Adli Kontrolün Kaldırılması Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — CMK m.111 ve 5 Gün

Adli kontrol yükümlülüğü sürüyorsa beklemek zorunda değilsiniz. Kanun, şüpheli ve sanığa her zaman kaldırılmasını isteme olanağı tanır ve hâkim beş gün içinde karar vermek zorundadır. Talep tümüyle kabul edilmese bile ara bir çözüm mümkündür: yükümlülüklerin hafifletilmesi, değiştirilmesi veya geçici muafiyet. Aşağıda gerekçeler, itiraz süresi ve hazır bir talep dilekçesi örneği yer alıyor.

Adli Kontrol Nedir, Neyle Karıştırılıyor?

Adli kontrol; şüpheli veya sanığın tutuklanmasının zorunlu olmadığı hâllerde mahkeme tarafından getirilen sınırlı yükümlülükler bütünüdür. CMK m.109 ve m.110 çerçevesinde uygulanır. Kanuna göre bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, CMK m.100’de belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Tutuklama yasağı bulunan hâllerde de adli kontrol kararı verilebilir (m.109/2).

Adli kontrol, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararıyla (CMK m.110/1), kovuşturma evresinde ise davaya bakan mahkeme tarafından uygulanır (m.110/3). Kanunda sayılan yükümlülükler ve kaldırma talebinde öne çıkan gerekçeler şöyledir:

Tutuklamadan farkı nettir: adli kontrol, kişinin tamamen özgürlüğünden yoksun bırakılmasına yol açmaz; şüpheli veya sanık sosyal çevresiyle beraber yaşamaya devam eder ancak belirlenen yükümlülüklere uymak zorundadır. Bu yönüyle ölçülülük ilkesinin somut bir yansımasıdır.

Kaldırma Talebi: Her Zaman ve Beş Gün

Bu, çoğu şüphelinin bilmediği bir haktır. CMK m.111/1’e göre şüpheli veya sanığın istemi üzerine, Cumhuriyet savcısının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkeme, m.110/2’deki yetkiler çerçevesinde beş gün içinde karar verir. Kanun, talep için bir süre veya sayı sınırı öngörmemiştir; koşullar değiştikçe talep yenilenebilir.

Usul de bellidir: böyle bir istek ileri sürüldüğünde hâkim önce Cumhuriyet savcısının görüşünü alacak ve sonra karar verecektir. Hâkim, istem üzerine kararını beş gün içinde verir.

Ara Çözüm: Hafifletme ve Geçici Muafiyet

Dilekçenizde yalnızca “kaldırılsın” demek, hâkimi ikili bir seçime sıkıştırır. Oysa kanun daha esnek bir yelpaze sunar.

CMK m.110/2’ye göre hâkim, adli kontrol uygulamasında şüpheliyi bir veya birden çok yeni yükümlülük altına koyabilir; kontrolün içeriğini oluşturan yükümlülükleri bütünüyle veya kısmen kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir. CMK m.111/1 de kaldırma talebinin bu fıkraya göre karara bağlanacağını öngörür; yani hâkimin elinde “kaldır ya da bırak” dışında seçenekler vardır.

Bu nedenle dilekçenin sonuç bölümünü kademeli kurun: önce kaldırma, kabul görmezse hafifletme. Şablonun 3. maddesi ve sonuç bölümü bu yapıdadır.

Hangi Gerekçeler Sonuç Veriyor?

Adli kontrol, tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama yerine uygulanan bir tedbirdir. Dolayısıyla kaldırma talebinin ekseni, o sebeplerin ortadan kalktığını göstermektir.

• Delil karartma ihtimalinin kalmaması — toplanacak delil bitmişse bu açıkça yazılmalıdır
• Kaçma şüphesinin bulunmaması — sabit ikametgâh, düzenli gelir, aile bağları ve çağrılara eksiksiz uyum
• Ölçülülük — tedbirin süresi ile isnat edilen suçun niteliği ve öngörülen ceza arasındaki orantısızlık
• Yükümlülüğün hayatı fiilen imkânsız kılması — seyahat gerektiren iş, vardiya düzeni, okul devam zorunluluğu

İtirazda ileri sürülebilecek gerekçeler de benzerdir: adli kontrol şartlarının oluşmadığı, ölçülülük ilkesinin ihlal edildiği veya kararın gerekçesiz olduğu. Adli kontrol, tutuklama sebeplerinin varlığına dayanan bir tedbir olduğundan (CMK m.109/1), kararda kaçma veya delil karartma şüphesini gösteren somut olguların bulunmaması, itirazda ileri sürülebilecek en güçlü eksikliktir.

İtiraz Yolu: İki Hafta

Kaldırma talebinden ayrı olarak, adli kontrol kararının kendisine karşı itiraz yolu da açıktır.

Kesinleşme kapıyı kapatmaz: itiraz süresi geçmiş olsa dahi CMK m.111 kapsamındaki kaldırma talebi her zaman ileri sürülebilir. İki yol birbirinin alternatifidir.

Süre Sınırı ve İhlalin Sonucu

Adli kontrol süresiz değildir. Azami süreler CMK m.110/A’da düzenlenmiştir:

Uzatma ancak zorunlu hâllerde ve gerekçesi gösterilerek yapılabilir; gerekçesiz uzatma kararı itiraz konusu yapılmalıdır. Azami sürenin dolup dolmadığı, talep dilekçesinde tarihleriyle birlikte hesaplanarak gösterilmelidir.

Bir hatırlatma daha: adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez; ancak konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m.109/6). Ev hapsi uygulanıyorsa bu süre boşa geçmiş sayılmaz. Ayrıntı için ev hapsi ve cezadan mahsup yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Yolu Ne Zaman Kullanmalı?

Adli kontrole karşı üç ayrı yol vardır ve birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Aşağıdaki tablo farklarını gösterir:

Tutuklama yasağı bulunan hâllerde de adli kontrol kararı verilebildiğinden (CMK m.109/2), hafif suçlarda uzun süre devam eden adli kontrol ölçülülük bakımından özellikle sorgulanmalıdır. Kanunun, üst sınırı düşük suçlarda tutuklamayı yasaklaması, bu suçlarda özgürlüğü sınırlayan tedbirlerin de dar yorumlanması gerektiğini gösterir. Bu nedenle dilekçede isnat edilen suçun kanundaki cezası ile tedbirin süresi yan yana gösterilmelidir.

İtiraz süresi kaçırılmış olsa bile kaldırma talebi her zaman yapılabilir. Periyodik gözden geçirme ise mahkemenin kendi yükümlülüğüdür; dört aylık süre dolmuşsa bu durum dilekçede hatırlatılmalıdır. İtiraz usulü için adli kontrol kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Gerekçeyi Belgeye Bağlamak

Kaldırma talebinin başarısı, soyut ifadelerden çok belgelere dayanır. Aşağıdaki tablo, her gerekçe için dilekçeye eklenebilecek belgeleri gösterir:

Delillerin toplanmış olduğunu gösterebilmek için soruşturma dosyasının incelenmesi gerekir. Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin örneğini harçsız alabilir (CMK m.153/1); kısıtlama kararı bulunsa bile ifade tutanakları ve bilirkişi raporları incelenebilir (m.153/3).

Özel Durumlar

• Ağır hastalık, engellilik ve gebelik: Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında yaşamını sürdüremeyecek durumda olan şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş kadın şüpheli hakkında tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir (CMK m.109/4). Mevcut yükümlülüklerin bu durumla bağdaşmaması, hafifletme talebinin güçlü gerekçesidir.
• Meslekî araç kullanımı: Taşıt kullanma yasağı getirilen şüphelinin meslekî faaliyeti nedeniyle araç kullanmasına izin verilebilir (CMK m.109/5).
• Tutukluluk süresinin dolması: Azami tutukluluk süresinin dolması nedeniyle salıverilenler hakkında da adli kontrol hükümleri uygulanabilir (CMK m.109/7).
• Yurt dışı çıkış yasağı: Uygulamada en sık kaldırılması istenen yükümlülüktür. Yurt dışında iş, eğitim veya tedavi zorunluluğu belgelenirse, yasağın tamamen kaldırılması yerine belirli bir seyahatle sınırlı izin istenebilir. Ayrıntı için yurt dışı çıkış yasağı yazımıza bakabilirsiniz.

Anayasal Çerçeve ve Ölçülülük

Adli kontrol yükümlülükleri temel hakları sınırlar: kişi özgürlüğü (Anayasa m.19) ile yerleşme ve seyahat hürriyeti (Anayasa m.23) bunların başındadır. Anayasa m.23’e göre vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir. Temel hakların sınırlanması ise ölçülülük ilkesine aykırı olamaz (Anayasa m.13).

Ölçülülük üç soruyla değerlendirilir: Yükümlülük amaca ulaşmaya elverişli mi? Aynı amaca daha hafif bir araçla ulaşılabilir mi? Yükümlülüğün kişiye yüklediği külfet, amaçla orantılı mı? Örneğin haftada birkaç kez imza yükümlülüğü, uzun süre eksiksiz uyum gösterilmişse ve dosyada delil toplama tamamlanmışsa, ayda bir imzaya dönüştürülerek de aynı amaca ulaşılabilir. Tedbirin süresi uzadıkça ölçülülük denetimi sıkılaşır; bu nedenle dilekçede tedbirin başlangıç tarihi ve geçen süre açıkça yazılmalıdır.

Tutuklamadan adli kontrole geçiş

Tutuklu şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104/1). Tahliye talebinde, tutuklama yerine adli kontrolün yeterli olacağı ileri sürülebilir; tutuklama kararında da adli kontrolün neden yetersiz kalacağının hukuki ve fiilî nedenleri gösterilmelidir (CMK m.101/1). Tahliye talebi için tutuklamaya itiraz ve tahliye talebi dilekçe örneğimize bakabilirsiniz.

Dilekçeyi Verirken Kontrol Listesi

1. Doğru merci: Soruşturma evresinde talep, adli kontrol kararını veren sulh ceza hâkimliğine; kovuşturma evresinde davaya bakan mahkemeye yöneltilir (CMK m.110/1, m.110/3).
2. Kimlik bilgileri eksiksiz: Soruşturma veya esas numarası, adli kontrol kararının tarihi ve sayısı ile uygulanan yükümlülüğün türü dilekçenin başında yer almalıdır.
3. Gerekçe–belge eşleşmesi: Her gerekçenin karşısına bir belge konmalı; belgesiz gerekçe soyut kalır.
4. Kademeli talep: Önce kaldırma, olmazsa değiştirme veya geçici muafiyet istenmelidir (CMK m.110/2).
5. Havale belgesi: Dilekçenin verildiği tarih belgelenmeli; beş günlük karar süresi (CMK m.111/1) bu tarihten takip edilir.
6. Ret hâlinde itiraz: Ret kararına iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.268/1); itiraz dilekçesinde ret gerekçesinin neden yetersiz olduğu gösterilmelidir.
7. Uyum sürdürülmeli: Talep karara bağlanıncaya kadar yükümlülüklere uyulmaya devam edilmelidir; ihlal, tutuklama sonucunu doğurabilir (CMK m.112).

Adli Kontrolün Kaldırılması Talebi Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; gerekçelerden yalnızca dosyanıza uyanları bırakın ve her birini belgeye bağlayın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Kısa Örnek: Adli Kontrol Kararına İtiraz

Adli kontrol kararının kendisi hukuka aykırıysa, iki haftalık süre içinde (CMK m.268/1) aşağıdaki şablon uyarlanabilir:

Sık Yapılan Beş Hata

1. Yalnızca kaldırma istemek. Hafifletme ve geçici muafiyet de talep edilebilir; kademeli talep kurun.
2. Uyum sicilini belgelememek. İmza çizelgesi en güçlü delildir.
3. Gerekçeyi soyut bırakmak. Delil karartma ve kaçma şüphesinin ortadan kalktığı somut olgularla gösterilmelidir.
4. İtiraz süresini kaçırdım diye vazgeçmek. CMK m.111 kaldırma talebi her zaman ileri sürülebilir.
5. Yükümlülüğü ihlal etmek. İhlal hâlinde ceza süresine bakılmaksızın tutuklama kararı verilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli kontrol nedir?

Tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine uygulanabilen, yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya konutu terk etmeme gibi yükümlülüklerden oluşan bir koruma tedbiridir (CMK m.109/1, m.109/3). Tutuklama yasağı bulunan hâllerde de adli kontrol kararı verilebilir (m.109/2).

Denetimli serbestlikle aynı şey mi?

Değildir. Denetimli serbestlik, kesinleşmiş hapis cezasının infazı aşamasında gündeme gelir; adli kontrol ise hükmün henüz kesinleşmediği soruşturma veya kovuşturma evresinde uygulanan bir koruma tedbiridir.

Kaldırılmasını ne zaman isteyebilirim?

Kanun talep için bir süre veya sayı sınırı öngörmemiştir. Şüpheli veya sanığın istemi üzerine, Cumhuriyet savcısının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkeme beş gün içinde karar verir (CMK m.111/1). Koşullar değiştikçe talep yenilenebilir.

Tamamen kaldırılmazsa başka seçenek var mı?

Vardır. Hâkim yükümlülükleri bütünüyle veya kısmen kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir (CMK m.110/2). Bu nedenle dilekçede önce kaldırma, olmazsa hafifletme istenmelidir.

Adli kontrol kararına itiraz süresi nedir?

Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.111/2). İtiraz süresi kararı öğrenmeden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1). Süre geçse bile kaldırma talebi her zaman yapılabilir.

Kimler itiraz edebilir?

Şüpheli veya sanığın kendisi; müdafii, açık arzusuna aykırı olmamak üzere onun yararına (CMK m.261); yasal temsilcisi ve eşi de onun yararına (CMK m.262) itiraz edebilir.

Adli kontrol ne sıklıkla gözden geçirilir?

Adli kontrol yükümlülüğünün devamı en geç dört aylık aralıklarla; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde re’sen mahkeme tarafından gözden geçirilir (CMK m.110/4).

Adli kontrol en fazla ne kadar sürebilir?

Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok iki yıl olup zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir. Ağır ceza işlerinde en çok üç yıldır; uzatma toplam üç yılı, bazı devlete karşı suçlar ile terör suçlarında dört yılı geçemez. Çocuklarda süreler yarı oranında uygulanır (CMK m.110/A).

Yükümlülüğü ihlal edersem ne olur?

Adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun tutuklama kararı verilebilir (CMK m.112). Yükümlülük ağır geliyorsa ihlal etmek yerine kaldırma veya hafifletme talebinde bulunulmalıdır.

Ev hapsi cezadan düşülür mü?

Adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez; ancak konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m.109/6).

Araç kullanma yasağı varken işim için araç kullanabilir miyim?

Taşıt kullanma yasağı getirilen şüphelinin meslekî faaliyeti nedeniyle araç kullanmasına izin verilebilir (CMK m.109/5). Bunun için işin araç kullanmayı gerektirdiğini gösteren belgelerle talepte bulunulmalıdır.

Hasta veya gebe olan kişi için adli kontrol nasıl değerlendirilir?

Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle infaz kurumu koşullarında yaşamını sürdüremeyecek durumda olan şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş kadın hakkında tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir (CMK m.109/4). Mevcut yükümlülüklerin bu durumla bağdaşmaması hafifletme talebinin gerekçesi olabilir.

Yurt dışı çıkış yasağı hangi durumda konulabilir?

Anayasa m.23’e göre vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir. CMK m.109/3-a, yurt dışına çıkamamayı adli kontrol yükümlülükleri arasında sayar.

Tutukluyken adli kontrolle tahliye isteyebilir miyim?

Evet. Tutuklu şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104/1). Talepte tutuklama yerine adli kontrolün yeterli olacağı somut gerekçelerle ileri sürülebilir.

Kovuşturma evresinde talebi kime yapmalıyım?

Kovuşturma evresinde adli kontrole ilişkin kararları davaya bakan mahkeme verir (CMK m.110/3). Kaldırma veya hafifletme talebi de bu mahkemeye yöneltilir.

Talebim reddedilirse tekrar başvurabilir miyim?

Evet. Kanun kaldırma talebi için bir sayı sınırı öngörmemiştir. Ret kararına iki hafta içinde itiraz edilebileceği gibi, yeni bir gelişme olduğunda (delillerin toplanması, uzun süreli uyum, sağlık durumunun değişmesi gibi) talep yeniden yapılabilir.

İmzaya bir kez gidemezsem tutuklanır mıyım?

CMK m.112, yükümlülüklerin isteyerek yerine getirilmemesi hâlinde tutuklamaya imkân tanır. Hastalık gibi zorunlu bir sebeple yükümlülük yerine getirilemediyse, bu durum belgelerle derhâl bildirilmelidir.

Talebim beş gün içinde karara bağlanmazsa ne yapmalıyım?

Dilekçenin havale tarihini belgeleyerek karar verilmesini yeniden isteyin. Kanun hâkim veya mahkemeye beş günlük karar süresi öngörür (CMK m.111/1).

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.