Ceza İnfaz Kurumunda Disiplin Cezaları
09 Haziran 2026

Ceza İnfaz Kurumunda Disiplin Cezaları

Disiplin cezası yalnızca bir yaptırım değildir; infaz takviminizi geciktirir. 5275 sayılı Kanunun 48 inci maddesi uyarınca disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz.

Bu yazı konuyu madde madde ele alır: m.38 ceza türleri ve mutlak yasak, m.44 hücreye koyma, m.48 tekrar, infaz ve kaldırılma süreleri.

1) Altı Disiplin Cezası (m.38/1)

Kanun, çocuk olmayan hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin cezalarını ağırlık derecesine göre sıralamıştır.

SıraCeza
1Kınama
2Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma
3Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma
4Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama
5Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma
6Hücreye koyma

Bu sıralama süs değildir: m.48/2‘deki “bir üst ceza” kuralı doğrudan bu listeye göre işler.

2) Mutlak Yasak (m.38/2)

Toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz.

YasakAnlamı
Toplu cezaBireysel sorumluluk esastır
Bedensel cezaFiziki yaptırım uygulanamaz
Zalimane, insanlık dışı, küçültücüMutlak yasak

Birinci satır uygulamada en çok işe yarayan itirazdır: bir koğuşun veya grubun tamamına yönelik toplu yaptırım, bu hükme aykırılık oluşturur.

Bu yasak istisnasızdır ve hiçbir eylemin ağırlığı bu cezaları meşru kılmaz.

3) Kınama (m.39/1)

Kınama cezası, hükümlüye eyleminin kötü niteliğinin ve uygunsuzluğunun açıklanması ve tekrarı durumunda doğuracağı sonuçlara dikkatinin çekilmesidir.

Kınama, listenin en hafif cezasıdır ve kaldırılma süresi de en kısadır.

Buna karşılık hafif olması sonuçsuz olduğu anlamına gelmez: kınama da tekrar hâlinde bir üst cezaya zemin hazırlar.

4) Hücreye Koyma (m.44)

Hücreye koyma cezası, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere, geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun bırakılmasıdır.

FıkraSüre
m.44/2Bir günden on güne kadar
m.44/3Onbir günden yirmi güne kadar

Birinci fıkradaki “açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere” ibaresi kanuni bir güvencedir: hücre cezası, açık havaya çıkma hakkını ortadan kaldırmaz.

İki fıkra arasındaki ayrım yalnızca süreyi değil, kaldırılma süresini ve ikame cezayı da belirler.

Hangi eylem hangi fıkrada?

Her iki fıkrada da eylemler tek tek sayılmıştır; sayım sınırlıdır.

Örneğin firar etmek veya tünel kazmak eylemi m.44/3‘te düzenlenmiştir ve onbir günden yirmi güne kadar hücreye koyma cezasını gerektirir.

Savunmanın ilk adımı, isnat edilen eylemin hangi bentte yer aldığının ve şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin denetlenmesidir.

5) Tekrar: Bir Üst Ceza (m.48/2)

Bir eylemden dolayı verilen disiplin cezası kesinleştikten sonra bu cezanın infazı tamamlanıp kaldırılması için dördüncü fıkrada belirtilen süreler geçinceye kadar yeniden disiplin cezasını gerektiren bir eylemde bulunan hükümlü hakkında, her defasında bir üst ceza uygulanır.

UnsurKural
ŞartÖnceki cezanın kesinleşmiş olması
PencereKaldırılma süresi geçinceye kadar
SonuçHer defasında bir üst ceza

Bu hükmün pratik sonucu ağırdır: kınamayı gerektiren bir eylem, açık pencere içinde işlenmişse bir üst ceza ile karşılanır.

İkinci satır savunmanın çekirdeğidir: pencere, m.48/4‘teki kaldırılma süreleriyle belirlenir. Süre dolmuşsa tekrar hükmü uygulanamaz.

Bu nedenle her disiplin cezasının infaz ve kaldırılma tarihleri ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır.

Disiplin kararınızı birlikte inceleyelim

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

6) En Değerli Güvence: İnfaz Hâkiminin Onayı (m.48/3)

Hücreye koyma ve odaya kapatma cezasının infazına, infaz hâkiminin onayı ile başlanır. Hücreye koyma ve odaya kapatma cezasına ilişkin diğer hükümler saklı kalmak üzere, kesinleşen disiplin cezalarının infazına derhâl başlanır.

Cezaİnfaza başlama
Hücreye koymaİnfaz hâkiminin onayı ile
Odaya kapatmaİnfaz hâkiminin onayı ile
Diğer disiplin cezalarıDerhâl

Birinci ve ikinci satır, en ağır iki cezaya yargısal bir süzgeç getirir: kurum kararı tek başına yetmez.

Bu nedenle hücre cezası infaz edilmeye başlanmışsa, onay kararının varlığı ilk kontrol edilecek husustur.

Birden fazla ceza varsa

Birden fazla disiplin cezası verilmiş olması hâlinde, bu cezalar kesinleşme tarihleri sırasına göre ayrı ayrı infaz edilir. Bir cezanın infazı tamamlanmadan diğerinin infazına başlanmaz.

Bu kural, cezaların birleştirilerek veya aynı anda infaz edilmesini engeller.

Sıralama ölçütü de bellidir: kesinleşme tarihi.

7) Koşullu Salıverilmeye Etkisi (m.48/3)

Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz, ancak bu süre hakederek salıverme tarihini geçemez.

UnsurKural
ŞartCezaların infazı ve kaldırılması
SonuçKoşullu salıverilme yapılmaz
TavanHakederek salıverme tarihi

Birinci satırda iki ayrı şart vardır: cezanın infaz edilmiş olması yetmez, ayrıca kaldırılmış olması gerekir.

Bu, disiplin cezasının infaz takvimine etkisini doğrudan gösterir ve kaldırılma sürelerini kritik hâle getirir.

Üçüncü satır ise bir güvencedir: gecikme, cezanın bihakkın bitiş tarihini aşamaz.

Hesap için koşullu salıverilme incelememize bakabilirsiniz.

8) Hekim Muayenesi ve İkame Ceza (m.48/3)

AşamaKural
Önce ve sırasındaHükümlü hekim tarafından muayene edilir
Katlanamayacaksaİnfaz sonraya bırakılır veya aralıklarla infaz edilir
İyileşemeyecekseHücreye koyma infaz edilmez
RaporTam teşekküllü Devlet veya üniversite hastanesi sağlık kurulu
İkame cezaZiyaretçi kabulünden yoksun bırakma

İkame cezanın süresi

Hücre cezasının dayanağıİkame süre
m.44/2 (bir-on gün)İki ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma
m.44/3 (onbir-yirmi gün)Dört ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma

Sağlık durumu uygun olmayan hükümlüler bakımından bu hüküm doğrudan talep konusu yapılabilir. Ayrıntı için cezaevinde sağlık hakkı incelememize bakabilirsiniz.

Raporların infaz dosyasına konulması da kanunda ayrıca öngörülmüştür.

İnfaz takviminize etkisi için destek alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

9) Kaldırılma Süreleri (m.48/4)

Bu tablo, yazının en pratik bölümüdür ve hem tekrar hükmünü hem koşullu salıverilmeyi hem de açık kuruma ayrılmayı belirler.

BentCezaSüre
aKınamaOn beş gün
bBazı etkinliklere katılmaktan alıkoymaBir ay
cÜcret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakmaÜç ay
dHaberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlamaÜç ay
eZiyaretçi kabulünden yoksun bırakmaÜç ay
fHücreye koymam.44/2’de altı ay, m.44/3’te bir yıl
gHücre cezasına karşılık ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma(f) bendindeki süre

Süreler infaz edildiği tarihten itibaren işler; ceza verildiği tarihten değil.

Bu ayrım hesapta doğrudan fark yaratır ve sıkça yanlış yapılır.

İki şart birlikte

Sürenin dolması tek başına yeterli değildir: kanun ayrıca sonunda disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak şartlarını arar.

Kaldırma mercii

CezaKaldıran
(a) ve (b) bentleriKurum en üst amiri
Diğer bentlerKurum en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararı

İkinci satır önemlidir: ağır cezaların kaldırılması kurul kararı gerektirir ve bu karar takip edilmelidir.

10) Anayasa Mahkemesi İptali

Maddenin birinci fıkrası, Anayasa Mahkemesinin 3/10/2013 tarihli ve E.2013/28, K.2013/106 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.

Bu nedenle eski tarihli kaynaklarda yer alan birinci fıkra hükmüne dayanılamaz.

11) İtiraz Yolu

SıraMerci
1Disiplin kurulu kararı
2İnfaz hâkimliğine şikâyet
3Ağır ceza mahkemesine itiraz

Şikâyet, İnfaz Hâkimliği Kanununda öngörülen süre içinde yapılmalıdır; süre kaçırıldığında esasa girilmez.

Şikâyette ileri sürülecekler

  • Eylemin sayılan bentlerde olmadığı,
  • Savunma alınmadığı,
  • Kararın gerekçesiz olduğu,
  • Yanlış bent uygulandığı,
  • Tekrar penceresinin dolduğu,
  • Toplu ceza yasağına aykırılık,
  • Hücre cezasında onay bulunmadığı.

Beşinci ve yedinci maddeler bu yazıdaki en teknik ve en sonuç alıcı itirazlardır.

12) Açık Kuruma Ayrılmaya Etkisi

Disiplin cezasının en somut sonucu koşullu salıverilmeyle sınırlı değildir.

KonuEtki
Açık kuruma ayrılmaEngel oluşturabilir
ÖlçütHücreye koyma cezalarının sayısı
EşikToplam beş ve daha fazla
SüreSon cezanın kaldırılmasından itibaren bir yıl

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte aranır: hem sayı hem süre şartı gerçekleşmelidir.

Dördüncü satırdaki başlangıç noktası, bu yazıdaki kaldırılma sürelerinin neden titizlikle takip edilmesi gerektiğini gösterir.

Ayrıntı için açık kuruma ayrılma incelememize bakabilirsiniz.

Açıktan kapalıya iade

DurumBekleme süresi
Kınama dışında disiplin cezasıyla bir defa iadeAltı ay
Birden fazla iadeBir yıl
BaşlangıçDisiplin cezasının kaldırılma tarihi

Birinci satır kınamayı kapsam dışında bırakır; bu, listenin en hafif cezasının tek somut avantajıdır.

Üçüncü satır ise yine kaldırılma tarihine bağlıdır ve ceza tarihine değil.

13) Disiplin Soruşturması

Aşamaİşlem
1Tutanak ve bildirim
2Soruşturma başlatılması
3Savunma alınması
4Disiplin kurulu değerlendirmesi
5Karar ve tebliğ
6Şikâyet yolu

Üçüncü aşama usulün çekirdeğidir: savunma alınmadan verilen karar, usul yönünden sakattır.

Beşinci aşama süreyi başlatır; bu nedenle tebliğ tarihi kaydedilmelidir.

Savunmada yer alması gerekenler

  • İsnat edilen eylemin reddi veya açıklaması,
  • Eylemin sayılan bentlerde olmadığı,
  • Kusurun bulunmadığı,
  • Tanık ve belge talebi,
  • Kamera kayıtlarının istenmesi,
  • Alt ceza talebi.

Beşinci madde pratikte çok değerlidir: kayıtların silinmeden istenmesi gerekir ve bu talep savunmada yazılı olarak yapılmalıdır.

Altıncı madde ise kanunun ceza aralığı tanıdığı hâllerde ileri sürülür.

14) Kaldırma Talebi

Kaldırılma kendiliğinden işlemez; takip ve çoğu hâlde kurul kararı gerekir.

Adımİşlem
1İnfaz tarihini tespit edin
2m.48/4 süresini hesaplayın
3Bu sürede yeni ceza olmadığını gösterin
4İyi hâlli olduğunuzu belgeleyin
5Yazılı talep verin
6Kurul kararını takip edin

Üçüncü ve dördüncü adımlar kanunun aradığı iki ek şarttır ve ikisi de belgeyle gösterilmelidir.

Altıncı adım ihmal edildiğinde, süre dolmuş olsa dahi ceza kayıtlarda durmaya devam edebilir ve koşullu salıverilme işlemini geciktirir.

Neden önemli?

SonuçBağlı olduğu
Koşullu salıverilmeCezaların kaldırılması
Açık kuruma ayrılmaSon cezanın kaldırılması
Tekrar penceresim.48/4 süreleri
İzinlerİyi hâl değerlendirmesi

Dört sonucun tamamı aynı tarihe bağlıdır: kaldırılma tarihi.

Bu nedenle disiplin dosyası, infaz dosyasının ayrılmaz bir parçası olarak takip edilmelidir.

15) Sürecin Bütünü

AşamaİşlemDayanak
EylemSayılan bentlerden birim.39-44
SoruşturmaSavunma alınması5275
KararDisiplin kurulu5275
TekrarBir üst cezam.48/2
İnfazHücre cezasında hâkim onayım.48/3
SağlıkHekim muayenesi ve ikamem.48/3
Kaldırılmam.48/4 sürelerim.48/4
EtkiKoşullu salıverilme ve açık kurumm.48/3
Denetimİnfaz hâkimliğiİnfaz mevzuatı

Beşinci satır en ağır cezaya getirilen yargısal güvencedir ve ilk kontrol edilecek husustur.

Yedinci ve sekizinci satırlar ise disiplin dosyasının infaz takvimine bağlandığı noktadır.

16) Çocuk Hükümlüler

Kanun çocuk hükümlüler için ayrı bir rejim öngörmüştür; yetişkinlere uygulanan cezalar burada geçerli değildir.

CezaKaldırılma
Uyarma ve kınamaKararla birlikte
Onarma, tazmin etme ve eski hâle getirmeYedi gün sonunda
Harcamalarına sınır koymaOtuz gün sonunda
Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoymaOtuz gün sonunda

Birinci satır dikkat çekicidir: uyarma ve kınama cezaları kararla birlikte kaldırılmış sayılır; ayrıca süre beklenmez.

İkinci satırdaki onarma ve tazmin yaptırımı yetişkin listesinde bulunmaz ve çocuk hükümlülere özgü onarıcı bir yaklaşımı yansıtır.

Yetişkin rejiminden farklar

  • Ceza türleri farklıdır,
  • Süreler çok daha kısadır,
  • Uyarma ayrı bir yaptırımdır,
  • Onarma ve tazmin öngörülmüştür,
  • Hücreye koyma bu listede yer almaz.

Beşinci madde en önemlisidir ve çocuk hükümlüler bakımından temel bir güvence oluşturur.

17) Özet Tablo

SoruCevapDayanak
Kaç ceza türü?Altım.38/1
Toplu ceza?Yasakm.38/2
Bedensel ceza?Yasakm.38/2
Hücre cezası süresi?1-20 günm.44/1
İki kademe?1-10 ve 11-20m.44/2-3
Açık havaya çıkma?Saklıdırm.44/1
Tekrar hâlinde?Bir üst cezam.48/2
Hücre infazı?Hâkim onayım.48/3
Birden fazla ceza?Ayrı ayrı, kesinleşme sırasına görem.48/3
Koşullu salıverilme?Kaldırılmadıkça yapılmazm.48/3
Sağlık engeli?İki veya dört ay ikamem.48/3
Kınama kaldırılması?On beş günm.48/4
Hücre cezası kaldırılması?Altı ay veya bir yılm.48/4
Süre başlangıcı?İnfaz tarihim.48/4

Sekizinci satır en güçlü usulî itirazı, on dördüncü satır ise en sık yapılan hesap hatasını gösterir.

Onuncu satır ise disiplin dosyasının neden infaz takviminin parçası olduğunu özetler.

Tek cümlelik özet

Disiplin cezası, cezaevi içinde kalan bir mesele değildir: tahliye tarihinizi ve açık kuruma geçişinizi doğrudan etkiler.

Bu nedenle her cezanın infaz ve kaldırılma tarihi, müddetname kadar dikkatle takip edilmelidir.

18) Kayıt Tablosu Tutun

Bu alanda savunmanın tamamı tarihler üzerine kuruludur; bu nedenle basit bir tablo tutmak en etkili yöntemdir.

SütunNeden gerekli
Ceza türüKaldırılma süresini belirler
Dayanak bentm.44/2 mi m.44/3
Karar tarihiŞikâyet süresi
Kesinleşme tarihiİnfaz sırası
İnfaz tarihiKaldırılma süresinin başlangıcı
Kaldırılma tarihiKoşullu salıverilme ve açık kurum

Beşinci ve altıncı satırlar bu yazının iki merkezi tarihidir ve çoğu dosyada hiç kayıt altına alınmaz.

Dördüncü satır ise birden fazla ceza bulunduğunda infaz sırasını belirler; sıra kesinleşme tarihine göredir.

Tablo nasıl kullanılır?

  • Tekrar penceresinin dolup dolmadığını gösterir,
  • Kaldırma talebinin zamanını belirler,
  • Koşullu salıverilme gecikmesini açıklar,
  • Açık kuruma ayrılma engelini hesaplar,
  • Şikâyet dilekçesine dayanak oluşturur.

Birinci madde en değerlisidir: bir üst ceza uygulanmışsa, pencerenin gerçekten açık olup olmadığı bu tabloyla denetlenir.

19) Örnek Zincir

Kuralların birlikte nasıl işlediğini görmek için tipik bir sıralama.

AdımOlaySonuç
1Kınama cezası verilir ve infaz edilirPencere on beş gün
2Bu süre içinde yeni bir eylemBir üst ceza
3Ceza zinciri yükselirSonunda hücreye koyma
4Hücre cezası m.44/3 kapsamındaysaKaldırılma bir yıl
5Bu süre boyuncaKoşullu salıverilme yapılmaz

Zincirin başında duran şey, hafif görülen bir kınama cezasıdır.

Beşinci satır ise sonucu gösterir: tek bir ceza değil, zincirin tamamı tahliye tarihini geciktirir.

Zinciri kırmanın yolları

YolDayanak
İlk cezaya itirazZincir başlamaz
Pencere hesabım.48/4 süreleri
Kaldırma talebiSüre dolduğunda
Usul itirazıSavunma ve gerekçe
Sağlıkİkame ceza

Birinci satır en etkili olanıdır: zincir, ilk cezanın kesinleşmesiyle başladığından ilk halkada müdahale edilmelidir.

Üçüncü satır ise ihmal edildiğinde pencere gereksiz yere açık kalır ve sonraki her eylem bir üst cezayla karşılanır.

Son hatırlatma

Bu alanda üç tarih belirleyicidir: kesinleşme, infaz ve kaldırılma.

Üçü de 5275 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde ayrı ayrı sonuç doğurur ve hiçbiri diğerinin yerine geçmez.

20) Yakınlar İçin

Hükümlü kurum içinde olduğundan, tarih takibini çoğu zaman yakınları yürütür.

Adımİşlem
1Karar örneğini isteyin
2Dayanılan madde ve bendi not edin
3Tebliğ tarihini kaydedin
4Süresinde şikâyet edin
5İnfaz tarihini öğrenin
6Kaldırma talebini planlayın

Üçüncü ve dördüncü adımlar birlikte yürür: şikâyet süresi tebliğle işlemeye başlar.

Beşinci adım ise ikinci bir takvimi başlatır ve koşullu salıverilme hesabını doğrudan etkiler.

Hangi belgeler istenmeli?

  • Disiplin kurulu kararı,
  • Tebliğ belgesi,
  • Savunma tutanağı,
  • İnfaz kaydı,
  • Disiplin durum belgesi,
  • Hücre cezasında onay kararı.

Altıncı madde en sık atlanan ve en sonuç alıcı olanıdır: onay kararı yoksa infazın hukuka uygunluğu tartışmalıdır.

Beşinci madde ise tüm cezaların ve tarihlerinin tek belgede görülmesini sağlar.

21) Kapanış

AşamaKritik noktaKaçırılırsa
SoruşturmaSavunmaUsul sakatlığı görülmez
KararBent denetimiYanlış ceza kesinleşir
TebliğTarihŞikâyet süresi kaçar
İnfazHücrede onayGüvence kullanılmaz
Süreİnfaz tarihiPencere yanlış hesaplanır
KaldırılmaTalep ve kararTahliye gecikir

Altıncı satır bu yazının çıkış noktasıdır: disiplin cezası kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz.

Dördüncü satır ise en ağır cezaya getirilen ve çoğu dosyada hiç sorulmayan yargısal güvencedir.

Tek cümlelik özet

Disiplin dosyası, infaz dosyasının görünmeyen ikizidir: aynı takvimi, aynı hesabı ve aynı tahliye tarihini etkiler.

Kanun bu etkiyi 48 inci maddede açıkça kurmuştur; bu nedenle her ceza, verildiği anda değil kaldırıldığı anda gerçekten sona erer.

22) Şikâyet Usulü (4675 sayılı Kanun m.5)

Disiplin kararına karşı yol, ayrı bir kanunda düzenlenmiştir: 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu.

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

SüreBaşlangıç
On beş günÖğrenme tarihi
Otuz günYapılma tarihi (her hâlde)

İkinci satır mutlak tavandır: sonradan öğrenilmiş olsa dahi, işlemden itibaren otuz gün geçmişse şikâyet süresinde sayılmaz.

Bu nedenle disiplin kararının tebliğ tarihi mutlaka kaydedilmelidir.

Nasıl ve nereye başvurulur?

YolAçıklama
DoğrudanDilekçe ile infaz hâkimliğine
Savcılık aracılığıylaCumhuriyet başsavcılığı
Kurum aracılığıylaCeza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü
GöndermeDışarıda yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir

Üçüncü satır kurum içindeki hükümlü için en pratik yoldur ve kayıt alınmasını sağlar.

Dördüncü satır ise bir güvencedir: yanlış mercie verilen dilekçe kaybolmaz, üç gün içinde iletilir.

Sözlü şikâyet

Kanun sözlü başvuruyu da kabul etmiştir: sözlü yapılan şikâyet tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Bu suret, sonraki aşamalarda başvurunun tarihini ispatlayan belgedir ve mutlaka saklanmalıdır.

Kimler başvurabilir?

Başvurabilecek
Hükümlü veya tutuklunun kendisi
Eşi, annesi, babası
Ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi
Müdafii
Kanunî temsilcisi
Ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu

Üçüncü satırdaki “ayırt etme gücüne sahip” kaydı yalnızca çocuk ve kardeş bakımından aranır.

Altıncı satır ise az bilinen bir yoldur: izleme kurulu da şikâyet niteliğindeki konuları gündeme getirebilir.

23) Şikâyet İnfazı Durdurur mu?

Şikâyet yoluna başvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.

Kuralİçeriği
Ana kuralŞikâyet durdurmaz
İstisna şartı 1Giderilmesi güç veya imkânsız sonuç
İstisna şartı 2Açıkça hukuka aykırılık
ŞartlarBirlikte gerçekleşmeli
SonuçErteleme veya durdurma

Dördüncü satır kritiktir: iki şarttan biri eksikse durdurma kararı verilemez.

Hücreye koyma cezalarında bu talep ayrıca önem taşır; infaz tamamlandıktan sonra verilen bir iptal kararı sonucu geri almaz.

Durdurma talebinde yazılacaklar

  • Cezanın niteliği ve süresi,
  • Geri dönülemez sonuç doğuracağı,
  • Kararın hangi yönden açıkça hukuka aykırı olduğu,
  • Somut dayanak,
  • İki şartın birlikte gerçekleştiği.

Üçüncü madde soyut kalmamalıdır: hangi maddenin hangi bendinin ihlal edildiği gösterilmelidir.

24) İtiraz Süresi 2024’te Değişti

⚠️ İTİRAZ SÜRESİ DEĞİŞTİ

4675 m.6‘daki itiraz süresi, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunla yedi gün olarak belirlenmiş; 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunun 37 nci maddesiyle “iki hafta” şeklinde değiştirilmiştir. Ancak değişiklik geriye yürümez: 7499 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi uyarınca yeni süre 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda önceki hükümler geçerlidir.

Karar tarihiİtiraz süresi
1/6/2024 ve sonrasıİki hafta
1/6/2024 öncesiÖnceki hükümler

Bu geçiş kuralı eski tarihli dosyalarda hâlâ uygulanır ve süre hesabında ilk bakılacak husustur.

İtirazın mercii

UnsurKural
Kim itiraz ederŞikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı
BaşlangıçTebliğden itibaren
Merciİnfaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesi
UsulCeza Muhakemesi Kanunu hükümleri
Yasakİnfaz hâkimi o mahkemenin üyesiyse karara katılamaz

Beşinci satır bir tarafsızlık güvencesidir ve kararı veren hâkimin kendi kararını denetlemesini engeller.

Ayrıca Kanun, infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da aynı itiraz hükmünün uygulanacağını öngörmüştür; hücreye koyma cezasındaki onay kararı bu kapsamdadır.

25) İnfaz Hâkimliğinin Yetki Alanı

İnfaz hâkimlikleri, Adalet Bakanlığınca Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak, yargı çevresinde ceza infaz kurumu ve tutukevi bulunan ağır ceza mahkemeleri ile coğrafi durum ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak ilçe asliye ceza mahkemeleri nezdinde kurulur. İnfaz hâkimliğinin yetki alanı, kurulduğu yer ağır ceza veya asliye ceza mahkemesinin yargı çevresi ile sınırlıdır.

UnsurKural
KuranAdalet Bakanlığı
GörüşHSYK olumlu görüşü
NeredeAğır ceza ve ilçe asliye ceza mahkemeleri nezdinde
YetkiKurulduğu yerin yargı çevresi ile sınırlı

Dördüncü satır pratikte önemlidir: başvuru, hükümlünün bulunduğu kurumun bağlı olduğu infaz hâkimliğine yapılır.

Nakil hâlinde bu merci değişebilir; başvuru öncesinde güncel kurum bilgisi esas alınmalıdır.

Sürelerin tamamı bir arada

İşlemSüreDayanak
ŞikâyetOn beş gün (öğrenme)4675 m.5
Şikâyet tavanıOtuz gün (yapılma)4675 m.5
GöndermeEn geç üç gün4675 m.5
İtirazİki hafta (1/6/2024 ve sonrası)4675 m.6
Kınama kaldırılmasıOn beş gün5275 m.48/4
Hücre cezası kaldırılmasıAltı ay veya bir yıl5275 m.48/4

İlk dört satır itiraz, son iki satır kaldırılma takvimidir; ikisi birbirinden bağımsız işler.

Birinci ve beşinci satırdaki sürelerin aynı olması tesadüftür; biri usul, diğeri esas süresidir ve karıştırılmamalıdır.

26) Sık Yapılan Sekiz Hata

  • Kınamayı önemsiz saymak. Tekrar penceresini açar.
  • Süreyi karar tarihinden saymak. İnfaz tarihinden işler.
  • Kaldırılmayı beklememek. İnfaz yetmez, kaldırılma da gerekir.
  • Onay kararını sormamak. Hücre cezasında zorunludur.
  • Toplu cezaya itiraz etmemek. Mutlak yasaktır.
  • Sağlık durumunu bildirmemek. İkame ceza mümkündür.
  • Kaldırma kararını takip etmemek. Kurul kararı gerekir.
  • Şikâyet süresini kaçırmak. Esasa girilmez.

27) Kontrol Listesi

  • Karar örneğini alın.
  • Dayanılan maddeyi ve bendi tespit edin.
  • Savunma alınıp alınmadığını kontrol edin.
  • İnfaz tarihini kaydedin.
  • Kaldırılma süresini hesaplayın.
  • Kaldırma kararını talep edin.
  • Hücre cezasında onayı sorun.
  • Süresinde şikâyet edin.

İlgili incelemelerimiz: açık kuruma ayrılma, cezaevi izinleri (5275 m.93-96) ve Ceza Hukuku Rehberi.

Dosyanız için hukuki değerlendirme alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Sıkça Sorulan Sorular

Disiplin cezaları hangi maddelerde düzenlenmiştir?

5275 sayılı Kanunun 38 ilâ 48 inci maddelerinde.

Hangi disiplin cezaları uygulanabilir?

m.38/1 ağırlık derecesine göre altı ceza sayar: kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma ve hücreye koyma.

Bu sıralamanın önemi nedir?

m.48/2’deki “bir üst ceza” kuralı doğrudan bu listeye göre işler.

Toplu ceza verilebilir mi?

Hayır. m.38/2 açıktır: toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz.

Bir koğuşun tamamına ceza verilebilir mi?

Bu, toplu ceza yasağına aykırılık oluşturur ve uygulamada en çok işe yarayan itirazlardan biridir.

Bu yasağın istisnası var mı?

Hayır, mutlaktır. Hiçbir eylemin ağırlığı bu cezaları meşru kılmaz.

Kınama cezası nedir?

m.39/1 uyarınca hükümlüye eyleminin kötü niteliğinin ve uygunsuzluğunun açıklanması ve tekrarı durumunda doğuracağı sonuçlara dikkatinin çekilmesidir.

Kınama önemsiz bir ceza mı?

Hayır. Hafif olması sonuçsuz olduğu anlamına gelmez; kınama da tekrar hâlinde bir üst cezaya zemin hazırlar.

Hücreye koyma cezası nedir?

m.44/1 uyarınca hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere, geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun bırakılmasıdır.

Hücre cezasında açık havaya çıkabilir miyim?

Evet. Madde “açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere” ifadesini taşır; bu kanuni bir güvencedir.

Hücre cezasının iki kademesi mi var?

Evet. m.44/2 bir günden on güne kadar, m.44/3 onbir günden yirmi güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemleri sayar.

Firar hangi fıkrada?

Firar etmek veya tünel kazmak eylemi m.44/3’te düzenlenmiştir ve onbir günden yirmi güne kadar hücreye koyma cezasını gerektirir.

Eylemler sınırlı sayıda mı?

Her iki fıkrada da eylemler tek tek sayılmıştır; savunmanın ilk adımı isnat edilen eylemin hangi bentte yer aldığının denetlenmesidir.

Tekrar hâlinde ne olur?

m.48/2 uyarınca, bir cezanın kesinleşmesinden sonra kaldırılma süresi geçinceye kadar yeniden disiplin cezasını gerektiren bir eylemde bulunan hükümlü hakkında her defasında bir üst ceza uygulanır.

Tekrar penceresi ne kadar?

m.48/4’teki kaldırılma süreleriyle belirlenir. Süre dolmuşsa tekrar hükmü uygulanamaz.

Hücre cezası hemen infaz edilir mi?

Hayır. m.48/3 uyarınca hücreye koyma ve odaya kapatma cezasının infazına infaz hâkiminin onayı ile başlanır.

Diğer cezalarda durum ne?

Kesinleşen diğer disiplin cezalarının infazına derhâl başlanır.

Birden fazla cezam varsa nasıl infaz edilir?

Bu cezalar kesinleşme tarihleri sırasına göre ayrı ayrı infaz edilir; bir cezanın infazı tamamlanmadan diğerinin infazına başlanmaz.

Disiplin cezası koşullu salıverilmeyi etkiler mi?

Evet. Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz.

İnfaz edilmiş olması yetmiyor mu?

Hayır. Madde iki ayrı şart arar: cezanın infaz edilmiş ve ayrıca kaldırılmış olması.

Bu gecikmenin sınırı var mı?

Evet. Bu süre hakederek salıverme tarihini geçemez.

Sağlık durumum hücre cezasına uygun değilse?

Hücreye koyma cezasının infazından önce ve infazı sırasında hükümlü hekim tarafından muayene edilir. Katlanamayacağı anlaşılırsa infaz sonraya bırakılır veya hekimin belirleyeceği aralıklarla infaz edilir.

Hiç infaz edilmemesi mümkün mü?

Koşullu salıverilme tarihine kadar iyileşemeyeceğinin tam teşekküllü Devlet veya üniversite hastanesi sağlık kurulu raporu ile saptanması hâlinde hücreye koyma cezası infaz edilmez.

Yerine hangi ceza uygulanır?

Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma: m.44/2’nin uygulandığı hâllerde iki ay, m.44/3’ün uygulandığı hâllerde dört ay.

Disiplin cezaları ne zaman kaldırılır?

m.48/4 süreleri belirler: kınama on beş gün, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma bir ay, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma üç ay, haberleşme kısıtlaması üç ay, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma üç ay, hücreye koyma m.44/2’de altı ay ve m.44/3’te bir yıl.

Süre ne zaman başlar?

İnfaz edildiği tarihten itibaren; cezanın verildiği tarihten değil. Bu ayrım hesapta doğrudan fark yaratır.

Sürenin dolması yeterli mi?

Hayır. Kanun ayrıca sonunda disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak şartlarını arar.

Kaldırma kararını kim verir?

(a) ve (b) bentlerindeki cezalar kurum en üst amiri tarafından; diğer bentlerdeki cezalar kurum en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararıyla kaldırılır.

Bu maddede iptal edilen hüküm var mı?

Evet. 48 inci maddenin birinci fıkrası, Anayasa Mahkemesinin 3/10/2013 tarihli ve E.2013/28, K.2013/106 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.

Disiplin cezasına nasıl itiraz edilir?

Disiplin kurulu kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet, infaz hâkimliği kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz yolu açıktır. Şikâyet süresinde yapılmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.


Post by Av. Fatma Öztürk