Bahis Soruşturmasında Yurt Dışı Çıkış Yasağı ve Adli Kontrol 2026: CMK 109-112, İmza Yükümlülüğü, Ev Hapsi, Dört Aylık İnceleme, Azami Süre, İtiraz, Geçici Muafiyet ve Kaldırma Dilekçesi

Yasa dışı bahis soruşturmalarında tutuklanmayan şüphelilerin önemli bir kısmı, ifade veya sorgunun ardından yurt dışına çıkış yasağı, belirli günlerde karakola imza verme ya da konutu terk etmeme gibi adli kontrol yükümlülükleriyle serbest bırakılır. Adli kontrol bir ceza değil, tutuklamanın yerine geçen bir koruma tedbiridir; bu nedenle ancak tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde uygulanabilir (CMK m.109/1), en geç dört aylık aralıklarla devamının gerekip gerekmediği değerlendirilir (CMK m.110/4) ve ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok iki yıl, zorunlu hâllerde bir yıl daha sürebilir (CMK m.110/A/1). Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararıyla sınırlanabilir (Anayasa m.23). Bu rehber; adli kontrol yükümlülüklerini, bahis dosyalarında hangi hâllerde uygulandığını, süreleri ve itiraz yollarını, kaldırma ve geçici muafiyet taleplerini, yükümlülüklere uymamanın sonuçlarını, mahsup ve tazminatı ve Word ile PDF olarak indirilebilen yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması dilekçesi örneğini anlatır.

Adli Kontrol Nedir, Hangi Şartlarla Uygulanır

Bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Tutuklama sebepleri ise kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ile kaçma veya delil karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin birlikte bulunmasıdır (CMK m.100/1-2). Bu nedenle adli kontrol, yalnızca hakkında soruşturma bulunan herkese kendiliğinden uygulanabilecek bir tedbir değildir; kararın bu şartları somut olgulara dayanarak göstermesi ve her kararın gerekçeli olarak yazılması gerekir (CMK m.34/1). Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir (CMK m.109/2).

Şüpheli, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararıyla adli kontrol altına alınır; kovuşturma evresinde bu yetkiyi davaya bakan mahkeme kullanır (CMK m.110/1, m.110/3). Bahis dosyalarında adli kontrol çoğu zaman, sorgu için sulh ceza hâkimliğine sevk edilen şüpheliler hakkında tutuklama yerine veya tutuklama talebi reddedilirken verilir. Tutuklama aşaması Yasa Dışı Bahis Operasyonunda Gözaltı: İlk 4 Gün ve Bahis Dosyasında Tutuklamaya İtiraz Dilekçesi Örneği sayfalarında anlatılmıştır.

Tabloda yer almayan tedbirler arasında taşıt kullanma yasağı, tedavi ve muayene tedbirleri, mağdurun haklarını güvence altına alma ve aile yükümlülüklerine ilişkin güvence bulunur (CMK m.109/3-d, e, h, i). Hâkim, sürücü belgesine ilişkin yükümlülükte şüphelinin mesleki uğraşlarında araç kullanmasına sürekli veya geçici olarak izin verebilir (CMK m.109/5). Hangi yükümlülüğün seçildiği, kişinin isnat edilen roldeki yerine göre değişir; hesabını kullandırdığı ileri sürülen bir şüpheli ile yapılanmanın yöneticisi olduğu ileri sürülen bir şüpheli aynı tedbire tabi tutulmamalıdır. Rollere göre isnatlar Yasa Dışı Bahis Suçu ve Cezaları rehberinde anlatılmıştır.

Sorgu Aşamasında: Tutuklama Yerine Adli Kontrol

Bahis operasyonlarında gözaltına alınan şüphelilerin bir kısmı, Cumhuriyet savcısının tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilir. Kanun, tutuklama istemlerinde mutlaka gerekçe gösterilmesini ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukuki ve fiilî nedenlere yer verilmesini ister (CMK m.101/1). Tutuklama kararında da kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenlerinin varlığı, tutuklamanın ölçülülüğü ve adli kontrolün yetersiz kalacağı somut olgularla gösterilmelidir (CMK m.101/2). Bu nedenle sorgu sırasında müdafiin talebi, kural olarak önce serbest bırakma, bu kabul görmezse tutuklama yerine en hafif adli kontrol tedbirinin uygulanması yönünde kademelendirilir.

Bahis dosyalarındaki isnatların hiçbiri tutuklama yasağı kapsamında değildir; reklam ve teşvikte bile hapis cezasının üst sınırı üç yıldır (7258 s.K. m.5/1-ç). Bu nedenle tutuklama yerine adli kontrol talebinin, kişinin dosyadaki rolü, yerleşik hayatı ve delillerin durumu üzerinden somut olarak kurulması gerekir. Örgüt kurma ve yönetme isnadında ise kanun, kuvvetli şüphe hâlinde tutuklama nedeninin var sayılabileceğini öngördüğünden (CMK m.100/3), adli kontrol talebinin gerekçesi daha ayrıntılı olmalıdır. Örgüt isnadının usule etkileri Yasa Dışı Bahis Dosyasında Örgüt İsnadı rehberinde anlatılmıştır.

Yurt Dışına Çıkış Yasağı: Anayasal Sınır ve Uygulama

Anayasa, herkesin yerleşme ve seyahat hürriyetine sahip olduğunu belirtir ve vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabileceğini öngörür (Anayasa m.23). Temel hak ve hürriyetlere getirilen sınırlamalar ölçülülük ilkesine aykırı olamaz (Anayasa m.13). Bu iki hüküm, yurt dışı çıkış yasağının hem kararın verildiği anda hem de devam ettiği süre boyunca ölçülü olmasını gerektirir: soruşturmanın ilerlemesi, delillerin toplanması veya kişinin yurt içindeki bağlarının ortaya çıkması, yasağın dayanağını zayıflatabilir.

Yurt dışına çıkmaları mahkemelerce yasaklananlara pasaport veya seyahat vesikası verilmez; durum ilgili polis makamları aracılığıyla hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine bildirilir, bu kişilerin yurt dışına çıkışları engellenir ve verilmiş pasaportları geri alınır (5682 s.K. m.22). Uygulamada yasak, kişinin hudut kapısında durdurulmasıyla öğrenilebildiğinden, adli kontrol kararının bir örneğinin alınması ve kararın kapsamının dosyadan kontrol edilmesi önemlidir. Genel olarak yasağın kaldırılması Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır? rehberinde anlatılmıştır.

Süreler, Periyodik İnceleme ve İtiraz

Adli kontrolün süresi kanunla sınırlıdır. Şüpheli veya sanığın adli kontrol yükümlülüğünün devamının gerekip gerekmediği en geç dört aylık aralıklarla değerlendirilir; soruşturma evresinde bu kararı Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise mahkeme kendiliğinden verir (CMK m.110/4). Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir; ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde süre en çok üç yıldır (CMK m.110/A/1-2). Bahis, aklama ve örgüt isnatlarını içeren davalar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görüldüğünden, bu dosyalarda çoğunlukla iki yıllık süre ve bir yıllık uzatma imkânı uygulanır.

Kaldırma talebi ile itiraz farklı işlevler görür. İtiraz, kararın verildiği andaki hukuka aykırılığa yöneliktir ve iki haftalık süreye bağlıdır; kaldırma talebi ise kararın verilmesinden sonra değişen koşullara dayanır ve her zaman yapılabilir. Delillerin toplanmış, banka kayıtlarının getirtilmiş, diğer şüphelilerin ifadelerinin alınmış olması; kişinin düzenli bir işi, ailesi ve yerleşim yeri bulunması; yükümlülüklere aylar boyunca eksiksiz uymuş olması, kaldırma talebinde ileri sürülebilecek başlıca olgulardır. Genel bir dilekçe örneği Adli Kontrolün Kaldırılması Talebi Dilekçesi Örneği sayfasında yer alır.

Yükümlülüklere Uymamak, Mahsup ve Tazminat

Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir (CMK m.112/1). Bu nedenle imza günlerinin kaçırılmaması, hastalık veya zorunlu yolculuk gibi durumlarda önceden hâkimlikten izin veya muafiyet istenmesi gerekir. Yükümlülüğe uyamamanın isteyerek olmadığını gösteren belgeler, tutuklama talebine karşı savunmanın temelini oluşturur.

Tabloda görüldüğü gibi, yalnızca yurt dışı çıkış yasağı veya imza yükümlülüğü altında geçen süre için ayrı bir tazminat hâli öngörülmemiştir; kanun, konutu terk etmeme ve tedavi yükümlülüklerini ayrıca düzenlemiştir. Bu nedenle uzun süren bir yurt dışı yasağına karşı en etkili yol, sürenin sonunu beklemek yerine periyodik incelemeleri takip etmek ve koşullar değiştikçe kaldırma talebinde bulunmaktır. Yurt dışında bulunan ve hakkında yakalama kararı verilen kişilerin durumu ise Hakkımda Yakalama Emri Var rehberinde anlatılmıştır.

Bahis Dosyalarında Kaldırma Talebinin Dayanakları

Kaldırma talebi, adli kontrolün bağlı olduğu tutuklama sebeplerinin artık bulunmadığını göstermeye yöneliktir. Bahis dosyalarında bu sebepler çoğu zaman kaçma şüphesi ve delil karartma şüphesidir (CMK m.100/2). Soruşturmanın ilk günlerinde banka kayıtları, dijital incelemeler ve diğer şüphelilerin ifadeleri henüz toplanmamışken verilen bir karar, aylar sonra aynı gerekçeyle sürdürülemez. Aşağıdaki tablo, talepte ileri sürülebilecek başlıca olguları ve bunların ilgili olduğu tutuklama nedenini gösterir.

Talep tek bir tedbirle sınırlı tutulmak zorunda değildir. Yurt dışı yasağının kaldırılması mümkün görülmezse imza aralığının seyreltilmesi, belirli bir seyahat için geçici muafiyet veya yasağın güvence karşılığında kaldırılması gibi kademeli talepler birlikte ileri sürülebilir (CMK m.109/3-f, m.110/2). Güvence gösterilmesi hâlinde güvence, şüphelinin usul işlemlerinde hazır bulunmasını ve kanunda sayılan ödemeleri sağlar; kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verildiğinde mağdura verilmemiş kısmı geri verilir (CMK m.113/1, m.115/2).

Yurt Dışı Çıkış Yasağının Kaldırılması Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, adına kayıtlı banka hesabının bahis bağlantılı para hareketlerinde kullanıldığı iddiasıyla soruşturulan, tutuklama talebi reddedilerek yurt dışına çıkış yasağı ve haftalık imza yükümlülüğüyle serbest bırakılan ve işi gereği yurt dışına seyahat etmesi gereken bir şüpheli için, müdafi tarafından sulh ceza hâkimliğine sunulacak kaldırma ve geçici muafiyet talebi olarak hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyanın bilgileriyle doldurulmalı, dosyada bulunmayan olgulara ilişkin paragraflar çıkarılmalıdır.

⬇ Word olarak indir⬇ PDF olarak indir

Dilekçe, adli kontrolün tutuklama sebeplerine bağlı olduğu tespitiyle başlar; kaçma ve delil karartma şüphesinin bulunmadığını, tedbirin ölçülülüğünü ve geçici muafiyet imkânını ayrı hususlar olarak ele alır. Soruşturmanın ciddiyeti nedeniyle tedbirin sürdürülmesi gerektiği yönündeki muhtemel görüş, ayrı bir başlık açılmadan, kararın bugünkü koşullara göre değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin ikinci husus içinde cevaplanmıştır. Kararın verilmesinden itibaren iki hafta geçmemişse aynı gerekçelerle itiraz yolu da kullanılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bahis soruşturmasında yurt dışı çıkış yasağı neden verilir?

Yurt dışına çıkamamak, CMK m.109/3’te sayılan adli kontrol yükümlülüklerinden biridir. Adli kontrol, tutuklama sebeplerinin, yani kuvvetli suç şüphesi ile kaçma veya delil karartma şüphesinin varlığı hâlinde tutuklama yerine uygulanır (CMK m.100, m.109/1).

Yurt dışı çıkış yasağına itiraz süresi nedir?

Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir; itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır (CMK m.111/2, m.268/1). Sulh ceza hâkimliğinin kararına yapılan itirazı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (CMK m.268/3-b).

İtiraz süresini kaçırdım, yasağı kaldırtabilir miyim?

Evet. Şüpheli veya sanığın istemi üzerine hâkim, Cumhuriyet savcısının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde karar verebilir (CMK m.111/1). Ayrıca adli kontrolün devamının gerekip gerekmediği en geç dört ayda bir değerlendirilir (CMK m.110/4).

Yurt dışı yasağı ne kadar sürer?

Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl uzatılabilir; ağır ceza işlerinde en çok üç yıldır (CMK m.110/A).

Yasak varken işim için kısa süreli yurt dışına çıkabilir miyim?

Hâkim, şüpheliyi adli kontrol yükümlülüklerinden bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir (CMK m.110/2). Seyahatin zorunluluğunu ve dönüşü gösteren belgelerle önceden başvurulmalı, karar alınmadan yurt dışına çıkılmaya çalışılmamalıdır.

İmza günü kaçırırsam ne olur?

Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında hükmedilebilecek cezanın süresi ne olursa olsun tutuklama kararı verilebilir (CMK m.112/1). Hastalık gibi zorunlu bir nedenle imza verilemiyorsa bu durum belgelenmeli ve gecikmeden bildirilmelidir.

Yurt dışı yasağı varken pasaportum geri alınır mı?

Yurt dışına çıkmaları mahkemelerce yasaklananlara pasaport verilmez; yasak hudut kapılarına bildirilir, çıkışları engellenir ve verilmiş pasaportlar geri alınır (5682 s.K. m.22).

Ev hapsinde geçen süre cezadan düşülür mü?

Adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez. Ancak konutunu terk etmemek yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m.109/6).

Beraat edersem adli kontrol için tazminat alabilir miyim?

Konutunu terk etmemek veya tedavi ve muayene tedbirlerine tabi olmak şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilen kişiler maddi ve manevi zararlarını Devletten isteyebilir (CMK m.141/1-l). Yurt dışı çıkış yasağı ve imza yükümlülüğü bu bentte ayrıca sayılmamıştır.

Tutuklama yasağı olan suçlarda adli kontrol verilebilir mi?

Evet. Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir (CMK m.109/2).

Kovuşturma aşamasında adli kontrolü kim kaldırır?

Kovuşturma evresinde adli kontrol hükümlerini davaya bakan mahkeme uygular ve en geç dört aylık aralıklarla devamının gerekip gerekmediğine kendiliğinden karar verir (CMK m.110/3-4). Kaldırma talebi bu mahkemeye yapılır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara ceza ekibi, yasa dışı bahis soruşturmalarında sorgu aşamasında tutuklama yerine adli kontrol talep edilmesi, adli kontrol kararlarına itiraz, yurt dışı çıkış yasağının ve imza yükümlülüğünün kaldırılması veya hafifletilmesi, iş ve sağlık nedenleriyle geçici muafiyet talepleri, adli kontrolün periyodik incelemelerinin takibi ve beraat sonrasında tazminat istemleri konusunda müdafilik hizmeti verir. Yasa dışı bahis dosyalarına ilişkin bütün rehberler Yasa Dışı Bahis Hukuku Rehberi sayfasında, bahis dosyalarındaki hizmetlerimiz Yasa Dışı Bahis Avukatı sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.