Suça Teşebbüs ve Gönüllü Vazgeçme (TCK 35-36, 41): 7550 Sonrası Cezalar, Tamam Olan Kısım ve İştirakte Vazgeçme

Kişi işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa, teşebbüsten sorumlu tutulur (TCK m.35/1). Teşebbüs hâlinde ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlenir. 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla bu cezalar artırılmıştır: ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine on dört yıldan yirmi bir yıla, müebbet hapis yerine on yıldan on sekiz yıla kadar hapis verilir. Diğer suçlarda ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (m.35/2). Fail icra hareketlerinden gönüllü olarak vazgeçer veya kendi çabasıyla suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten cezalandırılmaz. Ancak o ana kadar yaptıkları başlı başına bir suç oluşturuyorsa yalnızca o suçun cezasını alır (m.36). İştirak hâlinde yalnızca gönüllü vazgeçen ortak bu hükümden yararlanır (m.41).

Kanun Metni: TCK m.35 ve m.36

TCK m.35: “(1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur. (2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.”

TCK m.36: “(1) Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç oluşturduğu takdirde, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır.”

İki madde birbirini tamamlar. TCK m.35 suçun yarım kalmasını cezalandırır; ancak ölçüt “elinde olmayan nedenlerle” tamamlanamamadır. Suç, failin kendi iradesiyle tamamlanmamışsa artık m.35 değil m.36 uygulanır. Eski kaynaklarda m.35/2 “suç tamamlanmamış olsa bile kişi gönüllü olarak vazgeçmemiş ise” gibi kanunda bulunmayan ifadelerle aktarılmaktadır; güncel metin cezanın “meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre” belirleneceğini açıkça söyler.

Teşebbüsün Dört Unsuru

Birinci unsur, teşebbüsün yalnızca kasıtlı suçlarda mümkün olduğunu gösterir; kanun “işlemeyi kastettiği bir suç” ifadesini kullanır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). İkinci unsur, hareketlerin sonucu doğurmaya elverişli olmasıdır: kullanılan araç veya yöntem somut koşullarda suçu tamamlamaya hiç elverişli değilse teşebbüs oluşmaz. Üçüncü unsur hazırlık ile icra arasındaki sınırı, dördüncü unsur ise teşebbüs ile gönüllü vazgeçme arasındaki sınırı çizer. Kast ve olası kast için kast ve taksir ile olası kast rehberlerine bakabilirsiniz.

Hazırlık Hareketleri ve Özel Düzenlemeler

Hazırlık hareketleri, suçun işlenmesine yönelik ancak suç tipindeki harekete henüz başlanmamış davranışlardır. Kanun teşebbüs için “doğrudan doğruya icraya başlama” şartını koyduğundan, hazırlık hareketleri kural olarak cezalandırılmaz. Silah temin etmek, keşif yapmak veya plan hazırlamak kendi başına teşebbüs değildir; ancak bu davranışlar ayrı bir suç tipini oluşturuyorsa, örneğin ruhsatsız silah bulundurma gibi, o suçtan sorumluluk doğar.

Kanun bazı ağır suçlarda hazırlık niteliğindeki davranışları ayrıca cezalandırır. TCK m.316/1, Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlardan herhangi birini elverişli vasıtalarla işlemek üzere iki veya daha fazla kişinin maddi olgularla belirlenen bir biçimde anlaşmasını, suçların ağırlık derecesine göre üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. Bu hükmün ikinci fıkrası gönüllü vazgeçmeye benzer bir kurum öngörür: amaçlanan suç işlenmeden veya anlaşma dolayısıyla soruşturmaya başlanmadan önce bu ittifaktan çekilenlere ceza verilmez (m.316/2).

Suç Ne Zaman Tamamlanır? Tanımdaki Fiil Ölçüttür

Teşebbüs, suçun tamamlanmadığı hâldir; bu nedenle bir eylemin teşebbüs mü yoksa tamamlanmış suç mu olduğunu belirlemek için suçun kanuni tanımındaki fiile bakmak gerekir. Suç, tanımdaki bütün unsurlar gerçekleştiğinde tamamlanır. Kasten öldürmede suç ölümle, kasten yaralamada vücuda acı verme veya sağlığın bozulmasıyla tamamlanır. Hırsızlıkta kanun, başkasına ait taşınır bir malı “bulunduğu yerden alan” kişiyi cezalandırır (TCK m.141/1); mal bulunduğu yerden alınmadan önce, örneğin kasaya ulaşılmış fakat mal alınamadan fail yakalanmışsa, hırsızlık teşebbüs aşamasındadır.

Dolandırıcılıkta ise kanun, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiyi cezalandırır (TCK m.157/1). Hileli davranışlar yapılmış ancak mağdur aldatılamamış veya yarar sağlanamamışsa dolandırıcılık tamamlanmamıştır ve teşebbüs gündeme gelir. Bu örnekler, teşebbüs ile tamamlanmış suç ayrımının her suç tipinde, kanundaki fiilin tam olarak ne zaman gerçekleştiği sorusuna bağlı olduğunu gösterir.

Elverişsiz Hareketler: İşlenemez Suç

Kanun teşebbüs için hareketlerin “elverişli” olmasını arar. Somut olayda kullanılan araç veya yöntem suçu tamamlamaya hiç elverişli değilse, failin kastı ne kadar açık olursa olsun teşebbüs oluşmaz. Örneğin öldürme kastıyla verilen maddenin gerçekte zararsız bir madde olduğu ve öldürücü etkisinin bulunmadığı anlaşılırsa, eylem öldürmeye teşebbüs olarak cezalandırılamaz. Bu durum doktrinde “işlenemez suç” olarak anılır.

Elverişlilik değerlendirmesi somut olayın koşullarına göre yapılır. Aracın genel olarak tehlikeli olması yeterli değildir; olay anındaki koşullarda sonucu doğurmaya elverişli olup olmadığına bakılır. Elverişsizlik savunması, özellikle teknik veya bilimsel bir incelemeyle desteklendiğinde, teşebbüsten doğan ağır cezayı tamamen ortadan kaldırabilecek bir savunmadır. Ancak elverişsiz hareketler başka bir suç oluşturuyorsa, örneğin tehdit veya ruhsatsız silah taşıma, o suçtan sorumluluk devam eder.

Cezanın Hesaplanması: İndirimlerin Sırası

Teşebbüs indirimi, cezanın belirlenmesinde kanunun öngördüğü sıraya göre uygulanır. TCK m.61/5 uyarınca temel ceza ve nitelikli hâllere göre belirlenen ceza üzerinden sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler ile takdiri indirim nedenleri uygulanarak sonuç ceza belirlenir. Teşebbüs bu sıranın başında yer alır; haksız tahrik veya takdiri indirim gibi diğer indirimler, teşebbüs indirimi uygulandıktan sonra ortaya çıkan ceza üzerinden yapılır.

Olası kast da cezanın belirlenmesini etkiler: olası kast hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapse, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapse hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir (TCK m.21/2). Bu nedenle kastın niteliği, teşebbüs ve diğer indirimlerle birlikte sonuç cezayı belirleyen temel değişkenlerden biridir. Zincirleme suç ve fikri içtima için zincirleme suç ve fikri içtima rehberlerine bakabilirsiniz.

Teşebbüste Ceza: 7550 Sayılı Kanundan Sonra

Değişiklik 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla yapılmıştır ve teşebbüs hâlindeki ağır suçlar bakımından aleyhe bir düzenlemedir. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle değişiklikten önce işlenmiş fiillerde eski oranlar (13 – 20 ve 9 – 15 yıl) uygulanmaya devam eder; eski kaynaklardaki rakamların güncel olup olmadığı fiil tarihine göre kontrol edilmelidir.

İndirim oranının belirlenmesinde ölçüt kanunda açıkça gösterilmiştir: meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı. Öldürmeye teşebbüste mağdurun yaralanıp yaralanmadığı, yaranın hayati tehlike oluşturup oluşturmadığı, failin suçu tamamlamaya ne kadar yaklaştığı bu değerlendirmenin somut verileridir. Kasten öldürme suçunun temel hâlinde ceza müebbet hapis olduğundan (TCK m.81/1), bu suça teşebbüste ceza on yıldan on sekiz yıla kadar hapistir. Kasten öldürme için kasten öldürme rehberine bakabilirsiniz.

Somut Örneklerle Ceza Hesabı

Aşağıdaki örnekler, teşebbüs indiriminin diğer indirimlerle birlikte nasıl uygulandığını göstermek içindir. Rakamlar varsayımsaldır; somut dosyada hâkim, kanundaki aralıklar içinde farklı oranlar belirleyebilir.

Tablo, teşebbüsün sonuç cezayı nasıl belirgin biçimde değiştirdiğini ve diğer indirimlerin bu yeni ceza üzerinden uygulandığını göstermektedir. Birinci örnekte gönüllü vazgeçme kabul edilseydi, teşebbüsten hiç ceza verilmeyecek ve yalnızca tamam olan kısım, yani yaralama bakımından ceza belirlenecekti. Bu nedenle ağır suçlarda gönüllü vazgeçme savunması, sonuç ceza bakımından en belirleyici savunmalardan biridir.

Gönüllü Vazgeçme: İki Biçim

TCK m.36 gönüllü vazgeçmenin iki biçimini düzenler. Birincisi, failin icra hareketlerinden gönüllü vazgeçmesidir: fail suçu tamamlamak için gereken hareketleri henüz bitirmemiştir ve devam etme imkânı varken kendi iradesiyle durur. İkincisi, failin kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlemesidir: fail gerekli hareketleri tamamlamıştır ancak netice henüz gerçekleşmemiştir ve fail neticeyi aktif bir çabayla engeller. Zehir verdikten sonra mağduru hastaneye yetiştirerek ölümü önlemek bu ikinci biçime örnektir.

Gönüllülüğün ölçütü, vazgeçmenin failin kendi iradesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır. Fail devam etme imkânı olduğu hâlde vazgeçmişse vazgeçme gönüllüdür; pişmanlık, korku, acıma veya başka bir kişisel sebep bu değerlendirmeyi değiştirmez. Buna karşılık polisin yaklaştığını fark eden, mağdurun direnmesiyle karşılaşan veya kilidi açamayan fail gönüllü olarak vazgeçmiş değildir; bu durumda suç elde olmayan nedenlerle tamamlanamamıştır ve TCK m.35 uygulanır. Neticenin önlenmesi biçiminde ise failin çabasının neticeyi gerçekten önlemiş olması gerekir; fail çaba gösterdiği hâlde netice gerçekleşmişse, iştirak dışındaki hâllerde m.36 uygulanmaz.

“Tamam Olan Kısım” Kuralı

TCK m.36’nın son cümlesi, gönüllü vazgeçmenin failin bütün sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını gösterir: tamam olan kısım esasen bir suç oluşturduğu takdirde, fail yalnızca o suça ait ceza ile cezalandırılır. Örneğin öldürme kastıyla bıçak saplayan, ardından kendi iradesiyle devam etmekten vazgeçip mağduru hastaneye götüren kişi öldürmeye teşebbüsten cezalandırılmaz; ancak meydana gelen yaralama nedeniyle kasten yaralama hükümlerine göre sorumlu olur. Kasten yaralamanın temel hâlinde ceza bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir (TCK m.86/1); yaralamanın niteliğine göre TCK m.87’deki ağırlaşmış hâller de gündeme gelebilir.

Bu kural, gönüllü vazgeçmeyi savunmada iki yönlü bir araç yapar. Bir yandan teşebbüsten doğan ağır cezayı ortadan kaldırır; öte yandan tamam olan kısmın hangi suçu oluşturduğunun doğru belirlenmesini gerektirir. Kasten yaralama için kasten yaralama rehberine bakabilirsiniz.

İştirak Hâlinde Gönüllü Vazgeçme: TCK m.41

Suç birden fazla kişi tarafından işleniyorsa gönüllü vazgeçme kişiseldir: yalnızca gönüllü vazgeçen suç ortağı bu hükümlerden yararlanır (TCK m.41/1). Diğer ortaklar, suç tamamlanmışsa tamamlanmış suçtan, teşebbüs aşamasında kalmışsa teşebbüsten sorumludur. Kanun ayrıca iki özel hâl öngörür: suçun gönüllü vazgeçenin gösterdiği gayret dışında başka bir sebeple işlenmemiş olması ve suçun gönüllü vazgeçenin bütün gayretine rağmen işlenmiş olması hâllerinde de gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır (m.41/2).

İkinci özel hâl önemlidir: iştirak hâlinde, vazgeçen ortak suçun işlenmesini engellemek için bütün gayretini göstermiş ancak diğer ortaklar suçu yine de işlemişse, vazgeçen ortak gönüllü vazgeçmeden yararlanır. Bu, tek failli suçlardaki “neticenin kendi çabasıyla önlenmesi” şartından farklı ve daha elverişli bir düzenlemedir. Suça iştirak için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerektiği de hatırlanmalıdır (TCK m.40/3). İştirak için suça iştirak ve azmettirme ve yardım etme rehberlerine bakabilirsiniz.

Gönüllü Vazgeçme ile Etkin Pişmanlık Arasındaki Fark

Uygulamada iki kurum sık karıştırılır. Gönüllü vazgeçme suçun tamamlanmasından önce, etkin pişmanlık ise suç tamamlandıktan sonra gündeme gelir. Örneğin hırsızlık tamamlanıp eşya alındıktan sonra iade edilmesi gönüllü vazgeçme değil, TCK m.168 kapsamında etkin pişmanlıktır ve bu hüküm suç tamamlandıktan sonra kovuşturma başlamadan önce zararın tamamen giderilmesi hâlinde indirim sağlar. Etkin pişmanlık için etkin pişmanlık rehberine bakabilirsiniz.

Öldürmeye Teşebbüs ile Kasten Yaralama Ayrımı

Teşebbüs dosyalarının en sık tartışılan alanı, öldürmeye teşebbüs ile kasten yaralama arasındaki sınırdır. Her iki durumda da mağdur yaralanmıştır; fark failin kastındadır. Kast doğrudan gözlemlenemediğinden, olayın dış görünüşünden çıkarılır: kullanılan aracın niteliği, darbe veya atış sayısı, hedef alınan vücut bölgesi, yaranın niteliği, fiilin sona erdiği an ve sebebi, taraflar arasındaki önceki ilişki ve failin olaydan sonraki davranışı bu değerlendirmede kullanılan başlıca olgulardır.

Olası kast da bu ayrımda önemlidir: kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi hâlinde olası kast vardır (TCK m.21/2) ve bu hâlde ceza kanunda belirtilen oranda indirilir. Fiilin sona ermesinin sebebi ise gönüllü vazgeçme bakımından belirleyicidir: fail öldürmeye devam etme imkânı varken kendi iradesiyle durmuşsa m.36, dışarıdan müdahale nedeniyle durmuşsa m.35 uygulanır. Haksız tahrik ve meşru savunma gibi kurumlar da bu dosyalarda sıklıkla tartışılır; ayrıntılar için haksız tahrik ve meşru savunma rehberlerine bakabilirsiniz.

Usul: Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

Mahkemenin görevi belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı göz önünde bulundurulur (5235 s.K. m.14). Ağır ceza mahkemeleri ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere baktığından (m.12), kasten öldürmeye teşebbüs dosyaları ağır ceza mahkemesinde görülür. Teşebbüs hâlinde kalan suçlarda dava zamanaşımı, son hareketin yapıldığı günden itibaren işlemeye başlar (TCK m.66/6). Zamanaşımı için zamanaşımı dolunca ne olur rehberine bakabilirsiniz.

Savunmada Öne Çıkan Noktalar

• Hazırlık hareketi: Eylemin henüz icra aşamasına geçmediği, suç tipindeki harekete başlanmadığı.
• Elverişsizlik: Kullanılan araç veya yöntemin somut koşullarda suçu tamamlamaya elverişli olmadığı.
• Gönüllü vazgeçme: Devam etme imkânı varken failin kendi iradesiyle durduğu veya neticeyi kendi çabasıyla önlediği; tanık beyanları ve olay yeri tespitleri bu yönden önemlidir.
• Kastın niteliği: Öldürme değil yaralama kastının bulunduğu veya olası kastın söz konusu olduğu.
• Tamam olan kısım: Gönüllü vazgeçme kabul edilirse tamam olan kısmın hangi suçu oluşturduğunun doğru belirlenmesi.
• İndirim oranı: Meydana gelen zarar veya tehlikenin sınırlı olması hâlinde en yüksek indirimin uygulanması.
• Lehe kanun: 7550 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce işlenen fiillerde eski teşebbüs oranlarının uygulanması.

Teşebbüs ve gönüllü vazgeçme dosyalarında Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye iddianame, olay yeri tutanakları, doktor raporları ve tanık beyanlarıyla gelmeniz değerlendirmeyi hızlandırır.

Beyan Dilekçesi Örneği: Gönüllü Vazgeçme

Sık Yapılan Hatalar

• Eski teşebbüs oranlarını kullanmak: 7550 sayılı Kanundan sonra oranlar 14 – 21 ve 10 – 18 yıldır; fiil tarihine göre lehe kanun ayrıca değerlendirilmelidir.
• Her yarım kalan eylemi teşebbüs saymak: Kendi iradesiyle bırakılan eylemde gönüllü vazgeçme vardır.
• Dış engelle bırakılan eylemi gönüllü vazgeçme saymak: Polis, mağdurun direnmesi veya teknik engel gönüllülüğü ortadan kaldırır.
• Tamam olan kısmı unutmak: Gönüllü vazgeçme, o ana kadar gerçekleşen başka bir suçun cezasını ortadan kaldırmaz.
• Etkin pişmanlıkla karıştırmak: Etkin pişmanlık suç tamamlandıktan sonradır.
• Taksirli suçta teşebbüs aramak: Teşebbüs yalnızca kasıtlı suçlarda mümkündür.

Sık Sorulan Sorular

Suça teşebbüs nedir?

Kişinin işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamasıdır (TCK m.35/1).

Teşebbüste ceza ne kadar?

7550 sayılı Kanundan sonra ağırlaştırılmış müebbet yerine 14 – 21 yıl, müebbet yerine 10 – 18 yıl hapis; diğer suçlarda cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirim yapılır. İndirim, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlenir (TCK m.35/2).

Kasten öldürmeye teşebbüsün cezası nedir?

Kasten öldürmenin temel hâli müebbet hapis gerektirdiğinden teşebbüste ceza on yıldan on sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.35/2, m.81/1). 7550 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce işlenen fiillerde lehe olan eski oran (dokuz ila on beş yıl) uygulanır.

Gönüllü vazgeçme nedir?

Failin suçun icra hareketlerinden gönüllü olarak vazgeçmesi veya kendi çabasıyla suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini önlemesidir; bu durumda teşebbüsten ceza verilmez (TCK m.36).

Gönüllü vazgeçmede hiç ceza verilmez mi?

Teşebbüsten ceza verilmez; ancak o ana kadar yapılanlar başlı başına bir suç oluşturuyorsa, örneğin yaralama, yalnızca o suçun cezası verilir (TCK m.36).

Polis geldiği için vazgeçmek gönüllü vazgeçme midir?

Hayır. Dış bir engel nedeniyle bırakılan eylemde suç elde olmayan nedenlerle tamamlanamamıştır ve teşebbüs hükümleri (TCK m.35) uygulanır.

Hazırlık hareketleri cezalandırılır mı?

Kural olarak hayır; teşebbüs için doğrudan doğruya icraya başlanması gerekir. Ancak hazırlık niteliğindeki davranış ayrı bir suç tipini oluşturuyorsa, örneğin TCK m.316’daki suç işlemek için anlaşma, o suçtan sorumluluk doğar.

Taksirli suçlarda teşebbüs olur mu?

Hayır. Kanun teşebbüs için failin işlemeyi kastettiği bir suçu arar (TCK m.35/1).

Birlikte suç işlerken ben vazgeçtim, ne olur?

Yalnızca gönüllü vazgeçen ortak bu hükümden yararlanır (TCK m.41/1). Suç sizin gayretiniz dışında başka bir sebeple işlenmemişse veya bütün gayretinize rağmen işlenmişse de gönüllü vazgeçme hükümleri size uygulanır (m.41/2).

Gönüllü vazgeçme ile etkin pişmanlık arasındaki fark nedir?

Gönüllü vazgeçme suç tamamlanmadan önce, etkin pişmanlık ise suç tamamlandıktan sonra ve yalnızca kanunun öngördüğü suçlarda gündeme gelir.

Teşebbüste zamanaşımı ne zaman başlar?

Teşebbüs hâlinde kalan suçlarda dava zamanaşımı son hareketin yapıldığı günden itibaren işler (TCK m.66/6).

Hırsızlık ne zaman teşebbüste kalır?

Hırsızlık, malın bulunduğu yerden alınmasıyla tamamlanır (TCK m.141/1). Mal alınamadan fail yakalanırsa veya başka bir engelle karşılaşırsa hırsızlığa teşebbüs söz konusu olur.

Elverişsiz hareketle teşebbüs cezalandırılır mı?

Hayır. Kanun teşebbüs için hareketlerin elverişli olmasını arar (TCK m.35/1); somut koşullarda sonucu doğurmaya hiç elverişli olmayan hareketlerle teşebbüs oluşmaz. Ancak bu hareketler başka bir suç oluşturuyorsa o suçtan sorumluluk doğar.

Teşebbüs indirimi hangi sırada uygulanır?

Temel ceza ve nitelikli hâllere göre belirlenen ceza üzerinden önce teşebbüs, ardından iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şahsi indirim sebepleri ve takdiri indirim uygulanır (TCK m.61/5).

Neticeyi önlemek için ambulans çağırmak gönüllü vazgeçme sayılır mı?

Fail kendi çabasıyla neticenin gerçekleşmesini önlerse gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır (TCK m.36). Çabanın neticeyi gerçekten önlemiş olması ve failin iradesinden kaynaklanması gerekir; bu durumda yalnızca tamam olan kısım, örneğin yaralama cezalandırılır.

Suç işlemek için yapılan anlaşmadan çekilmek cezayı ortadan kaldırır mı?

Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçları işlemek için yapılan anlaşmada, amaçlanan suç işlenmeden veya anlaşma dolayısıyla soruşturmaya başlanmadan önce ittifaktan çekilenlere ceza verilmez (TCK m.316/2). Bu hüküm, hazırlık niteliğindeki bu suç için gönüllü vazgeçmeye benzer bir sonuç öngörür.

7550 sayılı Kanun öncesi işlenen teşebbüste hangi ceza uygulanır?

Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m.7/2). Kanunun yürürlüğünden önce işlenen fiillerde ağırlaştırılmış müebbet yerine 13 – 20 yıl, müebbet yerine 9 – 15 yıl oranları uygulanır.

Öldürmeye teşebbüs davası hangi mahkemede görülür?

Görev, kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırına göre belirlendiğinden (5235 s.K. m.14) ağır ceza mahkemesinde görülür.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK ve 5235 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.