Tanık Olarak Çağrıldım: Haklarım ve Yükümlülüklerim

Elinize bir tanık davetiyesi geçtiğinde ilk sorulacak soru şudur: bu davet hangi kanuna göre yapıldı? Çünkü tanığın yükümlülükleri, çekinme hakları ve gelmemenin yaptırımı, dosyanın ceza yargısında mı hukuk yargısında mı görüldüğüne göre farklı maddelerde ve farklı ağırlıkta düzenlenmiştir.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 43 ilâ 61 inci maddeleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 240 ilâ 265 inci maddeleri ve Türk Ceza Kanunu’nun yalan tanıklığa ilişkin 272 ilâ 274 üncü maddeleri.

1) Tanıklık Bir Tercih Değil, Kamu Hukukundan Doğan Ödevdir

Türk hukukunda tanıklık, kamu hukukundan doğan toplumsal bir ödev olarak kabul edilir. Bu ödev üç yükümlülüğü içerir: gelme, bildiklerini doğru olarak anlatma ve kanunda öngörülen hâllerde yemin etme.

Herkes tanık olma ehliyetine sahiptir; çocukların ve akıl hastalarının dahi tanıklığına başvurulabilir. Ancak beyanlarına itibar edilip edilmeyeceği yargılama makamının takdirindedir.

Tanığı dinlemeye yetkili makam da evreye göre değişir: ceza muhakemesinde soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme, naip hâkim veya istinabe olunan hâkimdir.

2) Ceza Yargısında Çağrı ve Gelmemenin Sonucu (CMK m.43-44)

CMK m.43, tanığın çağrı kâğıdıyla davet edilmesini düzenler ve çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçlarının bildirilmesini öngörür.

Gelmeme hâlinde uygulanacak yaptırım CMK m.44’tedir: usulüne uygun olarak çağrılıp da mazeretini bildirmeksizin gelmeyen tanıklar zorla getirilir ve gelmemelerinin sebep olduğu giderler takdir edilerek, kamu alacaklarının tahsili usulüne göre ödettirilir.

Ancak madde bir düzeltme imkânı da tanır: zorla getirilen tanık, evvelce gelmemesini haklı gösterecek sebepleri sonradan bildirirse aleyhine hükmedilen giderler kaldırılır. Yani mazeret sonradan da sunulabilir.

Maddeye 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle eklenen cümle bir yenilik getirmiştir: zorla getirme kararı, telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi iletişim bilgilerinin dosyada bulunması hâlinde bu araçlardan yararlanılmak suretiyle de tanığa bildirilir. Fiilî hizmette bulunan askerler hakkındaki zorla getirme kararı ise askerî makamlar aracılığıyla infaz olunur.

3) Hukuk Yargısında Çağrı ve Yaptırım (HMK m.240-245)

Hukuk davalarında sistem daha biçimseldir ve tarafın elini bağlayan bir kural içerir. Tanık delilinin senetle ispat kuralı karşısındaki sınırı için senetle ispat zorunluluğu, delil başlangıcı ve tanık incelememize bakabilirsiniz.

HMK m.240 uyarınca davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir. Tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların adı, soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. Maddenin en sert kuralı şudur: bu listede gösterilmemiş olan kimseler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.

Adres eksikse tarafa kesin süre verilir; bu sürede adres gösterilmez veya gösterilen yeni adres de doğru değilse, o tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır.

Davetiye bakımından kural, duruşma gününden en az bir hafta önce tebliğdir; acele hâllerde tanığın daha önce gelmesine karar verilebilir. Davetiyede, gelmemenin veya gelmesine rağmen tanıklıktan ya da yemin etmekten çekinmenin hukuki ve cezai sonuçları ile Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarife gereğince ücret ödeneceği bildirilir.

HMK m.245 yaptırımı düzenler: kanunda gösterilen hükümler saklı kalmak üzere tanıklık için çağrılan herkes gelmek zorundadır. Usulüne uygun olarak çağrıldığı hâlde mazeret bildirmeksizin gelmeyen tanık zorla getirtilir, gelmemesinin sebep olduğu giderlere ve beşyüz Türk lirasına kadar disiplin para cezasına hükmolunur. Bu tutar kanundaki nominal rakam olup her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Burada da düzeltme imkânı vardır: zorla getirtilen tanık, evvelce gelmemesini haklı gösterecek sebepleri sonradan bildirirse, aleyhine hükmedilen giderler ve disiplin para cezası kaldırılır.

Bir ayrıntı gözden kaçmamalıdır: tanığı davet, gerektiğinde telefon, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılarak da yapılabilir; ancak davete rağmen gelmemeye bağlanan sonuçlar bu durumda uygulanmaz.

Şirket çalışanı olarak tanıklığa çağrıldıysanız: Sermaye piyasası kurumlarında çalışanların tanıktan şüpheliye geçiş riski, gizlilik sözleşmesinin çekinme sebebi olmaması, SPK incelemesindeki sır saklama yükümlülüğü ve iş güvencesi fon soruşturmasında ifadeye çağrılan çalışan yazımızda ele alındı.

4) Tanıklıktan Çekinme: Akrabalık (CMK m.45)

Tanıklık kural olarak zorunlu olsa da, kanun belirli kişilere çekinme hakkı tanır. CMK m.45’in birinci fıkrasında sayılanlar şunlardır:

• Şüpheli veya sanığın nişanlısı,
• Evlilik bağı kalmasa bile şüpheli veya sanığın eşi,
• Şüpheli veya sanığın kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu,
• Şüpheli veya sanığın üçüncü derece dâhil kan veya ikinci derece dâhil kayın hısımları,
• Şüpheli veya sanıkla aralarında evlâtlık bağı bulunanlar.

Dikkat edilecek nokta, çekinme hakkının evlilik bağı sona ermiş olsa da devam etmesidir. Boşanmış eş de bu hakkı kullanabilir.

Bu hakkın kullanılması hiçbir cezai sorumluluk doğurmaz. Kanunun tanıdığı bir hakkın kullanılması, hukuka uygunluk hâli oluşturur.

5) Meslek Sebebiyle Çekinme (CMK m.46)

CMK m.46, meslekleri ve sürekli uğraşıları sebebiyle tanıklıktan çekinebilecekleri sayar. Maddede bilinçli bir tercih yapılmış ve “sır” yerine “bilgi” sözcüğü kullanılmıştır; böylece kapsam genişletilmiştir.

Bu çekinme hakkı mutlak değildir: kanunda öngörülen hâllerde, ilgilinin rızasının varlığı hâlinde çekinme hakkı ortadan kalkabilir. Ayrıca CMK m.47, Devlet sırrı niteliğindeki bilgilerle ilgili tanıklığı ayrıca düzenler.

6) Kendini Suçlamama Hakkı (CMK m.48)

Bu, çekinme haklarının en geniş uygulanan ve en çok atlanan başlığıdır. CMK m.48 şöyledir: tanık, kendisini veya 45 inci maddenin birinci fıkrasında gösterilen kişileri ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir. Tanığa cevap vermekten çekinebileceği önceden bildirilir.

Bu hüküm, Anayasa’nın 38 inci maddesinin beşinci fıkrasındaki “Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz” ilkesinin muhakeme hukukundaki karşılığıdır.

m.45 ile m.48 arasındaki fark önemlidir:

7) Hakkın Hatırlatılması Zorunludur (CMK m.49)

Çekinme hakkı, kişinin kendiliğinden bilmesine bırakılmamıştır. CMK m.49 uyarınca mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından gerekli görüldüğünde, 45, 46 ve 48 inci maddelerde gösterilen hâllerde tanık, tanıklıktan çekinmesinin dayanağını oluşturan olguları bildirir ve bu hususta gerektiğinde kendisine yemin verdirilir.

Uygulamada bunun çok önemli bir sonucu vardır: hakkı hatırlatılmadan alınan beyan, tek başına hükme esas alınamaz. Özellikle kolluk aşamasında çekinme hakkı bulunan kişilerin “bilgi alma” adı altında dinlenmesi hâlinde, kişiye bu hak hatırlatılmadan yapılan işlemin sonradan mahkemede dinlenen tanıkça kabul ve teyit edilmesi gerekir.

Bu, savunma bakımından denetlenmesi gereken bir usul noktasıdır: dosyada tanığın yakınlık ilişkisi varsa, ifade tutanağında hakkın hatırlatıldığına dair kaydın bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Hüküm kesinleştikten sonra ortaya çıkan yeni delil ve beyanların değerlendirilmesi için ise yargılamanın yenilenmesi (CMK m.311-323) yazımıza bakılabilir.

8) Yemin ve Yemin Verilmeyen Tanıklar (CMK m.50-51)

CMK m.50, kendilerine yemin verilmeyen tanıkları sayar:

• Dinlenme sırasında onbeş yaşını doldurmamış olanlar,
• Ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanlar,
• Soruşturma veya kovuşturma konusu suçlara iştirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirmekten şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar.

Üçüncü bent uygulamada özellikle önemlidir: aynı olayla bağlantılı olarak şüpheli konumunda bulunan bir kişi tanık olarak dinlense dahi kendisine yemin verilmez. Bu, beyanın delil değerinin tartışılmasında kullanılabilecek bir husustur.

9) Sebepsiz Çekinmenin Yaptırımı: Disiplin Hapsi (CMK m.60)

Çekinme hakkı olmadığı hâlde tanıklıktan kaçınmanın sonucu ağırdır. CMK m.60 uyarınca, yasal bir sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinen tanık hakkında, bundan doğan giderlere hükmedilmekle beraber, yemininin veya tanıklığının gerçekleştirilmesi için dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir.

Maddenin devamı bir çıkış kapısı bırakır: kişi, tanıklığa ilişkin yükümlülüğüne uygun davranması hâlinde derhâl serbest bırakılır. Yani disiplin hapsi cezalandırma değil, yükümlülüğü yerine getirtme amacı taşır.

Hukuk yargısında karşılığı daha hafiftir: HMK m.253 uyarınca tanık, kanuni bir sebep göstermeden tanıklıktan çekinir, yemin etmez veya gösterdiği sebep mahkemece kabul edilmemesine rağmen tanıklıktan çekinirse, disiplin para cezasına hükmolunur.

Çekinme beyanının usulü de HMK’da düzenlenmiştir. HMK m.252 uyarınca tanıklıktan çekinen kimse, çekinme sebebini ve bu sebebi haklı gösterecek delilini, dinleneceği günden önce yazılı veya davet edildiği duruşmada sözlü olarak bildirmek zorundadır. Önemli bir kolaylık şudur: çekinme sebeplerini ve dayanaklarını önceden bildirmiş olan tanık, belli günde mahkemeye gelmek zorunda değildir. Mahkeme, tarafları dinledikten sonra çekinmenin haklı olup olmadığına karar verir.

10) Yalan Tanıklık (TCK m.272)

Tanığın en ağır riski buradadır. TCK m.272, yalan tanıklığı kademeli olarak cezalandırır.

Ceza, aleyhine tanıklık yapılan kişinin gözaltına alınması veya tutuklanması ile mahkûm olması hâllerinde daha da ağırlaşır. Ayrıca yalan tanıklık suçunun takibi şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz; çünkü suç adliyeye karşı işlenmiştir. Hükmedilen cezanın kısa süreli olması hâlinde uygulanabilecek alternatifler için TCK m.50 seçenek yaptırımlar incelememize bakılabilir.

Cezayı kaldıran veya azaltan hâller (TCK m.273-274)

TCK m.273 iki hâlde verilecek cezada indirim yapılabileceğini, hatta ceza vermekten vazgeçilebileceğini öngörür:

• Kişinin kendisinin, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşinin soruşturma ve kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir hususla ilgili olarak yalan tanıklıkta bulunması,
• Tanıklıktan çekinme hakkı olmasına rağmen, bu hak kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı tanıklık yapması.

İkinci bent, CMK m.49’daki hatırlatma yükümlülüğünün neden bu kadar önemli olduğunu gösterir: hak hatırlatılmamışsa, yalan tanıklığın cezai sonucu dahi hafifleyebilir.

TCK m.274 ise etkin pişmanlığı düzenler. Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlamasını veya yoksunluğunu sonuçlayacak nitelikte karar verilmeden ya da hükümden önce gerçeğin söylenmesi hâlinde cezaya hükmolunmaz. Bu, tanığın beyanını düzeltmesi için tanınmış geniş bir imkândır.

11) Tanığın Hakları

Tanıklık yalnızca yükümlülük değildir; kanun tanığa bir dizi hak da tanır.

Koruma tedbirleri özellikle önemlidir: CMK, tanığın kimliğinin saklı tutulmasını, tanığın korunmasını ve kendisine veya yakınlarına ağır tehlike bulunması hâlinde alınacak tedbirleri ayrı maddelerde düzenlemiştir. Bu talep, dinlenmeden önce ve gerekçesiyle ileri sürülmelidir.

12) Çocuk Tanıklar ve Özel Dinleme Usulleri

CMK, çocuk tanıkların dinlenmesini ayrıca düzenler. Onbeş yaşını doldurmamış çocuklara yemin verilmez; ayrıca dinleme usulü bakımından çocuğun korunmasına yönelik özel kurallar uygulanır.

Tanıkların dinlenmesine ilişkin genel kurallardan biri de ayrı ayrı dinlenmedir: tanıklar, kural olarak birbirinden ayrı ve sonradan dinlenecek olanlar yanında bulunmaksızın dinlenir. Bu kural, beyanların birbirinden etkilenmesini önlemeye yöneliktir ve ihlali beyanın değerini tartışmalı hâle getirir.

13) Duruşmada Pratik Davranış Kuralları

• Yalnızca bildiğinizi anlatın. Tahmin, yorum ve çıkarım tanığın işi değildir; bunlar beyanın güvenilirliğini zayıflatır.
• “Bilmiyorum” ve “hatırlamıyorum” geçerli cevaplardır. Boşluğu doldurmak için varsayımda bulunmak, yalan tanıklık riskini doğurur.
• Duyduğunuzu duyum olarak belirtin. “Gördüm” ile “bana anlattılar” arasındaki fark, delilin ağırlığını doğrudan etkiler.
• Yönlendirici soruya dikkat edin. Sorunun içindeki varsayımı kabul etmeden cevaplayın.
• Bilirkişi raporuna ilişkin sorularda sınırınızı bilin. Teknik değerlendirme tanığın değil bilirkişinin işidir; itiraz usulü için bilirkişi raporuna itiraz yazımıza bakılabilir.
• Çekinme hakkınızı hatırlatılmasa da kullanabilirsiniz; beyanınıza başlamadan önce yakınlık ilişkinizi bildirin.
• Mazeretinizi belgeleyin. Sağlık raporu, seyahat belgesi veya iş yazısı, giderlerin ve para cezasının kaldırılmasını sağlayabilir.

14) Sık Yapılan Yedi Hata

• Davetiyeyi ciddiye almamak. Ceza yargısında zorla getirme ve giderler, hukuk yargısında ayrıca disiplin para cezası gündeme gelir.
• Mazereti hiç bildirmemek. Sonradan bildirilen haklı mazeret, giderleri ve para cezasını kaldırabilir.
• Çekinme hakkını “tanıklık yapmama” sanmak. CMK m.48’de hak, tanıklığın tamamından değil belirli sorulardan çekinmedir.
• Boşanmış eşin hakkı kalmadığını sanmak. CMK m.45, evlilik bağı kalmasa bile eşin çekinme hakkını korur.
• Tanık listesini eksik vermek. HMK m.240 uyarınca listede olmayan kişi dinlenemez ve ikinci liste verilemez.
• Sebepsiz çekinmenin sonucunu bilmemek. CMK m.60 üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi öngörür.
• Yanlış beyanı düzeltmemek. TCK m.274, hükümden önce gerçeğin söylenmesi hâlinde cezaya hükmolunmayacağını öngörür.

15) Kontrol Listesi

• Davetiyeyi okuyun: hangi mahkeme, hangi dosya, hangi kanun?
• Yakınlık ilişkinizi kontrol edin: CMK m.45 kapsamına giriyor musunuz?
• Mesleki sır durumunuzu değerlendirin: CMK m.46 kapsamında mısınız?
• Kendinizi suçlama riski var mı? CMK m.48 belirli sorulardan çekinme imkânı verir.
• Gelemeyecekseniz mazereti önceden ve belgeyle bildirin.
• Hukuk davasında çekinecekseniz HMK m.252 uyarınca sebebi ve delilini önceden bildirin; bu hâlde gelme zorunluluğunuz kalmaz.
• Tehlike altındaysanız koruma talebini dinlenmeden önce ileri sürün.
• Yol ve gider talebinizi tutanağa geçirtin.

Ceza muhakemesinin genel çerçevesi için Ceza Hukuku Rehberimize, hukuk yargılamasının usulü için Yargılama Usulü Rehberimize bakabilirsiniz.

Fon soruşturmasında yatırımcı olarak tanıklık ve mağdur ifadesine özgü konular fon soruşturmasında mağdur olarak ifadeye çağrıldım rehberimizde ele alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıklık zorunlu mu?

Evet. Tanıklık kamu hukukundan doğan toplumsal bir ödevdir; usulüne uygun çağrılan kişi gelmek, bildiklerini doğru olarak anlatmak ve kanunda öngörülen hâllerde yemin etmek zorundadır.

Ceza dosyasında gelmezsem ne olur?

CMK m.44 uyarınca usulüne uygun çağrılıp mazeretini bildirmeksizin gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin sebep olduğu giderler, kamu alacaklarının tahsili usulüne göre ödettirilir.

Hukuk davasında gelmezsem ne olur?

HMK m.245 uyarınca zorla getirtilir, gelmemesinin sebep olduğu giderlere ve beşyüz Türk lirasına kadar disiplin para cezasına hükmolunur. Bu tutar kanundaki nominal rakam olup her yıl güncellenir.

Mazeretimi sonradan bildirebilir miyim?

Evet. Hem CMK m.44 hem HMK m.245, zorla getirilen tanığın gelmemesini haklı gösterecek sebepleri sonradan bildirmesi hâlinde aleyhine hükmedilen giderlerin ve disiplin para cezasının kaldırılacağını öngörür.

Zorla getirme kararı bana nasıl bildirilir?

CMK m.44’e 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle eklenen cümle uyarınca, iletişim bilgileri dosyada bulunuyorsa zorla getirme kararı telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de bildirilir.

Kimler tanıklıktan çekinebilir?

CMK m.45 uyarınca şüpheli veya sanığın nişanlısı; evlilik bağı kalmasa bile eşi; kan veya kayın hısımlığından üstsoy ve altsoyu; üçüncü derece dâhil kan, ikinci derece dâhil kayın hısımları; aralarında evlâtlık bağı bulunanlar.

Boşandıysam da çekinebilir miyim?

Evet. CMK m.45 çekinme hakkını “evlilik bağı kalmasa bile” eş bakımından açıkça tanır.

Çekinme hakkını kullanırsam ceza alır mıyım?

Hayır. Kanunun tanıdığı bir hakkın kullanılması cezai sorumluluk doğurmaz; burada bir hukuka uygunluk hâli vardır.

Mesleğim nedeniyle çekinebilir miyim?

CMK m.46 uyarınca avukatlar, stajyerleri ve yardımcıları; hekim, diş hekimi, eczacı, ebe ve diğer sağlık mesleği mensupları ile yardımcıları; malî işlerde görevlendirilen müşavirler ve noterler, bu sıfatları dolayısıyla öğrendikleri bilgiler bakımından çekinebilir.

CMK m.46’da neden “sır” değil “bilgi” deniyor?

Madde bilinçli olarak sır yerine bilgi sözcüğünü kullanmıştır; böylece mülga düzenlemeye göre kapsam genişletilmiştir.

Kendimi suçlayacak soruya cevap vermek zorunda mıyım?

Hayır. CMK m.48 uyarınca tanık, kendisini veya m.45/1’de gösterilen kişileri ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir; bu hak kendisine önceden bildirilir.

CMK m.45 ile m.48 arasındaki fark nedir?

m.45 tanıklığın tamamından çekinme hakkı verir. m.48 ise tanıklık yapılmakla birlikte yalnızca belirli sorulara cevap vermekten çekinme imkânı tanır.

Mahkeme çekinme hakkımı hatırlatmak zorunda mı?

CMK m.49 uyarınca gerekli görüldüğünde tanık, çekinmesinin dayanağını oluşturan olguları bildirir ve bu hususta gerektiğinde kendisine yemin verdirilir. Hakkı hatırlatılmadan alınan beyanın tek başına hükme esas alınması mümkün değildir.

Kimlere yemin verilmez?

CMK m.50 uyarınca dinlenme sırasında onbeş yaşını doldurmamış olanlar; ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliğini kavrayamayanlar; soruşturma veya kovuşturma konusu suçlara iştirakten, suçluyu kayırmaktan ya da delilleri yok etme, gizleme veya değiştirmekten şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar.

Sebepsiz yere tanıklıktan çekinirsem ne olur?

CMK m.60 uyarınca yasal bir sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinen tanık hakkında giderlere hükmedilmekle beraber, dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir.

Disiplin hapsinden nasıl çıkılır?

CMK m.60’ın devamı uyarınca kişi, tanıklığa ilişkin yükümlülüğüne uygun davranması hâlinde derhâl serbest bırakılır. Disiplin hapsi cezalandırma değil, yükümlülüğü yerine getirtme amacı taşır.

Hukuk davasında çekinmek istiyorum, ne yapmalıyım?

HMK m.252 uyarınca çekinme sebebini ve bu sebebi haklı gösterecek delilini, dinleneceğiniz günden önce yazılı olarak bildirmelisiniz. Bunu yapan tanık belli günde mahkemeye gelmek zorunda değildir.

Tanık listesine sonradan isim eklenebilir mi?

Hayır. HMK m.240 uyarınca listede gösterilmemiş olan kimseler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.

Tanık davetiyesi ne zaman tebliğ edilmeli?

Kural olarak duruşma gününden en az bir hafta önce. Acele hâllerde tanığın daha önce gelmesine karar verilebilir.

Telefonla davet edilirsem gelmemenin sonuçları uygulanır mı?

Hayır. Tanığı davet telefon, faks, elektronik posta gibi araçlarla da yapılabilir; ancak davete rağmen gelmemeye bağlanan sonuçlar bu durumda uygulanmaz.

Yalan tanıklığın cezası nedir?

TCK m.272 uyarınca soruşturma kapsamında yetkili kişi veya kurul önünde yalan tanıklık 4 aydan 1 yıla kadar; mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek dinlemeye yetkili merci önünde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasını gerektirir.

Ağır suçlarda ceza artar mı?

Evet. TCK m.272/3 uyarınca üç yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçun soruşturma veya kovuşturması kapsamında yalan tanıklık yapan kişi hakkında 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Aleyhine tanıklık yapılan kişi zarar görürse?

TCK m.272/4 uyarınca gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanmış ve kişi hakkında beraat ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmişse ceza yarı oranında artırılır. m.272/8 uyarınca hapis dışında adlî veya idari yaptırım uygulanmışsa ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir.

Yalan tanıklık şikâyete bağlı mı?

Hayır. Suç adliyeye karşı işlendiğinden takibi şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz.

Yanlış beyanımı düzeltirsem ne olur?

TCK m.274 uyarınca aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlamasını veya yoksunluğunu sonuçlayacak nitelikte karar verilmeden ya da hükümden önce gerçeğin söylenmesi hâlinde cezaya hükmolunmaz.

Çekinme hakkım hatırlatılmadan yalan söylediysem?

TCK m.273 uyarınca tanıklıktan çekinme hakkı olmasına rağmen bu hak kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı tanıklık yapan kişi bakımından verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Tanıklık için para alabilir miyim?

Evet. CMK m.61 uyarınca tanığa yol gideri ile kaybettiği zamanla orantılı bir tazminat verilir. Hukuk davalarında HMK uyarınca Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarife gereğince ücret ödenir.

Tanıklığım nedeniyle tehlike altındaysam?

CMK, tanığın kimliğinin saklı tutulmasını, korunmasını ve kendisine veya yakınlarına ağır tehlike bulunması hâlinde alınacak tedbirleri ayrı maddelerde düzenler. Talep, dinlenmeden önce ve gerekçesiyle ileri sürülmelidir.

Tanıklar birlikte mi dinlenir?

Hayır. Tanıklar kural olarak birbirinden ayrı ve sonradan dinlenecek olanlar yanında bulunmaksızın dinlenir. Bu kural beyanların birbirinden etkilenmesini önlemeye yöneliktir.

Bilmediğim bir şey sorulursa ne demeliyim?

“Bilmiyorum” veya “hatırlamıyorum” geçerli cevaplardır. Boşluğu tahminle doldurmak beyanın güvenilirliğini zayıflatır ve yalan tanıklık riski doğurur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kanunlarda yer alan nominal para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.