İftira, yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği hâlde, bir kimse hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari yaptırım uygulanmasını sağlamak için ona hukuka aykırı bir fiil isnat etmektir; cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.267/1). Maddi eser ve delil uydurulursa ceza yarı oranında artırılır. Mağdur gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu olur. Mağdur ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapse mahkûm olmuşsa ceza yirmi yıldan otuz yıla kadardır. Süreli hapis mahkûmiyetine ilişkin hüküm Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. İftirada dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (m.267/8). İftiradan dönen kişi aşamaya göre cezasının beşte dördünden üçte birine kadar indirim alır (m.269). İftira şikâyete bağlı değildir. Beraat kararı tek başına iftiranın ispatı değildir; failin isnadın gerçek dışı olduğunu bildiği ayrıca gösterilmelidir.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Hakkınızda iftira mı atıldı, yoksa iftirayla mı suçlanıyorsunuz?
Kast unsurunu ve delilleri dosyanıza göre değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Tanım (TCK m.267/1): yetkili makama ihbar veya şikâyet ya da basın-yayın yoluyla, işlemediğini BİLDİĞİ hâlde soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım sağlamak için hukuka aykırı fiil isnadı; 1–4 yıl hapis. Delil uydurma: yarı artırım (m.267/2). Gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanmışsa: yarı artırım (m.267/3). Gözaltı veya tutuklama: ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılmadan dolaylı fail (m.267/4). Mağdur ağırlaştırılmış müebbet veya müebbete mahkûmsa: 20–30 yıl (m.267/5); infaza başlanmışsa yarı artırım (m.267/6). Süreli hapis mahkûmiyetine ilişkin ibare AYM kararıyla iptal (E.2013/14). m.267/7 AYM kararıyla iptal (E.2010/115). Zamanaşımı: mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten (m.267/8). Basın-yayında mahkûmiyet ilanı (m.267/9). Etkin pişmanlık: soruşturma öncesi 4/5, kovuşturma öncesi 3/4, hükümden önce 2/3, mahkûmiyetten sonra 1/2, infaz başladıysa 1/3; idari yaptırımda 1/2 ve 1/3 (m.269). Giderler iftira edene (CMK m.329). Şikâyete bağlı değil.
TCK m.267/1: Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Suçun Unsurları
| Unsur | İçerik | Savunmada önemi |
|---|---|---|
| İsnadın yolu | Yetkili makama ihbar veya şikâyet ya da basın ve yayın | Özel bir sohbette söylenen söz iftira değil, en fazla hakarettir |
| İsnadın konusu | Hukuka aykırı bir fiil (suç veya idari yaptırım gerektiren fiil) | Ahlaka aykırı ama hukuka aykırı olmayan davranış yetmez |
| Bilme | Failin, mağdurun fiili işlemediğini bilmesi | En kritik unsur; yanılgı veya şüphe hâlinde suç oluşmaz |
| Amaç | Soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım sağlamak | Hak arama amacıyla yapılan başvurular ayrıca değerlendirilir |
| Mağdur | İsnadın yöneldiği kişi | Kimliği belirlenebilir olmalı |
İftira suçunun oluşması için isnadın yetkili makamlara ihbar veya şikâyet yoluyla ya da basın ve yayın yoluyla yapılması gerekir. İsnat edilen şey, hukuka aykırı bir fiil olmalıdır; yani bir suç veya idari yaptırım gerektiren bir davranış. Suçun en önemli unsuru ise failin, isnat ettiği fiili mağdurun işlemediğini bilmesidir. Kanun bunu “işlemediğini bildiği halde” ifadesiyle açıkça arar. Bu nedenle kişi gerçekten bir suçun işlendiğini düşünerek şikâyette bulunmuş, ancak şüphesi yargılama sonunda doğrulanmamışsa iftira suçu oluşmaz. Şikâyetçinin yanılmış olması, eksik bilgiye dayanması veya delillerin yetersiz kalması, isnadın bilerek gerçek dışı yapıldığı anlamına gelmez. İsnat edilen fiilin gerçekten işlenmiş olması hâlinde ise iftira hiç söz konusu olmaz; isnadın konusu olan fiil ispat edilirse suçun temel unsuru ortadan kalkar. Suçun amacı da mağdur hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım sağlanmasıdır. Hakaretle farkı için hakaret suçu rehberine bakabilirsiniz.
Beraat ettiniz ve şikâyetçinin bilerek yalan söylediğini mi düşünüyorsunuz?
İftira şikâyetinin dayanaklarını birlikte kuralım: 0554 648 37 15
Yetkili Makam ve Basın-Yayın Yolu
Kanun, iftiranın yetkili makamlara ihbar veya şikâyet yoluyla ya da basın ve yayın yoluyla işlenmesini arar (TCK m.267/1). Yetkili makam, isnat edilen fiil hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım sürecini başlatabilecek makamdır. Cumhuriyet başsavcılıkları ve kolluk birimleri bunların en tipik örnekleridir. İdari yaptırım amaçlı iftirada ise bu yaptırımı uygulamaya yetkili idari makamlar, örneğin disiplin amirleri veya denetim birimleri gündeme gelir. Basın ve yayın yoluyla iftirada, isnat doğrudan bir makama yöneltilmez; ancak kamuoyuna duyurularak yetkili makamların harekete geçmesi amaçlanır. Bu nedenle basın ve yayın yoluyla yapılan iftirada mahkûmiyet kararının aynı veya eşdeğer yayın organıyla ilan edilmesi öngörülmüştür (m.267/9). Kişinin yalnızca bir arkadaşına veya aile üyesine söylediği sözler bu unsurları taşımaz; bu sözler koşulları varsa hakaret olarak değerlendirilebilir.
Nitelikli Hâller ve Anayasa Mahkemesi İptalleri
| Hâl | Ceza | Fıkra |
|---|---|---|
| Temel hâl | 1–4 yıl hapis | m.267/1 |
| Maddi eser ve delil uydurma | Yarı oranında artırım | m.267/2 |
| Beraat eden veya KYOK alan mağdura gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri | Yarı oranında artırım | m.267/3 |
| Beraat eden veya KYOK alan mağdurun gözaltına alınması veya tutuklanması | Ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılmadan dolaylı fail | m.267/4 |
| Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapse mahkûmiyeti | 20–30 yıl hapis | m.267/5 |
| Mağdurun süreli hapis mahkûmiyeti | İlgili ibare AYM kararıyla iptal (E.2013/14, K.2013/56) | m.267/5 |
| Mağdurun cezasının infazına başlanması | m.267/5 cezası yarısı kadar artırılır | m.267/6 |
| Yedinci fıkra | AYM kararıyla iptal (E.2010/115, K.2011/154) | m.267/7 |
İftiranın cezası, suçun doğurduğu sonuçlara göre ağırlaşır. Fiilin maddi eser ve delilleri uydurularak iftirada bulunulması hâlinde, yani sahte belge hazırlanması, olay yerine iz bırakılması veya sahte tanık gösterilmesi gibi durumlarda ceza yarı oranında artırılır (TCK m.267/2). Yüklenen fiili işlemediği için beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen mağdura gözaltı ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri, örneğin arama, elkoyma veya adli kontrol uygulanmışsa ceza yine yarı oranında artırılır (m.267/3). Mağdur gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa, iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (m.267/4). Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm olması hâlinde ceza yirmi yıldan otuz yıla kadar hapistir (m.267/5). Eski metnimizde, mağdurun süreli hapis cezasına mahkûm edilmesi hâlinde iftira edene mağdurun cezasının üçte ikisi kadar ceza verileceği belirtiliyordu. Bu ibare Anayasa Mahkemesinin 10/4/2013 tarihli ve E.2013/14, K.2013/56 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Eski metinde ayrıca m.267/6’nın kamu görevlisi tarafından işlenmeyi düzenlediği yazıyordu; oysa m.267/6 mağdurun cezasının infazına başlanması hâlinde artırımı düzenler, yedinci fıkra ise Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
Zamanaşımının Özel Başlangıcı (TCK m.267/8)
İftira suçunda dava zamanaşımı, genel kuraldan farklı olarak suçun işlendiği günden değil, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/8). Bu, iftira mağduru bakımından çok önemli bir güvencedir. Mağdur hakkındaki yargılama yıllarca sürebilir ve iftiranın gerçek dışı olduğu ancak beraat kararının kesinleşmesiyle ortaya çıkabilir. Kanun, bu süre içinde iftira suçunun zamanaşımına uğramasını engeller. Temel hâlde iftiranın üst sınırı dört yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (m.66/1-e); bu süre mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten itibaren işler. Mağdur bakımından bu tarih çoğu zaman beraat kararının veya kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleştiği tarihtir. Zamanaşımı için ceza hukukunda zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.
Etkin Pişmanlık: İftiradan Dönme
| Dönme zamanı | İndirim | Fıkra |
|---|---|---|
| Mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce | Cezanın 4/5’i indirilir | m.269/1 |
| Kovuşturma başlamadan önce | Cezanın 3/4’ü indirilir | m.269/2 |
| Mağdur hakkında hükümden önce | Cezanın 2/3’ü indirilebilir | m.269/3-a |
| Mağdurun mahkûmiyetinden sonra | Cezanın 1/2’si indirilebilir | m.269/3-b |
| Mağdurun cezasının infazına başlanmışsa | Cezanın 1/3’ü indirilebilir | m.269/3-c |
| Yalnız idari yaptırım gerektiren fiilde, yaptırım kararından önce | Cezanın 1/2’si indirilebilir | m.269/4-a |
| Yalnız idari yaptırım gerektiren fiilde, yaptırım uygulandıktan sonra | Cezanın 1/3’ü indirilebilir | m.269/4-b |
İftira eden kişi, iftirasından dönerse cezasında önemli indirimler elde eder. İndirim oranı, dönmenin yapıldığı aşamaya göre değişir; ne kadar erken dönülürse indirim o kadar yüksektir. İlk iki hâlde indirim zorunludur (“indirilir”); sonraki hâllerde ise mahkemenin takdirine bırakılmıştır (“indirilebilir”). Basın ve yayın yoluyla yapılan iftiradan dolayı etkin pişmanlıktan yararlanılabilmesi için, dönmenin de aynı yöntemle yayınlanması gerekir (TCK m.269/5). Etkin pişmanlık, iftira edenin gerçeği yetkili makama açıkça bildirmesini gerektirir. Dönmenin yazılı bir dilekçeyle veya ifade tutanağına geçirilerek yapılması, sonradan hangi aşamada dönüldüğünün ispatını kolaylaştırır. İftira mağduru açısından da bu durum önemlidir: iftiradan dönme, mağdurun kendi dosyasında gerçeğin ortaya çıkmasına doğrudan katkı sağlar.
İftira ile Karıştırılan Suçlar
| Suç | Özü | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İftira | Belirli bir kişiye, bildiği hâlde işlemediği hukuka aykırı fiil isnadı | 1–4 yıl | TCK m.267 |
| Hakaret | Onur ve saygınlığı rencide eden isnat veya sövme; makamı harekete geçirme amacı yok | 3 ay–2 yıl veya APC | TCK m.125 |
| Suç uydurma | İşlenmemiş bir suçu işlenmiş gibi ihbar veya delil uydurma; belirli fail gösterilmez | 3 yıla kadar | TCK m.271 |
| Suç üstlenme | Kişinin işlemediği suçu kendisinin işlediğini bildirmesi | 2 yıla kadar | TCK m.270 |
| Başkasının kimliğini kullanma | Kendi suçunun soruşturmasını engellemek için başkasının kimlik bilgilerini kullanma | İftira hükümleri | TCK m.268 |
İftira, hakaret ile sık karıştırılır. Hakarette amaç kişiyi küçük düşürmektir; iftirada ise amaç yetkili makamı mağdur aleyhine harekete geçirmektir. Bir kişinin arkadaş ortamında “hırsız” olarak nitelendirilmesi hakaret olabilir; aynı kişinin işlemediği bilinen bir hırsızlıkla savcılığa şikâyet edilmesi ise iftiradır. Suç uydurmada belirli bir kişi hedef alınmaz; işlenmemiş bir suç işlenmiş gibi ihbar edilir veya bu suçun delilleri uydurulur (TCK m.271). Suç üstlenmede ise kişi, gerçeğe aykırı olarak suçu kendisinin işlediğini bildirir (m.270). İşlediği suç nedeniyle hakkında soruşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanan kişi de iftira hükümlerine göre cezalandırılır (m.268). Suç uydurma ve suç üstlenme için suç uydurma ve suç üstlenme, kimlik bilgilerinin kullanılması için başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması rehberlerine bakabilirsiniz.
Beraat Kararı İftiranın İspatı mıdır?
Uygulamada en sık karşılaşılan yanlış kanı, beraat eden kişinin şikâyetçiyi otomatik olarak iftiradan şikâyet edebileceği düşüncesidir. Beraat kararı iki farklı gerekçeyle verilebilir: yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması veya işlendiğinin sabit olmaması (CMK m.223/2-b, e). İkinci durumda, delillerin yetersizliği nedeniyle beraat verilmiştir ve bu, şikâyetçinin yalan söylediği anlamına gelmez. Birinci durumda ise mağdurun suçu işlemediği sabittir; ancak bu durumda bile iftiranın oluşması için şikâyetçinin, isnadın gerçek dışı olduğunu bildiğinin ayrıca gösterilmesi gerekir. Örneğin olaya ilişkin kamera kaydını görmüş olmasına rağmen farklı bir anlatımla şikâyette bulunan, tanıkları yönlendiren veya delil uyduran kişi bakımından bu unsur daha kolay ortaya konulabilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararları için de aynı değerlendirme geçerlidir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı delil yetersizliğine dayanıyorsa, bu karar da tek başına şikâyetçinin gerçeği bildiğini göstermez; kararın gerekçesi ve dosyadaki deliller birlikte incelenmelidir. Karar türlerinin farkı için beraat, takipsizlik ve düşme farkı rehberine bakabilirsiniz.
İftira Nasıl İspatlanır?
| Delil | Neyi gösterir? |
|---|---|
| Kesinleşmiş beraat veya KYOK kararı ve gerekçesi | Mağdurun fiili işlemediğinin sabit olup olmadığı |
| Şikâyetçinin erişebildiği kamera kayıtları ve belgeler | Şikâyetçinin gerçeği bilip bilmediği |
| Şikâyetçinin mesajları ve yazışmaları | İsnadın bilerek yapıldığı, amacı ve saiki |
| Şikâyetçinin çelişkili beyanları | Anlatımın gerçek dışı olduğu |
| Tanık anlatımları | Olayın gerçek akışı ve şikâyetçinin tutumu |
| Taraflar arasındaki uyuşmazlık | İftira için bir çıkar veya saik bulunup bulunmadığı |
| Uydurulan belge veya izler | m.267/2 kapsamında delil uydurma |
İftira suçunun ispatında en zor unsur, şikâyetçinin isnadın gerçek dışı olduğunu bildiğinin gösterilmesidir. Bu, şikâyetçinin iç dünyasına ilişkin bir unsur olduğundan dolaylı delillerle ortaya konur. Şikâyetçinin olayı gösteren kayıtlara veya belgelere erişimi olup olmadığı, şikâyet öncesinde ve sonrasında söyledikleri, farklı makamlara verdiği çelişkili beyanlar ve taraflar arasındaki uyuşmazlık bu bakımdan önem taşır. Mağdurun kendi dosyasındaki beraat kararının gerekçesi de özellikle incelenmelidir. Gerekçede suçun işlenmediğinin sabit olduğu açıkça belirtilmiş ve bu sonuca şikâyetçinin de bildiği bir delil üzerinden ulaşılmışsa, iftira iddiası güçlenir.
İddia ve Savunma Dokunulmazlığı ile Hak Arama
Herkes, hakkını aramak için yetkili makamlara başvurma hakkına sahiptir. Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında kişilerle ilgili somut isnatlarda veya olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde, isnat ve değerlendirmeler gerçek ve somut vakıalara dayanıyor ve uyuşmazlıkla bağlantılı ise ceza verilmez (TCK m.128). Bu hüküm hakaret suçu bakımından düzenlenmiştir; ancak iftira suçunun “bildiği hâlde” unsuru da benzer bir güvence sağlar. Gerçekten bir suçun işlendiğini düşünerek başvuran kişi, şüphesi doğrulanmasa bile iftira suçunu işlemiş olmaz. Buna karşılık bilerek gerçek dışı olay anlatan, olmayan tanıklar gösteren veya delil uyduran kişi hak arama özgürlüğünün korumasından yararlanamaz.
İftira Mağduru Ne Yapmalı?
İftira suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde resen soruşturur. Ancak mağdurun gerçeği ortaya koyan delilleri savcılığa sunması, soruşturmanın etkinliği bakımından belirleyicidir. Öncelikle mağdurun kendi dosyasındaki beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesi beklenebilir; ancak şikâyetçinin bilerek gerçek dışı isnatta bulunduğunu gösteren deliller kaybolacaksa daha önce de başvuru yapılabilir. Şikâyette, şikâyetçinin olayın gerçek akışını bildiğini gösteren deliller somut olarak belirtilmelidir: kamera kayıtları, yazışmalar, şikâyetçinin önceki ve sonraki çelişkili beyanları, tanık anlatımları ve şikâyetçinin iftirada bulunmak için bir çıkarı olup olmadığı. İftira suçunun dava zamanaşımı mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başladığından (TCK m.267/8), mağdurun kendi dosyası sonuçlandıktan sonra başvurması hak kaybına yol açmaz. Haksız şikâyete karşı yollar için haksız şikâyete uğradım rehberine bakabilirsiniz.
İftirayla Suçlanan Kişinin Savunması
İftira suçlamasıyla karşılaşan kişi bakımından savunmanın merkezinde “bilme” unsuru bulunur. Kişi, şikâyet ettiği fiilin gerçekten işlendiğine inanıyorsa, bu inancın dayandığı olguları ortaya koymalıdır. Olay sırasında ne gördüğü, kimden ne duyduğu, hangi belgelere dayandığı ve neden şikâyette bulunduğu somut olarak anlatılmalıdır. Karşı tarafın beraat etmiş olması tek başına iftirayı ispatlamaz; beraat delil yetersizliğine dayanıyorsa bu durum savunmada özellikle vurgulanmalıdır. Şikâyetin yetkili makama yapılmış olması ve hukuka aykırı bir fiil isnadı içermesi gibi unsurlar da ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Özel bir yazışmada veya sohbette söylenen sözler iftira değil, koşulları varsa hakaret olarak değerlendirilebilir. Kişi iftirasından dönmek istiyorsa, bunu mümkün olan en erken aşamada yapması etkin pişmanlık indirimini artırır (TCK m.269).
İdari Yaptırım Amacıyla İftira
İftira yalnızca ceza soruşturması başlatmak amacıyla değil, bir kimse hakkında idari yaptırım uygulanmasını sağlamak amacıyla da işlenebilir (TCK m.267/1). Örneğin bir işletmenin, işlemediği bilinen bir kural ihlali nedeniyle belediyeye, vergi dairesine veya başka bir denetim kuruluna şikâyet edilmesi, ya da bir kamu görevlisinin disiplin cezası alması amacıyla gerçek dışı bir fiille amirine şikâyet edilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Kanun, iftiranın konusu münhasıran idari yaptırım gerektiren bir fiil olduğunda etkin pişmanlık oranlarını ayrıca düzenler: idari yaptırıma karar verilmeden önce dönülürse cezanın yarısı, yaptırım uygulandıktan sonra dönülürse üçte biri indirilebilir (m.269/4).
Yalan Tanıklık ile İlişkisi
İftira çoğu zaman yalan tanıklıkla birlikte görülür. Şikâyetçi, iftirasını desteklemek için kendisi de tanık olarak ifade verebilir veya başkalarını gerçeğe aykırı tanıklığa yönlendirebilir. Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık yapan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.272/2). Soruşturma aşamasındaki ve daha ağır suçlara ilişkin yalan tanıklık için farklı cezalar öngörülmüştür. Şikâyetçi aynı zamanda mağdur sıfatıyla dinlenmişse, mağdurun tanık olarak dinlenmesinde yemin hariç tanıklık hükümleri uygulandığından bu durum ayrıca değerlendirilir. Yalan tanıklık için yalan tanıklık suçu rehberine bakabilirsiniz.
Aile Uyuşmazlıklarında Asılsız Şikâyetler
Boşanma, velayet ve mal paylaşımı uyuşmazlıklarında karşı tarafa yönelik asılsız şikâyetlerle sık karşılaşılır. Şiddet, tehdit veya çocuğa kötü muamele iddiaları ciddi sonuçlar doğurur ve bu iddiaların gerçek dışı olduğu bilinerek ileri sürülmesi iftira suçunu oluşturabilir. Buna karşılık gerçek bir şiddet veya tehlike algısıyla yapılan başvurular, sonradan delil yetersizliği nedeniyle sonuçsuz kalsa bile iftira sayılmaz. Bu dosyalarda dilekçelerde kullanılan ifadelerin olgulara dayandırılması, hem hakaret hem iftira riskinden korunmak için önemlidir. Yargı mercileri önündeki iddia ve savunmalarda gerçek ve uyuşmazlıkla bağlantılı somut isnatlarda ceza verilmez (TCK m.128). Asılsız şikâyete maruz kalan eş, kendi dosyasındaki kararı aldıktan sonra iftira şikâyetini ve tazminat yollarını değerlendirebilir.
İftira Şikâyetten Vazgeçmeyle Ortadan Kalkar mı?
İftira suçu şikâyete bağlı değildir; bu nedenle iftira mağdurunun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı düşürmez. Şikâyetten vazgeçme ancak kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK m.73/4). Bunun gibi, iftira edenin mağdur hakkındaki şikâyetinden vazgeçmesi de iftira suçunu ortadan kaldırmaz; ancak bu vazgeçme iftiradan dönme niteliği taşıyorsa ve yetkili makama gerçek açıkça bildirilmişse etkin pişmanlık hükümleri gündeme gelebilir (m.269). Şikâyetten vazgeçmenin etkileri için şikâyetten vazgeçme rehberine bakabilirsiniz.
Usul, Giderler ve Tazminat
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Soruşturma | Resen; şikâyet şartı yok | TCK m.267 |
| Uzlaştırma ve önödeme | Kapsam dışı | CMK m.253/1; TCK m.75 |
| Görevli mahkeme | Temel hâlde asliye ceza; m.267/5 hâlinde ağır ceza | 5235 s.K. |
| Dava zamanaşımı başlangıcı | Mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarih | TCK m.267/8 |
| Giderler | Suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kişi giderleri öder | CMK m.329 |
| İlan | Basın-yayın yoluyla iftirada mahkûmiyet aynı veya eşdeğer organda ilan edilir | TCK m.267/9 |
| Tazminat | Manevi ve maddi tazminat hukuk mahkemesinde | TBK m.58 |
Suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kişi, bu nedenle yapılmış giderleri ödemeye mahkûm edilir (CMK m.329). Bu, iftira nedeniyle başlatılan soruşturma ve kovuşturmanın masraflarının Devlete veya mağdura değil, iftira edene yükletilmesini sağlar. Basın ve yayın yoluyla işlenen iftira suçundan verilen mahkûmiyet kararı aynı veya eşdeğerde basın ve yayın organıyla ilan olunur ve ilan masrafı hükümlüden tahsil edilir (TCK m.267/9). İftira mağduru ayrıca kişilik haklarının zedelenmesi nedeniyle manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58). İftira nedeniyle yargılama gideri, avukatlık ücreti, iş kaybı ve itibar kaybı gibi maddi zararlar da istenebilir. Tutuklanan veya gözaltına alınan mağdur ayrıca Devlete karşı koruma tedbiri tazminatı yoluna da başvurabilir. Tazminat davasında ceza dosyasındaki deliller ve iftira nedeniyle verilen mahkûmiyet kararı önemli dayanaklardır; ancak tazminat davasının açılması ceza davasının sonuçlanmasına bağlı değildir. Manevi tazminat için kişilik haklarına saldırı ve manevi tazminat rehberine bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Beraati iftiranın kanıtı saymak: Şikâyetçinin bildiği hâlde gerçek dışı isnatta bulunduğu ayrıca gösterilmelidir.
- Özel sohbetteki sözleri iftira sanmak: Yetkili makama başvuru veya basın-yayın şartı vardır.
- Zamanaşımının dolduğunu düşünmek: Süre mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar.
- Eski süreli hapis kuralına dayanmak: İlgili ibare Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
- Etkin pişmanlıkta geç kalmak: Ne kadar erken dönülürse indirim o kadar yüksektir.
- Basın-yayın iftirasında dönmeyi aynı yöntemle yayınlamamak: Etkin pişmanlıktan yararlanılamaz.
⚠️ İftira şikâyeti de dikkat ister: Beraat eden kişinin, şikâyetçinin bilerek yalan söylediğine dair somut deliller olmadan iftira şikâyetinde bulunması, bu kez kendi başvurusunun yersiz bulunmasına yol açabilir. Şikâyet öncesinde, şikâyetçinin gerçeği bildiğini gösteren kayıtlar, yazışmalar ve çelişkili beyanlar bir araya getirilmelidir.
İftira şikâyeti, iftira suçlamasına karşı savunma, etkin pişmanlık ve tazminat davaları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
İftira Suçundan Şikâyet Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
İftira suçu nedir?
Yetkili makama veya basın-yayın yoluyla, işlemediğini bildiği hâlde birine hukuka aykırı fiil isnat etmektir (TCK m.267/1).
İftiranın cezası nedir?
1–4 yıl hapis; nitelikli hâllerde artar (TCK m.267).
Beraat ettim, şikâyetçi iftiradan ceza alır mı?
Otomatik değil; şikâyetçinin gerçeği bildiği hâlde isnatta bulunduğu gösterilmelidir.
Delil uydurarak iftirada ceza ne olur?
Yarı oranında artırılır (TCK m.267/2).
İftira yüzünden tutuklandım, fail ne ceza alır?
Ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılmadan dolaylı fail olarak sorumlu olur (TCK m.267/4).
Mağdur müebbete mahkûm olursa?
İftira edene 20–30 yıl hapis (TCK m.267/5).
Mağdur süreli hapse mahkûm olursa ne olur?
Bu hâle ilişkin ibare AYM tarafından iptal edildi (E.2013/14); temel ve diğer nitelikli hâller uygulanır.
İftirada zamanaşımı ne zaman başlar?
Mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten (TCK m.267/8).
İftiradan dönen ne indirim alır?
Soruşturma öncesi 4/5, kovuşturma öncesi 3/4, daha sonra 2/3, 1/2 veya 1/3 (TCK m.269).
Sosyal medyada iftira olur mu?
Basın ve yayın yoluyla iftira mümkündür; mahkûmiyet ilan edilir (TCK m.267/9).
İftira şikâyete bağlı mı?
Hayır. Resen soruşturulur.
İftirada uzlaştırma veya önödeme var mı?
Hayır.
İftira ile hakaret farkı nedir?
İftirada yetkili makamı harekete geçirme amacı ve bilerek gerçek dışı isnat vardır; hakarette amaç küçük düşürmektir.
Suç uydurma ile farkı nedir?
Suç uydurmada belirli bir kişi hedef alınmaz (TCK m.271).
Yanlışlıkla şikâyet ettiysem iftira olur mu?
Hayır. Failin isnadın gerçek dışı olduğunu bilmesi gerekir.
İftira edilen kişi tazminat isteyebilir mi?
Evet. Manevi ve maddi tazminat (TBK m.58).
Yargılama giderlerini kim öder?
Suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kişi (CMK m.329).
Arkadaşıma söylediğim söz iftira olur mu?
Hayır. Yetkili makama başvuru veya basın-yayın şartı aranır; koşulları varsa hakaret olabilir.
Disiplin amirine asılsız şikâyet iftira mıdır?
İdari yaptırım sağlamak amacıyla bildiği hâlde yapılmışsa evet (TCK m.267/1).
Mağdur şikâyetinden vazgeçerse iftira davası düşer mi?
Hayır. İftira şikâyete bağlı değildir.
Başkasının kimliğini kullanmak iftira mıdır?
Kendi suçunun soruşturmasını engellemek için kullanılırsa iftira hükümlerine göre cezalandırılır (TCK m.268).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
İftira: unsurlar, ispat ve etkin pişmanlık
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK ve TBK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Bahis Soruşturmasında Ödeme Kuruluşu ve Şirket 2026: Tüzel Kişiye Güvenlik Tedbiri (TCK 60, 7258 m.5), TCMB İzni (6493), MASAK Yükümlülükleri, Yönetici Sorumluluğu, Kayyım (CMK 133) ve İtiraz Dilekçesi
- ▸ Yasa Dışı Bahis Suçunda Zamanaşımı 2026: 7258, Aklama ve Örgüt İsnadına Göre Süreler (TCK 66-67), Kesilme ve Durma, Nitelendirmenin Etkisi, Oyuncu İçin Kabahat Zamanaşımı ve Dilekçe Örneği
- ▸ Bahis Dosyasında Müsadere ve El Konulan Paranın İadesi 2026: 7258 m.5, TCK 54-55, KYOK, Beraat ve HAGB Sonrası Akıbet, CMK 131-132 ve 256, Tazminat ve İade Talep Dilekçesi Örneği
- ▸ Bahis Davasında İddianame 2026: İddianamenin İadesi (CMK 174), Toplu İddianameye Karşı Savunma, Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi, Seri Muhakeme, Tensip, Spor Toto’nun Katılması ve Beyan Dilekçesi Örneği
Bu konuda hukuki destek almak için


