Fon Soruşturmasında Şirket Ofisinde Arama 2026: Bilgisayar, Sunucu ve Müşteri Verilerine El Koyma (CMK m.134) ve Ticari Sırrın Korunması — Arama Kararının Sınırları (CMK m.116-122), İmaj ve Yedek Kopya, Cihazların İadesi, Müdafi Yazışmaları (CMK m.154), KVKK ve Anayasa Mahkemesinin CMK m.134 İptal Kararı

Şirket ofisinde adli arama, işyeri bakımından hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılır (CMK m.119/1); karar veya emirde aramanın nedeni olan fiil, aranacak yer veya eşya ve kararın geçerli olacağı süre açıkça gösterilir (m.119/2). Yerin sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir ve avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz (m.120). Arama sırasında bulunan belge ve kâğıtları inceleme yetkisi Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir; zilyet kendi mührünü koyabilir ve suçla ilgisi olmayan belgeler geri verilir (m.122). Bilgisayar ve sunucularda arama, kopyalama ve çözümleme CMK m.134’e tabidir: somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması gerekir; karar hâkim, gecikmesinde sakınca varsa savcı tarafından verilir ve savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Cihaza ancak şifre çözülemezse, gizlenmiş bilgilere ulaşılamazsa veya işlem uzun sürecekse el konulabilir; kopya alınınca cihaz gecikmeksizin iade edilir. El koymada bütün verilerin yedeği alınır ve bir kopyası şüpheliye veya vekiline verilir; el koymadan kopya almak da mümkündür. Anayasa Mahkemesi 12.02.2026 tarihli kararıyla m.134/1 ve m.134/2’nin ilk cümlelerini ve yayımlanan özetlere göre bunlara bağlı olarak uygulanma imkânı kalmayan kısımları iptal etti; iptal 25.02.2027’de yürürlüğe girecek, o tarihe kadar madde uygulanmaya devam ediyor. Ticari sırlar, müşteri verileri ve şüphelinin müdafiiyle yazışmaları için mühürleme, ilgisiz verilerin iadesi ve kapsam sınırlaması istenmelidir.

Arama Günü: İlk Saatte Yapılacaklar

Kısa cevap: Aramanın ilk saati, sonraki bütün itirazların temelini oluşturur. Karar veya emir görülür ve kapsamı okunur; avukat çağrılır; şirket temsilcisi hazır bulunur; belge ve cihazlar tek tek tutanağa geçirilir; dijital kopyaların alınma şekli ve özet değerleri kayda geçirilir; itirazlar tutanağa yazdırılır. Aramaya fiilen engel olmak ise hem kişiyi yeni bir riskle karşı karşıya bırakır hem de itirazların değerini düşürür.

Fon soruşturması gibi çok şüpheli ve çok şirketli dosyalarda gözaltı işlemleriyle birlikte şirket ofislerinde arama ve dijital verilere elkoyma da gündeme gelebilir. Fon soruşturmasında 28 Eylül’de yapılan gözaltı işlemlerine ilişkin bilgiler 28 Eylül operasyonu yazımızda yer alır. Aşağıdaki tablo, arama başladığında şirketin atacağı adımları ve her birinin dayanağını gösterir.

Arama sırasında verilecek beyanlar da önemlidir. Şüpheli konumundaki yöneticiler kendilerini suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz (Anayasa m.38/5); bu güvence şifre vermeye zorlanmamayı da kapsar. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Şüpheli olmayan çalışanlar bakımından ise kolluğun arama sırasında sorduğu sorular usulüne uygun bir ifade veya tanık beyanı yerine geçmez; beyanlar kanundaki usulle ve gerekirse avukat eşliğinde verilmelidir. Bilgi işlem çalışanlarının sistemlere erişim sağlaması, cihazların toptan elkonulmasını önleyebilir; ancak bu işbirliğinin kapsamı ve şüpheli yöneticilerin hakları bakımından sonuçları, şirket vekiliyle birlikte belirlenmelidir.

Arama Kararının Hukuki Çerçevesi: CMK m.116-122

Kısa cevap: Şüphelinin işyeri, yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa aranabilir (CMK m.116). Başka bir kişinin işyerinde arama ise aranılan kişinin veya suç delillerinin orada bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır (m.117/2). Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamadığından (TCK m.20/2) şirket kural olarak şüpheli değildir; görüşümüze göre şüphelinin fiilen kullanmadığı alanlar ve sistemler bakımından m.117’deki daha sıkı ölçü aranmalıdır.

Karar veya emir, aramanın hem dayanağı hem sınırıdır. Kararda gösterilen fiille ilgisi olmayan belgelerin veya kararda gösterilmeyen bir yerin aranması, itirazın ve delil tartışmasının konusu olur. Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6); yüklenen suç hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir (CMK m.217/2) ve duruşmada ortaya konulması istenen kanuna aykırı delil reddolunur (m.206/2-a). Arama sırasında soruşturmayla ilgisi olmayan ancak başka bir suç şüphesi uyandıran bir delil elde edilirse, bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir (CMK m.138/1). Aramanın genel şartları arama ve elkoymanın hukuka uygunluk şartları ve arama kararı nedir yazılarımızda, gece aramasının sınırları gece arama yasağı yazımızda ayrıntılı olarak anlatıldı.

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği m.11, arama tutanağında arama kararının tarihi ve sayısı, aramanın yeri, tarihi ve saati, konusu, aramanın sonuçları ve aramayı yapanların adı, soyadı, sicili ve unvanı gibi bilgilerin yer almasını öngörür. Tutanağın bu bilgileri eksiksiz içerip içermediği, aramanın sonunda imzadan önce kontrol edilmelidir. Tutanağa katılmayan hususlar için şerh düşülmesi, ileride yapılacak itirazın dayanağını oluşturur.

Şirkette Aramada Avukat Ne Yapar? Hukukçular Evi Ankara’nın Üstlendiği İşler

Şirket ofisinde arama, ceza muhakemesi, bilişim, kişisel verilerin korunması ve ticari sır hukukunun kesiştiği bir işlemdir. İlk saatte yapılan hatalar, sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurur. Hukukçular Evi Ankara, fon soruşturması gibi dosyalarda aramaya muhatap olabilecek portföy yönetim şirketlerine, aracı kurumlara, holdinglere ve yöneticilere aşağıdaki konularda hukuki destek sağlar.

CMK m.134: Bilgisayar ve Sunucularda Arama, Kopyalama ve El Koyma

Kısa cevap: CMK m.134/1, şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopya çıkarma ve çözümleme için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması şartlarını arar. Karar hâkim tarafından, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı tarafından verilir; savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir; süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse kopyalar ve çözümler derhâl imha edilir.

Maddenin dili şirketler için önemli bir sınır içerir: m.134/1 “şüphelinin kullandığı” bilgisayarlardan söz eder. Görüşümüze göre bu ifade, şirketin bütün bilgi sistemlerini değil, şüphelilerin fiilen kullandığı cihazları, hesapları ve sistem bölümlerini kapsar. Ortak kullanılan sunucularda arama da şüphelilerin kullanımıyla ilişkili verilerle sınırlanmalı; muhasebe, insan kaynakları veya müşteri hizmetleri gibi birimlerin verileri, somut bir bağlantı gösterilmedikçe kapsama alınmamalıdır. “Başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması” şartı da aynı yönde çalışır: şirket ilgili kayıtları kontrollü biçimde sunmaya hazırsa, cihazların toptan elkonulmasının ölçülülüğü tartışmaya açılır.

Kanun yedeğin alınmasını zorunlu tutar; ancak yedeğin bütünlüğünü gösteren özet (hash) değerinin tutanağa yazılması uygulamada yerleşmiş bir güvencedir ve dijital delil tartışmasının temelidir. İmaj, özet değeri ve delil zincirinin teknik yönleri dijital delil ve adli bilişim yazımızda, bireysel cihazlar bakımından kopya ve iade süreci telefon ve bilgisayara el koyma ve dijital verilere el koyma ve itiraz yazılarımızda anlatıldı.

Anayasa Mahkemesinin CMK m.134 Kararı: Ne Değişti, Ne Değişmedi?

Kısa cevap: Anayasa Mahkemesi 12.02.2026 tarihli ve E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla CMK m.134/1 ve m.134/2’nin ilk cümlelerini ve yayımlanan özetlere göre bu iptal nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan kısımları iptal etti. Karar 25.05.2026 tarihli ve 33264 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal hükmü dokuz ay sonra, 25.02.2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar CMK m.134 uygulanmaya devam eder; iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m.153/5).

Kararın şirketler için iki pratik sonucu vardır. Birincisi, iptal kararı tek başına bugün yapılan bir aramayı veya kopyalamayı hukuka aykırı kılmaz; madde 25.02.2027’ye kadar yürürlüktedir ve iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle “Anayasa Mahkemesi iptal etti, arama geçersizdir” savunması tek başına sonuç vermez. İkincisi, görüşümüze göre kararın gerekçesinde eksikliği vurgulanan güvenceler, bugün yapılacak taleplerde dayanak olarak ileri sürülebilir. Bu çerçevede şirket, suçla ilgisiz verilerin iadesini veya imhasını, verilerin yalnızca soruşturma konusu fiil bakımından kullanılmasını, kopyaların bütünlüğünü gösteren kayıtların dosyaya konulmasını ve verilere erişimin sınırlandırılmasını, Anayasa m.13 ve m.20’deki ölçülülük ilkesine ve bu gerekçeye dayanarak isteyebilir. Kararın bireysel cihazlar bakımından anlamı dijital verilere el koyma ve itiraz yazımızda ayrıca ele alındı.

Sunucu, Bulut ve İş Sürekliliği: Cihazın İadesi ve El Koymadan Kopya

Kısa cevap: Bir portföy yönetim şirketinin, aracı kurumun veya holdingin sunucularına el konulması, işlemlerin durması, yatırımcı taleplerinin karşılanamaması ve yasal raporlama yükümlülüklerinin ihlali anlamına gelebilir. Kanun bu riski iki hükümle sınırlar: cihaza el koyma istisnadır ve kopya alınınca cihaz gecikmeksizin iade edilir (CMK m.134/2); el koymadan kopya almak da mümkündür (m.134/5).

Uygulamada en etkili yöntem, arama sırasında bilgi işlem sorumlusunun ve şirket vekilinin hazır bulunarak, soruşturma konusu verilerin yerinde ve kontrollü biçimde kopyalanmasını sağlamasıdır. Bu yöntem hem soruşturmanın ihtiyacını karşılar hem de şirketin sistemlerini ayakta tutar. Kopyanın hangi sistemden, hangi yöntemle ve hangi özet değeriyle alındığı tutanağa geçirilmelidir. Bir tercih de yapılmalıdır: el koymadan kopya alındığında (m.134/5) cihaz şirkette kalır, ancak kanun bu durumda şüpheliye veri kopyası verilmesini ayrıca öngörmez; el koyma hâlinde ise yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir (m.134/4). Şirketin hesaplarına ve paylarına yönelik tedbirlerde iş sürekliliği için izlenecek yol şirketin hesap ve paylarına elkoyma yazımızda anlatıldı.

Bulut sistemlerinde tutulan veriler ayrı bir dikkat ister. Şirket bilgisayarlarından erişilebilen bulut hesaplarının arama kapsamına ne ölçüde girdiği, kararın ve CMK m.134/1’in “şüphelinin kullandığı” ölçüsünün yorumuna bağlıdır. Görüşümüze göre aranan terminalden erişilebilir olması, bulutta tutulan bütün şirket verilerini kendiliğinden kapsama sokmaz; erişilen hesaplar ve indirilen veriler tutanakta ayrıca gösterilmelidir. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği m.17, yedeklemenin bilgisayar ağları, uzak bilgisayar kütükleri ve çıkarılabilir donanımlar bakımından da yapılacağını öngörür. Saklanan e-postaların hangi hükme tabi olduğu tartışmalıdır; telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi ise ayrıca CMK m.135’e tabidir.

Ticari Sırlar ve Müşteri Verileri: KVKK, Gizlilik ve Sır İhlali

Kısa cevap: Kişisel verilerin soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin olarak yargı makamlarınca işlenmesi KVKK’nın kapsamı dışındadır (KVKK m.28/1-d); karara dayanan aramada eşyayı göstermek ve teslim etmek ise kanuni yükümlülüktür (CMK m.124). Bu nedenle şirket, müşteri verilerinin gizliliğini ileri sürerek karara uygun aramaya veya elkoymaya engel olamaz. Koruma başka yerden gelir: belge ve kâğıtları inceleme yetkisinin savcı ve hâkimde olması ve ilgisiz belgelerin iadesi (CMK m.122), soruşturmanın gizliliği (CMK m.157) ve kişisel verilerin ve sırların hukuka aykırı olarak verilmesine veya açıklanmasına karşı ceza hükümleri (TCK m.136, m.239, m.258, m.285).

Şirketin kendi hukuki konumu da netleştirilmelidir. Karara dayanan bir arama veya bilgi talebine uyulması, görüşümüze göre KVKK m.5/2-a’daki “kanunlarda açıkça öngörülmesi” ve m.5/2-ç’deki “veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması” şartları kapsamında değerlendirilir; sağlık verisi gibi özel nitelikli kişisel veriler bakımından KVKK m.6/3’teki şartlar ayrıca gözetilir. Buna karşılık şirket, veri güvenliği yükümlülüğü (KVKK m.12) bakımından hangi verilerin kime, hangi kararla ve hangi tarihte verildiğini kayıt altına almalıdır. Müşterilerin bilgilendirilmesi konusunda ise acele edilmemelidir: soruşturma evresindeki usul işlemleri kural olarak gizlidir (CMK m.157) ve dosyaya kısıtlama kararı da getirilmiş olabilir. Şirket halka açıksa, aramanın ve elkoymanın içsel bilgi niteliği Özel Durumlar Tebliği (II-15.1) çerçevesinde yönetim kurulunca değerlendirilmeli ve kayda alınmalıdır; açıklamada dosya içeriği değil, işlemin şirkete etkisi anlatılır. Kısıtlama kararının kapsamı soruşturma dosyasının incelenmesi ve kısıtlama yazımızda, ticari sırların genel olarak korunması ticari sır ve gizlilik yazımızda anlatıldı.

Müdafi ve Avukat Yazışmaları: CMK m.154 ve m.130

Kısa cevap: Şüpheli, müdafiiyle her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; bu kişilerin müdafi ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz (CMK m.154/1). Avukat bürolarında arama ise ancak mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla ilgili olarak ve Cumhuriyet savcısının denetiminde yapılabilir; baro temsilcisi hazır bulundurulur ve meslekî ilişkiye ait olduğu ileri sürülen şeyler ayrı zarfta mühürlenerek hâkimin kararına sunulur (CMK m.130).

CMK m.130’daki mühürleme usulü avukat büroları için öngörülmüştür; şirket sunucusundaki hukuki yazışmalar için kanunda doğrudan bir karşılığı yoktur. Görüşümüze göre, özellikle şüpheli yöneticinin müdafiiyle yazışmaları bakımından CMK m.154/1’deki yasak açık olduğundan, bu yazışmaların arama sırasında belirlenmesi, ayrı bir ortama alınması ve incelenmeden önce hâkimin kararına sunulması istenmelidir. Bu talebin yapılabilmesi için yazışmaların nerede tutulduğu önceden bilinmeli ve arama sırasında gösterilebilmelidir. Avukat bürosundaki arama güvenceleri avukat bürosunda arama yazımızda ayrıntılı olarak anlatıldı.

İtiraz, İade, Hukuka Aykırı Delil ve Tazminat

Kısa cevap: Hâkim tarafından verilen arama ve elkoyma kararlarına ve savcılık elkoymasını onaylayan hâkim kararına, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek dilekçeyle itiraz edilir (CMK m.267-268). Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve kırk sekiz saat içinde karar açıklanmazsa kendiliğinden kalkar (m.127/3). Soruşturma bakımından muhafazasına gerek kalmayan eşya iade edilir (m.131/1). Kanuna aykırı elde edilen delil reddolunur (m.206/2-a); ölçüsüz arama veya koşulları oluşmadan elkoyma tazminat doğurur (m.141/1-i, j).

Hukuka aykırı delil tartışması, aramanın her aşamasındaki kayıtlara dayanır: kararın kapsamı, aramanın saati, hazır bulunanlar, elkonulan eşyanın listesi, kopyaların alınma yöntemi ve özet değerleri. Bu kayıtlar arama günü doğru tutulmamışsa, sonradan bir usulsüzlüğün ispatı güçleşir. Delil yasağının genel çerçevesi hukuka aykırı delil yasağı yazımızda, itirazın reddinden sonraki yollar elkoymaya itiraz reddedildi yazımızda, haksız tedbir nedeniyle şirketin tazminat talebi haksız elkoyma tazminatı yazımızda anlatıldı.

Çalışanlar, Yöneticiler ve Bilgi İşlem Ekibi: Kim Ne Yapmalı, Ne Yapmamalı?

Kısa cevap: Aramanın ardından en büyük risk, iyi niyetle bile olsa verilerin silinmesi veya değiştirilmesidir. Gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; ancak kişinin kendi işlediği veya iştirak ettiği suçun delilleri bakımından bu fıkraya göre ceza verilmez (TCK m.281/1). Buna karşılık yatırım kuruluşu bünyesinde tutulan kayıtları bozmak, yok etmek, değiştirmek veya erişilmez kılmak iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir (SPKn m.110/2); saklanması zorunlu defter ve belgeleri kanuni süre boyunca saklamamak da ayrıca suç olarak düzenlenmiştir (SPKn m.112/1-b). Delil karartma şüphesi tutuklama nedeni de sayılabilir (CMK m.100/2-b).

Kayıt saklama yükümlülükleri bu tabloyu tamamlar. Tacir ticari defterlerini ve ilgili belgeleri on yıl saklamakla yükümlüdür (TTK m.82/1). Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları, ilişkili taraf işlemlerinin emsallere uygun yapıldığını gösteren belgeleri en az sekiz yıl (SPKn m.21/3), portföy yönetiminde yatırım kararlarına dayanak araştırma ve raporlar en az beş yıl (III-55.1 m.33/1-f) saklanır. Soruşturma döneminde bu kayıtların silinmesi hem mevzuat ihlali hem de ceza riski doğurur. Fon soruşturmasının şirket yapıları bakımından genel riskleri şüpheli yönetici ve şirket rehberimizde, örgüt iddiası ise suç örgütü iddiası yazımızda anlatıldı.

Tutanak ve Belge Kontrol Listesi

Kısa cevap: Arama tutanağı, sonraki bütün itirazların ve delil tartışmalarının ana belgesidir. İmzadan önce aşağıdaki bilgilerin eksiksiz yer aldığı kontrol edilmeli; eksik veya hatalı kısımlar için şerh düşülmelidir.

Yönetmelik m.11 uyarınca tutanağın bir sureti ilgiliye verilir; tutanak sureti ve CMK m.121’e göre verilecek belge mutlaka istenmelidir. İşyerinde arama ve elkoymaya ilişkin benzer bir kontrol listesinin başka bir sektördeki uygulaması kuyumcuda arama yazımızda görülebilir.

İtirazın Yedi Sorusu

Kısa cevap: Aramadan sonra yapılacak itiraz ve iade talepleri, aramanın dayanağını ve uygulanışını sırayla sorgulayan yedi soru üzerinden kurulabilir.

Örnek Metinler: Cihazların İadesi ve Ticari Sırların Korunması Talebi

Aşağıdaki iki metin çerçeve niteliğindedir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyanın somut bilgileriyle doldurulmalıdır. İtiraz niteliğindeki talepler kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır; hâkimden karar isteme ve iade istemi süreye bağlı değildir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, kararı okumadan aramaya “yardımcı olmak” için bütün sistemleri açmaktır; işbirliği, kararın kapsamı içinde ve şirket vekiliyle birlikte yapılmalıdır. İkinci hata, bunun tam tersidir: aramaya fiilen engel olmak veya şifre ya da erişim konusunda kolluğu yanıltmak. Şüpheli şifre vermeye zorlanamaz (Anayasa m.38/5); ancak susmak ile yanıltıcı bilgi vermek aynı şey değildir. Bu tutum hem yeni riskler doğurur hem de itirazların değerini düşürür. Üçüncü hata, tutanağı okumadan imzalamaktır; kapsam dışı elkoyma, eksik özet değeri ve verilmeyen kopya ancak tutanakta şerh bulunursa sonradan etkili biçimde ileri sürülebilir.

Dördüncü hata, aramadan sonra “temizlik” yapmaktır: log, e-posta veya dosya silmek TCK m.281/1 veya SPKn m.110/2 kapsamında ayrı bir suç oluşturabilir, tutuklama bakımından delil karartma şüphesi doğurur ve kanuni saklama yükümlülüklerini ihlal eder. Beşinci hata, iki haftalık itiraz süresini kaçırmaktır. Altıncı hata, Anayasa Mahkemesinin iptal kararını, iptal yürürlüğe girmeden önce yapılan aramaları kendiliğinden geçersiz kılan bir karar gibi sunmaktır; güçlü olan, kararın gerekçesine dayanan somut sınırlama talepleridir. Yedinci hata, müşterilere ve kamuoyuna soruşturma içeriği hakkında aceleyle açıklama yapmaktır; halka açık şirketlerde ise kamuyu aydınlatma yükümlülüğünün değerlendirilmesini ihmal etmek de ayrı bir hatadır. Fon soruşturmasında şirkete yönelik diğer tedbirler şirketin hesap ve paylarına elkoyma ve yakınların ve şirketlerin mallarına tedbir yazılarımızda anlatıldı.

Önemli Kavramlar

Adli arama

Suç şüphesi üzerine şüphelinin yakalanması veya delillerin elde edilmesi amacıyla yapılan arama (CMK m.116-119).

Yedek ve kopya

El koyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır; yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir (CMK m.134/3-4).

İmaj

Bir veri depolama ortamının birebir kopyası; delil incelemesi kural olarak asıl cihaz yerine imaj üzerinde yapılır.

Özet (hash) değeri

Verinin sayısal parmak izi; kopyanın asıl veriyle aynı olduğunu ve sonradan değiştirilmediğini göstermeye yarar.

Tesadüfen elde edilen delil

Arama veya elkoyma sırasında, yürütülen soruşturmayla ilgisi olmayan ancak başka bir suç şüphesi uyandıran delil; muhafaza altına alınır ve savcılığa bildirilir (CMK m.138/1).

Ticari sır

İşletmenin rekabet gücünü oluşturan ve gizli tutulan bilgiler; sıfat, görev, meslek veya sanatı gereği öğrenen kişi tarafından yetkisiz açıklanması, şikâyet üzerine TCK m.239’da suçtur.

Soruşturmanın gizliliği

Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemlerinin gizli olması (CMK m.157).

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket ofisinde arama için hangi karar gerekir?

İşyerinde arama, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir (CMK m.119/1). Kararda veya emirde aramanın nedeni olan fiil, aranacak yer veya eşya ve kararın geçerlilik süresi açıkça gösterilir (m.119/2).

Aramada avukat bulunabilir mi?

Evet. Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK m.120/3). Yerin sahibi veya eşyanın zilyedi de aramada hazır bulunabilir (m.120/1).

Savcı yokken arama yapılabilir mi?

Yapılabilir; ancak Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapılabilmesi için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK m.119/4).

Şirkette gece arama yapılabilir mi?

Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz. Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişinin ya da tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalar istisnadır (CMK m.118/2).

Bilgisayar araması için ayrı karar gerekir mi?

Evet; CMK m.134/1’in şartlarını ayrıca karşılayan ve gerekçelendiren bir karar gerekir (uygulamada arama kararıyla aynı belgede verilebilir). Bilgisayar ve kütüklerinde arama, kopyalama ve çözümleme bu maddeye tabidir: kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması gerekir; karar hâkim, gecikmesinde sakınca varsa savcı tarafından verilir ve savcı kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulur.

Sunuculara el konulabilir mi?

Şifre çözülemezse, gizlenmiş bilgilere ulaşılamazsa veya işlem uzun sürecekse el konulabilir; çözüm ve kopya işlemi tamamlanınca cihazlar gecikmeksizin iade edilir (CMK m.134/2). El koymadan kopya alınması da mümkündür (m.134/5).

El konulan cihazlar ne zaman iade edilir?

Kanun, şifrenin çözümü ve gerekli kopyaların alınması hâlinde cihazların gecikmeksizin iadesini öngörür (CMK m.134/2). İade gecikiyorsa hâkimden karar istenebilir (m.127/4) ve iade talep edilebilir (m.131/1).

Şirket, alınan verilerin kopyasını alabilir mi?

Kanun yedekten bir kopyanın şüpheliye veya vekiline verilmesini öngörür (CMK m.134/4). Şirketin iş için gerekli verilerine erişimi ise cihazın iadesi veya kopya talebiyle ayrıca istenmelidir; bunun için en güvenli yol arama sırasında el koymadan kopya alınmasını sağlamaktır (m.134/5).

Şüpheli olmayan çalışanların bilgisayarları da aranabilir mi?

CMK m.134/1 şüphelinin kullandığı bilgisayarlardan söz eder. Görüşümüze göre şüpheli olmayan çalışanların cihazları, somut bir bağlantı gösterilmedikçe kapsam dışında kalmalıdır; başka bir kişinin yerinde arama için olaylara dayanan ayrı bir gerekçe aranır (CMK m.117/2).

Anayasa Mahkemesi CMK m.134’ü iptal etti mi?

Anayasa Mahkemesi 12.02.2026 tarihli ve E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla m.134/1 ve m.134/2’nin ilk cümlelerini ve yayımlanan özetlere göre bunlara bağlı olarak uygulanma imkânı kalmayan m.134/3-4’ü iptal etti; m.134/5’e ilişkin başvuru reddedildi. Karar 25.05.2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı; iptal 25.02.2027’de yürürlüğe girecek.

İptal kararı bugünkü aramaları geçersiz kılar mı?

Hayır, kendiliğinden kılmaz. İptal hükmü 25.02.2027’ye kadar yürürlüğe girmez ve iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m.153/5). Görüşümüze göre kararın gerekçesi, verilerin saklanması, silinmesi ve kullanımının sınırlandırılması taleplerinde dayanak olarak ileri sürülebilir.

Müşteri verilerini KVKK gerekçesiyle vermeyebilir miyiz?

Hayır. Kişisel verilerin soruşturma, kovuşturma ve yargılama işlemlerine ilişkin olarak yargı makamlarınca işlenmesi KVKK’nın kapsamı dışındadır (KVKK m.28/1-d); karara dayanan aramada eşyayı göstermek ve teslim etmek de kanuni yükümlülüktür (CMK m.124). Şirket bunun yerine kapsam sınırlaması, gizlilik ve ilgisiz verilerin iadesi talep etmelidir.

Ticari sırlarımız nasıl korunur?

Belge ve kâğıtları inceleme yetkisi savcı ve hâkime aittir; zilyet kendi mührünü koyabilir, mührün kaldırılmasında hazır bulunmak üzere çağrılır ve suçla ilgisiz belgeler geri verilir (CMK m.122). Ticari sırların sıfat, görev, meslek veya sanatı gereği öğrenen kişi tarafından yetkisiz kişilere açıklanması da şikâyet üzerine TCK m.239’da suçtur.

Elkonulan belgeleri kolluk inceleyebilir mi?

Hakkında arama işlemi uygulanan kimsenin belge veya kâğıtlarını inceleme yetkisi Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir (CMK m.122/1).

Şüphelinin avukatıyla yazışmaları incelenebilir mi?

Şüpheli veya sanığın müdafi ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz (CMK m.154/1). Bu yazışmaların arama sırasında belirtilmesi, ayrılması ve incelenmeden iadesi istenmelidir.

Şirketin avukatının bürosu aranabilir mi?

Avukat büroları ancak mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla ilgili olarak ve Cumhuriyet savcısının denetiminde aranabilir; baro temsilcisi hazır bulundurulur. Meslekî ilişkiye ait olduğu ileri sürülen şeyler ayrı zarfta mühürlenir ve hâkimin kararına sunulur (CMK m.130).

Aramada başka bir suça ait delil bulunursa ne olur?

Yürütülen soruşturmayla ilgisi olmayan ancak başka bir suç şüphesi uyandıran delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir (CMK m.138/1).

Arama kararına itiraz süresi nedir?

Hâkim kararlarına itiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır; dilekçe kararı veren mercie verilir (CMK m.267, m.268/1). Savcının yazılı arama emrine karşı itiraz yolu yoktur; bu durumda elkonulan eşya bakımından hâkimden karar istenebilir (m.127/4) ve elkoymayı onaylayan hâkim kararına itiraz edilebilir.

Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma ne olur?

Yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kırk sekiz saat içinde kararını açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar (CMK m.127/3). Dijital verilerde savcı kararı 24 saat içinde onaya sunulur ve onay verilmezse kopyalar derhâl imha edilir (m.134/1).

Hukuka aykırı aramayla elde edilen delil kullanılabilir mi?

Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6); yüklenen suç hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m.217/2) ve kanuna aykırı elde edilen delil reddolunur (m.206/2-a).

Ölçüsüz arama nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Evet. Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen veya koşulları oluşmadığı hâlde eşyasına elkonulan kişiler zararlarını Devletten isteyebilir (CMK m.141/1-i, j). Süre, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıldır (m.142).

Aramadan sonra e-postaları silmek suç olur mu?

Gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen veya değiştiren kişi altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; kişinin kendi işlediği veya iştirak ettiği suçun delilleri bakımından bu fıkraya göre ceza verilmez (TCK m.281/1). Yatırım kuruluşu bünyesindeki kayıtlara müdahale ise SPKn m.110/2’de ayrıca suçtur. Ayrıca ticari defterler ve sermaye piyasası kayıtları için kanuni saklama yükümlülükleri vardır.

Çalışanlar arama sırasında soru cevaplamak zorunda mı?

Arama sırasında sorulan sorular usulüne uygun bir ifade veya tanık beyanı yerine geçmez. Şüpheliler kendilerini suçlayan beyana zorlanamaz (Anayasa m.38/5); müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Tanık olarak çağrılan çalışan, kendisini veya kanunda sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir (CMK m.48).

Müşterilere arama hakkında bilgi vermeli miyiz?

Soruşturma evresindeki usul işlemleri kural olarak gizlidir (CMK m.157) ve dosyada kısıtlama kararı bulunabilir. Müşterilere yapılacak açıklamanın içeriği, şirket vekiliyle birlikte ve gizlilik kurallarına uygun biçimde belirlenmelidir.

Aramayı yapanlar ticari sırlarımızı açıklarsa ne olur?

Sıfat veya görevi gereği öğrenilen ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgilerin yetkisiz kişilere açıklanması TCK m.239’da, kamu görevlilerinin göreve ilişkin sırları açıklaması TCK m.258’de, soruşturmanın gizliliğinin alenen ihlali TCK m.285’te, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak başkasına verilmesi veya yayılması TCK m.136’da suç olarak düzenlenmiştir.

İlgili Rehberler

• Arama ve elkoyma şartları (CMK m.116-134)
• Telefonuma ve bilgisayarıma el konuldu (CMK m.134)
• Dijital delil ve adli bilişim: imaj, hash ve delil zinciri
• Dijital verilere el koyma, itiraz ve Anayasa Mahkemesi kararı
• Avukat bürosunda arama (CMK m.130)
• Hukuka aykırı delil yasağı (CMK m.206, m.217)
• Ticari sır, know-how ve gizlilik (TCK m.239)
• Şirketin hesap ve paylarına elkoyma
• Şüphelinin eşi, çocukları ve şirketlerinin mallarına tedbir
• Haksız elkoyma nedeniyle tazminat
• Fon soruşturmasında şüpheli yönetici ve şirket savunma rehberi
• Fon Krizi Gündemi
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi