Ceza infaz kurumunda bir hak ihlâliyle karşılaşan hükümlü veya tutuklunun başvuracağı yol, idari şikâyet değil infaz hâkimliğidir. Bu yol 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu‘nda düzenlenmiştir ve süreleri son derece kısadır.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: infaz hâkimliğinin görev alanı, şikâyet süreleri (m.5), inceleme usulü ve esasa girmeden ret hâlleri (m.6), işlemin durdurulması için aranan iki şart, 2024’te değişen itiraz süresi ve şikâyet ile itiraz arasındaki fark.
1) Kanunun Künyesi ve Görev Alanı
| Unsur | Bilgi |
|---|---|
| Kanun | 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu |
| Kabul | 16/5/2001 |
| Resmî Gazete | 23/5/2001, sayı 24410 |
| Amacı | İnfaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemek |
| Kapsam genişlemesi | 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle görev alanına yeni bentler eklendi |
Kanun yalnızca şikâyet usulünü değil; infaz hâkimliklerinin kuruluşunu, yetki alanını, inceleme usulünü, verebileceği kararları ve bu kararlara karşı başvurulabilecek kanun yolunu da belirler.
Görev alanına giren konulardan biri, uygulamada az bilinir: infaz hâkimliği, ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren kurumlardaki tespitleriyle ilgili olarak düzenleyip ilettikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar verir.
Maddede bir de saklı tutma hükmü vardır: kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır. Bu, aşağıda ele alınacak görev sınırının kaynağıdır.
2) Neye Karşı Şikâyet Edilebilir?
Şikâyetin konusu geniştir: hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler, bunlarla ilgili faaliyetler ve infaz hâkimliğinin görev alanındaki kararlar.
| Konu başlığı | Örnekler |
|---|---|
| Disiplin | Disiplin cezası verilmesi, cezanın ölçüsü, soruşturma usulüne aykırılık |
| Haberleşme | Mektup ve faksın verilmemesi, kısıtlanması veya el konulması |
| Ziyaret ve görüş | Görüş yasağı, ziyaretçi listesinden çıkarma, açık görüş uygulamaları |
| Telefon | Görüşme hakkının kısıtlanması veya kaldırılması |
| Sağlık | Hastaneye sevk talebinin karşılanmaması, tedaviye erişim |
| Nakil | Kurumlar arası nakil işlemleri |
| İnfaz işlemleri | Müddetname, açığa ayrılma, denetimli serbestlik ve izin işlemleri |
| Barınma ve beslenme | Fizikî koşullar, iaşe uygulamaları |
Şikâyetin dayanağı, ilgili karar, işlem veya faaliyetin kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesidir.
3) Kim Başvurabilir?
Başvuru hakkı yalnızca hükümlü veya tutukluya ait değildir. Kanun, hükümlü ve tutuklular yanında kanunda sayılan yakınlarına ve vekillerine de bu hakkı tanımıştır.
Bu, pratikte önemli bir imkândır: kurum içindeki kişinin başvuru yapmasının fiilen güç olduğu durumlarda, yakınları veya vekili doğrudan infaz hâkimliğine başvurabilir.
Buna karşılık başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılan şikâyet, aşağıda görüleceği üzere esasa girilmeden reddedilir. Bu nedenle başvuran sıfatının dilekçede açıkça gösterilmesi gerekir.
Şikâyet süresi çok kısa — gün kaybetmeden değerlendirme alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
4) Süreler: On Beş Gün ve Otuz Gün (4675 m.5)
Bu, hak kaybının en sık yaşandığı noktadır. Kanun çifte süre öngörür.
| Süre | Başlangıcı | Niteliği |
|---|---|---|
| On beş gün | Karar, işlem veya faaliyetin öğrenildiği tarih | Sübjektif süre |
| Otuz gün | Karar, işlem veya faaliyetin yapıldığı tarih | Objektif üst sınır (“her hâlde”) |
İki süre birlikte işler: geç öğrenilmiş olsa dahi, işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün geçmişse başvuru süresinde sayılmaz. Bu nedenle “öğrendim” savunmasının tek başına yeterli olmadığı, otuz günlük dış sınırın da gözetilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Yanlış mercie başvuru hak kaybı doğurmaz
Kanunda, uygulamada çok işe yarayan bir güvence bulunur: infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir.
Yani başvuru kurum idaresine veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılmışsa, bu durum tek başına başvuruyu geçersiz kılmaz; dosya üç gün içinde infaz hâkimliğine iletilir. Bu hüküm, kurum içinden yapılan başvurular bakımından pratik bir koruma sağlar.
5) İnceleme Usulü (4675 m.6)
| Unsur | Kural |
|---|---|
| İnceleme biçimi | Duruşma yapılmaksızın, dosya üzerinden |
| Karar süresi | Bir hafta içinde |
| Ek araştırma | İnfaz hâkimi gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem hakkında araştırma yapabilir |
| Uygulanacak usul | Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri |
Son satırdaki atıf, 7242 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle güncellenmiştir: madde metnindeki eski usul kanununa yapılan atıf, yürürlükteki 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu‘na çevrilmiştir.
Esasa girilmeden ret hâlleri
Kanun, üç durumda infaz hâkiminin dilekçeyi esasa girmeden reddedeceğini öngörür:
- Şikâyet başvurusu 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra yapılmışsa,
- İnfaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir işlem veya faaliyete karşı yapılmışsa,
- Başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa.
Bir de yönlendirme hükmü vardır: şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise infaz hâkimi dosyayı o mercie gönderir.
6) Şikâyet İşlemi Durdurur mu?
Bu sorunun cevabı, uygulamada en çok yanlış bilinen husustur.
Kural: şikâyet, işlemin yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz.
Ancak istisna vardır ve şartları ağırdır. İnfaz hâkimi, aşağıdaki iki koşulun birlikte gerçekleşmesi durumunda işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir:
| # | Koşul |
|---|---|
| 1 | Giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması |
| 2 | İşlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması |
“Birlikte gerçekleşme” ibaresi belirleyicidir: yalnızca hukuka aykırılık veya yalnızca ağır sonuç yeterli değildir. Bu nedenle durdurma talebi içeren dilekçelerde her iki koşulun ayrı ayrı ve somut olarak ortaya konması gerekir.
Örneğin hücreye koyma cezasının infazı söz konusuysa, hem cezanın infazının geri alınamaz nitelikte olduğu hem de disiplin soruşturmasındaki hangi somut usul hükmünün ihlal edildiği ayrı ayrı gösterilmelidir.
İtiraz süresi 1/6/2024’ten sonraki kararlarda iki hafta
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
7) İtiraz: 2024’te Değişen Süre
Bu, güncelliği kritik olan başlıktır ve pek çok metinde hâlâ eski hâliyle anlatılmaktadır.
İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından itiraz yoluna gidilebilir. Süre, 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiştir.
| Karar tarihi | İtiraz süresi |
|---|---|
| 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlar | Tebliğden itibaren iki hafta |
| 1/6/2024’ten önce verilen kararlar | Değişiklikten önceki hükümler uygulanır |
Bu geçiş, 7499 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinde açıkça düzenlenmiştir: 4675 sayılı Kanunun 6 ncı maddesindeki itiraz süresine ilişkin değişiklik, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlar hakkında önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
İtiraz mercii
İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Bu ibare de 7242 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle değiştirilmiştir; önceki metinde “kurulduğu yer” ifadesi yer alıyordu.
Kanun bir de tarafsızlık güvencesi getirir: infaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.
İtiraz infazı durdurur mu?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun genel düzenlemesine göre itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz. Ancak kararı veren merci veya itirazı inceleyecek merci, yerine getirmenin geri bırakılmasına karar verebilir.
Bu nedenle itiraz dilekçesinde, gerekiyorsa yerine getirmenin geri bırakılması ayrıca ve gerekçesiyle talep edilmelidir.
8) Şikâyet ile İtiraz Aynı Şey Değildir
İnfaz hukukunda bu iki kavram sürekli karıştırılır ve yanlış başvuru türü seçilmesi zaman kaybettirir.
| Ölçüt | Şikâyet | İtiraz |
|---|---|---|
| Neye karşı | Ceza infaz kurumu idaresinin karar, işlem veya faaliyeti | İnfaz hâkiminin kararı |
| Merci | İnfaz hâkimliği | Ağır ceza mahkemesi |
| Süre | Öğrenmeden 15, her hâlde 30 gün | Tebliğden iki hafta (1/6/2024 ve sonrası) |
| Dayanak | 4675 m.5 | 4675 m.6 |
Yanlış başvuru türünün kullanılması, dilekçenin içeriğine göre her zaman hak kaybına yol açmayabilir. Buna karşılık sürenin yanlış hesaplanması doğrudan hak kaybı doğurur. Bu nedenle önce hangi işleme karşı gidildiğinin tespit edilmesi gerekir.
9) Disiplin Cezaları ve İnfaz Hâkiminin Onayı
Disiplin cezaları bakımından infaz hâkimliğinin rolü yalnızca şikâyet mercii olmakla sınırlı değildir.
Mevzuatta yer alan düzenlemeye göre, belirtilen disiplin cezaları ve tedbirlere dair kararlar, ilgili kurul veya memurlar tarafından alınır ve infaz hâkiminin onayına sunulur. Acil hâllerde bu kararlar bakımından özel bir usul öngörülmüştür. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
Bunun pratik sonucu şudur: disiplin cezası, kurum kurulunun kararıyla kesinleşmez; infaz hâkiminin onayı bir denetim aşamasıdır. Savunma bakımından bu aşamada sunulacak beyan ve belgeler, sonradan yapılacak şikâyetten daha etkili olabilir.
| Aşama | Yapılacak |
|---|---|
| 1 | Disiplin soruşturması başlatılır; savunma alınır |
| 2 | İlgili kurul veya memurlarca karar alınır |
| 3 | Karar infaz hâkiminin onayına sunulur |
| 4 | Onay veya ret kararına karşı hukuki yollar işletilir |
Birinci aşamada savunmanın yazılı olarak ve dayanaklarıyla sunulması, sonraki tüm aşamaların temelini oluşturur. Sözlü savunmayla yetinilmesi, dosyanın zayıf kalmasına yol açar.
10) İnfaz Hâkimliğinin Görevi Olmayan Konular
Kanunun “kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır” ifadesi, önemli bir görev sınırı doğurur.
| Konu | Görevli merci |
|---|---|
| İnfaz işlemlerine ve müddetnameye itiraz | İnfaz hâkimliği |
| Hükmün yorumunda veya cezanın hesabında duraksama | Hükmü veren mahkeme (5275 m.98) |
| Yargılamanın yenilenmesi | Hükmü veren mahkeme |
| Ceza soruşturması gerektiren fiiller | Cumhuriyet başsavcılığı |
| Tazminat talepleri | Genel hükümlere göre görevli mahkeme |
İkinci satır, en sık karşılaşılan yanlış merci hatasıdır. 5275 sayılı Kanunun 98 inci maddesi uyarınca, mahkûmiyet hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa, karar hükmü veren mahkemeden istenir. Bu tür bir talebin infaz hâkimliğine yöneltilmesi, merci yönünden redle sonuçlanır ve zaman kaybettirir.
11) Disiplin Cezaları: Türleri ve Ölçülülük
Şikâyetlerin önemli bir bölümü disiplin cezalarına ilişkindir. Bu nedenle cezaların kademeli yapısını bilmek, itirazın hangi eksende kurulacağını belirler.
5275 sayılı Kanunda disiplin cezaları hafiften ağıra doğru sıralanmıştır:
| Ceza | Niteliği |
|---|---|
| Kınama | En hafif yaptırım; uyarı niteliğinde |
| Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma | Sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerden geçici yoksunluk |
| Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma | Çalışma hakkının geçici olarak kaldırılması |
| Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama | Mektup ve telefon haklarına müdahale |
| Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma | Görüş hakkının geçici olarak kaldırılması |
| Hücreye koyma | En ağır disiplin cezası |
Bu kademeli yapı, savunmada iki ayrı argüman doğurur.
Birincisi, fiilin nitelendirilmesidir: eyleme karşılık gelen ceza türü kanunda gösterilmiştir. Daha ağır bir ceza türü uygulanmışsa, fiilin hangi maddeye dayandırıldığı ve o maddenin unsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılabilir.
İkincisi, ölçülülüktür: aynı ceza türü içinde de süre bakımından bir aralık öngörülmüşse, bu aralığın üst sınırının seçilmesi ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Soruşturma usulüne ilişkin itirazlar
Disiplin cezasına karşı savunmanın en verimli ekseni, çoğu zaman esasa değil usule ilişkindir. Kontrol edilecek noktalar şunlardır:
- Savunma alındı mı? Disiplin cezası verilmeden önce ilgilinin savunmasının alınması esastır.
- Savunma için makul süre tanındı mı? Anında alınan savunma, savunma hakkını fiilen kullandırmayabilir.
- İsnat açıkça bildirildi mi? Hangi fiille suçlandığını bilmeyen kişi savunma yapamaz.
- Tanık ve delil talepleri karşılandı mı?
- Karar gerekçeli mi? Hangi delile dayanıldığı ve neden o ceza türünün seçildiği gösterilmelidir.
- Yetkili kurul veya memur karar verdi mi?
- İnfaz hâkiminin onayına sunuldu mu?
Bu yedi başlık, şikâyet dilekçesinin omurgasını oluşturur. Usulî bir eksiklik tespit edildiğinde, esasa ilişkin tartışmaya girilmeden sonuç alınabilmesi mümkündür.
Disiplin cezasının diğer sonuçları
Disiplin cezası yalnızca kendi içinde sonuç doğurmaz; infaz rejiminin başka aşamalarını da etkiler.
| Etkilenen kurum | Nasıl |
|---|---|
| İyi hâl değerlendirmesi | Disiplin cezaları, iyi hâlin tespitinde dikkate alınır |
| Açık kuruma ayrılma | İyi hâl şartı aranan bir kurumdur |
| Denetimli serbestlik | 5275 m.105/A iyi hâlli olmayı arar |
| Koşullu salıverilme | İyi hâl değerlendirmesine bağlıdır |
| İzinler | Mazeret, özel ve iş arama izinlerinde dikkate alınabilir |
Bu zincir, disiplin cezalarına karşı başvurunun neden ertelenmemesi gerektiğini açıklar: tek başına hafif görünen bir kınama cezası dahi, ilerleyen aşamalarda açık kuruma ayrılma veya denetimli serbestlik tarihini etkileyebilir.
Disiplin cezalarının kaldırılmasına ilişkin hükümler de bulunmaktadır. Belirli sürelerin geçmesi ve iyi hâl gösterilmesi hâlinde cezaların kaldırılması gündeme gelebileceğinden, bu imkânın da ayrıca takip edilmesi gerekir.
12) Şikâyet Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
| Bölüm | İçeriği |
|---|---|
| 1. Merci | İnfaz hâkimliğinin adı |
| 2. Başvuran ve sıfat | Hükümlü/tutuklu, yakını veya vekil olduğu açıkça belirtilir |
| 3. Kurum ve dosya bilgileri | Ceza infaz kurumu, ilamat numarası, koğuş bilgisi |
| 4. Şikâyet konusu işlem | İşlemin tarihi, içeriği ve kim tarafından yapıldığı |
| 5. Öğrenme tarihi | Sürenin başlangıcı açıkça gösterilir |
| 6. Hukuka aykırılık | Hangi kanun veya mevzuat hükmüne aykırı olduğu |
| 7. Durdurma talebi | Varsa iki koşulun ayrı ayrı gerekçelendirilmesi |
| 8. Deliller | Tutanak, karar örneği, tanık, kurum kayıtları |
| 9. Sonuç ve talep | İşlemin kaldırılması, düzeltilmesi veya yeniden yapılması |
Beşinci bölüm ihmal edilmemelidir. Süre tartışmasının çıktığı dosyalarda, öğrenme tarihinin dilekçede baştan gösterilmiş olması belirleyici olur.
13) Hükümlü ve Tutuklu Haklarının Çerçevesi
Şikâyet yolunun konusunu oluşturan haklar 5275 sayılı Kanunda düzenlenmiştir. Başlıca güvenceler şunlardır:
- Avukatla görüşme: Vekâletname aranmaksızın; konuşulanlar duyulamayacak biçimde. Savunmaya ilişkin belgeler kural olarak incelemeye tabi tutulamaz.
- Ziyaret ve görüş: Kanunda sayılan yakınlarla, belirlenen gün ve saatlerde; kapalı ve açık görüş biçiminde.
- Telefonla haberleşme: Belirlenen usul ve süreler çerçevesinde.
- Mektup, faks ve telgraf: Kanunda öngörülen denetim sınırları içinde.
- Sağlık hizmetine erişim: Muayene, tedavi ve gerektiğinde hastaneye sevk.
- Beslenme ve barınma: Kanunda öngörülen asgari standartlar.
- Kötü muameleye karşı korunma: Anayasa ve kanun güvencesi altında.
Tutuklu ile hükümlü arasında bir ayrım vardır: tutuklu hakkında henüz kesinleşmiş hüküm bulunmadığından masumiyet karinesinden yararlanır ve özellikle savunma hazırlığına ilişkin haklar bakımından daha geniş koruma söz konusudur.
14) İç Hukuk Yolları Tüketildikten Sonra
İnfaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesi aşamalarının tamamlanması, hukuki yolların bittiği anlamına gelmez. Temel hak ihlâli iddiası taşıyan dosyalarda iki yol daha gündeme gelebilir.
| Yol | Ön şart | Konusu |
|---|---|---|
| Bireysel başvuru | Olağan kanun yollarının tüketilmiş olması | Anayasada güvence altına alınmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlâli |
| Tazminat davası | Genel hükümler | Hukuka aykırı işlemden doğan maddi ve manevi zarar |
Bireysel başvuru bakımından kritik nokta, olağan kanun yollarının usulüne uygun ve süresinde tüketilmiş olmasıdır. Şikâyet veya itiraz süresinin kaçırılması, yalnızca o aşamayı değil sonraki başvuru imkânını da etkileyebilir.
Bu nedenle infaz aşamasındaki hak ihlâli iddialarında sürelerin titizlikle takip edilmesi, yalnızca kurum içi bir mesele değil; daha sonraki bütün hukuki yolların önkoşuludur.
Ayrıca ihlâlin niteliği ceza soruşturmasını gerektiriyorsa, bu ayrı bir yoldur ve şikâyetin Cumhuriyet başsavcılığına yöneltilmesi gerekir. İnfaz hâkimliğine yapılan şikâyet, kendiliğinden ceza soruşturması başlatmaz.
15) Sık Yapılan Sekiz Hata
- İtiraz süresini bir hafta sanmak. 7499 sayılı Kanunla süre iki haftaya çıkarılmış ve 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanmaktadır.
- Yalnızca on beş güne bakmak. Otuz günlük objektif üst sınır da işler.
- Şikâyetin işlemi durduracağını sanmak. Durdurma için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir.
- Durdurma talebini gerekçelendirmemek. Her iki koşul ayrı ayrı somutlaştırılmalıdır.
- Öğrenme tarihini dilekçede göstermemek. Süre tartışmasında belirleyici olur.
- Müddetname hesabını infaz hâkimliğine götürmek. Hükmün yorumu ve ceza hesabındaki duraksama 5275 m.98 uyarınca hükmü veren mahkemeye aittir.
- Disiplin savunmasını sözlü bırakmak. İnfaz hâkiminin onay aşaması için yazılı dosya gerekir.
- Yakınların başvuru hakkını bilmemek. Kanun, hükümlü ve tutuklular yanında yakınlarına ve vekillerine de bu hakkı tanır.
16) Kontrol Listesi
- İşlemin tarihini ve öğrenme tarihini hemen kayıt altına alın.
- On beş ve otuz günlük süreleri takvime işleyin.
- Başvuran sıfatını dilekçede açıkça gösterin.
- Hangi mevzuat hükmüne aykırılık iddia ettiğinizi somutlaştırın.
- Durdurma gerekiyorsa iki koşulu ayrı ayrı gerekçelendirin.
- Delilleri dilekçeye ekleyin; kurum kayıtlarının getirtilmesini talep edin.
- Karar tebliğ edildiğinde iki haftalık itiraz süresini başlatın.
- İtirazda yerine getirmenin geri bırakılmasını ayrıca talep edin.
- Görevli merci ayrımını doğrulayın: infaz hâkimliği mi, hükmü veren mahkeme mi?
İnfaz hukukunun genel çerçevesi için İnfaz Hukuku Rehberimize, hükümlü ve tutuklu hakları için ana rehberimize, infazın ertelenmesi için 5275 m.16 incelememize, denetimli serbestlik için süreler ve şartlar yazımıza ve ceza hesabı için cezaların içtimaı rehberimize bakabilirsiniz.
Cezaevindeki yakınınızın hakları ihlâl mi ediliyor? Bize ulaşın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
İnfaz hâkimliğine şikâyet hangi kanunda düzenleniyor?
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu. 16/5/2001 tarihinde kabul edilmiş ve 23/5/2001 tarihli ve 24410 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Neye karşı şikâyet edilebilir?
Hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler, bunlarla ilgili faaliyetler ve infaz hâkimliğinin görev alanındaki kararlar. Dayanak, bunların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesidir.
Şikâyet süresi ne kadar?
Karar, işlem veya faaliyetin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün; her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün.
İki süre nasıl birlikte işler?
Geç öğrenilmiş olsa dahi, işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün geçmişse başvuru süresinde sayılmaz. Otuz gün objektif üst sınırdır.
Kimler başvurabilir?
Hükümlü ve tutuklular ile kanunda sayılan yakınları ve vekilleri. Kurum içindeki kişinin başvurusunun güç olduğu hâllerde yakınları veya vekili doğrudan başvurabilir.
Yanlış mercie başvurursam ne olur?
Kanun uyarınca infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Bu, kurum içinden yapılan başvurular bakımından pratik bir koruma sağlar.
İnfaz hâkimi nasıl inceleme yapar?
Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden ve bir hafta içinde karar verir; gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem hakkında araştırma yapabilir.
Hangi usul kanunu uygulanır?
4675 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri. Bu atıf 7242 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle güncellenmiştir.
Başvurum esasa girilmeden reddedilir mi?
Üç hâlde evet: süre geçtikten sonra yapılmışsa, infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir işleme karşıysa veya başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa.
Başka bir merciin görevindeyse ne olur?
Şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise infaz hâkimi dosyayı o mercie gönderir.
Şikâyet işlemi durdurur mu?
Kural olarak hayır. Ancak infaz hâkimi, giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ile işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda işlemin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Durdurma talebini nasıl gerekçelendirmeliyim?
İki koşulun ayrı ayrı ve somut olarak ortaya konması gerekir: hem giderilmesi güç veya imkânsız sonuç doğacağı hem de işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu.
İnfaz hâkiminin kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından itiraz yoluna gidilebilir.
İtiraz süresi ne kadar?
7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklik uyarınca, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar bakımından tebliğden itibaren iki haftadır.
Eski kararlar için hangi süre geçerli?
7499 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi uyarınca, 1/6/2024’ten önce verilen kararlar hakkında değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
İtiraz nereye yapılır?
İnfaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine. Bu ibare 7242 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle değiştirilmiş; önceki metinde “kurulduğu yer” ifadesi yer alıyordu.
İnfaz hâkimi itiraz incelemesine katılabilir mi?
Hayır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.
İtiraz infazı durdurur mu?
Ceza Muhakemesi Kanununun genel düzenlemesine göre itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz. Ancak kararı veren merci veya itirazı inceleyecek merci, yerine getirmenin geri bırakılmasına karar verebilir.
Şikâyet ile itiraz farkı nedir?
Şikâyet, ceza infaz kurumu idaresinin karar, işlem veya faaliyetine karşı infaz hâkimliğine yapılır. İtiraz ise infaz hâkiminin kararına karşı ağır ceza mahkemesine yapılır.
Disiplin cezaları infaz hâkiminin onayına tabi mi?
Mevzuattaki düzenlemeye göre belirtilen disiplin cezaları ve tedbirlere dair kararlar ilgili kurul veya memurlar tarafından alınır ve infaz hâkiminin onayına sunulur. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
Disiplin savunmamı nasıl yapmalıyım?
Yazılı olarak ve dayanaklarıyla. Onay aşaması bir denetim aşaması olduğundan, bu aşamada sunulan beyan ve belgeler sonradan yapılacak şikâyetten daha etkili olabilir.
İzleme kurulu raporları ne olur?
İnfaz hâkimliği, ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren kurumlardaki tespitleriyle ilgili düzenleyip ilettikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar verir.
Müddetnamedeki hata için nereye başvurmalıyım?
İnfaz işlemlerine ve müddetnameye yönelik itirazlar infaz hâkimliğine yapılır. Ancak hükmün yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa, 5275 m.98 uyarınca karar hükmü veren mahkemeden istenir.
Bu ayrımı karıştırırsam ne olur?
Başvuru merci yönünden reddedilir ve zaman kaybı doğar. Bu nedenle önce hangi işleme karşı gidildiğinin tespit edilmesi gerekir.
Avukatla görüşme hakkı nasıl korunuyor?
Hükümlü ve tutuklu, vekâletname aranmaksızın avukatıyla görüşebilir; görüşmeler konuşulanlar duyulamayacak biçimde yapılır ve savunmaya ilişkin belgeler kural olarak incelemeye tabi tutulamaz.
Tutuklu ile hükümlünün hakları aynı mı?
Tam olarak değil. Tutuklu hakkında henüz kesinleşmiş hüküm bulunmadığından masumiyet karinesinden yararlanır ve özellikle savunma hazırlığına ilişkin haklar bakımından daha geniş koruma söz konusudur.
Dilekçemde neleri mutlaka göstermeliyim?
Merci, başvuran ve sıfatı, kurum ve dosya bilgileri, şikâyet konusu işlem, öğrenme tarihi, hangi mevzuat hükmüne aykırılık iddia edildiği, varsa durdurma talebi ve gerekçesi, deliller ve sonuç talebi.
Öğrenme tarihini yazmak neden önemli?
Süre tartışmasının çıktığı dosyalarda, öğrenme tarihinin dilekçede baştan gösterilmiş olması belirleyici olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.


