Birden Fazla Kiracı ve Müteselsil Sorumluluk

Bir taşınmazın iki ya da daha fazla kişi tarafından birlikte kiralanması (ev arkadaşları, ortaklar gibi) yaygındır. Bu durumda kira borcundan kimin, ne ölçüde sorumlu olduğu önem kazanır.

Kanun ne diyor?

Birden fazla kişinin birlikte kiracı olduğu durumlarda, sözleşmede müteselsil sorumluluk kararlaştırılmışsa kiraya veren, kira bedelinin tamamını kiracılardan herhangi birinden isteyebilir. Uygulamada kira sözleşmelerinde çoğu zaman müteselsil sorumluluk öngörülür. Borcun tamamını ödeyen kiracı, diğer kiracıya kendi payı oranında rücu edebilir. Müteselsil sorumluluk kararlaştırılmamışsa ve borç bölünebiliyorsa, kural olarak her kiracı kendi payından sorumlu olur.

Uygulamada durum

Birlikte kiracılığın önemli bir usul sonucu, sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin işlemlerle ilgilidir. Fesih ve tahliye bildirimleri kural olarak tüm kiracılara yöneltilmeli ya da onların tümü tarafından yapılmalıdır; yalnızca bir kiracıya yöneltilen ya da yalnızca bir kiracıdan gelen bildirim, geçerli sonuç doğurmayabilir. Aynı şekilde, kiracılardan birinin çıkması diğerinin sözleşmedeki durumunu doğrudan sona erdirmez.

Bu kurallar, hem kiraya verenin alacağını güvence altına alır hem de kiracılar arasındaki iç ilişkiyi (rücu) düzenler. Birlikte kiracılıkta, sözleşmedeki sorumluluk düzenlemesinin baştan açık biçimde belirlenmesi, ileride doğacak uyuşmazlıkları azaltır.

Pratik sonuç

Sözleşmedeki sorumluluk düzenlemesini (müteselsil olup olmadığını) kontrol edin ve bildirimleri tüm kiracılara yöneltin. Tahsil ve tahliye sürecini doğru kurmak için bir avukata danışmanız yararlı olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Kanun Metinleri: Müteselsil Borçluluk (TBK m.162-167)

Tablodaki m.166 sık gözden kaçar: kiraya veren, ayrılan kiracıyla “seni borçtan kurtarıyorum” diye ibra sözleşmesi yaparsa, kalan kiracı da ibra edilen kiracının iç ilişkideki payı oranında borçtan kurtulur. Bu nedenle kiraya verenin çıkan kiracıyı serbest bırakırken kalan kiracının sorumluluğunu korumak istiyorsa, bunu kalan kiracının da katıldığı yazılı bir değişiklikle yapması gerekir. Aile konutunda ise kanundan doğan bir teselsül hâli vardır: kiracı olmayan eş kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olursa, kira borcundan diğer eşle müteselsilen sorumlu olur (TMK m.194/4); ayrıntı için aile konutu kirası yazımıza bakabilirsiniz.

Tahliye İstemi Bölünemez: Zorunlu Dava Arkadaşlığı

Kira borcu ile tahliye istemi farklı niteliktedir ve bu fark, usulü tamamen belirler.

Yargıtay’ın kuralı: kira sözleşmesinde birden fazla kiracı olması hâlinde, tahliye istemi bölünemeyeceğinden ve kiracılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan, tahliyeye yönelik istemin tüm kiracılara birlikte yöneltilmesi gerekir.

Ayrım şudur: kira alacağı bölünebilir bir borçtur; kiralananın tahliyesi ise bölünemez. Bu nedenle para talebinde pay tartışması yapılabilirken, tahliye talebinde herkesin taraf olması zorunludur.

Eksik dava açılırsa sonuç ağırdır: tüm kiracılara birlikte dava açılmazsa davanın reddine karar verilir.

Eksiklik sonradan giderilebilir mi? Mecburi dava arkadaşları aleyhine ancak birlikte dava açılabilir (HMK m.60). Yargıtay’ın kira tahliyesindeki yerleşik yaklaşımı, dava dilekçesinde gösterilmeyen kiracının sonradan davaya dâhil edilmesiyle eksikliğin giderilemeyeceği yönündedir. HMK m.124 ise dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa hâkimin taraf değişikliğini kabul edebileceğini öngörür; bu imkânın tahliye davalarında dar yorumlandığı dikkate alınarak, davanın baştan tüm kiracılara karşı açılması tek güvenli yoldur.

Kiracı için savunma noktası: hakkınızda açılan tahliye davasında sözleşmedeki diğer kiracı davalı gösterilmemişse, bu husus davanın reddini gerektirebilir.

İcra Takibinde de Aynı Kural İşler

Tahliyenin dava yerine icra yoluyla istendiği hâllerde kural değişmez.

Yargıtay’ın ifadesi: tahliyeye yönelik takibin ve takip neticesinde tahliye isteminin tüm kiracılara birlikte yöneltilmesi gerekir.

Ve sonucu daha da geniştir: diğer kiracıya ödeme emri tebliğ edilmediğinden, hakkında takip yapılan kiracının temerrüdünden bahsedilemez.

Yani eksik tebligat yalnızca tahliyeyi değil, temerrüdün kendisini de ortadan kaldırır. Otuz günlük süre işlemeye başlamaz.

Alacaklı için pratik sonuç: takip talebinde sözleşmedeki tüm kiracılar borçlu olarak gösterilmeli ve ödeme emri her birine ayrı ayrı tebliğ edilmelidir.

Temerrüt rejimi için kira bedelinin ödenmemesi: temerrüt, 30 günlük ihtar (TBK 315); ilamsız tahliye takibinin işleyişi için kiralanan taşınmazın tahliye emri ile ilamsız takip (İİK 269) sayfalarımıza bakabilirsiniz.

İhtar da Tüm Kiracılara Gönderilmelidir

Dava ve takipten önceki aşamada yapılan hata, sonraki adımların tamamını sakatlar.

Kural: ihtarın, kira sözleşmesine göre kiracı olan tüm taraflara keşide edilmesi gerekir.

Bu, tahliyenin ön koşuludur: yalnızca bir kiracıya gönderilen ihtar, diğeri bakımından sonuç doğurmaz ve tahliye talebinin dayanağını zayıflatır.

Sonradan tamamlanamaz: ihtardaki eksikliğin dava aşamasında giderilmesi kabul edilmemektedir.

Bu nedenle sıra şöyle kurulmalıdır: önce sözleşmedeki kiracıların tam listesi çıkarılır, sonra ihtar her birine ayrı ayrı tebliğ ettirilir, ardından dava veya takip başlatılır.

Tebligat adresleri de kontrol edilmelidir: taşınmış bir kiracıya kiralanan adresine yapılan tebligatın usulsüzlüğü, aynı sonucu doğurabilir.

Kiraya Verenler Birden Fazlaysa Kural Ters Yönde İşler

Aynı ilke, malik tarafında da geçerlidir ve bu kez yükümlülük ev sahiplerine düşer.

Kural: ilamsız tahliye takibinin kiraya verenlerin tümü tarafından birlikte yapılması gerekir; kiraya verenler arasında da zorunlu dava arkadaşlığı vardır. Gerekçesi aynıdır: kiralananın tahliyesi bölünemez bir borçtur.

İhtar bakımından kural katıdır: ihtarın mutlaka kiraya verenler tarafından birlikte çekilmesi gerekir. İhtar göndermeyen kiralayanın takibe veya davaya muvafakati ile de bu eksiklik tamamlanamaz.

Sözleşmesel bir istisna vardır: kira sözleşmesiyle kiraya verenlerden biri veya bazıları için tahliye takibi açabilme yetkisi kabul edilmişse, o kişi veya kişiler tek başına takip yapabilir.

Mülkiyet türü de belirleyicidir: kiralanan paylı mülkiyete konu ise pay ve paydaş çoğunluğunun sağlanması; elbirliği mülkiyetinde ise tüm ortakların davaya katılması gerekir.

Kiracı için savunma noktası: ihtarı yalnızca bir malik çekmişse veya paydaş çoğunluğu sağlanmamışsa, bu hususlar öncelikle incelenmelidir.

Kira Alacağı ile Tahliye Talebini Ayırın

İki talep aynı dilekçede yer alsa dahi farklı kurallara tabidir; karıştırmak hak kaybına yol açar.

Kira alacağı bölünebilir: yasadan veya sözleşmeden doğan bir teselsül yoksa, her taraf kendi payıyla sınırlı olarak talep ve ifa ilişkisi içindedir.

Tahliye bölünemez: bu talep bakımından zorunlu dava arkadaşlığı kuralları uygulanır.

Pratik sonucu şudur: kira alacağı için tek bir kiracıya karşı talep ileri sürülebilecekken, aynı dosyada istenen tahliye talebi eksik husumet nedeniyle reddedilebilir.

Bu nedenle dosya kurgusu baştan yapılmalıdır: hangi talebin kime yöneltileceği ve hangi ön bildirimlerin gerektiği, dava açılmadan önce netleştirilmelidir.

Kiracılar arasındaki iç ilişki, rücu ve bir kiracının taşınması hâlinde ne olacağı için ev arkadaşım taşındı, tüm kira bana mı kaldı?; müteselsil sorumluluğun genel işleyişi için müteselsil sorumluluk ve sorumlular arası rücu (TBK 162-169); ihtiyaç nedeniyle tahliyede ihtar usulü için ihtiyaç nedeniyle tahliye (TBK 350-351) sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Kiracılardan Biri Sözleşmeyi Tek Başına Feshedebilir mi?

Birlikte kiracılıkta sona erdirme işlemleri de tek taraflı yapılamaz.

Kural: fesih bildirimleri kural olarak tüm kiracılar tarafından birlikte yapılmalı ya da tüm kiracılara birlikte yöneltilmelidir.

Tek kiracıdan gelen bildirim: sözleşmeyi bütünüyle sona erdirmez; ilişki diğer kiracı bakımından devam eder.

Bunun pratik karşılığı şudur: “ben çıkıyorum” diyerek gönderilen tek imzalı bir bildirim, gönderen kişiyi de sorumluluktan kurtarmaz.

Doğru yol taraf değişikliğidir: çıkacak kiracının sözleşmeden çıkarılması, kiraya verenin katılımıyla yapılacak yazılı bir ek protokolle mümkündür.

Kiraya veren kabul etmiyorsa: çıkan kiracının sorumluluğu devam edeceğinden, iç ilişkideki rücu düzeninin yazılı hâle getirilmesi önem kazanır.

Rakamlarla Rücu ve Örnek Dilekçe

Üç ev arkadaşı müteselsil sorumluluk kaydı bulunan bir sözleşmeyle aylık 30.000 TL’ye bir daire kiralamış olsun. İkisi dört ay boyunca paylarını ödemeyip ayrılmış, kiraya veren 120.000 TL’lik borcu kalan kiracıdan tahsil etmiştir:

Kiracılar aralarında farklı paylaşım kararlaştırmışsa, örneğin büyük odayı kullanan daha fazla ödeyecekse, iç ilişkide bu anlaşma esas alınır (TBK m.167). Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir. Rücu davası, kira sözleşmesinden doğan iç ilişkiye dayandığından uygulamada sulh hukuk mahkemesinde görülür; davadan önce arabuluculuk başvurusu yapılması, usulden ret riskini ortadan kaldırır. Kiracılar arasında ayrıca yazılı bir paylaşım protokolü varsa, dava bu protokole de dayandırılmalı ve protokol delil listesinde gösterilmelidir. Ev arkadaşı senaryosunun ayrıntısı için ev arkadaşım taşındı yazımıza bakabilirsiniz.

Birlikte kiracılık işyeri kiralarında da sık görülür: ortaklar veya şirket ile ortak birlikte kiracı olabilir. Kira ilişkisinin bütünüyle devrinde ise ayrı bir kural işler; işyeri kiralarında kira ilişkisini devreden kiracı, sözleşmenin bitimine kadar ve en çok iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumludur (TBK m.323). Ayrıntı için kira ilişkisinin devri ve kefilin durumu için kefilin sorumluluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dosya Açmadan Önce Beş Kontrol

Birlikte kiracılıkta usul hatası, esasa hiç girilmeden dosyayı kaybettirir.

1. Sözleşmedeki kiracı listesini çıkarın. İmza atan herkes taraf sayılır; fiilen oturmayan biri de sözleşmede yer alıyorsa gösterilmelidir.

2. Kiraya veren sayısını belirleyin. Tapuda birden fazla malik varsa ihtar ve takip birlikte yapılmalıdır.

3. Mülkiyet türünü kontrol edin. Paylı mı elbirliği mi olduğuna göre aranan katılım farklıdır.

4. İhtar tebliğlerini tek tek doğrulayın. Her kiracı için ayrı tebliğ mazbatası dosyada bulunmalıdır.

5. Talepleri ayrıştırın. Kira alacağı ile tahliye talebinin tabi olduğu kurallar farklıdır; dilekçede bu ayrım gözetilmelidir.

Bu beş kontrol yapılmadan açılan dosyada, esas haklı olsa dahi usulden ret riski yüksektir.

Sözleşme Kurulurken Alınacak Önlemler

Birlikte kiracılıkta uyuşmazlıkların çoğu, sözleşme metnindeki belirsizlikten doğar.

1. Sorumluluk düzenini açıkça yazın. Müteselsil sorumluluk isteniyorsa bu açıkça kararlaştırılmalıdır; yazılmadığı takdirde kira borcu bölünebilir sayılır.

2. Tebligat adreslerini alın. Her kiracı için ayrı bir tebligat adresi ve iletişim bilgisi kaydedilmelidir.

3. Çıkış usulünü belirleyin. Kiracılardan birinin ayrılması hâlinde sözleşmenin nasıl güncelleneceği baştan yazılmalıdır.

4. Depozitoyu ayrıştırın. Kimin ne kadar yatırdığı ve çıkışta nasıl iade edileceği belirtilmelidir.

5. Yetki kaydını değerlendirin. Kiraya veren birden fazlaysa, takip ve dava yetkisinin hangisinde olduğu sözleşmeye yazılabilir.

Bu beş kayıt, hem tahsil sürecini hem de olası bir tahliye davasını usul hatasından korur.

Birlikte kiracılıkta müteselsil sorumluluğun kapsamını belirlemek, ayrılan kiracıya karşı rücu dilekçesi hazırlamak ya da kiraya veren olarak ihtar, takip ve tahliye davasını tüm kiracılara doğru biçimde yöneltmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Birden fazla kiracı varsa sorumluluk nasıldır?

Otomatik değildir. Kira borcu bölünebilir bir borç olduğundan, yasadan veya sözleşmeden doğan bir teselsül yoksa her kiracı kendi payıyla sınırlı sorumlu olur. Sözleşmede müteselsil sorumluluk kararlaştırılmışsa kiraya veren tamamını herhangi birinden isteyebilir.

Bir kiracı çıkarsa diğeri sorumlu mu?

Müteselsil sorumlulukta kalan kiracılar borcun tamamından sorumlu olmaya devam eder. Sözleşmeden tek bir kiracının ayrılması diğerlerini etkileyebilir.

Tahliye davası kime karşı açılır?

Birden fazla kiracı varsa, tahliye davası kural olarak tüm kiracılara birlikte yöneltilmelidir. Aksi hâlde dava eksik husumetle karşılaşabilir.

Tahliye davası kaç kiracıya karşı açılmalı?

Tümüne. Tahliye istemi bölünemeyeceğinden ve kiracılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan, istem tüm kiracılara birlikte yöneltilmelidir.

Eksik kiracıyı sonradan davaya ekleyebilir miyim?

Kural olarak hayır. Mecburi dava arkadaşları aleyhine ancak birlikte dava açılabilir (HMK m.60) ve Yargıtay’ın kira tahliyesindeki yerleşik yaklaşımı, eksik gösterilen kiracının sonradan davaya dâhil edilemeyeceği yönündedir. HMK m.124’teki kabul edilebilir yanılgı istisnası dar yorumlandığından dava baştan tüm kiracılara karşı açılmalıdır.

İcra takibinde de tüm kiracılar gösterilmeli mi?

Evet. Takibin ve tahliye isteminin tüm kiracılara birlikte yöneltilmesi gerekir. Diğer kiracıya ödeme emri tebliğ edilmediğinde, hakkında takip yapılan kiracının temerrüdünden dahi bahsedilemez.

İhtarı yalnızca bir kiracıya göndersem olur mu?

Olmaz. İhtarın kira sözleşmesine göre kiracı olan tüm taraflara keşide edilmesi gerekir ve bu eksiklik sonradan giderilemez.

Ev sahipleri birden fazlaysa ne olur?

Kural ters yönde işler: ilamsız tahliye takibinin kiraya verenlerin tümü tarafından birlikte yapılması gerekir ve ihtarın da birlikte çekilmesi zorunludur. İhtar göndermeyen kiralayanın sonradan muvafakati bu eksikliği tamamlamaz.

Bu kuralın istisnası var mı?

Evet. Kira sözleşmesiyle kiraya verenlerden biri veya bazıları için tahliye takibi açabilme yetkisi kabul edilmişse, o kişi veya kişiler tek başına takip yapabilir.

Paylı mülkiyette durum nedir?

Kiralanan paylı mülkiyete konu ise pay ve paydaş çoğunluğunun sağlanması; elbirliği mülkiyetinde ise tüm ortakların davaya katılması gerekir.

Kira alacağı da bölünemez mi?

Hayır. Kira borcu bölünebilir bir borçtur; yasadan veya sözleşmeden doğan bir teselsül yoksa her biri kendi payıyla sınırlı olarak talep ve ifa ilişkisi içindedir. Bölünemez olan tahliye istemidir.

Ev sahibi ayrılan kiracıyı borçtan kurtarırsa bana etkisi olur mu?

Evet. Alacaklının müteselsil borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi, diğer borçluları ibra edilen borçlunun iç ilişkideki payı oranında borçtan kurtarır (TBK m.166).

Tüm kirayı ben ödedim, diğer kiracılardan ne kadar isteyebilirim?

Aksi kararlaştırılmadıkça iç ilişkide herkes eşit paylarla sorumludur; kendi payınızdan fazla ödediğiniz miktarı diğerlerinden payları oranında isteyebilirsiniz. Birinden alınamayan kısım diğerlerince eşit üstlenilir (TBK m.167).

Kiracılardan birine icra takibi yapmak diğerleri için zamanaşımını keser mi?

Evet. Zamanaşımı müteselsil borçlulardan birine karşı kesilince diğerlerine karşı da kesilmiş olur (TBK m.155).

Sözleşmede müteselsil sorumluluk yazmıyorsa ne olur?

Müteselsil borçluluk, borçluların her birinin borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirmesiyle veya kanunda öngörülen hâllerde doğar (TBK m.162). Bu yoksa kira alacağı bakımından sözleşme yorumu belirleyicidir; kiralananın geri verilmesi gibi bölünemeyen borçlarda ise her kiracı borcun tamamından sorumludur (TBK m.85).

Eşimle birlikte oturuyoruz, sözleşmede adı yok; kira borcundan sorumlu mu?

Aile konutunda kiracı olmayan eş, kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olabilir; bu bildirimden sonra kira borcundan diğer eşle müteselsilen sorumlu olur (TMK m.194/4). Bildirim yapılmamışsa sözleşmenin tarafı değildir.

📘 Ana Rehber: Kira Hukuku Rehberi