Suça Teşebbüs Nedir? Ceza İndirimi Nasıl Hesaplanır? (TCK 35): 7550 ile Değişen Süreler, Gönüllü Vazgeçme ve İştirakte Vazgeçme

Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur (TCK m.35/1). Teşebbüs hâlinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine on dört yıldan yirmi bir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir (m.35/2). Bu süreler 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla artırılmıştır; önceki fiillerde lehe olan eski süreler uygulanır (m.7/2). Fail suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla neticeyi önlerse teşebbüsten cezalandırılmaz; yalnızca tamamlanan kısım başlı başına bir suç oluşturuyorsa o suçtan ceza alır (m.36). İştirak hâlinde yalnızca gönüllü vazgeçen ortak bu hükümden yararlanır (m.41). Teşebbüs indirimi, ceza belirlenirken temel ceza ve nitelikli hâllerden sonra, sıralı indirimlerin ilki olarak uygulanır (m.61/5).

TCK m.35: (1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur. (2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.

Suçun Aşamaları

Ceza hukukunda bir suçun gerçekleşme süreci genellikle dört aşamada incelenir: suç işleme kararı, hazırlık hareketleri, icra hareketleri ve suçun tamamlanması. Suç işleme kararı, kişinin zihninde kalan bir iradedir ve tek başına cezalandırılmaz. Hazırlık hareketleri, bu kararı gerçekleştirmek için yapılan ancak henüz suçun tanımındaki fiile doğrudan yönelmeyen davranışlardır ve kural olarak cezalandırılmaz. İcra hareketleri, suçun kanuni tanımındaki fiile doğrudan yönelen davranışlardır; teşebbüs bu aşamada başlar. Suç, kanuni tanımdaki bütün unsurlar gerçekleştiğinde tamamlanır. Teşebbüs, icra hareketlerine başlanmış ancak suçun tamamlanmamış olduğu ara aşamayı ifade eder. Bu aşamanın hukuken cezalandırılmasının nedeni, failin suç işleme iradesini dış dünyaya yansıtması ve korunan değeri somut bir tehlikeye sokmasıdır; ancak netice gerçekleşmediğinden ceza tamamlanmış suça göre indirilir.

Teşebbüsün Şartları

Teşebbüsün ilk şartı kasttır: fail belirli bir suçu işlemeyi kastetmiş olmalıdır. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Kanun teşebbüste “işlemeyi kastettiği bir suç” ifadesini kullandığından, taksirle işlenen suçlarda teşebbüs söz konusu olmaz. İkinci şart, hareketin elverişli olmasıdır: yapılan davranış, o suçu işlemeye objektif olarak uygun olmalıdır. Üçüncü şart, failin doğrudan doğruya icraya başlamış olmasıdır; hazırlık hareketleri kural olarak teşebbüs oluşturmaz. Dördüncü şart ise suçun failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamamasıdır. Fail kendi iradesiyle durursa teşebbüs değil, gönüllü vazgeçme söz konusu olur. Teşebbüs ve gönüllü vazgeçmenin genel çerçevesi için suça teşebbüs ve gönüllü vazgeçme, kast ve taksir için kastın sınırı, olası kast ve taksir rehberlerine bakabilirsiniz.

7550 Sayılı Kanunla Ne Değişti?

4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun, müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara teşebbüste verilecek cezaları artırmıştır. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine verilecek ceza on üç yıldan yirmi yıla kadar iken on dört yıldan yirmi bir yıla kadar; müebbet hapis cezası yerine verilecek ceza ise dokuz yıldan on beş yıla kadar iken on yıldan on sekiz yıla kadar olarak değiştirilmiştir (TCK m.35/2). Diğer suçlardaki dörtte birden dörtte üçe kadar indirim oranı değişmemiştir. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (m.7/2). Bu nedenle 4/6/2025’ten önce işlenen, örneğin kasten öldürmeye teşebbüs fiillerinde, eski ve daha düşük aralıklar uygulanır. Eski metnimizde bu değişikliğin yalnızca “2025 yılında kanunda yapılan değişiklik” olarak anılması, hangi kanunla ve hangi tarihte yapıldığı belirtilerek tamamlanmıştır.

Hazırlık Hareketi mi, İcra Hareketi mi?

Teşebbüsün en çok tartışılan şartı, failin doğrudan doğruya icraya başlayıp başlamadığıdır. Suç işleme kararı ve bu karar doğrultusunda yapılan hazırlıklar, kural olarak cezalandırılmaz. Örneğin bir hırsızlık için gerekli aletlerin satın alınması, hedef evin önceden gözetlenmesi veya bir suçun planlanması, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmadıkça hazırlık hareketi olarak kalır. İcra hareketi ise suçun kanuni tanımındaki fiile doğrudan yönelen ve kesintisiz devam etseydi suçu tamamlayacak olan harekettir. Örneğin bir eve girmek için kapının kilidinin kırılmaya başlanması veya silahın mağdura doğrultulup tetiğe basılması icra hareketi olarak değerlendirilebilir. Bu sınırın somut olayda nerede çizileceği, suçun türüne ve failin hareketinin suçun tanımındaki fiile ne kadar yaklaştığına göre belirlenir. Bazı hazırlık hareketleri ise kanunda bağımsız suç olarak düzenlenmiştir; örneğin suç işlemek amacıyla örgüt kurmak veya ruhsatsız silah bulundurmak, tamamlanmış bağımsız suçlar oluşturur.

Elverişli Hareket ve İşlenemez Suç

Kanun, teşebbüs için “elverişli hareketler” arar (TCK m.35/1). Bu nedenle suçu işlemeye objektif olarak tamamen elverişsiz bir hareket, teşebbüs oluşturmaz. Örneğin zararsız bir maddeyle bir kişiyi zehirlemeye çalışmak veya boş bir silahla ateş etmek, hareketin elverişliliği bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Elverişlilik, olay anındaki koşullar ve failin kullandığı araç birlikte göz önünde tutularak belirlenir. Hareketin somut olayda neticeyi doğurma ihtimali bulunuyorsa, sonucun gerçekleşmemesi failin elinde olmayan bir nedenden kaynaklanmışsa teşebbüs söz konusu olur. Buna karşılık kullanılan araç veya yöntem hiçbir koşulda suçu tamamlamaya uygun değilse, kanunun aradığı elverişli hareket unsuru gerçekleşmez. Bu ayrım, özellikle ağır suçlarda sanığın hiç ceza almaması ile uzun süreli hapis cezası arasındaki farkı belirleyebilir.

İndirim Oranı Nasıl Belirlenir?

Teşebbüste indirim oranı, kanunda belirli bir aralık olarak gösterilmiştir ve bu aralık içinde hangi oranın uygulanacağı, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlenir (TCK m.35/2). Failin suçu tamamlamaya ne kadar yaklaştığı, mağdurun uğradığı zarar ve ortaya çıkan tehlikenin büyüklüğü bu değerlendirmede belirleyicidir. Örneğin kasten öldürmeye teşebbüste mağdurun hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanması ile hiç yaralanmaması, cezanın farklı noktalarda belirlenmesine yol açar. Öğretide eksik teşebbüs ve tamamlanmış teşebbüs ayrımları da yapılmaktadır; ancak kanun indirim oranını doğrudan zarar veya tehlikenin ağırlığına bağladığından, belirleyici olan bu ölçüttür. Mahkeme, belirlediği oranın gerekçesini kararında göstermelidir. Savunma açısından, mağdurun zararının hafifliği ve tehlikenin sınırlı kalması, indirimin üst sınırdan uygulanması için ileri sürülmelidir.

Teşebbüs ile Tamamlanmış Suç Ayrımı

Teşebbüs ile tamamlanmış suç arasındaki sınır, suçun kanuni tanımındaki unsurların tamamının gerçekleşip gerçekleşmediğine göre belirlenir. Kasten öldürmede suç, mağdurun ölümüyle tamamlanır; mağdur ölmemişse teşebbüs söz konusudur. Hırsızlıkta suç, taşınır malın bulunduğu yerden alınmasıyla tamamlanır; malın failin hâkimiyet alanına geçip geçmediği bu değerlendirmede belirleyicidir. Yağmada da malın teslim alınması veya alınmasına karşı konulmaması aşaması önem taşır. Bu nedenle olayın hangi aşamada kaldığı, sanığın alacağı cezayı doğrudan etkiler. Örneğin bir mağazadan aldığı ürünü çıkış kapısında yakalanan kişinin durumunda, ürünün hâkimiyet alanına geçip geçmediği somut olaya göre değerlendirilir. Savunmada olayın tam olarak hangi noktada kaldığı, kamera kayıtları ve tanık anlatımlarıyla ayrıntılı biçimde ortaya konulmalıdır.

Nitelikli Hâllerde ve Ağır Neticede Teşebbüs

Teşebbüs indirimi, suçun temel hâlinin yanında nitelikli hâlleri için de uygulanır. Örneğin nitelikli hırsızlığa veya nitelikli yağmaya teşebbüste, önce nitelikli hâle göre temel ceza belirlenir, ardından teşebbüs indirimi yapılır (TCK m.61/4-5). Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren nitelikli kasten öldürmeye teşebbüste ise indirim oranı yerine kanunda öngörülen on dört yıldan yirmi bir yıla kadar hapis cezası uygulanır (m.35/2). Bir fiilin kastedilenden daha ağır bir neticeye sebebiyet verdiği neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlarda ise, kişinin bu ağır neticeden sorumlu tutulabilmesi için en azından taksirle hareket etmesi gerekir (m.23). Bu tür suçlarda teşebbüsün mümkün olup olmadığı, suçun yapısına göre ayrıca değerlendirilir. Uygulamada özellikle kasten yaralama sonucu ölümün gerçekleşmesi veya ağır bir yaralanma meydana gelmesi gibi durumlarda, failin kastının öldürmeye mi yoksa yaralamaya mı yönelik olduğu belirleyici hâle gelir; bu ayrım, kullanılan aletin niteliği, darbenin yönü ve sayısı, hedef alınan vücut bölgesi ve olay sonrası davranışlar gibi olgular birlikte değerlendirilerek yapılır.

Ceza Hesabında Teşebbüsün Yeri

Cezanın belirlenmesinde önce suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınır arasında temel ceza belirlenir; ardından nitelikli hâllere göre önce artırma, sonra indirme yapılır (TCK m.61/1, 4). Bu şekilde belirlenen ceza üzerinden sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler ile takdiri indirim nedenleri uygulanarak sonuç ceza belirlenir (m.61/5). Eski metnimizde teşebbüs indiriminin “en son” yapıldığı yazıyordu; bu bilgi hatalıdır. Kanuna göre teşebbüs indirimi, temel ceza ve nitelikli hâllerden sonra uygulanan sıralı indirimlerin ilkidir. Bu sıralama önemlidir; çünkü her indirim bir önceki aşamada bulunan ceza üzerinden yapılır ve sıranın değiştirilmesi sonuç cezayı farklılaştırabilir. Tablodaki hesaplar, yalnızca teşebbüs indirimini gösterir; somut dosyada haksız tahrik veya takdiri indirim gibi diğer indirimler ayrıca uygulanır. Yağmaya teşebbüs için yağma suçu, kasten öldürmeye teşebbüs için kasten öldürme suçu rehberlerine bakabilirsiniz.

Öldürmeye Teşebbüs mü, Yaralama mı?

Uygulamada en sık tartışılan konulardan biri, bir yaralama olayının kasten öldürmeye teşebbüs mü, yoksa kasten yaralama mı olduğudur. Bu ayrım, cezada çok büyük bir fark yaratır: kasten öldürmeye teşebbüste ceza, 7550 sayılı Kanundan sonra on yıldan on sekiz yıla kadar hapis iken, kasten yaralamada ceza çok daha düşüktür. Ayrımı belirleyen, failin kastının yönüdür. Kast doğrudan gözlemlenemediğinden, dış dünyadaki olgulardan çıkarılır: kullanılan aletin öldürmeye elverişliliği, darbenin sayısı, şiddeti ve yöneldiği vücut bölgesi, fail ile mağdur arasındaki önceki ilişki, failin olaydan önceki ve sonraki sözleri ve davranışları, eylemin kendiliğinden mi yoksa bir engel nedeniyle mi sona erdiği bu değerlendirmede önem taşır. Savunmada bu olguların her biri ayrı ayrı tartışılmalı ve kastın öldürmeye yönelik olmadığı somut delillerle ortaya konulmalıdır. Kasten öldürme için kasten öldürme suçu, ihmali davranışla öldürme için ihmali davranışla kasten öldürme rehberlerine bakabilirsiniz.

Gönüllü Vazgeçme

Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; ancak tamam olan kısım esasen bir suç oluşturuyorsa yalnızca o suça ait ceza ile cezalandırılır (TCK m.36). Gönüllü vazgeçmenin iki biçimi vardır. İlki, failin icra hareketlerini tamamlamadan kendiliğinden durmasıdır; örneğin bir eve girmek için kilidi kırmaya başlayan failin, kimse fark etmeden vazgeçip gitmesi. İkincisi, failin icra hareketlerini tamamladıktan sonra kendi çabasıyla neticeyi önlemesidir; örneğin zehir verdiği kişiyi hastaneye yetiştirerek ölümünü engellemesi. Vazgeçmenin gönüllü olması, yani dış bir zorunluluktan değil failin kendi iradesinden kaynaklanması gerekir. Polisin geldiğini gören veya mağdurun bağırmasıyla kaçan failin durumunda ise vazgeçmenin gönüllü olup olmadığı tartışmalı hâle gelir ve bu durum elinde olmayan bir neden olarak değerlendirilebilir. Tamamlanan kısmın başka bir suç oluşturması hâlinde, örneğin kilidi kırılan kapı nedeniyle mala zarar verme, fail yalnızca bu suçtan sorumlu olur.

İştirak Hâlinde Gönüllü Vazgeçme

Birden fazla kişinin birlikte işlediği suçlarda yalnızca gönüllü vazgeçen suç ortağı gönüllü vazgeçme hükümlerinden yararlanır (TCK m.41/1). Diğer ortaklar, vazgeçen ortağın bu tutumundan yararlanamaz ve teşebbüs veya tamamlanmış suç hükümlerine göre sorumlu olur. Kanun ayrıca iki durumu da gönüllü vazgeçme kapsamına alır: suçun, vazgeçenin gösterdiği gayret dışında başka bir sebeple işlenmemiş olması ve suçun, vazgeçenin bütün gayretine rağmen işlenmiş olması (m.41/2). Yani suça iştirak eden kişi, suçun işlenmesini önlemek için ciddi bir çaba göstermişse, suç yine de işlenmiş olsa bile gönüllü vazgeçmeden yararlanabilir. Bu hüküm, suçtan dönmek isteyen ortakları teşvik etmeyi amaçlar. Bu nedenle suç ortaklarından biri, suçun işlenmesini önlemek için kolluğu haberdar etmiş, mağduru uyarmış veya diğer ortakları vazgeçirmeye çalışmışsa, bu gayretin delillerle ortaya konulması gerekir. Suça iştirak için suça iştirak nedir, azmettirme ve yardım etme için azmettirme ve yardım etme rehberlerine bakabilirsiniz.

Etkin Pişmanlıktan Farkı

Gönüllü vazgeçme ile etkin pişmanlık sıkça karıştırılır. Gönüllü vazgeçme, suç henüz tamamlanmadan önce failin kendi iradesiyle durması veya neticeyi önlemesidir ve teşebbüsten ceza verilmemesini sağlar (TCK m.36). Etkin pişmanlık ise suç tamamlandıktan sonra failin zararı gidermesi veya belirli davranışlarda bulunmasıdır ve kanunda yalnızca belirli suçlar için öngörülmüştür; örneğin malvarlığına karşı bazı suçlarda zararın giderilmesi cezada indirim sağlar (m.168). Bu nedenle çalınan malı sonradan iade eden kişi gönüllü vazgeçmeden değil, etkin pişmanlıktan yararlanabilir. Etkin pişmanlık için etkin pişmanlık ve zararın giderilmesi rehberine bakabilirsiniz.

Teşebbüsün Mümkün Olmadığı Hâller

Her suçta teşebbüs mümkün değildir. Kanun teşebbüs için “işlemeyi kastettiği bir suç” ifadesini kullandığından, taksirle işlenen suçlarda teşebbüs söz konusu olmaz; taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde ve netice gerçekleştiğinde cezalandırılır (TCK m.22/1). Kastın bir türü olan olası kastla işlenen suçlarda teşebbüsün mümkün olup olmadığı ise öğretide tartışmalıdır; bu konuda somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapılır. Bazı suçlarda ise kanun, teşebbüs niteliğindeki hareketleri bağımsız suç olarak tanımlamıştır; bu tür suçlarda hareketin yapılmasıyla suç tamamlanmış olur. Hangi suçta teşebbüsün mümkün olduğu, suçun kanuni tanımının yapısına göre ayrıca belirlenmelidir.

Zamanaşımı ve Diğer Usul Etkileri

Teşebbüs hâlinde kalan suçlarda dava zamanaşımı, son hareketin yapıldığı günden itibaren işlemeye başlar (TCK m.66/6). Teşebbüs, suçun niteliğini değiştirmez; görevli mahkeme, tutuklama katalogu ve uzlaştırma gibi usul kurumları bakımından çoğu zaman tamamlanmış suçla aynı değerlendirme yapılır. Örneğin uzlaştırma kapsamındaki bir suça teşebbüs de uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilir. Bununla birlikte teşebbüs indirimiyle belirlenen sonuç ceza, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırımlar gibi kurumların uygulanması bakımından doğrudan önem taşır. Zamanaşımı için ceza davam çok uzadı, zamanaşımına uğrar mı, uzlaştırma için uzlaştırma nedir rehberlerine bakabilirsiniz.

Mağdur Açısından

Teşebbüs hâlinde kalan bir suçun mağduru da, tamamlanmış suçlardaki gibi haklara sahiptir. Suçun tamamlanmamış olması, mağdurun yaşadığı korkuyu, uğradığı yaralanmayı veya malvarlığında meydana gelen zararı ortadan kaldırmaz. Mağdur, kamu davasına katılabilir, delil sunabilir ve kanun yollarına başvurabilir. Teşebbüs indiriminin oranı meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlendiğinden, mağdurun uğradığı zararın ve yaşadığı tehlikenin mahkemeye ayrıntılı biçimde anlatılması, indirim oranının belirlenmesinde önem taşır. Mağdurun maddi ve manevi zararı için tazminat talep etme hakkı ayrıca saklıdır.

HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırım

Teşebbüs indirimi, sonuç cezayı önemli ölçüde düşürdüğünden, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi ve kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi gibi kurumların uygulanma ihtimalini artırır. Örneğin tamamlanmış hâlinde iki yılı aşan bir cezanın, teşebbüs indirimiyle iki yılın altına düşmesi, bu kurumların şartlarından birini karşılayabilir. Bu nedenle indirim oranının doğru belirlenmesi, yalnızca cezanın süresini değil, sanığın cezaevine girip girmeyeceğini de belirleyebilir. Savunma, indirimin üst sınırdan uygulanmasını talep ederken bu kurumların şartlarını da birlikte değerlendirmelidir.

Örnek Durumlar

Adım Adım: Teşebbüs Suçlamasında Savunma

1. Kastı sorgulayın: Fail gerçekten o suçu işlemeyi mi kastetti, yoksa başka bir amacı mı vardı?
2. İcraya başlama noktasını belirleyin: Hareket hazırlık aşamasında mı kaldı?
3. Elverişliliği değerlendirin: Kullanılan araç veya yöntem suçu işlemeye uygun muydu?
4. Durma sebebini ortaya koyun: Dış engel mi, failin kendi iradesi mi?
5. Neticeyi önleme çabasını belgeleyin: Gönüllü vazgeçmenin ikinci biçimi için önemlidir.
6. Tamamlanan kısmı belirleyin: Başka bir suç oluşturuyor mu?
7. İndirim oranını ve sırasını denetleyin: Zarar ve tehlikenin ağırlığı, m.61/5 sırası, 7550 öncesi-sonrası.

Sık Yapılan Hatalar

• Teşebbüs indiriminin en son yapıldığını sanmak: Sıralı indirimlerin ilkidir (m.61/5).
• Eski müebbet karşılığı süreleri kullanmak: 4/6/2025 sonrası fiillerde 14–21 ve 10–18 yıldır.
• Gönüllü vazgeçme savunmasını ileri sürmemek: Kabul edilirse teşebbüsten ceza verilmez.
• Hazırlık hareketini teşebbüs saymak: İcraya başlama şartı ayrıca tartışılmalıdır.
• İndirim oranının gerekçesini denetlememek: Zarar veya tehlike ağırlığı gerekçede gösterilmelidir.
• İştirakte diğer ortağın vazgeçmesinden yararlanmayı beklemek: Yalnız vazgeçen ortak yararlanır.

Suça teşebbüs, gönüllü vazgeçme, iştirakte vazgeçme ve ceza hesabının denetlenmesi süreçleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Esas Hakkında Savunma Örneği

Sık Sorulan Sorular

Suça teşebbüs nedir?

Kastedilen suça elverişli hareketlerle doğrudan başlayıp elde olmayan nedenle tamamlayamamak (TCK m.35/1).

Teşebbüste ceza ne kadar indirilir?

Diğer suçlarda 1/4–3/4 (TCK m.35/2).

Müebbet gerektiren suça teşebbüste ceza nedir?

10–18 yıl (7550 ile).

Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suça teşebbüste?

14–21 yıl (7550 ile).

Bu süreler ne zaman değişti?

4/6/2025 (7550 sayılı Kanun); önce 13–20 ve 9–15 yıldı.

Eski tarihli fiilde hangi süre uygulanır?

Lehe olan eski süre (TCK m.7/2).

İndirim oranı neye göre belirlenir?

Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre.

Teşebbüs indirimi ne zaman uygulanır?

Temel ceza ve nitelikli hâllerden sonra, sıralı indirimlerin ilki olarak (TCK m.61/5).

Gönüllü vazgeçme nedir?

Failin kendi iradesiyle icradan vazgeçmesi veya neticeyi önlemesi; teşebbüsten ceza yok (TCK m.36).

Vazgeçtim ama kilidi kırmıştım?

Tamamlanan kısım başka suçsa (mala zarar) yalnız ondan ceza (TCK m.36).

Suç ortağım vazgeçti, ben de yararlanır mıyım?

Hayır; yalnız vazgeçen ortak yararlanır (TCK m.41/1).

Suçu önlemeye çalıştım ama işlendi?

Bütün gayretinize rağmen işlendiyse gönüllü vazgeçmeden yararlanırsınız (TCK m.41/2-b).

Hazırlık hareketi cezalandırılır mı?

Kural olarak hayır; bağımsız suç oluşturuyorsa evet.

Taksirli suçta teşebbüs olur mu?

Hayır; teşebbüs kast gerektirir.

Elverişsiz hareketle teşebbüs olur mu?

Kanun elverişli hareket arar; tamamen elverişsiz hareket teşebbüs oluşturmaz.

Etkin pişmanlıkla farkı nedir?

Etkin pişmanlık suç tamamlandıktan sonra; gönüllü vazgeçme tamamlanmadan önce.

Teşebbüste zamanaşımı ne zaman başlar?

Son hareketin yapıldığı günden (TCK m.66/6).

Mağazadan çıkarken yakalandım, suç tamamlandı mı?

Malın hâkimiyet alanına geçip geçmediğine göre somut olayda değerlendirilir.

Teşebbüs indirimi HAGB’ye etki eder mi?

Sonuç ceza düştüğünden HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım şartlarını etkileyebilir.

Öldürmeye teşebbüs mü, yaralama mı nasıl ayrılır?

Aletin niteliği, darbenin sayısı ve yönü, hedef bölge ve failin davranışları birlikte değerlendirilir.

Polis gelince kaçtım, gönüllü vazgeçme sayılır mı?

Vazgeçmenin gönüllülüğü tartışmalı hâle gelir; elinde olmayan neden sayılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK ve CMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.