İşlediği suç nedeniyle hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanan kişi, TCK m.268 uyarınca iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır. İftiranın temel cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Maddi eser ve delil uydurulmuşsa, mağdur haksız yere koruma tedbirine maruz kalmışsa veya mahkûm edilmişse bu ceza artar (m.267). Yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu kendisinin işlediğini veya suça katıldığını bildiren kişi ise suç üstlenmeden iki yıla kadar hapisle cezalandırılır. Suç üstlenme, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi kurtarmak için yapılmışsa ceza dörtte üçüne kadar indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir (m.270). Her iki suç da şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz. Kimliği kullanılan kişi, adına oluşan kayıt ve kararlara karşı savcılığa başvurmalıdır. Hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa yargılamanın yenilenmesini isteyebilir (CMK m.311/1-e).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Adınıza işlem mi yapılmış veya hakkınızda başkasının suçu nedeniyle dosya mı var?
Kayıtlarınızı birlikte inceleyelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Başkasının kimliğini kullanma (m.268): kendi suçu nedeniyle soruşturmadan kaçmak amacıyla başkasının kimliğini kullanmak; iftira hükümlerine göre ceza, temel ceza 1–4 yıl (m.267/1). Delil uydurma, koruma tedbiri, mahkûmiyet ve infaz hâllerinde artırım (m.267/2-6). Etkin pişmanlık: soruşturmadan önce 4/5, kovuşturmadan önce 3/4 indirim; hükümden önce 2/3, mahkûmiyetten sonra 1/2, infaz başlamışsa 1/3’e kadar indirim (m.269). Suç üstlenme (m.270): 2 yıla kadar hapis; yakını kurtarmak için yapılmışsa 3/4 indirim veya cezanın kaldırılması. Suç uydurma (m.271): 3 yıla kadar hapis. Kabahatten kaçmak için başka kimlik vermek m.268 değildir; Kabahatler Kanunu m.40 veya TCK m.206 gündeme gelir. Mağdur: yargılamanın yenilenmesi (CMK m.311/1-e); yenileme sonucu beraatte adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (5352 m.12/3).
TCK m.268: Başkasının Kimliğini Kullanma
TCK m.268/1: İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Fail | Kendisi bir suç işlemiş olan kişi |
| Fiil | Başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanmak |
| Amaç | Kendi suçu nedeniyle hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek |
| Mağdur | Kimliği kullanılan kişi ve adliyenin işleyişi |
| Yaptırım | İftira suçuna ilişkin hükümlere göre |
| Kovuşturma | Şikâyet aranmaz |
Suçun özelliği, failin kendi işlediği bir suç nedeniyle yürütülecek soruşturmadan kurtulmak için başka bir kişinin kimliğini kullanmasıdır. Örneğin gözaltına alınan bir şüphelinin kolluğa bir yakınının kimlik bilgilerini vermesi veya ifadeyi başkasının adına imzalaması bu kapsamdadır. Kimlik kartının fiziken kullanılması şart değildir; yalnızca ad, soyad, T.C. kimlik numarası gibi kimlik bilgilerinin kullanılması da yeterlidir. Kanun metnindeki “başkasına ait” ifadesi 5377 sayılı Kanunla eski “bu kişiye” ibaresi yerine getirilmiştir. Bu değişiklikle suçun, gerçek bir kişiye ait kimliğin kullanılmasına ilişkin olduğu vurgulanır. Ayrıntılar için başkasının kimlik bilgilerini kullanma rehberine bakabilirsiniz.
Kimlik ve Kimlik Bilgisi Ne Demek?
Kanun “kimlik” ile “kimlik bilgileri”ni birlikte saymıştır. Kimlik; nüfus cüzdanı, pasaport, sürücü belgesi gibi kişiyi tanıtan belgeleri ifade eder. Kimlik bilgileri ise ad, soyad, T.C. kimlik numarası, anne ve baba adı, doğum yeri ve tarihi gibi kişiyi belirleyen verilerdir. Bu nedenle fail belgeyi göstermeden yalnızca bir başkasının bilgilerini ezbere söyleyerek de suçu işleyebilir. Belgenin kendisi üzerinde değişiklik yapılmışsa, örneğin başkasının kimlik kartına failin fotoğrafı yapıştırılmışsa, belgede sahtecilik suçu ayrıca gündeme gelir. Kolluk ve adli makamlar önünde şüpheli veya sanık, kimliğine ilişkin sorulara doğru cevap vermekle yükümlüdür (CMK m.147/1-a). Susma hakkı kimlik sorularını kapsamaz. Kimliğe ilişkin gerçek dışı beyan, m.268’in unsurlarını taşıyorsa bu suçu oluşturur.
Örnek Olaylar
| Olay | Nitelendirme |
|---|---|
| Hırsızlıktan yakalanan kişi kolluğa kardeşinin kimlik bilgilerini veriyor | TCK m.268 (iftira hükümlerine göre) ve ayrıca hırsızlık |
| Kazaya karışan sürücü yerine eşi “aracı ben kullanıyordum” diyor | Eş bakımından suç üstlenme (m.270), yakınlık nedeniyle indirim veya cezanın kaldırılması mümkün |
| Gerçek fail, çalışanını suçu üstlenmeye ikna ediyor | Çalışan için m.270; fail için ayrıca suç üstlenmeye azmettirme (m.38) |
| Trafik kontrolünde yalnızca ceza yememek için başka birinin bilgileri veriliyor | Kural olarak m.268 değil; Kabahatler Kanunu m.40, koşullarına göre TCK m.206 |
| Evinde hırsızlık olmadığı hâlde sigorta için hırsızlık ihbarı | Suç uydurma (m.271); ayrıca dolandırıcılık teşebbüsü değerlendirilebilir |
| Komşusunu hedef göstererek asılsız hırsızlık şikâyeti | İftira (m.267) |
Tablodaki örnekler, fiillerin hangi suç tipine girdiğini göstermek içindir. Her olayda failin amacı ve beyanın kime, hangi makama yapıldığı ayrıca değerlendirilir. Özellikle m.268’de failin kendi işlediği bir suç nedeniyle yürütülecek soruşturmadan kaçma amacı, suçun belirleyici unsurudur.
“İftira Suçuna İlişkin Hükümlere Göre” Ne Demek?
TCK m.268 kendi cezasını belirlemez, iftira suçunun cezalandırılmasına ilişkin hükümlere yollama yapar. Bu nedenle ceza, m.267’deki sisteme göre belirlenir. Temel ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir (m.267/1). Başkasının kimliğini kullanan kişi yüzünden kimliği kullanılan kişi hakkında işlem yapılmışsa, iftiradaki artırım hâlleri de gündeme gelir.
| Hâl | Sonuç | Fıkra |
|---|---|---|
| Temel hâl | 1–4 yıl hapis | m.267/1 |
| Maddi eser ve delil uydurma | Ceza yarı oranında artırılır | m.267/2 |
| Mağdura gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanması | Ceza yarı oranında artırılır | m.267/3 |
| Mağdurun gözaltına alınması veya tutuklanması | Ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılmadan dolaylı fail | m.267/4 |
| Mağdurun müebbet veya ağırlaştırılmış müebbete mahkûmiyeti | 20–30 yıl hapis | m.267/5 |
| Mağdurun hapis cezasının infazına başlanması | Beşinci fıkradaki ceza yarısı kadar artırılır | m.267/6 |
| Dava zamanaşımının başlangıcı | Mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarih | m.267/8 |
Bu artırımların önemli bir kısmı, kimliği kullanılan kişinin haksız yere zan altında kalmasına bağlıdır. Örneğin kimliği kullanılan kişi, başkasının suçu nedeniyle gözaltına alınır veya tutuklanırsa, kimlik bilgilerini kullanan fail ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu olur (m.267/4). Dava zamanaşımının mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlaması da (m.267/8) bu suç bakımından önem taşır. Kimliği kullanılan kişinin durumunun yıllar sonra ortaya çıktığı dosyalarda, zamanaşımının bu kural gözetilerek hesaplanması gerekir. İftira suçunun ayrıntıları için iftira suçu rehberine bakabilirsiniz.
Başkasının suçu yüzünden gözaltına mı alındınız?
Hem failin sorumluluğunu hem Devletten tazminat hakkınızı birlikte takip edelim: 0554 648 37 15
Etkin Pişmanlık (TCK m.269)
| Dönme zamanı | İndirim | Nitelik |
|---|---|---|
| Mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce | Cezanın beşte dördü | Zorunlu indirim |
| Mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce | Cezanın dörtte üçü | Zorunlu indirim |
| Mağdur hakkında hükümden önce | Cezanın üçte ikisi | İndirilebilir |
| Mağdurun mahkûmiyetinden sonra | Cezanın yarısı | İndirilebilir |
| Mağdur hakkındaki cezanın infazına başlanmışsa | Cezanın üçte biri | İndirilebilir |
| İdari yaptırım kararı verilmeden önce | Cezanın yarısı | İndirilebilir |
| İdari yaptırım uygulandıktan sonra | Cezanın üçte biri | İndirilebilir |
| Basın ve yayın yoluyla iftira | Dönmenin aynı yöntemle yayınlanması şartı | m.269/5 |
Eski metnimizde “hükümden sonra dönme hâlinde cezanın altıda biri indirilir” deniyordu. Kanunda böyle bir oran yoktur. Mağdurun mahkûmiyetinden sonra gerçekleşen etkin pişmanlıkta cezanın yarısı, mağdur hakkındaki cezanın infazına başlanmışsa üçte biri indirilebilir (m.269/3). İlk iki fıkradaki indirimler zorunludur (“indirilir”). Üçüncü ve dördüncü fıkradakiler ise hâkimin takdirine bırakılmıştır (“indirilebilir”). m.268’in iftira hükümlerine yaptığı atıf nedeniyle, başkasının kimliğini kullanan failin gerçeği açıklaması hâlinde bu hükümlerin uygulanması istenebilir; bu husus somut dosyada ileri sürülmelidir. Suç üstlenme bakımından ise kanunda ayrı bir etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Eski metnimizdeki “suç üstlenmede etkin pişmanlık” başlığı bu nedenle düzeltilmiştir.
TCK m.270: Suç Üstlenme
TCK m.270/1: Yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak, suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi halinde; verilecek cezanın dörtte üçü indirilebileceği gibi tamamen de kaldırılabilir.
Suç üstlenmede kişi, işlemediği bir suçu kendisinin işlediğini veya o suça katıldığını yetkili makamlara bildirir. Uygulamada trafik kazalarında aracı kullanan kişinin yerine başka bir aile bireyinin “aracı ben kullanıyordum” demesi veya bir iş yerinde çalışanın işverenin sorumluluğunu üstlenmesi en sık görülen örneklerdir. Beyanın yetkili makamlara, yani kolluğa, savcılığa veya mahkemeye yapılması gerekir. Eski metnimizde yakını kurtarmak amacıyla işlenen suç üstlenmede yalnızca “dörtte üç indirim” belirtiliyordu. Kanun, cezanın tamamen kaldırılabileceğini de öngörür.
Suç üstlenen kişi, bu beyanı nedeniyle gözaltına alınmış, adli kontrole tabi tutulmuş veya tutuklanmışsa, gerçek ortaya çıktıktan sonra Devletten tazminat isteyemez. Adli makamlar huzurunda gerçek dışı beyanla suç işlediğini veya suça katıldığını bildirerek bu tedbirlere neden olanlar tazminat hakkından yararlanamaz (CMK m.144/1-e). Gerçek fail, başkasını suçu üstlenmeye ikna etmişse, suç üstlenmeye azmettiren olarak işlenen suçun cezasıyla sorumlu olur (TCK m.38/1). Bu sorumluluk, kendi işlediği asıl suçtan ayrıdır. Suç üstlenme ve suç uydurmanın ayrıntıları için suç uydurma ve suç üstlenme rehberine bakabilirsiniz.
Suç Uydurma (TCK m.271) ve Yalan Tanıklık ile İlişki
Suç uydurma, işlenmediği bilinen bir suçun yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar edilmesi veya işlenmeyen bir suçun delil ya da emarelerinin soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uydurulmasıdır. Cezası üç yıla kadar hapistir (TCK m.271). Suç uydurmada belirli bir kişi fail olarak gösterilmez. Belirli bir kişi hedef gösterilirse fiil iftiraya dönüşür. Sigorta tazminatı almak için hırsızlık veya kaza ihbarında bulunmak bu suçun tipik örneğidir.
Başkası adına suç üstlenme veya başkasını koruma amacıyla yapılan beyanlar, beyanı yapan kişinin sıfatına göre farklı suçlar oluşturabilir. Kişi kendisini fail olarak gösteriyorsa suç üstlenme söz konusudur. Tanık sıfatıyla dinlenip olayı gerçeğe aykırı anlatıyorsa yalan tanıklık gündeme gelir. Soruşturma kapsamında yetkili kişi önünde yalan tanıklığın cezası dört aydan bir yıla kadardır. Mahkeme huzurunda veya yeminli olarak yapılan yalan tanıklıkta ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.272/1-2). Tanıkların yakınları aleyhine tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğundan, yakınını korumak isteyen kişinin yalan söylemek yerine bu hakkı kullanması hukuka uygun yoldur. Ayrıntılar için tanıklıktan çekinme ve yalan tanıklık rehberine bakabilirsiniz.
Dört Suç, Dört Ayrı Fiil: Karşılaştırma
| Suç | Fiil | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İftira | İşlemediğini bildiği bir kişiye hukuka aykırı fiil isnat etmek | 1–4 yıl hapis (+ artırımlar) | TCK m.267 |
| Başkasının kimliğini kullanma | Kendi suçundan kaçmak için başkasının kimliğini kullanmak | İftira hükümlerine göre | TCK m.268 |
| Suç üstlenme | İşlemediği suçu işlediğini bildirmek | 2 yıla kadar hapis; yakın için indirim veya kaldırma | TCK m.270 |
| Suç uydurma | İşlenmemiş suçu ihbar etmek veya delil uydurmak (belirli kişi hedef gösterilmeden) | 3 yıla kadar hapis | TCK m.271 |
| Suçluyu kayırma | Faile araştırma, yakalanma veya infazdan kurtulma imkânı sağlamak | 6 ay–5 yıl hapis; yakın ve suç ortağına ceza yok | TCK m.283 |
Suç üstlenme ile suçluyu kayırma arasındaki ilişki önemlidir. Gerçek failin yakalanmasını önlemek için onun yerine suçu üstlenen kişinin fiili, aynı zamanda faile araştırmadan kurtulma imkânı sağlama niteliği taşıyabilir. Ancak suçluyu kayırmada üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı hakkında cezaya hükmolunmaz (m.283/3). Suç üstlenmede ise yakınlık cezayı kendiliğinden kaldırmaz, mahkemenin takdirine göre indirim veya kaldırma imkânı verir (m.270). İftira ile suç uydurma arasındaki fark için iftira ve suç uydurma farkı rehberine bakabilirsiniz.
Neden Ağır Yaptırım? Korunan Hukuki Değer
Başkasının kimliğini kullanma, suç üstlenme ve suç uydurma, Türk Ceza Kanununda “Adliyeye Karşı Suçlar” arasında düzenlenmiştir. Korunan temel değer, ceza adaletinin gerçek fail üzerinde işlemesidir. Kimliği kullanılan kişinin maruz kaldığı haksızlık bu suçların ağırlığını artıran ikinci unsurdur. Kanun koyucu bu nedenle başkasının kimliğini kullanmayı ayrı bir ceza öngörmek yerine doğrudan iftira hükümlerine bağlamıştır. Böylece masum bir kişinin zan altında kalması, gözaltına alınması veya mahkûm edilmesi ölçüsünde failin cezası da artar. Suç üstlenmede ise korunan değer esas olarak adliyenin işleyişidir. Kanun bu nedenle yakın ilişkilerden doğan insani saiki gözeterek cezanın indirilmesine veya kaldırılmasına imkân tanımıştır.
Kabahat veya İdari İşlemde Başkasının Kimliğini Vermek
TCK m.268, failin “işlediği suç nedeniyle” soruşturma ve kovuşturmayı engelleme amacını arar. Bu nedenle bir trafik kontrolünde yalnızca idari para cezasından kaçmak için başka birinin kimlik bilgilerini vermek, kural olarak bu maddenin kapsamına girmez. Bu durumda görevle bağlantılı olarak sorulduğunda kimliği hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişiye idari para cezası verilir (Kabahatler Kanunu m.40/1). Beyan bir resmi belgeye geçirilmişse, resmi belgeyi düzenlemeye yetkili kamu görevlisine yalan beyan suçu (TCK m.206) da koşullarına göre gündeme gelebilir. Kimliği bildirilen kişi adına düzenlenen idari para cezası için ise süresi içinde itiraz edilmelidir. Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan için TCK 206, polisin kimlik sorma yetkisi için durdurma ve kimlik sorma rehberlerine bakabilirsiniz.
Kimlik Bilgileriyle Hat, Kredi veya Belge Alınmışsa
Kimlik bilgilerinin bir soruşturmadan kaçmak için değil, adınıza abonelik, kredi veya başka bir işlem yapmak için kullanılması farklı suçları gündeme getirir. Kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme, verme veya yayma iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.136). Sahte belge düzenlenmişse belgede sahtecilik, bir kişi aldatılarak yarar sağlanmışsa dolandırıcılık suçları ayrıca değerlendirilir. Bu dosyalarda ilgili banka, operatör veya kurumdan işlem belgelerinin, imza örneklerinin ve kamera kayıtlarının istenmesi gerekir. Ayrıntılar için kimlik bilgilerim çalındı ve sahte belge ve imza ile işlem rehberlerine bakabilirsiniz.
Kimliği Kullanılan Kişi Ne Yapmalı?
| Durum | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Hakkınızda soruşturma var | Savcılığa kimlik karışıklığını bildirin; parmak izi ve fotoğraf karşılaştırması isteyin | CMK m.81 |
| Olay tarihinde başka yerdeydiniz | Seyahat, mesai, hastane, kamera kayıtlarını gecikmeden toplayın | CMK m.217/2 |
| Hakkınızda kesinleşmiş mahkûmiyet var | Yeni delille yargılamanın yenilenmesini isteyin | CMK m.311/1-e |
| Ceza infaz ediliyor | İnfazın durdurulmasını isteyin | CMK m.312 |
| Yenileme sonucu beraat | Adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir | 5352 s.K. m.12/3 |
| Haksız yere gözaltı veya tutuklama | Devletten tazminat | CMK m.141/1-e |
| Fail belli | Kimliğinizi kullanan kişi hakkında suç duyurusu | TCK m.268 |
Kimlik karışıklığını en hızlı çözen yöntem, kolluk kayıtlarındaki biyometrik verilerin kişinin kendisiyle karşılaştırılmasıdır. Üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis gerektiren suçlarda şüphelinin kimliğinin teşhisi için fotoğraf, parmak ve avuç izi kayda alınarak dosyaya konulur (CMK m.81/1). Bu kayıtlar, dosyadaki kişinin siz olmadığınızı göstermek için karşılaştırma konusu yapılabilir. Hakkınızda kesinleşmiş bir hüküm varsa, yeni olay veya delillerin ortaya çıkması yargılamanın yenilenmesi nedenidir (CMK m.311/1-e). İstem hükmü veren mahkemeye sunulur (m.318/1). Hükmün infaz edilmiş olması yenilemeye engel değildir (m.313). Yenileme istemi infazı kendiliğinden durdurmaz; ancak mahkeme infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir (m.312). Yenileme sonucu beraat kararı kesinleşirse önceki mahkûmiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (5352 s.K. m.12/3). Ayrıntılar için yargılamanın yenilenmesi ve adli sicil kaydının silinmesi rehberlerine bakabilirsiniz.
Trafik Kazalarında Sürücü Değiştirme
Uygulamada suç üstlenmenin en sık görüldüğü alan trafik kazalarıdır. Alkollü, ehliyetsiz veya ehliyeti geri alınmış sürücünün yerine yanındaki kişinin veya bir aile bireyinin aracı kendisinin kullandığını beyan etmesi, beyanı yapan bakımından suç üstlenme oluşturur. Bu beyan gerçek sürücünün taksirle yaralama veya öldürme suçundan kurtulmasına da yönelir. Kamera kayıtları, tanık beyanları, hava yastığı ve emniyet kemeri izleri ile yaralanmaların oturma yerine uygunluğu gibi deliller çoğu zaman gerçeği ortaya çıkarır. Gerçek sürücü, kendi suçundan kurtulmak için yakınını bu beyana yönlendirmişse, suç üstlenmeye azmettiren olarak da sorumlu olur (TCK m.38/1). Suçu üstlenen yakın bakımından tanınan indirim veya cezanın kaldırılması imkânı, yönlendiren gerçek failin cezasını etkilemez.
Mahkûmiyet Başkasının Adına Kurulduysa Fail Ne Olur?
Başkasının kimliğini kullanan failin asıl suçtan yargılanıp mahkûm edildiği, ancak hükmün kimliği kullanılan kişi adına kurulduğu dosyalarda iki ayrı süreç işler. Birincisi, kimliği kullanılan kişi lehine yargılamanın yenilenmesidir. İkincisi, gerçek fail hakkında hem asıl suçtan hem de başkasının kimliğini kullanma suçundan yeni bir soruşturma başlatılmasıdır. İftira hükümlerinde mağdurun mahkûmiyeti ve cezanın infazına başlanması ağırlaştırıcı sonuçlar doğurduğundan (TCK m.267/5-6), failin sorumluluğu, kimliği kullanılan kişinin ne tür işlemlere maruz kaldığına göre belirlenir. Bu nedenle kimliği kullanılan kişinin maruz kaldığı gözaltı, tutuklama, adli kontrol ve infaz işlemleri belgeleriyle birlikte savcılığa bildirilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Tebligatları görmezden gelmek: Adınıza açılmış bir dosyadan ilk kez infaz aşamasında haberdar olmak, süreci zorlaştırır.
- Kimlik kaybını bildirmemek: Kayıp bildirimi, kullanımın zamanlaması bakımından önemli bir delildir.
- Alibi kayıtlarını geç istemek: Kamera ve giriş kayıtları sınırlı süre saklanır.
- Yakını için suç üstlenmek: Kendi başına suçtur ve tazminat hakkını ortadan kaldırır.
- Yenileme istemini yalnızca beyana dayandırmak: Kanun yeni olay veya yeni delil ister; belgeler eklenmelidir.
- Sicil silinmesini takip etmemek: Beraatten sonra kayıtların silindiği kontrol edilmelidir.
Usul: Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı
Başkasının kimliğini kullanma, suç üstlenme ve suç uydurma suçları şikâyete bağlı değildir ve CMK m.253’teki uzlaştırma kapsamında sayılmamıştır. Bu nedenle kimliği kullanılan kişinin şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez. Bu suçlar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Ancak iftira hükümlerine göre ceza, mağdurun müebbet hapse mahkûm edilmesi gibi ağır sonuçlarda yirmi ila otuz yıla kadar çıkabilir (m.267/5); bu durumda görev ağır ceza mahkemesine geçer. Suç üstlenme ve suç uydurmada dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). İftira suçunda zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (m.267/8). m.268’in iftira hükümlerine atfı nedeniyle bu kuralın başkasının kimliğini kullanma suçunda da uygulanması istenebilir. Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşulları ayrıca değerlendirilir (CMK m.231/5).
Tazminat
Kimliğinin kullanılması nedeniyle haksız yere yakalanan veya tutuklanan ve sonrasında hakkında kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verilen kişi, Devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir (CMK m.141/1-e). Kimliği kullanan faile karşı ise hukuk mahkemesinde haksız fiil nedeniyle tazminat davası açılabilir. Bu davada avukatlık ücreti, yol ve iş kaybı gibi maddi zararlar ile kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle manevi tazminat istenebilir. Tutuklulukta geçen süre için tazminatın ayrıntıları beraat sonrası tutukluluk tazminatı rehberinde anlatılmıştır. Emniyet kayıtlarında kalan bilgiler için ayrıca adli sicil ve GBT kayıtları rehberine bakabilirsiniz.
⚠️ “Yakınım için suçu üstlenirim” düşüncesi: Suç üstlenmek başlı başına bir suçtur. Gerçek ortaya çıktığında hem üstlenen hem de onu yönlendiren kişi sorumlu olur. Üstlenen kişi, bu beyan nedeniyle uğradığı gözaltı veya tutuklama için Devletten tazminat da isteyemez (CMK m.144/1-e). Yakınlık, cezanın indirilmesi veya kaldırılması için yalnızca bir takdir imkânıdır.
Kimlik karışıklığı, suç üstlenme ve iftira dosyalarında savunma, yargılamanın yenilenmesi ve tazminat süreçleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Kimlik Karışıklığı Nedeniyle Yargılamanın Yenilenmesi ve İnfazın Durdurulması Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Başkasının kimliğini kullanmak hangi suç?
Kendi suçu nedeniyle soruşturmadan kaçmak için yapılıyorsa TCK m.268; iftira hükümlerine göre cezalandırılır (temel ceza 1–4 yıl).
Suç üstlenmenin cezası nedir?
İki yıla kadar hapis cezasıdır (TCK m.270).
Yakınımı kurtarmak için suçu üstlenirsem?
Ceza dörtte üçüne kadar indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir; bu mahkemenin takdirindedir (TCK m.270).
Suç uydurma nedir?
İşlenmemiş bir suçu ihbar etmek veya delil uydurmaktır; üç yıla kadar hapis (TCK m.271).
İftira ile suç uydurma farkı nedir?
İftirada belirli bir kişiye suç isnat edilir; suç uydurmada fail gösterilmeden olay uydurulur.
Etkin pişmanlıkta hangi indirimler var?
Soruşturmadan önce 4/5, kovuşturmadan önce 3/4; hükümden önce 2/3, mahkûmiyetten sonra 1/2, infaz başlamışsa 1/3’e kadar (TCK m.269).
Suç üstlenmede etkin pişmanlık var mı?
Kanunda suç üstlenmeye özgü bir etkin pişmanlık hükmü yoktur.
Trafik cezasından kaçmak için başkasının kimliğini verirsem?
Kural olarak TCK m.268 değil, Kabahatler Kanunu m.40 idari para cezası ve koşullarına göre TCK m.206 gündeme gelir.
Adıma mahkûmiyet çıkmış, ne yapmalıyım?
Yeni delillerle yargılamanın yenilenmesini isteyin (CMK m.311/1-e); infazın durdurulmasını da talep edebilirsiniz (m.312).
Ceza infaz edildiyse yenileme istenebilir mi?
Evet. Hükmün infaz edilmiş olması yenilemeye engel değildir (CMK m.313).
Adli sicilimden kayıt silinir mi?
Yenileme sonucunda beraat kesinleşirse adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (5352 m.12/3).
Başkasının suçu yüzünden tutuklandım, tazminat alabilir miyim?
Evet. Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı sonrası Devletten tazminat istenebilir (CMK m.141/1-e).
Suç üstlenen kişi tazminat alabilir mi?
Hayır. Gerçek dışı beyanla tedbire neden olanlar tazminat isteyemez (CMK m.144/1-e).
Suçu başkasına üstlendiren gerçek fail ne ceza alır?
Kendi suçunun yanında suç üstlenmeye azmettirme nedeniyle de sorumlu olur (TCK m.38).
Bu suçlar şikâyete bağlı mı?
Hayır. Resen soruşturulur ve uzlaştırma kapsamında değildir.
Kimlik karışıklığı nasıl ispat edilir?
Kolluk kayıtlarındaki fotoğraf ve parmak izi karşılaştırması ile olay tarihinde başka yerde olunduğunu gösteren kayıtlar en güçlü delillerdir (CMK m.81).
Kimliğimle hat veya kredi alınmışsa hangi suç?
Kişisel verilerin ele geçirilmesi (TCK m.136), belgede sahtecilik ve dolandırıcılık hükümleri değerlendirilir.
Kimlik sorularına cevap vermemek hakkım mı?
Hayır. Susma hakkı kimlik sorularını kapsamaz; şüpheli kimliğine ilişkin sorulara doğru cevap vermekle yükümlüdür (CMK m.147/1-a).
Kazada eşimin yerine aracı ben kullandım dersem ne olur?
Suç üstlenme oluşur (TCK m.270); yakınlık nedeniyle ceza indirilebilir veya kaldırılabilir, ancak bu takdire bağlıdır.
Yakınımı korumak için tanık olarak yalan söylersem?
Yalan tanıklık oluşur (TCK m.272); yakın aleyhine tanıklıktan çekinme hakkını kullanmak hukuka uygun yoldur.
İftirada zamanaşımı ne zaman başlar?
Mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/8).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Başkasının Kimlik Bilgilerini Kullanma (TCK 268)
- Suç Uydurma ve Suç Üstlenme (TCK 270-271)
- İftira Suçu (TCK 267)
- İftira ve Suç Uydurma Farkı
- Kimlik Bilgilerim Çalındı
- Yargılamanın Yenilenmesi (CMK 311)
- Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir?
- Resmi Belgede Yalan Beyan (TCK 206)
- Sahte Belge ve İmza ile İşlem
- Beraat Sonrası Tutukluluk Tazminatı
- Ceza Hukuku Rehberi
- Nüfus Cüzdanımı/Kimliğimi Kaybettim
Kimlik karışıklığı, suç üstlenme ve iftira dosyaları
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK, Kabahatler Kanunu ve Adli Sicil Kanunu hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte Fatura ve Nitelikli Dolandırıcılık 2026: KDV İadesi, Banka Kredisi ve Kamu Desteğinde TCK 158/1-e, f, j, Özel Belgede Sahtecilik (TCK 207), TCK 212 İçtima Kuralı, VUK 359 Özel Norm mu?, Etkin Pişmanlık (TCK 168) ve Savunma Dilekçesi
- ▸ Bahis Soruşturmasında Ev ve İşyeri Araması 2026: Arama Kararı, Gece Araması Yasağı (CMK 118), Tanık ve Avukat Güvencesi, El Koyma Süreleri ve Hukuka Aykırı Delil
- ▸ Bahis Davasında Bilirkişi Raporuna İtiraz 2026: Hesap Hareketleri ve Dijital İnceleme Raporu, Hukuki Değerlendirme Yasağı (CMK 67/3), Ek Rapor, Uzman Mütalaası ve Bilirkişinin Reddi
- ▸ Sahte Fatura Dosyasında Örgüt Suçlaması 2026: TCK 220’nin Unsurları, Üç Kişi, Yapı ve Elverişlilik, İştirak ile Farkı, VUK 359 ile Ayrıca Ceza (TCK 220/4-5), Örgüte Yardım, AYM’nin 220/6 İptali, Etkin Pişmanlık (TCK 221) ve Savunma Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


