Ne yaşandı?
İki arkadaş, bir evi birlikte kiralar ve ikisi de sözleşmede kiracı olarak yer alır. Bir süre sonra ev arkadaşlarından biri taşınır; kira yükünün tamamı kalan kişinin üzerine biner. Ev sahibi ise kiranın tamamını kalan kiracıdan ister.
Ev arkadaşınız taşındı, tüm kira size mi kaldı?
Müteselsil sorumluluk denetimi, rücu talebi ve sözleşme değişikliğinde Hukukçular Evi yanınızda.
Kalan kiracı, kira borcunun tamamından sorumlu olup olmadığını araştırır.
⚡ Net Cevap: Ev arkadaşınızın taşınması, onu sözleşmeden çıkarmaz ve sizin sorumluluğunuzu da değiştirmez. Sözleşmede müteselsil sorumluluk varsa ev sahibi kiranın tamamını sizden isteyebilir (TBK m.162-163), siz de payınızı aşan kısmı arkadaşınızdan geri istersiniz (m.167). Arkadaşınızın hukuken ayrılabilmesi için ev sahibinin yazılı onayıyla sözleşme değişikliği ya da yeni ev arkadaşına kira ilişkisinin devri gerekir (m.323); ev sahibi onu ibra ederse sizin borcunuz yalnızca onun payı kadar azalır (m.166/3). Yeni birini yazılı rıza olmadan eve almak alt kira veya kullanım devri sayılır (m.322/2).
Bu durumda ne yapmalısınız?
- Önce sözleşmenize bakın: Müteselsil sorumluluk kendiliğinden doğmaz. Sözleşmede “müşterek ve müteselsil borçlu” gibi bir kayıt varsa ev sahibi alacağın tamamını herhangi birinizden isteyebilir; böyle bir kayıt yoksa kural olarak her kiracı kendi payından sorumludur.
- Taşınanın sorumluluğunun sürebileceğini bilin: Sözleşmeden usulüne uygun olarak çıkmadıkça, taşınan kiracının sözleşmesel sorumluluğu devam edebilir; salt fiilen taşınmak sorumluluğu kendiliğinden bitirmez.
- Ödeyen kiracının rücu hakkını gözetin: Borcun tamamını ödeyen kiracı, diğer kiracıya kendi payı oranında rücu edebilir.
- Sözleşmeyi güncelleyin: Ev sahibiyle anlaşarak sözleşmeyi yeni duruma göre düzenlemek (çıkanı çıkarmak, yeni kiracı eklemek) en sağlıklı yoldur.
- Avukata danışın: Sorumluluğun kapsamı ve sözleşmenin güncellenmesi için profesyonel destek alın.
Sözleşmede müteselsil sorumluluk kararlaştırılmışsa kira borcunun tamamından sorumlu olabilirsiniz; kararlaştırılmamışsa kural olarak kendi payınızdan sorumlusunuz. Her hâlde ev arkadaşınızın fiilen taşınması sorumluluğu kendiliğinden bitirmez. Ödeyen kiracı diğerine rücu edebilir. En sağlıklı yol, sözleşmeyi ev sahibiyle yeni duruma göre güncellemektir; bir uzmana danışın.
Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.
Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.
📘 Ana Rehber: Kira Hukuku Rehberi
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi ile değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.
Dosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
Bu içerik Gayrimenkul ve Kira Hukuku alanındadır.
Gayrimenkul ve Kira Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Müteselsil Sorumluluk Kendiliğinden Doğmaz
Bu konuda en yaygın yanlış bilgi, birlikte kiracı olanların otomatik olarak borcun tamamından sorumlu olduğudur.
Kanunun kuralı şudur: birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse müteselsil borçluluk doğar. Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar.
Doktrinde de açıkça belirtilir: müteselsil borç, birden çok borçlunun bulunduğu her borç ilişkisinde kendiliğinden doğmaz.
Müteselsil sorumluluk yoksa sonuç değişir: alacaklının borçlulardan her birini borcun tamamından sorumlu tutabilmesi ancak müteselsil borçlarda mümkündür. Aksi hâlde her borçlu borcun belirli bir kısmından sorumlu olur ve kendi payına düşen kısmı ödediğinde borcundan kurtulur.
Bu nedenle ilk yapılacak iş sözleşmeyi okumaktır: metinde “müşterek ve müteselsil borçlu” veya “kiracılar borcun tamamından müteselsilen sorumludur” gibi bir kayıt var mı?
Uygulamadaki gerçek: matbu kira sözleşmelerinin çoğunda bu kayıt bulunur. Ancak bulunduğu için sorumlusunuz; kural bu olduğu için değil. Fark, kaydın olmadığı sözleşmelerde belirleyici hâle gelir.
Müteselsil Sorumluluk Varsa Ne Anlama Gelir?
Sözleşmede bu kayıt varsa, ev sahibinin elindeki imkân geniştir.
Kural: alacaklı, borcun tamamının veya bir kısmının ifasını dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir.
Ve sorumluluk süreklidir: borçluların sorumluluğu, borcun tamamı ödeninceye kadar devam eder.
Pratik sonucu şudur: ev sahibi, taşınan arkadaşınızı hiç aramadan doğrudan sizden tamamını isteyebilir. “Önce ona git” diyemezsiniz.
Savunma imkânınız da sınırlıdır: müteselsil borçlulardan biri, alacaklıya karşı ancak kendisiyle alacaklı arasındaki kişisel ilişkilerden veya müteselsil borcun sebep ya da konusundan doğan def’i ve itirazları ileri sürebilir.
Yani “aramızda yarı yarıya anlaşmıştık” savunması ev sahibine karşı işlemez; bu, sizinle arkadaşınız arasındaki iç ilişkiye aittir.
Ödediğiniz Fazlayı Arkadaşınızdan İsteyebilirsiniz
Ev sahibine karşı tamamını ödemiş olmanız, o parayı kaybettiğiniz anlamına gelmez.
Rücu hakkı: ödeyen borçlu, bu ödemenin kendi payını aşan kısmını diğer borçludan isteyebilir.
İç ilişkideki pay nasıl belirlenir? Aranızdaki anlaşma varsa ona göre; yoksa kural olarak eşit paylaşım esas alınır.
Bu talep için delil gerekir: ev sahibine yapılan ödemelerin dekontları, aranızdaki yazışmalar ve varsa ev arkadaşlığı anlaşması saklanmalıdır.
Ödemeyi kendi adınıza yapın: banka açıklamasına dönemi ve “tarafımca ödenmiştir” ibaresini eklemek, rücu talebinde ödemeyi kimin yaptığını tartışmasız hâle getirir.
Müteselsil sorumluluğun genel işleyişi ve rücu için müteselsil sorumluluk ve sorumlular arası rücu (TBK 162-169) sayfamıza bakabilirsiniz.
Rücu talebinin usulü. Ödeyen kiracı, rücu hakkıyla birlikte ödediği miktar oranında ev sahibinin haklarına halef olur (TBK m.168). Rücu davasının kira ilişkisinden kaynaklanan bir uyuşmazlık sayılıp sayılmadığı tartışılabildiğinden, dava öncesinde arabulucuya başvurmak ihtiyatlı yoldur (HUAK m.18/B-1-a); arabuluculuk sürecinde zamanaşımı durur (HUAK m.18/A-15). Talep dilekçesinde her ayın ödeme dekontu, ödeyenin adı ve iç ilişkideki paylar ayrı ayrı gösterilmelidir.
Taşınmak Sorumluluğu Bitirmez
Ev arkadaşınızın eşyalarını alıp gitmesi, onun sözleşmesel konumunu değiştirmez.
Kural: sözleşmeden usulüne uygun biçimde çıkılmadıkça, fiilen taşınan kiracının sorumluluğu devam eder.
Bu iki yönlü çalışır. Taşınan kişi bakımından: hâlâ borçludur ve ev sahibi ona da başvurabilir. Kalan kişi bakımından: rücu hakkınız devam eder.
Sözleşmeden çıkmanın yolu kiraya verenin rızasıdır: kira ilişkisinde taraf değişikliği tek taraflı bir bildirimle gerçekleşmez.
En sağlıklı çözüm sözleşmenin güncellenmesidir: çıkan kiracının çıkarıldığı, kalanın veya yeni kiracının eklendiği yazılı bir ek protokol yapılmalıdır.
Taraf değişikliğinin usulü için Kira İlişkisinin Devri (TBK m.323): Yazılı Rıza, Haklı Sebep ve İki Yıllık Müteselsil Sorumluluk ve alt kira ve kullanım hakkının devri: şartları ve sonuçları sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Ayrılmak İsteyen Ev Arkadaşının Hukuki Yolları
Taşınan kişinin sözleşmeden gerçekten çıkabilmesi için kanunun tanıdığı birkaç yol vardır ve her birinin kalan kiracıya etkisi farklıdır:
| Yol | Nasıl olur? | Kalan kiracıya etkisi | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kiraya verenin rızasıyla sözleşme değişikliği | Üç taraflı ek protokol; ayrılan kiracı ibra edilir | Ek protokolde aksi yazılmadıkça kalan kiracının borcu ayrılanın iç ilişkideki payı kadar azalır | TBK m.166/3 |
| Kira ilişkisinin devri (yeni ev arkadaşına) | Kiraya verenin yazılı rızası; devralan, ayrılanın yerine geçer | Kalan kiracı yeni ev arkadaşıyla birlikte devam eder | TBK m.323 |
| Alt kira (yeni kişi kiracı olmadan) | Konut ve çatılı işyerinde kiraya verenin yazılı rızası | Ayrılan kiracı sözleşmede kalır; alt kiracının aykırı kullanımından sorumludur | TBK m.322/2-3 |
| Bütün kiracıların birlikte çıkması | Belirli süreli sözleşmede süre bitiminden en az on beş gün önce yazılı bildirim | Sözleşme sona erer; yalnız bir kiracının bildirimi sözleşmeyi bitirmez | TBK m.347/1, m.348 |
| Erken çıkış ve yeni kiracı önerme | Uygun ve ödeme gücü olan yeni kiracı bulunması | Borç, benzer koşullarla kiralanabilecek makul süre kadar devam eder | TBK m.325 |
| Fiilen taşınıp hiçbir şey yapmamak | Hukuken sonuç doğurmaz | Ayrılan kiracı da borçlu kalır; kalan kiracının rücu hakkı sürer | TBK m.163, m.167 |
Tablodaki ilk satır özellikle önemlidir. Ev sahibi, taşınan kiracıyı “sözleşmeden çıkardım” diyerek serbest bırakırsa, kanun bu ibranın diğer borçluyu da ibra edilenin iç ilişkideki payı oranında borçtan kurtaracağını söyler (TBK m.166/3). Ev sahibi kalan kiracıdan kiranın tamamını istemeye devam etmek istiyorsa bunu protokole açıkça yazdırmalı; kalan kiracı da imzadan önce bu kaydın sonucunu bilmelidir. Konunun ayrıntısı için iki kiracı var, biri ödemiyor yazımıza bakabilirsiniz. Kalan kiracı açısından en güvenli seçenek, ayrılan kişinin yerine kira ilişkisini devralacak yeni bir ev arkadaşının ev sahibine önerilmesidir; böylece ev sahibinin alacağı yeni borçluyla güvence altında kalır, kalan kiracının yükü de azalır. Kiraya verenin tahliye talebinin bütün kiracılara yöneltilmesi gerektiğinden, ayrılan kişi sözleşmeden çıkarılmadıkça tahliye ihtarları ve davaları ona da tebliğ edilmeye devam eder ve bu durum ayrılan kişi için ayrıca bir risk oluşturur: kira ödenmemesi ve otuz günlük ihtar.
Kira ilişkisinin devrinde konut kiralarında kiraya veren, işyeri kiralarındaki gibi “haklı sebep olmadıkça rızadan kaçınamaz” kuralıyla bağlı değildir (TBK m.323/1). Yani konutta ev sahibi yeni ev arkadaşını kabul etmek zorunda değildir; bu nedenle devir talebinde yeni kişinin gelir ve kimlik bilgileri önceden sunulmalıdır. Fesih bildiriminin geçerliliği konut kiralarında yazılı şekle bağlı olduğundan (TBK m.348), “ben çıkıyorum” mesajı tek başına sözleşmeyi hiçbir kiracı bakımından sona erdirmez.
Yeni Ev Arkadaşı Alacaksanız
Boşalan odaya başka birini almak, çoğu zaman düşünülmeden yapılan ve sonradan sorun çıkaran bir adımdır.
Kiraya verenin bilgisi ve rızası önemlidir: sözleşmede yazılı olmayan bir kişinin taşınması, sözleşmeye aykırılık tartışması doğurabilir.
İki farklı yol vardır. Birincisi: yeni kişinin sözleşmeye kiracı olarak eklenmesi. İkincisi: kullanımın bir kısmının devri niteliğinde bir düzenleme.
Birinci yol daha güvenlidir: yeni kişi sözleşmede kiracı olarak yer alırsa, ev sahibine karşı sorumluluğu doğrudan doğar ve sizin yükünüz azalır.
Yazılı olmayan düzenlemeler sizi korumaz: aranızda yaptığınız sözlü anlaşma ev sahibini bağlamaz; ev sahibi yine size başvurur.
Depozito ve faturaları da düzenleyin: kimin ne kadar depozito yatırdığı ve çıkışta nasıl paylaşılacağı yazılı hâle getirilmelidir.
Sözleşmenizde Hangi İfadeyi Arayacaksınız?
Sorumluluğun kapsamını belirleyen kayıt genellikle sözleşmenin “özel şartlar” bölümünde yer alır.
Müteselsil sorumluluk doğuran tipik ifadeler: “müşterek ve müteselsil borçlu”, “kiracılar borcun tamamından müteselsilen sorumludur”, “kiracılardan her biri kira bedelinin tamamından sorumludur”.
Bu ifadeler yoksa: yalnızca birden fazla kişinin kiracı olarak imza atmış olması, tek başına borcun tamamından sorumluluk doğurmaz.
Kefil kaydına da bakın: kiracılardan biri diğerine kefil gösterilmişse rejim farklıdır ve kefaletin geçerliliği ayrı şekil şartlarına tabidir.
Tereddüt hâlinde metnin tamamını değerlendirin: matbu sözleşmelerde bu kayıtlar küçük punto ile ve doldurulmamış boşluklarla birlikte yer alabilir; doldurulmamış bir madde tartışma konusu olabilir.
Sözleşmenin kopyası yoksa: kiraya verenden bir örnek talep edin; ödeme dekontları ve tapu kayıtları ilişkinin varlığını gösterse de sorumluluk kapsamını göstermez.
Ev Arkadaşlığı Anlaşması Neden İşinize Yarar?
Ev sahibiyle olan dış ilişkiyi değiştiremezsiniz; ancak aranızdaki iç ilişkiyi yazılı hâle getirebilirsiniz.
Ne işe yarar? Rücu talebinde payların ne olduğunu ve kimin ne ödediğini ispatlar. Yazılı bir metin olmadığında paylaşımın eşit olduğu varsayımıyla hareket edilir.
İçermesi gerekenler: kira ve aidatın paylaşım oranı, faturaların kime ait olduğu, depozitonun kim tarafından ne kadar yatırıldığı ve çıkışta nasıl paylaşılacağı.
Ayrılma usulü de yazılmalıdır: taşınmak isteyen tarafın kaç gün önce bildirimde bulunacağı ve sözleşmenin güncellenmesi için hangi adımları atacağı belirlenmelidir.
Ancak sınırını bilin: bu anlaşma ev sahibini bağlamaz; yalnızca aranızdaki hesaplaşmada delil oluşturur.
Basit tutun: imzalı ve tarihli iki sayfalık bir metin, çoğu uyuşmazlığı çözmeye yeter.
Depozito, Abonelikler ve Eşyalar: Ayrılırken Kapanması Gerekenler
Depozito. Konut kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz ve para olarak verilmişse kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere vadeli bir tasarruf hesabına yatırılır; banka güvenceyi ancak iki tarafın rızasıyla veya kesinleşmiş icra takibi ya da mahkeme kararıyla geri verir (TBK m.342). Güvence sözleşmenin sona ermesiyle iade edilir; ev arkadaşlarından birinin ayrılması sözleşmeyi sona erdirmediğinden ayrılan kişi kendi payını ev sahibinden değil, kalan ev arkadaşından ister. Bu yüzden depozitonun kimin tarafından ne kadar ödendiği ve ayrılışta nasıl hesaplaşılacağı yazılı olmalıdır: depozitonun iadesi.
Abonelikler. Elektrik, su ve doğal gaz abonelikleri hangi ev arkadaşının adınaysa, o dönemin tüketim borcundan dağıtım şirketine karşı abone sorumludur. Aboneliği üzerinde olan kişi taşınıyorsa aboneliğin kalan ev arkadaşına devredilmesi ya da kapatılıp yeniden açılması gerekir; aksi hâlde taşınan kişi, kullanmadığı tüketimin faturasıyla karşılaşır. Konut kiralarında ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderleri kiracıya aittir (TBK m.341); ev arkadaşları arasındaki paylaşım ise iç ilişkiye tabidir.
Ortak alınan eşyalar. Birlikte satın alınan buzdolabı, çamaşır makinesi gibi eşyalar, aksi kararlaştırılmadıkça alanlar arasında paylı mülkiyete konu olur; başka türlü belirlenmedikçe paylar eşit sayılır, her paydaş kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir ve paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.688, m.698). Ayrılırken eşyanın kimde kalacağı ve bedelinin nasıl ödeneceği yazılı olarak belirlenmezse, en küçük ev eşyası bile ayrı bir uyuşmazlık konusu olur.
| Kalem | Kime karşı? | Yapılacak |
|---|---|---|
| Kira | Ev sahibine (müteselsilse tamamı) | Ödemeyi aksatmayın; fazlası için rücu |
| Depozito | Sözleşme bitince ev sahibine; ayrılan kişi kalan ev arkadaşına | Payları yazılı hesaplaşın |
| Abonelikler | Dağıtım şirketine karşı abone | Devir veya kapatma; son endeks tutanağı |
| Aidat | Yönetime karşı kiracılar (kira miktarıyla sınırlı) | Ayrılış tarihine kadar pay hesabı |
| Ortak eşya | Ev arkadaşları arasında | Kimde kalacağı ve bedeli yazılı |
Ev Arkadaşlığı Anlaşmasına Yazılabilecek Maddeler
Aşağıdaki maddeler, ev arkadaşları arasındaki iç ilişkiyi düzenlemek için örnek olarak verilmiştir; ev sahibini bağlamaz ama rücu ve hesaplaşmada delil olur:
1. Aylık kira bedeli ve aidat taraflarca eşit olarak karşılanır; her taraf kendi payını her ayın …’ına kadar kendi banka hesabından ev sahibinin hesabına, açıklama kısmına dönemi ve adını yazarak öder.
2. Taraflardan birinin payını ödememesi hâlinde diğer tarafın ödediği tutar, ödeme tarihinden itibaren kanuni faiziyle birlikte ödemeyen taraftan istenebilir.
3. Depozito olarak ödenen … TL’nin … TL’si A, … TL’si B tarafından ödenmiştir. Taraflardan biri kira ilişkisi sürerken ayrılırsa, kalan taraf ayrılanın depozito payını ayrılış tarihinden itibaren … gün içinde öder ve depozitonun tamamı sözleşme sonunda kalan tarafa iade edilir.
4. Ayrılmak isteyen taraf en az … gün önce diğer tarafa yazılı bildirimde bulunur ve kiraya verenin yazılı rızasıyla sözleşmeden çıkması veya kira ilişkisinin devri için gerekli işlemlere katılır. Bu işlemler tamamlanıncaya kadar kira payını ödemeye devam eder.
5. Elektrik, su, doğal gaz ve internet abonelikleri … adınadır; faturalar eşit paylaşılır. Aboneliği kendi adına olan taraf ayrılırken aboneliği devreder veya son endeksi diğer tarafla birlikte tutanağa bağlar.
6. Ortak alınan eşyaların listesi ektedir; ayrılışta eşyanın kimde kalacağı ve bedeli ayrıca belirlenir.
Anlaşma tarihli ve iki tarafça imzalı olmalıdır. Kira sözleşmesinde ev arkadaşlarından biri diğerine kefil olarak gösterilmişse ayrı bir rejim devreye girer: kefalet sözleşmesi yazılı yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi kefilin el yazısıyla belirtilmedikçe geçerli olmaz (TBK m.583). Müteselsil kefalette alacaklı, borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması hâlinde doğrudan kefile başvurabilir (TBK m.586). Birlikte kiracılığın genel çerçevesi için birden fazla kiracı ve müteselsil sorumluluk yazımıza bakabilirsiniz.
Ev Sahibi Kirayı İstiyorsa Ne Yapmalısınız?
Talep geldiğinde atılacak adımlar sıralıdır ve ödemeyi durdurmak bunlardan biri değildir.
1. Sözleşmedeki sorumluluk kaydını tespit edin. Müteselsil kayıt varsa tamamından, yoksa kural olarak payınızdan sorumlusunuz.
2. Ödemeyi kesmeyin. Sorumluluğun kapsamı tartışmalı olsa dahi ödememek temerrüt ve tahliye riski doğurur: kira bedelinin ödenmemesi: temerrüt, 30 günlük ihtar (TBK 315)
3. Ev sahibine yazılı bildirim yapın. Diğer kiracının taşındığını, sözleşmenin güncellenmesini talep ettiğinizi yazılı olarak bildirin ve tarihini belgeleyin.
4. Taşınan arkadaşınıza da yazılı bildirim gönderin. Ödemeye devam ettiğinizi ve rücu hakkınızı sakladığınızı bildirmek, ileride talebinizi güçlendirir.
5. Sözleşmeyi güncelleyin. En kalıcı çözüm, ek protokolle tarafları yeni duruma uyarlamaktır.
Birden fazla kiracının sorumluluk rejimi için birden fazla kiracı ve müteselsil sorumluluk sayfamıza da bakabilirsiniz.
Tek bakışta: müteselsil sorumluluk kendiliğinden doğmaz
Bu sorunun cevabı tek bir şeye bağlıdır: sözleşmenizde müteselsil sorumluluk kararlaştırılmış mı?
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Müteselsil sorumluluk kararlaştırılmışsa | Kiraya veren, borcun tamamının ifasını her birinizden isteyebilir | TBK m.162 · m.163 |
| Ne zaman doğar? | Müteselsil borçluluk, borçluların alacaklıya karşı her birinin borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiklerini bildirmeleriyle doğar; böyle bir beyan yoksa ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar | TBK m.162 |
| Kararlaştırılmamışsa | Borç bölünebilir nitelikteyse kural olarak eşit paylarla sorumluluk gündeme gelir; somut sözleşme yorumu belirleyicidir | TBK m.162/2 · uygulama |
| Sözleşmede aranacak ifade | “müteselsilen”, “müşterek ve müteselsil”, “her biri borcun tamamından sorumludur”, “birlikte ve zincirleme” | TBK m.162 |
| Sadece iki isim varsa | Yalnızca iki kiracının taraf olarak yazılması tek başına müteselsillik doğurmaz | TBK m.162 |
| Sorumluluğun kapsamı | Borçlular, borç tamamen ödeninceye kadar sorumludur | TBK m.163 |
| “Payım azdı” savunması | Alacaklıya karşı ileri sürülemez | TBK m.162-163 |
| Kefil varsa | Kefaletin kapsamı ayrıca değerlendirilir | TBK m.581 vd. |
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Taşınmak sorumluluğu bitirmez | Fiilen taşınmak, sözleşmedeki taraf sıfatını ve borcu ortadan kaldırmaz | TBK m.162-163 |
| Nasıl biter? | Sözleşmeden çıkma, kiraya verenin yazılı onayı ve sözleşme değişikliği ile mümkündür | TBK m.166/3, m.323 · genel hükümler |
| Onay yoksa | Ayrılan kiracı sorumlu kalmaya devam eder | TBK m.163 |
| Kalan kiracının durumu | Müteselsil sorumluluk varsa kalan kiracı kiranın tamamından sorumlu olmaya devam eder | TBK m.163 |
| rücu hakkı | Kendi payından fazlasını ödeyen borçlu, ödediği fazla kısım için diğer borçlulara rücu edebilir | TBK m.167 |
| İç ilişkide paylar | Aksi kararlaştırılmadıkça iç ilişkide paylar eşit kabul edilir | TBK m.167 |
| Rücu nasıl istenir? | İhtarname → arabuluculuk → dava; ödeme belgeleri esastır | 6325 s.K. · TBK m.167 |
| Ödemenin ispatı | Ödemeleri banka üzerinden, açıklama yazarak yapın: hangi ay, hangi kiralanan | genel ilkeler |
| Erken çıkış | Sözleşme süresinden önce tek yanlı çıkışta makul süre kira bedeli sorumluluğu gündeme gelir | TBK m.325 |
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Yeni ev arkadaşı | Yeni kişinin sözleşmeye taraf olarak eklenmesi için kiraya verenin yazılı onayı gerekir | Sözleşme değişikliği · TBK m.323 |
| Onaysız yerleştirme | Alt kira veya kullanım hakkının devri niteliğinde sayılabilir; konut ve çatılı işyeri kirasında yazılı rıza olmadan yapılamaz | TBK m.322 |
| Aykırılığın sonucu | Sözleşmeye aykırı kullanım gündeme gelir; ihtar ve fesih riski doğar | TBK m.316 |
| Ev arkadaşlığı anlaşması | Kiracılar arasında yapılan yazılı anlaşma, iç ilişkiyi düzenler ve rücu davasında delil olur | TBK m.167 |
| Neleri düzenlemeli? | Kira ve aidat payları · ödeme günü ve hesap · faturaların paylaşımı · depozito payları · ayrılma hâlinde bildirim süresi · demirbaş ve hasar sorumluluğu | uygulama |
| Kiraya verene karşı etkisi | İç anlaşma kiraya vereni bağlamaz; o, müteselsil sorumluluk varsa tamamını her birinizden isteyebilir | TBK m.163 |
| Depozito | Depozito sözleşme tarafına iade edilir; iç paylaşım anlaşmayla çözülür | TBK m.342 · m.167 |
| Güvence sınırı | Güvence üç aylık kira bedelini aşamaz ve bankada tutulur | TBK m.342 |
| Adım | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Sözleşmenizi açın: müteselsil sorumluluk ifadesi var mı? | TBK m.162 |
| 2 | Yoksa kiraya verene payınızı ödediğinizi yazılı bildirin | TBK m.162/2 |
| 3 | Varsa tamamını ödemek zorunda kalabileceğinizi bilerek hareket edin; ödemeyi aksatmayın | Temerrüt ve tahliye riski |
| 4 | Temerrüt ihtarı gelirse süreye dikkat: konut ve çatılı işyerinde en az otuz gün | TBK m.315 |
| 5 | Ödediğiniz fazlayı ihtarname ile arkadaşınızdan isteyin | TBK m.167 |
| 6 | Ayrılan arkadaşınızın sözleşmeden çıkarılması için kiraya verenden yazılı onay alın | TBK m.166/3, m.323 |
| 7 | Yeni sözleşme veya ek protokol düzenletin; taraf listesini güncelleyin | uygulama |
| 8 | Kendiniz çıkmak istiyorsanız sözleşme süresini ve bildirim sürelerini kontrol edin; belirli süreli sözleşmede kiracı, bitiminden en az on beş gün önce bildirmelidir | TBK m.347 |
| Tahliye riski | Tahliye bölünemez: kiraya veren tahliye isterse tüm kiracılara yöneltmek zorundadır — zorunlu dava arkadaşlığı | TBK m.85/2 · HMK m.59-60 |
| Süreç | Rücu ve kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartı; görevli mahkeme sulh hukuk | 6325 s.K. m.18/B · HMK m.4 |
Ev arkadaşınızın ayrılışı için ev sahibiyle yapılacak protokolü hazırlamak, kira ilişkisinin devrini talep etmek ya da ödediğiniz fazlayı rücu yoluyla geri istemek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Birden fazla kiracı otomatik olarak müteselsilen sorumlu mudur?
Hayır. Kanuna göre müteselsil borçluluk, borçluların borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiklerini bildirmeleriyle doğar; böyle bir bildirim yoksa ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar. Müteselsil borç her borç ilişkisinde kendiliğinden doğmaz.
Sözleşmede müteselsil kayıt yoksa ne olur?
Bu hâlde her borçlu kural olarak borcun belirli bir kısmından sorumlu olur ve kendi payına düşen kısmı ödediğinde borcundan kurtulur. Alacaklının her birini borcun tamamından sorumlu tutabilmesi ancak müteselsil borçlarda mümkündür.
Ev sahibi tamamını benden isteyebilir mi?
Müteselsil sorumluluk varsa evet: alacaklı, borcun tamamının veya bir kısmının ifasını dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir ve sorumluluk borcun tamamı ödeninceye kadar devam eder.
“Aramızda yarı yarıya anlaşmıştık” savunması işe yarar mı?
Ev sahibine karşı hayır. Müteselsil borçlulardan biri, alacaklıya karşı ancak kendisiyle alacaklı arasındaki kişisel ilişkilerden veya borcun sebep ya da konusundan doğan def’i ve itirazları ileri sürebilir. Aranızdaki paylaşım iç ilişkiye aittir.
Fazlasını ödedim, arkadaşımdan isteyebilir miyim?
Evet. Ödeyen borçlu, ödemenin kendi payını aşan kısmını diğer borçludan isteyebilir. Bunun için ödeme dekontları ve aranızdaki yazışmalar saklanmalıdır.
Ev arkadaşım taşındı, sorumluluğu bitti mi?
Hayır. Sözleşmeden usulüne uygun biçimde çıkılmadıkça fiilen taşınan kiracının sorumluluğu devam eder. Taraf değişikliği tek taraflı bildirimle gerçekleşmez; kiraya verenin rızası gerekir.
Yeni bir ev arkadaşı alabilir miyim?
En güvenli yol, yeni kişinin sözleşmeye kiracı olarak eklenmesidir. Sözleşmede yazılı olmayan bir kişinin taşınması sözleşmeye aykırılık tartışması doğurabilir; aranızdaki sözlü anlaşma ev sahibini bağlamaz.
Ev sahibi ayrılan arkadaşımı sözleşmeden çıkardı; ben tamamından sorumlu muyum?
Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi, diğer borçluları da ibra edilenin iç ilişkideki payı oranında borçtan kurtarır (TBK m.166/3). Kiranın tamamından sorumlu olmanız ancak protokolde bunun ayrıca kararlaştırılmasıyla mümkündür.
Yeni ev arkadaşımı sözleşmeye nasıl ekletirim?
En güvenli yol, ayrılan kiracının kira ilişkisini kiraya verenin yazılı rızasıyla yeni kişiye devretmesidir (TBK m.323). Konut kiralarında kiraya veren bu rızayı vermek zorunda değildir.
Ev arkadaşım tek başına sözleşmeyi feshedebilir mi?
Sözleşme bütün kiracılar bakımından tek ve bölünmez bir ilişkidir; konut kiralarında fesih bildirimi yazılı olmalıdır (TBK m.348). Kiracılardan yalnızca birinin bildirimi sözleşmeyi kendi payı için sona erdirmez.
Depozitodaki payımı kimden isterim?
Güvence sözleşmenin sona ermesiyle iade edilir (TBK m.342). Siz ayrılsanız da sözleşme sürüyorsa ev sahibi iade yükümlülüğü altına girmez; payınızı iç ilişkide kalan ev arkadaşınızdan istersiniz.
Abonelik benim adıma, taşındım; faturalardan sorumlu muyum?
Dağıtım şirketine karşı abone sorumludur. Taşınmadan önce aboneliği devretmeli veya kapatıp son endeksi tutanağa bağlamalısınız; aksi hâlde kullanmadığınız tüketimin faturası size gelir.
