Kasten Yaralama Suçu ve Cezası 2026: Basit ve Nitelikli Haller (TCK 86-87)

Bir kavga, anlık bir öfke ya da bir tartışma; kolayca kasten yaralama suçuna dönüşebilir. Bu suçun cezası, yaralanmanın ağırlığına, kullanılan alete ve kime karşı işlendiğine göre büyük farklılık gösterir. Bu yazıda kasten yaralama suçunu güncel biçimde ve yalın bir dille açıklıyoruz.

Adam yaralamanın cezası — halk arasındaki bu ifadenin hukuki karşılığı kasten yaralama suçudur (TCK 86-87) ve ceza; fiilin basit, silahla/bıçakla işlenmiş veya neticesi ağırlaşmış olmasına göre değişir. Ayrıntılar aşağıda.

Kasten Yaralama Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesine göre kasten yaralama; bir kişinin vücuduna acı vermek ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmaktır. Yumruk, tekme, bir cisimle vurma, itme gibi her türlü hareketle işlenebilir. Vücutta görünür bir iz kalması şart değildir; acı verilmesi dahi suçun oluşması için yeterli olabilir. Failin, zarar verme iradesiyle (kasten) hareket etmesi gerekir.

Temel Hâlin Cezası

Yaralamanın, basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek ölçüde olduğu temel hâlde (TCK 86/1) ceza, güncel düzenlemeye göre bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir. Bu hâl şikâyete bağlı değildir; savcılık kendiliğinden soruşturur. Yaralanmanın daha hafif (basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir) olduğu hâlde ise ceza daha düşüktür ve suç şikâyete bağlı hâle gelir.

Nitelikli Hâller: Ceza Yarı Oranında Artar

Suçun bazı biçimlerde işlenmesi, cezayı yarı oranında artırır (TCK 86/3). Başlıca nitelikli hâller şunlardır:

• Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi,
• Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye karşı işlenmesi,
• Kamu görevlisine, görevi nedeniyle işlenmesi,
• Silahla işlenmesi,
• Canavarca hisle işlenmesi.

Önemli bir nokta: Yargıtay’ın geniş yorumuyla yalnızca ateşli silahlar değil; sopa, taş, şişe veya bıçak gibi yaralamaya elverişli aletler de “silah” sayılır. Bu nedenle silahla yaralama nitelikli hâli, uygulamada oldukça geniş bir alanda söz konusu olur. Bu nitelikli hâller şikâyete bağlı değildir ve uzlaşma kapsamında da değildir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK 87)

Fiil kasten işlenmiş olsa da, ortaya çıkan sonuç failin kastettiğinden daha ağırsa, ceza daha da artırılır (TCK 87). Bu kapsamdaki ağır sonuçlar arasında; kemik kırığı veya çıkığı, yüzde sabit iz, duyu veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflaması/yitirilmesi, konuşmada güçlük ve yaşamsal tehlikeye neden olma sayılır. Örneğin kemik kırığında, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine (hafif/orta/ağır) göre cezada yarısına kadar artırım yapılır.

Haksız Tahrik ve Meşru Müdafaa

Kasten yaralamada iki önemli lehe durum vardır. Meşru müdafaa (TCK 25): kişi, kendisine veya başkasına yönelmiş haksız bir saldırıyı orantılı biçimde defetmek için yaralama yapmışsa ceza verilmez. Haksız tahrik (TCK 29): mağdurdan gelen haksız bir fiilin (örneğin önce gelen hakaret veya saldırı) yarattığı öfke veya elemle suç işlenmişse, cezada dörtte bir ile dörtte üç arasında indirim yapılır. Karşılıklı kavgalarda ilk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemiyorsa, indirim her iki tarafa da uygulanabilir.

Tazminat Hakkı

Kasten yaralama aynı zamanda bir haksız fiildir. Bu nedenle ceza davasından ayrı olarak, mağdur hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Hastane ve tedavi giderleri, ilaç masrafları, çalışılamayan günlerin kazanç kaybı maddi zarar; çekilen acı ve üzüntü ise manevi tazminat kapsamında talep edilebilir.

Nitelikli Hâller: Ceza Ne Zaman Artar? (TCK 86/3)

Kasten yaralama; üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı; beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı; kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle; kamu görevlisinin sahip olduğu nüfuz kötüye kullanılarak; silahla; ya da canavarca hisle işlenirse nitelikli hâl oluşur. Bu hâllerde ceza yarı oranında; canavarca hisle işlenmişse bir kat artırılır. Önemli olarak, bu nitelikli hâllerde suç şikâyete bağlı değildir; savcılık kendiliğinden soruşturur ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Ayrıca nitelikli hâller uzlaşma kapsamı dışındadır.

Silahla Yaralamada Ceza Nasıl Hesaplanır?

Silahla kasten yaralama (TCK 86/3-e), uygulamada en sık karşılaşılan nitelikli hâldir. Temel ceza yarı oranında artırıldığından, basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralamada ceza aralığı yaklaşık iki yıl üç aydan dört yıl altı aya kadar çıkar. Yargıtay “silah” kavramını geniş yorumlar: tabanca ve bıçak gibi klasik silahların yanında sopa, taş, şişe, kemer, tornavida gibi yaralama potansiyeli taşıyan sert cisimler de silah sayılabilir. Bu nedenle basit görünen bir kavgada kullanılan bir cisim, cezayı belirgin biçimde ağırlaştırabilir.

Kadına Karşı İşlenen Yaralama

Kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında getirilen düzenlemelerle, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama suçunun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Ayrıca ceza muhakemesi kurallarında yapılan değişiklikle, kadına karşı işlenen kasten yaralamada suçun basit veya nitelikli olmasına bakılmaksızın tutuklama nedeni bulunduğu kabul edilebilir; yani basit yaralama dahi tutuklama kararına dayanak olabilir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK 87) Ayrıntısı

Yaralama, mağdurda kanunda sayılan ağır sonuçlara yol açtığında ceza kademeli olarak ağırlaşır. Duyu veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum veya gebe kadına karşı işlenip erken doğuma neden olma hâllerinde ceza bir kat artırılır (TCK 87/1). Bu sonuçların daha ağır biçimleri (organ işlevinin tümden yitirilmesi, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişmesi, çocuğun düşmesi) iki kat artırım gerektirir (TCK 87/2). Yaralamanın kemik kırığına veya çıkığına yol açması hâlinde ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırılır (TCK 87/3); Yargıtay’a göre diş kırığı kemik kırığı sayılmaz. Yaralama sonucu ölüm meydana gelirse (TCK 87/4) ceza on yıldan on sekiz yıla kadar hapse ulaşır.

Şikâyet, Uzlaşma, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama (TCK 86/2) şikâyete bağlıdır; mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet etmesi gerekir ve bu suç uzlaşma kapsamındadır. Temel hâl (86/1) ve nitelikli hâller (86/3) ise kural olarak resen soruşturulur. Dava zamanaşımı temel hâlde sekiz yıldır; ağır neticeli hâllerde cezanın üst sınırına göre uzayabilir. Görevli mahkeme kural olarak Asliye Ceza Mahkemesi’dir; yalnızca yaralama sonucu ölüm gibi cezası çok yüksek hâllerde Ağır Ceza Mahkemesi görevli olabilir.

Ceza Ertelenir mi, Paraya Çevrilir mi, HAGB Verilir mi?

Somut ceza iki yıl veya altında kalırsa hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) mümkün olabilir; basit yaralamada bu sık görülür. Bir yıl ve altındaki kısa süreli hapis cezaları adli para cezasına veya seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK 50); basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamada mahkeme doğrudan adli para cezasına da hükmedebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ise iki yıl ve altı cezalarda gündeme gelebilirdi; ancak HAGB’yi düzenleyen hükümler Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmiş olup iptalin yürürlüğü ileri bir tarihe ertelenmiştir; bu nedenle güncel durumda somut olay bakımından hangi kurumun uygulanabileceği dosya bazında değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kasten yaralamanın cezası nedir?

Temel hâlin (basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek yaralama) güncel cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir (TCK 86/1). Daha hafif yaralamada ceza dört aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Silahla yaralamada ceza artar mı?

Evet. Silahla işlenen yaralamada ceza yarı oranında artırılır (TCK 86/3). Yargıtay’ın yorumuyla sopa, taş, şişe veya bıçak gibi aletler de silah sayılır.

Kemik kırığı olursa ne olur?

Yaralama kemik kırığı gibi ağır bir sonuca yol açarsa neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama söz konusudur (TCK 87). Kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre cezada yarısına kadar artırım yapılır.

Kendimi savunurken birini yaralarsam ceza alır mıyım?

Kendinize veya başkasına yönelmiş haksız bir saldırıyı orantılı biçimde defetmek için yaralama yaptıysanız, meşru müdafaa nedeniyle ceza verilmez (TCK 25). Orantılılık şartı titizlikle değerlendirilir.

Haksız tahrik cezayı ne kadar düşürür?

Mağdurdan gelen haksız bir fiilin yarattığı öfke veya elemle suç işlenmişse, cezada dörtte bir ile dörtte üç arasında indirim yapılır (TCK 29). Oran, tahrikin ağırlığına göre belirlenir.