Kısa Süreli Hapse Seçenek Yaptırımlar (TCK 50): Altı Seçenek, Zorunlu Çevirme, Taksirli Suçlar, İnfaz ve HAGB İlişkisi

Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2). Bu ceza, suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler gözetilerek altı seçenek yaptırımdan birine çevrilebilir (m.50/1). Bu seçenekler şunlardır: adli para cezası, zararın tamamen giderilmesi, en az iki yıl bir eğitim kurumuna devam, belirli yerlere gitme veya belirli etkinlikleri yapma yasağı, ehliyet ve ruhsatın geri alınması veya meslek yasağı ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı işte çalışma. Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş kişiye verilen otuz gün veya daha az hapis cezası ile suç tarihinde on sekiz yaşından küçük veya altmış beş yaşından büyük olanlara verilen bir yıl veya daha az hapis cezası seçenek yaptırıma çevrilmek zorundadır (m.50/3). Taksirli suçlarda uzun süreli hapis de adli para cezasına çevrilebilir, ancak bilinçli taksirde çevrilemez (m.50/4). Seçimlik cezalı suçta hapis tercih edilmişse bu ceza adli para cezasına çevrilemez (m.50/2).

TCK m.49/2: Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.

Seçenek Yaptırımların Amacı

Kısa süreli hapis cezaları, özellikle ilk kez suç işleyen kişiler bakımından çoğu zaman amacına ulaşmaz. Birkaç aylık bir hapis, kişinin işini, aile düzenini ve toplumsal bağlarını koparabilir; cezaevinde geçirilen süre ise suçla daha fazla temas riskini artırabilir. Kanun koyucu bu nedenle kısa süreli hapis cezalarının, suçlunun kişiliğine ve durumuna uygun başka yaptırımlarla karşılanabilmesine imkân tanımıştır. Seçenek yaptırımlar, cezanın bireyselleştirilmesinin bir aracıdır. Mağdurun zararının giderilmesi, bir meslek edinilmesi, belirli yerlerden uzak tutulma veya topluma yararlı bir işte çalışma gibi yaptırımlar, hem kişinin topluma kazandırılmasını hem de suçun sonuçlarının onarılmasını amaçlar. Mahkemenin çevirme kararında kanunun saydığı ölçütleri, yani kişilik, sosyal ve ekonomik durum, pişmanlık ve suçun özelliklerini gözetmesi bu amacın gereğidir.

Kısa Süreli Hapis Nedir?

Kanun kısa süreli hapis cezasını, “hükmedilen” bir yıl veya daha az süreli hapis cezası olarak tanımlar (TCK m.49/2). Buradaki ölçüt, suçun kanunda öngörülen cezası değil, yargılama sonunda sanık hakkında somut olarak hükmedilen cezadır. Örneğin kanunda iki yıla kadar hapis öngörülen bir suçtan yapılan yargılamada, indirimler sonucunda on ay hapis cezasına hükmedilmişse, bu ceza kısa süreli hapistir ve seçenek yaptırıma çevrilebilir. Buna karşılık kanunda altı ay hapis öngörülen bir suçta artırımlar sonucunda on dört ay hapse hükmedilmişse, ceza kısa süreli değildir. Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hâllerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz (m.49/1). Bu nedenle kısa süreli hapis cezaları, uygulamada çoğunlukla bir ay ile bir yıl arasında hükmedilen cezalardır. Hükmedilen cezanın hesaplanmasında artırım ve indirimlerin sırası sonuç cezayı belirlediğinden, savunmanın hesaplamayı kontrol etmesi ve cezanın bir yılın altında kalmasını sağlayacak indirim nedenlerini, örneğin haksız tahrik veya takdiri indirim gerekçelerini zamanında ileri sürmesi önemlidir.

Altı Seçenek Yaptırım (TCK m.50/1)

Eski metnimizde seçenek yaptırımlar beş madde hâlinde sayılıyor ve eğitim kurumuna devam seçeneği hiç anılmıyordu. Kanun altı seçenek öngörür. Eski metinde kamuya yararlı işte çalışma için “her gün hapis bir güne eşdeğer çalışma” kuralından söz ediliyordu. Kanunun öngördüğü süre ise mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadardır. Kamuya yararlı işte çalışmanın bir de gönüllülük şartı vardır. Hükümlü istemediği sürece bu seçeneğe hükmedilemez. Belirli yerlere gitme yasağı ile ehliyet ve ruhsatın geri alınması seçenekleri de aynı süre aralığına bağlanmıştır. Ehliyet, ruhsat veya meslek yasağı ise yalnızca suçun sağlanan hak ve yetkiler kötüye kullanılarak ya da o hak ve yetkinin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak işlenmesi hâlinde uygulanabilir (m.50/1-e).

Seçeneklerin Uygulamadaki Anlamı

Adli para cezası en sık başvurulan seçenektir ve hükümlünün ekonomik durumuna göre belirlenir. Zararın giderilmesi seçeneği, mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesini gerektirir (TCK m.50/1-b). Kısmi bir ödeme bu seçeneği karşılamaz. Eğitim kurumuna devam seçeneği, özellikle genç hükümlüler bakımından bir meslek veya sanat edinmeyi amaçlar ve en az iki yıl sürer (m.50/1-c). Belirli yerlere gitme veya belirli etkinlikleri yapma yasağı, suçun belirli bir ortamla bağlantılı olduğu hâllerde, örneğin bir eğlence yerinde çıkan kavgalarda anlam kazanır (m.50/1-d). Ehliyet, ruhsat veya meslek yasağı ise suçun bu hak ve yetkilerin kötüye kullanılmasıyla ya da gerektirdiği özene aykırı davranılarak işlendiği durumlarla sınırlıdır; örneğin sürücü belgesinin sağladığı yetki kullanılarak işlenen suçlar bu kapsamda değerlendirilebilir (m.50/1-e). Kamuya yararlı işte çalışma ise hükümlünün gönüllü olmasına bağlıdır ve denetimli serbestlik sistemi içinde yürütülür (m.50/1-f).

Birden Fazla Seçenek Birlikte Uygulanabilir mi?

Eski metnimizde seçeneklerden “biri, birkaçı ya da tamamının bir arada uygulanabileceği” belirtiliyordu. Kanun metni bu konuda bu kadar açık değildir. TCK m.50/1, kısa süreli hapis cezasının sayılan yaptırımlara “çevrilebileceğini” düzenler. Zorunlu çevirmeyi düzenleyen üçüncü fıkra ise cezanın “birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine” çevrileceğini açıkça belirtir. Bu nedenle kısa süreli hapis cezasının birden fazla seçenek yaptırıma birlikte çevrilip çevrilemeyeceği, kanun metninin bu ifadeleri gözetilerek değerlendirilmelidir. Savunmada ise en elverişli tek bir seçeneğin gerekçesiyle talep edilmesi ve diğerlerinin ikincil talep olarak sunulması daha güvenli bir yoldur.

Çocuklar ve Yaşlılar İçin Özel Kural

Fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (TCK m.50/3). Bu kişiler bakımından çevirme, önceki mahkûmiyetlere bakılmaksızın zorunludur. Kanunun “daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak” koşulu, yalnızca otuz gün ve daha az süreli cezalara ilişkin ilk hâl için aranır. Çocuklar bakımından ayrıca önemli bir güvence daha vardır: çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez (5275 s.K. m.106/4). Bu nedenle çocuklar için adli para cezasına çevirme, hapis riski doğurmayan bir seçenektir. Yaşlı hükümlüler bakımından da seçenek yaptırımın türü, sağlık ve çalışma durumları gözetilerek belirlenmelidir.

Takdiri ve Zorunlu Çevirme

Genel kural takdiri çevirmedir. Mahkeme; suçlunun kişiliğini, sosyal ve ekonomik durumunu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özellikleri değerlendirerek çevirip çevirmemeye karar verir (TCK m.50/1). Kanun iki hâlde ise çevirmeyi zorunlu tutar. Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla otuz gün veya daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilere verilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (m.50/3). Bu hâllerde mahkeme hangi seçeneğin uygulanacağını belirler, ancak çevirmemeyi seçemez. Eski metnimizde “TCK m.50/3 uyarınca taksirle işlenen suçlarda hapis cezası doğrudan adli para cezasına çevrilmek zorundadır” deniyordu. Bu bilgi hem fıkra numarası hem de içerik bakımından yanlıştır. Taksirli suçlara ilişkin kural m.50/4’tedir ve zorunlu değil, takdiridir.

Taksirli Suçlarda Uzun Süreli Hapis (TCK m.50/4)

Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa, diğer koşulların varlığı hâlinde adli para cezasına çevrilebilir (TCK m.50/4). Bu hüküm, bir yıldan fazla hapis cezalarının seçenek yaptırıma çevrilememesi kuralının istisnasıdır. Örneğin trafik kazasında taksirle ölüme neden olan ve iki yıl hapis cezası alan kişinin cezası, mahkemenin takdiriyle adli para cezasına çevrilebilir. Ancak bu istisna yalnızca adli para cezasına çevirme bakımından geçerlidir; diğer seçenek yaptırımlar için bir yıllık sınır aynen uygulanır. Bu hüküm bilinçli taksir hâlinde uygulanmaz. Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır (m.22/3). Bu nedenle bilinçli taksirle işlenen suçlarda bir yıldan fazla hapis cezası adli para cezasına çevrilemez. Taksirli suçlar için taksirle öldürme ve yaralama, bilinçli taksir için bilinçli taksir rehberlerine bakabilirsiniz.

Seçimlik Cezalarda Çevirme Yasağı (TCK m.50/2)

Bazı suçlarda kanun hapis cezası ile adli para cezasını seçimlik olarak öngörür; örneğin “altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası” gibi. Bu suçlarda mahkeme adli para cezası yerine hapis cezasını tercih etmişse, bu hapis cezası artık adli para cezasına çevrilemez (TCK m.50/2). Bunun mantığı açıktır: mahkeme doğrudan adli para cezası verme imkânı varken bilinçli olarak hapsi seçmiştir. Bu durumda diğer seçenek yaptırımlar, örneğin kamuya yararlı işte çalışma veya belirli yerlere gitme yasağı ise uygulanabilir. Tekerrür hâlinde de sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis ve adli para cezası öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunur (m.58/3). Bu nedenle tekerrür hükümleri uygulanan kişi bakımından adli para cezasına çevirme imkânı sınırlıdır.

Asıl Mahkûmiyet Çevrilen Yaptırımdır (TCK m.50/5)

Uygulamada asıl mahkûmiyet, çevrilen adli para cezası veya tedbirdir (TCK m.50/5). Bu hüküm önemli sonuçlar doğurur. Hapis cezası adli para cezasına çevrildiğinde, kişi artık hapis cezasına değil adli para cezasına mahkûm olmuş sayılır. Çevrilen adli para cezası ödenmezse, adli para cezalarının infazına ilişkin hükümler uygulanır: ödeme emrine rağmen ödenmeyen kısım Cumhuriyet savcısının kararıyla hapse çevrilir ve hükümlü iki saat çalışması bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı işte çalıştırılır (5275 s.K. m.106/3). Adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmiş olmasına rağmen hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adli para cezasıdır (5275 s.K. m.106/9). Diğer seçenek tedbirlerde ise durum farklıdır: tedbirin gereklerine uyulmaması hâlinde m.50/6 uyarınca kısa süreli hapis cezasının infazına karar verilir. Bu durumda beşinci fıkra hükmü uygulanmaz; yani asıl mahkûmiyet yeniden hapis cezası olarak değerlendirilir. Adli para cezasının ödenmemesi için adli para cezasının ödenmemesi rehberine bakabilirsiniz.

Adli Para Cezasına Çevirmede Hesap

Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarla çarpılmasıyla hesaplanır (TCK m.52/1). Bir gün karşılığı miktar, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak en az yüz, en fazla beş yüz Türk lirası olarak takdir edilir (m.52/2). Kararda esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı gösterilir (m.52/3). Eski metnimizde bir gün karşılığı miktarın “20 ila 1.000 TL” arasında belirlendiği yazıyordu. Yürürlükteki kanun bu aralığı yüz ile beş yüz Türk lirası olarak belirler. Hâkim, hükümlünün ekonomik ve şahsi hâllerini gözeterek hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçmemek üzere mehil verebileceği gibi, cezanın taksitle ödenmesine de karar verebilir (m.52/4). Hesaplama için adli para cezası nasıl hesaplanır, taksit için adli para cezası taksitle ödenir mi rehberlerine bakabilirsiniz.

Tedbire Uyulmazsa veya Uyulamazsa

Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığı hükümlüye tebligat yapar. Hükümlü tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerini yerine getirmeye başlamazsa veya başlayıp devam etmezse, infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhâl infaz edilir (TCK m.50/6). Tedbir hükümlünün elinde olmayan nedenlerle, örneğin hastalık veya çalışma koşulları nedeniyle yerine getirilemiyorsa, infaz hâkimliği tedbiri değiştirir (m.50/7). Bu iki yetki 7242 sayılı Kanunla hükmü veren mahkemeden infaz hâkimliğine devredilmiştir. Tedbirin yerine getirilemeyeceği anlaşıldığında hükümlünün beklemek yerine derhâl infaz hâkimliğine başvurarak değiştirme talep etmesi, hapse çevrilme riskini önler. Yükümlülüklerin ihlali için denetimli serbestlik yükümlülüğü ihlali rehberine bakabilirsiniz.

İnfaz Süreci Nasıl İşler?

Seçenek yaptırıma çevrilen hüküm kesinleştikten sonra infaz süreci Cumhuriyet başsavcılığı tarafından başlatılır. Adli para cezasında hükümlüye ödeme emri tebliğ edilir (5275 s.K. m.106/2). Diğer seçenek tedbirlerde ise Cumhuriyet savcılığı hükümlüye tebligat yapar ve otuz günlük süre bu tebligattan itibaren işler (TCK m.50/6). Kamuya yararlı işte çalışma ve belirli yerlere gitme yasağı gibi tedbirlerin takibi denetimli serbestlik müdürlüklerince yürütülür. Hükümlünün adres değişikliklerini ve tedbirin yerine getirilmesini engelleyen durumları zamanında bildirmesi, tedbirin hapse dönüşmesini önlemek için önemlidir. Tedbirin gerekleri tamamlandığında ceza infaz edilmiş sayılır ve adli sicil kaydı arşive alınır.

HAGB ve Erteleme ile İlişkisi

Kısa süreli hapis cezası bakımından sanığın önünde üç ayrı kurum bulunabilir: hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi ve seçenek yaptırıma çevirme. Bu kurumlar birbirini dışlar. Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7; 7589 ile değişik). Erteleme ise işlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişiye uygulanabilir (TCK m.51/1). Hapis cezası seçenek yaptırıma çevrildiğinde asıl mahkûmiyet artık hapis değil, çevrilen yaptırım olduğundan (m.50/5) erteleme söz konusu olmaz. Bu nedenle savunmada hangi kurumun sanık için en elverişli olduğu önceden değerlendirilmeli ve talep buna göre kademeli olarak yapılmalıdır. HAGB için hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırım ilişkisi için erteleme ve seçenek yaptırım rehberlerine bakabilirsiniz.

Kanun Yolu

Sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulamaz. Ancak kanun bu kuraldan hapis cezasından çevrilen adli para cezalarını açıkça hariç tutmuştur (CMK m.272/3-a). Yani kısa süreli hapisten çevrilen adli para cezası, miktarı ne olursa olsun istinaf yoluna tabidir. Bu kural, çevrilen cezanın özünde bir hapis mahkûmiyetinden doğduğunu gözetir. Seçenek yaptırıma çevrilmemesi veya yanlış bir seçenek yaptırımın uygulanması da istinaf ve temyiz dilekçelerinde ileri sürülebilir. Kanun yolları için istinaf ve temyiz rehberine bakabilirsiniz.

Adli Sicil: Eski Metindeki Yanlış Bilgi

Seçenek yaptırıma çevrilen ceza da bir mahkûmiyet olduğundan adli sicile kaydedilir. Eski metnimizde bu kaydın “cezanın infazından itibaren 3 yıl (adli para cezası) geçmesi ve yeni suç işlenmemesi” koşuluyla silinebileceği yazıyordu. Adli Sicil Kanunu bu şekilde bir süre öngörmez. Adli sicildeki bilgiler, cezanın infazının tamamlanması hâlinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşiv kaydına alınır (5352 s.K. m.9/1-a). Arşiv kayıtları ise, hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler dışında, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle tamamen silinir (m.12/1-c). Anayasanın 76. maddesi ile diğer kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler bakımından bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla on beş yıl, bu karar aranmaksızın otuz yıldır (m.12/1-b). Adli sicil ve arşiv kayıtları için adli sicil ve GBT farkı rehberine bakabilirsiniz.

Savunmada Seçenek Yaptırım Talebi

Mahkeme seçenek yaptırıma re’sen de karar verebilir. Ancak savunmanın bu yönde gerekçeli bir talepte bulunması, mahkemenin değerlendirmesini kolaylaştırır. Kanun, çevirme kararında suçlunun kişiliğini, sosyal ve ekonomik durumunu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özellikleri ölçüt olarak gösterir (TCK m.50/1). Bu nedenle talep dilekçesinde bu ölçütlerin her biri somut belgelerle desteklenmelidir. Sabıka kaydının temiz olması, düzenli bir işin bulunması, aile sorumlulukları, mağdurun zararının giderilmiş olması ve yargılama sürecindeki tutum bu bağlamda önem taşır. Adli para cezasına çevirme isteniyorsa gelir durumunu gösteren belgeler sunulmalıdır; bir gün karşılığı miktar bu durum gözetilerek belirlenir. Kamuya yararlı işte çalışma isteniyorsa, gönüllülük şartı nedeniyle sanığın bu yöndeki açık beyanı dosyaya yansıtılmalıdır.

Örnek Durumlar

Sık Yapılan Hatalar

• Kanundaki cezaya bakmak: Ölçüt hükmedilen cezadır; indirimler sonrası ceza bir yılın altına inebilir.
• Taksirli suçlarda çevirmeyi zorunlu sanmak: m.50/4 takdiri bir imkândır ve bilinçli taksirde uygulanmaz.
• Seçimlik cezada hapsin APC’ye çevrileceğini düşünmek: m.50/2 bunu yasaklar.
• Kamuya yararlı iş için gönüllülük beyanını vermemek: Bu seçenek gönüllülük şartına bağlıdır.
• Tebligattan sonra 30 günü kaçırmak: Hapis cezasının infazına karar verilebilir.
• Tedbir yerine getirilemiyorsa beklemek: İnfaz hâkimliğinden değiştirme istenmelidir.

Seçenek yaptırım talebi, infaz aşamasında tedbirin değiştirilmesi ve kanun yolu başvuruları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Seçenek Yaptırım Talepli Savunma Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Kısa süreli hapis cezası nedir?

Hükmedilen 1 yıl veya daha az süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2).

Hangi seçenek yaptırımlar var?

APC, zararın giderilmesi, en az 2 yıl eğitim kurumuna devam, yer veya etkinlik yasağı, ehliyet-ruhsat veya meslek yasağı, gönüllü kamuya yararlı iş (TCK m.50/1).

Mahkeme çevirmek zorunda mı?

Genel kural takdiridir; önceden hapis mahkûmiyeti olmayanın 30 gün ve altı cezası ile 18 yaş altı ve 65 yaş üstünün 1 yıl ve altı cezası zorunlu çevrilir (TCK m.50/3).

Taksirli suçta 1 yıldan fazla ceza çevrilebilir mi?

Evet, yalnız APC’ye ve takdiren; bilinçli taksirde çevrilemez (TCK m.50/4).

Seçimlik cezalı suçta hapis verilirse APC’ye çevrilir mi?

Hayır (TCK m.50/2).

Kamuya yararlı işe zorlanabilir miyim?

Hayır. Bu seçenek gönüllülük şartına bağlıdır (TCK m.50/1-f).

Kamuya yararlı iş ne kadar sürer?

Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar (TCK m.50/1-f).

Günlük APC miktarı nedir?

En az 100, en fazla 500 TL; ekonomik durum gözetilir (TCK m.52/2).

Çevrilen APC’yi ödemezsem ne olur?

Ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve kamuya yararlı işte çalıştırılırsınız (5275 m.106/3).

Tedbire başlamazsam ne olur?

Tebligattan sonra 30 gün içinde başlanmazsa infaz hâkimliği hapsin infazına karar verir (TCK m.50/6).

Tedbiri yerine getiremiyorsam?

Elinizde olmayan nedenler varsa infaz hâkimliği tedbiri değiştirir (TCK m.50/7).

HAGB ile seçenek yaptırım birlikte olur mu?

Hayır. HAGB verilen hükümde hapis ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m.231/7).

Seçenek yaptırıma çevrilen ceza ertelenebilir mi?

Asıl mahkûmiyet çevrilen yaptırım olduğundan (TCK m.50/5) erteleme söz konusu olmaz.

Çevrilen APC istinaf edilebilir mi?

Evet. Hapisten çevrilen APC, miktar sınırından bağımsız olarak istinafa tabidir (CMK m.272/3-a).

Seçenek yaptırım adli sicile işlenir mi?

Evet, bir mahkûmiyettir; infaz tamamlanınca arşive alınır ve kural olarak 5 yıl sonra silinir (5352 m.9, 12).

Ehliyetim hangi durumda alınabilir?

Suç ehliyetin sağladığı hak kötüye kullanılarak veya özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak işlenmişse (TCK m.50/1-e).

Tekerrürde APC’ye çevirme olur mu?

Seçimlik cezalı suçlarda tekerrürde hapis verilir (TCK m.58/3) ve m.50/2 gereği APC’ye çevrilemez.

Çocuğa verilen APC ödenmezse hapse çevrilir mi?

Hayır (5275 m.106/4).

Birden fazla seçenek yaptırım birlikte verilebilir mi?

Kanun cezanın seçeneklerden “birine” çevrilmesini öngörür (TCK m.50/3); birlikte uygulama kanun metni gözetilerek değerlendirilmelidir.

Seçenek tedbirin infazını kim takip eder?

Cumhuriyet başsavcılığı başlatır; kamuya yararlı iş gibi tedbirler denetimli serbestlik müdürlüklerince takip edilir.

Seçenek yaptırımı nasıl talep ederim?

Esas hakkındaki savunmada, kişilik, ekonomik durum ve pişmanlığı belgelerle göstererek gerekçeli olarak.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK, 5275 ve 5352 sayılı Kanunlar hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.