Bir kişi hakkında birden fazla mahkûmiyet hükmü bulunduğunda ilk akla gelen soru şudur: bu cezalar toplanır mı, ne kadarı cezaevinde çekilir? Cevap tek bir maddede değil, Türk Ceza Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun arasında paylaşılmış bir kurallar bütünündedir.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: yargılama aşamasındaki içtima ile infaz aşamasındaki toplamanın farkı, 5275 sayılı Kanunun 99 uncu maddesindeki toplama kararı ve 7242 sayılı Kanunla değişen yetkili merci, 107 nci maddedeki koşullu salıverilme oranları ve üst sınırlar, mükerrirlere özgü rejim, denetimli serbestlik ve mahsup.
1) İki Ayrı “İçtima” Vardır ve Karıştırılmamalıdır
Türk hukukunda “içtima” kelimesi iki farklı yerde kullanılır ve bu, en sık yapılan kavram hatasıdır.
| Ölçüt | Maddi ceza hukuku içtimaı | İnfaz aşamasındaki toplama |
|---|---|---|
| Dayanak | TCK m.42, 43, 44 | 5275 m.99 |
| Ne zaman uygulanır? | Yargılama aşamasında, hüküm kurulurken | Hüküm kesinleştikten sonra, infaz aşamasında |
| Sonucu | Tek bir ceza belirlenir veya ceza artırılır | Cezalar bağımsızlığını korur; yalnızca toplam infaz hesabı yapılır |
| Kim karar verir? | Hükmü veren mahkeme | İnfaz hâkimliği |
Maddi ceza hukukundaki içtima kurumları şunlardır:
- TCK m.42 — bileşik suç: Biri diğerinin unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturması dolayısıyla tek fiil sayılan suçtur; bu hâlde içtima hükümleri uygulanmaz.
- TCK m.43 — zincirleme suç: Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi hâlinde tek ceza verilir ve ceza belirli oranda artırılır.
- TCK m.44 — fikri içtima: Tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet verilmesi hâlinde, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı ceza verilir.
Bunların hiçbiri “cezaların toplanması” değildir. Zincirleme suç ayrıntısı için TCK m.43 incelememize bakılabilir.
2) Türk Hukukunda Kural: Gerçek İçtima
Türk ceza hukukunda ana kural gerçek içtimadır: kaç suç varsa o kadar ceza verilir. Mahkeme, her suç için ayrı ayrı ceza belirler ve bu cezalar hükümde tek bir cezada birleştirilmez.
Bunun sonucu 5275 m.99’un ilk cümlesinde açıkça yazılıdır: bir kişi hakkında hükmolunan her bir ceza diğerinden bağımsızdır ve varlıklarını ayrı ayrı korur. Toplama işlemi, cezaları hukuken birleştirmez; yalnızca infaz takviminin hesaplanabilmesi için teknik bir toplam üretir.
Bu ayrımın pratik sonucu şudur: cezalardan biri sonradan bozulur, affa uğrar veya zamanaşımına girerse, toplamdan yalnızca o ceza çıkarılır; diğerleri etkilenmez.
3) İnfazda Toplama Kararı (5275 m.99)
5275 m.99’un devamı şöyledir: bir kişi hakkında başka başka kesinleşmiş hükümler bulunur ise, 107 nci maddenin uygulanabilmesi yönünden bir toplama kararı istenir.
Buradaki iki ayrıntı çoğu metinde eksik verilir.
Birincisi, yetkili merci değişti. Maddede toplama kararının isteneceği merci önceden “mahkeme” iken, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 42 nci maddesiyle bu ibare “infaz hâkimliği” olarak değiştirilmiştir. Yani toplama kararı bugün infaz hâkimliğinden istenir.
İkincisi, adli para cezasından çevrilen hapis de toplamaya girer. Yine 7242 sayılı Kanunla maddeye eklenen cümle uyarınca, adli para cezasından çevrilen ve ceza infaz kurumunda infaz edilme aşamasına gelen hapis cezaları da toplama kararına dâhil edilir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Cezaların niteliği | Her ceza diğerinden bağımsızdır, varlıklarını ayrı ayrı korur | 5275 m.99 |
| Toplamanın amacı | Yalnızca 107 nci maddenin uygulanabilmesi | 5275 m.99 |
| Yetkili merci | İnfaz hâkimliği (7242 s.K. öncesinde mahkeme) | 5275 m.99 |
| Adli para cezasından çevrilen hapis | İnfaz aşamasına gelmişse toplamaya dâhil edilir | 5275 m.99 |
| Hapis ile adli para cezası | Doğrudan toplanmaz; nitelikleri farklıdır | — |
4) Müddetname: Hesabın Görünen Yüzü
Toplama kararının ardından Cumhuriyet başsavcılığı müddetname düzenler. Müddetname, hükümlünün ceza infaz kurumuna girdiği tarih, mahsup edilecek süreler, koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestlik tarihi ve bihakkın tahliye tarihini gösteren infaz hesabı belgesidir.
Uygulamada dosyaların en çok denetlenmesi gereken noktası burasıdır. Müddetnamedeki bir hata, hükümlünün aylarca fazla yatmasına yol açabilir. En sık rastlanan hata kaynakları şunlardır:
- Farklı koşullu salıverilme oranına tabi cezaların aynı oranla hesaplanması,
- Tutuklulukta geçen sürenin mahsup edilmemesi,
- Üst sınır hükümlerinin gözden kaçırılması,
- Mükerrirlik hâlinin yanlış değerlendirilmesi,
- Adli para cezasından çevrilen hapsin hatalı işlenmesi.
Cezalarınız farklı oranlara mı tabi? Hesabı birlikte çıkaralım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
5) Koşullu Salıverilme Oranları (5275 m.107/2)
Toplama kararının tek amacı, 107 nci maddenin uygulanmasıdır. Maddenin birinci fıkrası temel şartı koyar: koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.
İkinci fıkra ise oranları belirler:
| Ceza | İnfaz kurumunda çekilecek süre |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl |
| Müebbet hapis | 24 yıl |
| Diğer süreli hapis cezaları | Cezanın yarısı |
Süreli hapiste geçerli olan bu yarı oranı, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle getirilmiştir; öncesinde oran üçte iki idi.
Yarı oranının uygulanmadığı suçlar
Aynı fıkraya 7242 sayılı Kanunla eklenen cümleler, belirli suçları bu kolaylığın dışında bırakır. Bu suçlarda oran üçte iki olarak uygulanır:
- Kasten öldürme suçlarından (TCK m.81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
- Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (TCK m.87/2-d) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
- İşkence (TCK m.94 ve 95) ve eziyet (TCK m.96) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
- Cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
- Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti gibi kanunda ayrıca sayılan suçlardan mahkûm olanlar.
Bu, farklı oranlı cezaların bir arada bulunduğu dosyalarda hesabın neden karmaşıklaştığını açıklar: her ceza kendi oranına göre değerlendirilir; tek bir oran tüm toplama uygulanmaz. Müddetname denetiminde ilk bakılacak nokta budur.
6) Üst Sınırlar: Toplam Sonsuza Gitmez (5275 m.107/3)
Cezalar toplandığında ortaya çıkan rakam çok yüksek olabilir. Kanun bu nedenle, koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süreye tavan koymuştur.
| Bent | Mahkûmiyet hâli | İnfaz kurumunda geçirilecek süre |
|---|---|---|
| a | Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet hapis | 36 yıl |
| b | Birden fazla müebbet hapis | 30 yıl |
| c | Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis ile süreli hapis | En fazla 36 yıl |
| ç | Bir müebbet hapis ile süreli hapis | En fazla 30 yıl |
| d | Birden fazla süreli hapis | En fazla 28 yıl |
Son satır, günlük uygulamada en çok karşılaşılan hâldir: bir kişi birden fazla süreli hapis cezasından ne kadar toplam ceza alırsa alsın, koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçireceği süre 28 yılı aşamaz.
7) Örgütlü Suçlarda Ayrı Rejim (5275 m.107/4)
Dördüncü fıkra, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde ayrı ve daha ağır bir rejim öngörür.
| Ceza | İnfaz kurumunda çekilecek süre |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 36 yıl |
| Müebbet hapis | 30 yıl |
| Süreli hapis | Cezanın üçte ikisi |
Fıkraya 7242 sayılı Kanunla eklenen cümle önemli bir kural koyar: koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından, tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır. Yani örgütlü suç rejimi, daha ağır bir orana tabi suçun oranını aşağı çekmez.
Bu hâlde üst sınırlar da yükselir:
| Mahkûmiyet hâli | Üst sınır |
|---|---|
| Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet | 40 yıl |
| Birden fazla müebbet hapis | 34 yıl |
| Bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis | En fazla 40 yıl |
| Bir müebbet ile süreli hapis | En fazla 34 yıl |
| Birden fazla süreli hapis | En fazla 32 yıl |
Kanun ayrıca bu fıkra hükümlerinin çocuklar hakkında uygulanmayacağını belirtir.
8) Koşullu Salıverilmenin Hiç Uygulanmadığı Hâl
5275 m.107’nin son fıkralarından biri, mutlak bir istisna getirir: Türk Ceza Kanunu’nun “Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar”, “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” ve “Milli Savunmaya Karşı Suçlar” bölümleri altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Bu hâlde toplama ve oran hesabı yapılmaz; ceza ömür boyu infaz edilir.
9) Mükerrirlere Özgü Rejim (5275 m.108)
Tekerrür hâlinde infaz rejimi ayrıca ağırlaşır. 5275 m.108 uyarınca, tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan süreli hapis cezasının dörtte üçünün infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi durumunda koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis bakımından da genel rejimden daha uzun süreler öngörülmüştür.
Mükerrirlik ayrıca hükümlünün denetim süresi ve tabi olacağı yükümlülükler bakımından da sonuç doğurur. Bu nedenle müddetname denetiminde, hükümlü hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
10) Onbeş Yaş Kuralı (5275 m.107/5)
Kanun, çocuk hükümlüler bakımından özel bir hesap kuralı getirir: koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
Bu kural, küçük yaşta infaz kurumuna giren hükümlülerde toplam hesabı önemli ölçüde değiştirir ve müddetnamede sıkça atlanır.
11) Denetimli Serbestlik (5275 m.105/A)
Koşullu salıverilme, infazın son aşaması değildir. 5275 m.105/A uyarınca, açık ceza infaz kurumunda bulunan veya çocuk eğitimevinde kalan hükümlüler bakımından, koşullu salıverilmesine belirli bir süre kalan hükümlünün cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına karar verilebilir.
Bu sürenin ne kadar olduğu, suçun işlendiği tarihe göre değişir: Kanunun geçici maddesiyle, belirli bir tarihten önce işlenen suçlar bakımından süre daha uzun olarak uygulanmaktadır. Bu nedenle denetimli serbestlik hesabında suç tarihi belirleyicidir. Ayrıntı için denetimli serbestlik süreleri ve şartları rehberimize bakabilirsiniz.
| Aşama | Anlamı |
|---|---|
| Kapalı kurumda infaz | Cezanın kurumda çekilen bölümü |
| Açık kuruma ayrılma | Belirli şartlarla açık ceza infaz kurumuna geçiş |
| Denetimli serbestlik | Cezanın son bölümünün toplum içinde denetim altında infazı |
| Koşullu salıverilme | Kalan cezanın denetim süresine bağlı olarak dışarıda geçirilmesi |
| Bihakkın tahliye | Cezanın tamamen infaz edilmiş sayıldığı tarih |
Açık kuruma ayrılma şartları için açık cezaevine ayrılma yazımıza, müebbet rejimi için müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet infaz süreleri incelememize bakılabilir.
Müddetnamede hata, aylarca fazla yatmak demek — kontrol ettirin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
12) Mahsup: Tutuklulukta Geçen Süre (TCK m.63)
Toplam hesabında en çok gözden kaçan kalem mahsuptur. Türk Ceza Kanunu’nun 63 üncü maddesi uyarınca, hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir.
Bu, yalnızca tutukluluğu değil, gözaltını ve şahsi hürriyeti sınırlayan diğer hâlleri de kapsar. Adli para cezasına mahkûmiyet hâlinde ise bir gün, kanunda gösterilen miktar üzerinden mahsup edilir.
Mahsubun doğru yapılabilmesi için, hükümlünün her dosyada ne kadar süre tutuklu kaldığının belgelenmesi gerekir. Farklı dosyalarda geçen tutukluluk sürelerinin doğru dosyalara mahsup edilmesi, müddetname itirazlarının en verimli başlıklarından biridir.
13) Hesapta Duraksama ve İtiraz (5275 m.98, m.101)
Mahkûmiyet hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa, ya da sonradan yürürlüğe giren kanun hükümlünün lehine olursa, duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için hükmü veren mahkemeden karar istenir (5275 m.98).
Bu kararlar duruşma yapılmaksızın verilir; karar verilmeden önce Cumhuriyet savcısı ve hükümlünün beyanları alınabilir. Verilen kararlara karşı itiraz yolu açıktır (5275 m.101).
Kural olarak bu başvurular cezanın infazını ertelemez; ancak mahkeme, olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
| Sorun | Başvurulacak merci | Dayanak |
|---|---|---|
| Cezaların toplanması | İnfaz hâkimliği | 5275 m.99 |
| Hükmün yorumunda veya ceza hesabında duraksama | Hükmü veren mahkeme | 5275 m.98 |
| Lehe kanun değişikliği | Hükmü veren mahkeme | 5275 m.98 |
| Müddetnameye ve infaz işlemlerine itiraz | İnfaz hâkimliği | İnfaz hâkimliği mevzuatı |
| Verilen kararlara itiraz | İtiraz mercii | 5275 m.101 |
14) Toplama Kararı Sonrasında Ne Değişir?
Toplama kararı, dosyayı dondurmaz. Cezaların 5275 m.99 uyarınca bağımsızlığını koruması, sonradan ortaya çıkan gelişmelerin toplama hesabına nasıl yansıyacağını da belirler.
| Gelişme | Toplama hesabına etkisi |
|---|---|
| Yeni bir hüküm kesinleşir | Yeni ceza toplamaya eklenir ve infaz hesabı yeniden yapılır |
| Cezalardan biri bozulur veya kaldırılır | Yalnızca o ceza toplamdan çıkarılır; diğerleri etkilenmez |
| Bir ceza af kapsamına girer | O cezaya ilişkin bölüm toplamdan düşer |
| Bir cezada ceza zamanaşımı gerçekleşir | O ceza infaz edilemez; toplamdan çıkarılır |
| Lehe kanun değişikliği olur | 5275 m.98 uyarınca hükmü veren mahkemeden karar istenir; hesap güncellenir |
| Adli para cezası ödenmeyip hapse çevrilir | İnfaz aşamasına geldiğinde toplamaya dâhil edilir |
Bu tablonun pratik anlamı şudur: infaz hesabı sabit bir belge değil, yaşayan bir hesaptır. Yeni bir hüküm kesinleştiğinde ya da mevcut hükümlerden biri değiştiğinde, mevcut müddetnameye güvenmek yerine hesabın yenilenmesi talep edilmelidir.
Bir başka pratik sorun, hükümlünün dosyalarının farklı yargı çevrelerinde bulunmasıdır. Bu durumda cezaların tamamının aynı toplama kararında değerlendirilebilmesi için, tüm kesinleşmiş hükümlerin ilgili infaz hâkimliğine bildirilmesi gerekir. Uygulamada eksik bildirim nedeniyle bazı cezaların toplamaya girmemesi ve sonradan ayrı bir infaz süreci başlaması sık karşılaşılan bir sorundur.
15) Sürecin Adım Adım Akışı
| # | Adım | İlgili merci veya dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Her suç için ayrı ceza belirlenir (gerçek içtima) | Hükmü veren mahkeme |
| 2 | Hükümler kesinleşir | Kanun yolu süreci |
| 3 | Birden fazla kesinleşmiş hüküm varsa toplama kararı istenir | İnfaz hâkimliği — 5275 m.99 |
| 4 | Müddetname düzenlenir | Cumhuriyet başsavcılığı |
| 5 | Her ceza kendi oranıyla hesaplanır, üst sınırlar uygulanır | 5275 m.107 |
| 6 | Mahsup edilecek süreler düşülür | TCK m.63 |
| 7 | Açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik tarihleri belirlenir | 5275 m.105/A |
| 8 | Koşullu salıverilme kararı verilir | 5275 m.107 |
| 9 | Hata varsa itiraz edilir | 5275 m.98, m.101; infaz hâkimliği |
Bu akışta avukat açısından en kritik iki durak 3 üncü ve 4 üncü adımlardır: toplama kararının eksiksiz alınması ve müddetnamenin denetlenmesi. Sonraki adımlardaki her hata, çoğu zaman bu iki adımdaki eksiklikten kaynaklanır.
16) Basit Bir Hesap Örneği
Aşağıdaki örnek yalnızca hesabın mantığını göstermek içindir; somut dosyada iyi hâl, mahsup ve tekerrür gibi unsurlar sonucu değiştirir.
Bir kişi hakkında iki ayrı kesinleşmiş hüküm bulunduğunu varsayalım: birinci suçtan 4 yıl, ikinci suçtan 6 yıl hapis. Her iki suç da yarı oranına tabi olsun.
- Cezalar bağımsızdır; ancak 5275 m.99 uyarınca infaz hâkimliğinden toplama kararı istenir: toplam 10 yıl.
- 5275 m.107/2 uyarınca süreli hapiste oran yarıdır: infaz kurumunda geçirilecek süre 5 yıl.
- Bu süre, m.107/3-d’deki 28 yıllık üst sınırın altında kaldığından tavan devreye girmez.
- Tutuklulukta geçen süre TCK m.63 uyarınca mahsup edilir.
- Koşullu salıverilme tarihinden geriye doğru, m.105/A kapsamındaki süre kadar önce denetimli serbestlik gündeme gelir.
Şimdi tek bir unsuru değiştirelim: ikinci suç, yarı oranının uygulanmadığı suçlardan biri olsun. Bu durumda ikinci ceza üçte iki oranına tabi olur ve her ceza kendi oranıyla hesaplanır. Tek bir suçun niteliği, tahliye takvimini yıllarca değiştirebilir.
17) Sık Yapılan Yedi Hata
- Cezaların yargılamada birleştirileceğini sanmak. Kural gerçek içtimadır; toplama infaz aşamasında yapılır.
- Toplama kararını mahkemeden istemek. 7242 sayılı Kanunla yetki infaz hâkimliğine geçmiştir.
- Tüm cezalara tek oran uygulamak. Farklı oranlı suçlarda her ceza kendi oranına göre hesaplanır.
- Üst sınırları atlamak. Birden fazla süreli hapiste tavan 28 yıldır; örgütlü suçlarda 32 yıl.
- Mahsubu kontrol etmemek. TCK m.63, şahsi hürriyeti sınırlayan tüm süreleri kapsar.
- Onbeş yaş kuralını gözden kaçırmak. Onbeş yaşını doldurmadan kurumda geçen bir gün iki gün sayılır.
- Adli para cezasından çevrilen hapsi ayrı tutmak. İnfaz aşamasına gelmişse toplamaya dâhildir.
18) Kontrol Listesi
- Tüm kesinleşmiş hükümleri listeleyin: suç, ceza, suç tarihi ve kesinleşme tarihi.
- Her ceza için oranı ayrı belirleyin: yarı mı, üçte iki mi, dörtte üç mü?
- Suç tarihlerini not edin; lehe kanun ve geçici hükümler suç tarihine göre uygulanır.
- Tekerrür var mı bakın: 5275 m.108 rejimi devreye girer mi?
- Üst sınırı hesaplayın: m.107/3 ve örgütlü suçlarda m.107/4.
- Mahsup edilecek süreleri belgeleyin ve doğru dosyaya işlendiğini kontrol edin.
- Müddetnameyi satır satır denetleyin; hata varsa infaz hâkimliğine başvurun.
- Denetimli serbestlik tarihini ayrıca hesaplayın.
Konunun ana rehberi için cezaların içtimaı ve infazı yazımıza, infaz hukukunun genel çerçevesi için İnfaz Hukuku Rehberimize, kısa süreli cezalarda alternatifler için TCK m.50 seçenek yaptırımlar incelememize ve genel çerçeve için Ceza Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.
Toplama kararı, mahsup veya denetimli serbestlik: dosyanızı değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
Cezalar yargılamada mı toplanır, infazda mı?
İnfazda. Türk hukukunda kural gerçek içtimadır; mahkeme her suç için ayrı ceza belirler. Toplama, hüküm kesinleştikten sonra ve yalnızca 5275 m.107’nin uygulanabilmesi için yapılır.
Toplanan cezalar tek bir ceza hâline gelir mi?
Hayır. 5275 m.99 uyarınca bir kişi hakkında hükmolunan her bir ceza diğerinden bağımsızdır ve varlıklarını ayrı ayrı korur. Toplama yalnızca teknik bir infaz hesabıdır.
Toplama kararını kim verir?
İnfaz hâkimliği. 5275 m.99’da yer alan “mahkemeden” ibaresi, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 42 nci maddesiyle “infaz hâkimliğinden” şeklinde değiştirilmiştir.
Adli para cezasından çevrilen hapis toplamaya dâhil mi?
Evet. 7242 sayılı Kanunla 5275 m.99’a eklenen cümle uyarınca, adli para cezasından çevrilen ve ceza infaz kurumunda infaz edilme aşamasına gelen hapis cezaları da toplama kararına dâhil edilir.
Hapis cezası ile adli para cezası toplanır mı?
Doğrudan toplanmaz; hukuki nitelikleri farklıdır ve kural olarak ayrı ayrı infaz edilir. Adli para cezası ödenmez de hapse çevrilirse, infaz aşamasına geldiğinde toplamaya dâhil edilir.
Zincirleme suç ile cezaların içtimaı aynı şey mi?
Hayır. Zincirleme suç TCK m.43’te düzenlenir ve yargılama aşamasında tek ceza verilmesini sağlar. Cezaların içtimaı ise birden fazla kesinleşmiş hükmün infaz aşamasında toplanmasıdır.
Fikri içtima nedir?
TCK m.44 uyarınca tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet verilmesi hâlinde, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı ceza verilmesidir.
Koşullu salıverilme oranı nedir?
5275 m.107/2 uyarınca ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl, müebbette 24 yıl, diğer süreli hapis cezalarında cezanın yarısı infaz kurumunda çekilmelidir.
Süreli hapiste oran neden yarı?
Bu oran, 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle getirilmiştir; öncesinde oran üçte iki idi.
Hangi suçlarda yarı oranı uygulanmaz?
7242 sayılı Kanunla eklenen cümleler uyarınca kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2-d), işkence ve eziyet (m.94, 95, 96), cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz suçları ile kanunda ayrıca sayılan suçlarda oran üçte ikidir.
Farklı oranlı cezalar bir aradaysa ne olur?
Her ceza kendi oranına göre hesaplanır; tek bir oran tüm toplama uygulanmaz. Müddetname denetiminde ilk bakılacak nokta budur.
Birden fazla süreli hapiste üst sınır var mı?
Evet. 5275 m.107/3 uyarınca birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilecek süre en fazla 28 yıldır.
Diğer üst sınırlar nedir?
Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet hâlinde 36 yıl; birden fazla müebbette 30 yıl; bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapiste en fazla 36 yıl; bir müebbet ile süreli hapiste en fazla 30 yıldır.
Örgütlü suçlarda oran farklı mı?
Evet. 5275 m.107/4 uyarınca ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl, müebbette 30 yıl, süreli hapiste cezanın üçte ikisi aranır.
Örgütlü suçlarda üst sınırlar nedir?
Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbette 40 yıl; birden fazla müebbette 34 yıl; bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapiste en fazla 40 yıl; bir müebbet ile süreli hapiste en fazla 34 yıl; birden fazla süreli hapiste en fazla 32 yıldır.
Örgütlü suç rejimi daha ağır orana tabi suçu etkiler mi?
Hayır. 7242 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından, tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.
Koşullu salıverilmenin hiç uygulanmadığı hâl var mı?
Evet. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar, Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar ile Milli Savunmaya Karşı Suçlar bölümlerindeki bir suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûmiyet hâlinde koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Mükerrirlerde oran nedir?
5275 m.108 uyarınca tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan süreli hapis cezasının dörtte üçünün infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi gerekir. Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet bakımından da genel rejimden daha uzun süreler öngörülmüştür.
Çocuklukta geçen süre nasıl hesaplanır?
5275 m.107/5 uyarınca koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
İyi hâl şartı nedir?
5275 m.107/1 uyarınca koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.
Denetimli serbestlik ne zaman gündeme gelir?
5275 m.105/A uyarınca açık ceza infaz kurumunda bulunan veya çocuk eğitimevinde kalan hükümlülerde, koşullu salıverilmesine belirli bir süre kalan hükümlünün cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına karar verilebilir. Sürenin uzunluğu suç tarihine göre değişir.
Tutuklulukta geçen süre düşülür mü?
Evet. TCK m.63 uyarınca hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir.
Müddetname nedir?
Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen ve hükümlünün kuruma giriş tarihi, mahsup süreleri, koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve bihakkın tahliye tarihlerini gösteren infaz hesabı belgesidir.
Müddetnamede hata varsa ne yapılır?
İnfaz işlemlerine ve müddetnameye karşı infaz hâkimliğine başvurulur. Hükmün yorumunda veya ceza hesabında duraksama varsa 5275 m.98 uyarınca hükmü veren mahkemeden karar istenir.
Bu kararlara itiraz edilebilir mi?
Evet. 5275 m.101 uyarınca bu kararlar duruşma yapılmaksızın verilir ve verilen kararlara karşı itiraz yolu açıktır. Karar verilmeden önce Cumhuriyet savcısı ve hükümlünün beyanları alınabilir.
Başvuru infazı durdurur mu?
Kural olarak durdurmaz. Ancak mahkeme, olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Lehe kanun çıkarsa ne olur?
5275 m.98 uyarınca sonradan yürürlüğe giren kanun hükümlünün lehinde olursa, yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için hükmü veren mahkemeden karar istenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İnfaz hesabı; suç tarihi, suçun niteliği, tekerrür, iyi hâl ve mahsup gibi unsurlara göre dosyadan dosyaya değişir.


