihazların İadesi ve Elkoymanın Kaldırılması Talebi
Aşağıdaki örnek, bir soruşturmada iş bilgisayarına ve cep telefonuna elkonulan, verilerin kopyası alındığı hâlde cihazları aylardır iade edilmeyen bir şüpheli adına hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.
İstemin reddi hâlinde bu karara karşı öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.131/1, m.268/1). İtiraz dilekçesinde kopyalamanın tamamlandığını gösteren tutanak ve cihazın mesleki faaliyet için zorunlu olduğunu gösteren belgeler mutlaka yer almalıdır. Cihazın uzun süre iade edilmemesi nedeniyle uğranılan zararlar, örneğin iş kaybı veya yeni cihaz alımı, belgelendirilerek ileride tazminat talebine dayanak yapılabilir. Elkoymanın konusu bir işyerine ait ticari cihazlarsa, cihazların faaliyetin sürdürülmesi için zorunlu olduğu ve verilerin kopyalanmış olduğu birlikte gösterilmelidir; bu durumda elkoymanın devamı, soruşturmanın amacıyla orantısız bir müdahale niteliği kazanır.
Sık Sorulan Sorular
Arama için hangi şüphe gerekir?
Makul şüphe (CMK m.116).
Evimde arama için kimin kararı gerekir?
Hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri (CMK m.119/1).
Polis amiri evimde arama emri verebilir mi?
Hayır. Konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amiri emir veremez.
Gece evde arama yapılabilir mi?
Kural olarak hayır; suçüstü, gecikmesinde sakınca ve firari yakalama hâlleri istisnadır (CMK m.118).
Gece vakti ne demektir?
Güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zamandır (TCK m.6/1-e).
Aramada komşu bulunması şart mı?
Savcı hazır değilse konut, işyeri veya kapalı yerlerde iki komşu veya ihtiyar heyeti üyesi bulundurulur (CMK m.119/4).
Aramada avukatım bulunabilir mi?
Evet. Avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK m.120/3).
Arama kararında neler yazmalı?
Fiil, aranacak kişi veya yer ya da eşya ve kararın geçerlilik süresi (CMK m.119/2).
Polis belgelerimi okuyabilir mi?
Belge ve kâğıtları inceleme yetkisi Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir (CMK m.122/1).
Önleme araması nedir?
Suç işlenmesini önlemek amacıyla sulh ceza hâkimi kararı veya mülki amir emriyle yapılan idari aramadır (PVSK m.9).
Elkoyma ne kadar sürede hâkim onayına sunulur?
Yirmi dört saat içinde; hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse elkoyma kalkar (CMK m.127/3).
Telefonuma elkonuldu, ne zaman geri alırım?
Şifre çözülüp kopya alındığında cihaz gecikmeksizin iade edilir (CMK m.134/2).
Telefonumdaki verilerin kopyasını alabilir miyim?
Evet. Alınan yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir (CMK m.134/4).
Bilgisayar araması için savcı karar verebilir mi?
Gecikmesinde sakınca varsa evet; karar 24 saat içinde hâkim onayına sunulur (CMK m.134/1).
Banka hesabıma elkonulabilir mi?
Katalog suçlarda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve kurum raporu şartıyla (CMK m.128).
Elkonulan eşyanın iadesini nasıl isterim?
Hâkimden her zaman karar isteyebilirsiniz; ret kararına itiraz edilebilir (CMK m.127/4, m.131/1).
Hukuka aykırı aramadaki delil kullanılabilir mi?
Hayır. Kanuna aykırı elde edilen bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38; CMK m.217/2).
Hukuka aykırı arama için tazminat istenebilir mi?
Ölçüsüz arama ve koşulları oluşmadan elkoyma hâllerinde (CMK m.141/1-i, j).
Arama sırasında başka bir suçun delili bulunursa ne olur?
Delil muhafaza altına alınır ve durum derhâl Cumhuriyet savcılığına bildirilir (CMK m.138/1).
Şüpheli olmayan birinin evi aranabilir mi?
Evet; ancak aranan kişinin veya delilin orada bulunduğunu kabul ettirecek olayların varlığı gerekir (CMK m.117).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Delil ve Hukuka Aykırı Delil Yasağı
- Önleme Araması ile Adli Arama Farkı
- Arama Kararı Olmadan Bulunan Uyuşturucu
- Telefonuma ve Bilgisayarıma El Konuldu (CMK 134)
- Dijital Verilerime El Konuldu
- Avukat Bürosunda Arama ve Elkoyma (CMK 130)
- Kuyumcuda Arama ve Elkoyma
- Elkonulan Paranın İadesi
- Elkoymaya İtiraz Reddedildi: Sonraki Adımlar
- Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat (CMK 141)
- Ceza Hukuku Rehberi
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, CMK, TCK ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte Fatura Riskine Karşı Tedarikçi Kontrolü 2026: Basiretli Tacir, VUK 3/B, KDVK 29-34, İdarenin Yoklama Ölçütleri (KDV GUT IV/A2-3), Bankadan Ödeme ve 30.000 TL Sınırı, Sevk İrsaliyesi (VUK 230), İsteğe Bağlı Tam Tevkifat (KDV GUT I/C-2.1.2.5), Belge Saklama ve Sözleşme Maddeleri
- ▸ Bahis Reklamı Nedeniyle RTÜK Cezası 2026: Kumarı Özendirme Yasağı (6112 m.8/1-h), Gizli Reklam, Program Desteklemesi, İnternet Yayın Lisansı (m.29/A), Yaptırımlar (m.32) ve 15 Günlük İptal Davası
- ▸ Sahte Fatura ve Kamu İhalesi 2026: Kesinleşmiş Vergi Borcu ve 50.000 TL Sınırı (4734 m.10/4-d, KİGT 17.4), VUK 359 Mahkûmiyeti ve Mesleki Faaliyet (m.10/4-e), Örgütlü Suç (m.11/a), İhalede Sahte Belge ve Yasaklama (4734 m.17, 58, 59; 4735 m.25, 26), Sirayet ve Şikâyet Dilekçesi
- ▸ Bahis Mahkûmiyeti Mesleğe Engel mi? 2026: Avukatlık (Av.K. 5), Mali Müşavirlik (3568 m.4), Memurluk, Şirket Yöneticiliği (TCK 53), Aracı Kurum, Kripto ve Ödeme Kuruluşu Ortaklığı — HAGB, Erteleme ve Memnu Hakların İadesi
Bu konuda hukuki destek almak için


