Türk hukukunda boşanma için iki tarafın da rızası şart değildir; eşlerden biri boşanmak istemese bile, diğeri tek taraflı olarak çekişmeli boşanma davası açabilir ve boşanma sebebinin ispatı hâlinde mahkeme boşanmaya karar verir. Dava, genel sebebe (TMK m. 166/1 şiddetli geçimsizlik) veya özel bir sebebe dayanır. Bu rehberde, eş istemese de boşanmanın nasıl mümkün olduğunu açıklıyoruz.
Eşiniz boşanmak istemiyor ama siz boşanmak mı istiyorsunuz?
Tek taraflı boşanma seçeneklerinizi ve delillerinizi birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15 💬 WhatsApp⚖️ Mevzuat güncellemesi: TMK m.166/4’teki bekleme süresi, Anayasa Mahkemesi iptalinin ardından 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanun ile üç yıldan bir yıla indirilmiştir. Bu sayfa güncel düzenlemeye göre revize edilmiştir; internetteki birçok kaynak hâlâ eski üç yıllık süreyi vermektedir.
Eş istemese de boşanma mümkün mü?
Boşanma, eşlerden yalnızca birinin iradesiyle de gerçekleşebilir. Anlaşmalı boşanma için her iki tarafın uzlaşması gerekirken, taraflardan biri boşanmaya yanaşmıyorsa diğeri tek taraflı olarak çekişmeli boşanma davası açabilir. Bu davada mahkeme, ileri sürülen boşanma sebebinin ispatı hâlinde, karşı tarafın rızası olmaksızın boşanmaya karar verir. Dolayısıyla bir eşin “boşanmak istemiyorum” demesi, boşanmanın önünde kesin bir engel değildir; süreç yalnızca ispat gerektiren çekişmeli bir yargılama olarak ilerler.
Hangi boşanma sebebine dayanılır?
Tek taraflı boşanma davası iki tür sebebe dayanabilir:
- Genel sebep (TMK m. 166/1): Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, yani şiddetli geçimsizlik. Bu sebepte tarafların karşılıklı kusurlu davranışları ispatlanır.
- Özel sebepler: Zina (m. 161), hayata kast/pek kötü veya onur kırıcı davranış (m. 162), suç işleme-haysiyetsiz hayat sürme (m. 163), terk (m. 164) ve akıl hastalığı (m. 165). Bu sebeplerde yalnızca ilgili sebebin ispatı yeterlidir.
Hangi sebebe dayanılacağı, somut olayın özelliklerine ve eldeki delillere göre belirlenir.
Karşı tarafın itirazı ve kusur (TMK m. 166/2)
Genel sebebe dayalı boşanmada, davacının kusuru daha ağırsa davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır (TMK m. 166/2). Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, mahkeme yine de boşanmaya karar verebilir. Özel sebeplerde ise sebebin ispatı hâlinde itiraz boşanmayı engellemez. Bu nedenle karşı tarafın itirazı, davanın reddini her zaman sağlamaz; davacının kusur durumu belirleyicidir.
Süreç çekişmelidir, rıza ve imza aranmaz
Tek taraflı boşanma kural olarak çekişmeli bir davadır; tek duruşmada sonuçlanmaz, ispat aşaması ve tanık dinlenmesi gerektirir. Yargılamanın süresi; tanık sayısına, sosyal inceleme veya bilirkişi ihtiyacına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Çekişmeli boşanmada karşı tarafın imzası veya onayı aranmaz; mahkeme, sebebin ispatı hâlinde rıza olmadan da karar verir. Dolayısıyla bir eşin boşanmaya razı olmaması veya belge imzalamaması, boşanmayı tek başına engelleyemez.
Eşin duruşmaya katılmaması ve ispatın önemi
Davalının duruşmalara katılmaması, davanın durmasına veya boşanmanın engellenmesine yol açmaz. Usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra yargılama, davalı katılmasa bile yürür ve mahkeme dosyadaki delillere göre karar verir. Usulüne uygun davetiyeye rağmen duruşmaya gelmeyen davalının yokluğunda, gelen davacının talebi üzerine yargılamaya devam edilir ve geçerli bir özrü olmaksızın gelmeyen taraf yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez (HMK m.150/2). Bu nedenle tek taraflı boşanmada en kritik konu, boşanma sebebinin ve kusurun usulüne uygun delillerle (tanık, mesaj kayıtları, raporlar) ispatlanmasıdır. Sürecin doğru yürütülmesi için bir aile hukuku avukatından destek almak hak kaybını önler.
Tek Taraflı Boşanma Davası Nasıl Açılır? Dava Dilekçesinin Unsurları — HMK m.119
Tek taraflı boşanma, davacı eşin aile mahkemesine dava dilekçesi vermesiyle başlar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). HMK m.119/1 uyarınca dava dilekçesinde mahkemenin adı; davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası; varsa kanuni temsilci ve vekil bilgileri; davanın konusu; davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri; iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği; dayanılan hukuki sebepler; açık bir talep sonucu ve imza bulunmalıdır.
Taraf bilgileri, kimlik numarası, vekil bilgileri, talep sonucu veya imza eksikse hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2). Mahkemenin adı, davanın konusu, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler ise bu tamamlama imkânının dışındadır. Özellikle vakıaların ve delillerin eksik gösterilmesi, ispat aşamasında telafisi güç sonuçlar doğurur.
Taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmek zorundadır (HMK m.194). Tek taraflı davada “aramızda geçimsizlik var” demek yeterli değildir; olayların tarihi, yeri, nasıl gerçekleştiği ve hangi tanığın hangi olaya tanık olduğu tek tek yazılmalıdır. Boşanma talebinin yanında velayet, iştirak ve tedbir nafakası, maddi ve manevi tazminat ile geçici önlemlere ilişkin talepler de aynı dilekçede açıkça gösterilmelidir. Boşanmadan doğan tazminat ve nafaka talepleri dava ile birlikte ileri sürülmezse, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrıca dava açılabilir; bu süre geçince dava hakları zamanaşımına uğrar (TMK m.178).
Boşanma Sebeplerinde Hak Düşürücü Süreler ve Af — TMK m.161-166
Tek taraflı boşanma davasında dayanılan sebebin seçimi, yalnızca ispat kolaylığına göre değil, kanunun her sebep için öngördüğü süre ve af kurallarına göre de yapılmalıdır. Özel sebeplerin bir kısmı hak düşürücü sürelere bağlıdır ve bu süreler geçtikten sonra o sebebe dayanılarak dava açılamaz. Aşağıdaki tablo, her sebebin dayanağını, süresini ve dikkat edilmesi gereken özel şartını göstermektedir.
| Sebep | Dayanak | Süre | Özel şart |
|---|---|---|---|
| Zina | TMK m.161 | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde zinanın üzerinden beş yıl | Affeden eşin dava hakkı yoktur |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK m.162 | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl | Affeden eşin dava hakkı yoktur |
| Suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme | TMK m.163 | Her zaman dava açılabilir | Birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi aranır |
| Terk | TMK m.164 | En az altı aylık ayrılık; ihtar terkin dördüncü ayı dolmadan istenemez; ihtardan sonra iki ay beklenir | İhtar hâkim veya noter aracılığıyla yapılır, gerekirse ilanen |
| Akıl hastalığı | TMK m.165 | Süre öngörülmemiştir | Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | TMK m.166/1 | Süre öngörülmemiştir | Davacı tam kusurlu olmamalı; davalının itiraz hakkı saklıdır (m.166/2) |
Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161/3, m.162/3). Terk sebebinde ise ihtar, terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini ve dönmezse doğacak sonuçları bildirir; ihtar sonuçsuz kalırsa terk edilen eş dava açabilir (TMK m.164). Ortak konutu terke zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın diğerinin ortak konuta dönmesine engel olan eş de terk etmiş sayılır. Özel sebebe ilişkin süre geçmiş olsa bile, aynı olaylar evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açan kusurlu davranışlar olarak genel sebebe dayalı davada ileri sürülebilir. Terk sebebinin ayrıntıları için Terk Sebebiyle Boşanmada İhtar Şartı, hayata kast ve onur kırıcı davranış için Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK 162) rehberlerimize bakabilirsiniz.
Birden Fazla Sebebe Birlikte Dayanmak — Terditli Dava (HMK m.111)
Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında hukuki veya ekonomik bir bağlantı bulunması şartıyla asli ve fer’î olarak aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir (HMK m.111/1). Mahkeme, asli talebi esastan reddetmedikçe fer’î talebi inceleyemez ve hükme bağlayamaz (HMK m.111/2). Boşanma davalarında bu imkân sıkça kullanılır: örneğin asli talep olarak zinaya (TMK m.161), fer’î talep olarak evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (TMK m.166/1) dayanılır. Zina ispatlanamazsa veya hak düşürücü süre geçmişse, mahkeme bu kez genel sebebi inceler.
Sebep seçiminin mali sonuçları da vardır. Boşanma zina veya hayata kast sebebine dayanıyorsa hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki payının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m.236/2). Boşanma genel sebebe dayanılarak verilmişse bu indirim imkânı bulunmaz. Bu nedenle zina veya hayata kast olgusu bulunan dosyalarda özel sebebin asli talep olarak ileri sürülmesi, mal rejiminin tasfiyesinde de önem taşır.
İspat: Delillerin Toplanması ve Hukuka Uygunluk — TMK m.184 ve HMK m.189
Tek taraflı boşanmada ispat yükü, boşanma sebebini ileri süren davacıdadır. TMK m.184 uyarınca hâkim, boşanma davasının dayandığı olguların varlığı konusunda vicdani kanaat edinmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; bu olgular hakkında taraflara yemin öneremez; tarafların bu konudaki ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim delilleri serbestçe takdir eder. Dolayısıyla davalının duruşmaya gelmemesi veya iddiaları kabul etmesi, davacıyı delil gösterme yükünden kurtarmaz.
En sık kullanılan deliller tanık beyanları, yazışma kayıtları, fotoğraflar, sağlık raporları, kolluk ve savcılık kayıtları ile banka ve iletişim kayıtlarıdır. Tanıklar tanık listesiyle bildirilir (HMK m.240) ve her tanığın hangi vakıaya ilişkin olduğu dilekçede gösterilmelidir (HMK m.194/2). Taraflar kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak ispat hakkına sahiptir; ancak hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkemece göz önünde bulundurulamaz (HMK m.189/2). Eşin telefonuna veya hesaplarına izinsiz girilerek elde edilen kayıtlar bu nedenle delil olarak değerlendirilmeyebileceği gibi, haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK m.132) gibi suçlar bakımından da sorumluluk doğurabilir. Delillerin toplanması için Boşanma Davasında Deliller ve Tanıklık rehberimize bakabilirsiniz.
Eşin Adresi Bilinmiyor veya Tebligatı Almıyorsa — Tebligat Kanunu m.21/2, m.28, m.35
Tek taraflı davanın ilerlemesi için dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğ edilmesi gerekir. Muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine yapılan tebligatta muhatap veya tebliğ alabilecek bir kimse bulunamazsa evrak muhtara, ihtiyar heyeti üyesine ya da zabıtaya bırakılır, kapıya ihbarname yapıştırılır ve yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır (TK m.21/2). Kendisine usulüne uygun tebligat yapılmış kişi adresini değiştirir ve bunu bildirmezse, eski adresine yapılan tebligat kendisine yapılmış sayılır (TK m.35). Adresi gerçekten bilinmeyen eşe ise adres araştırmasından sonra ilanen tebligat yapılır (TK m.28). Bu nedenle eşin tebligatı almaması veya adresini gizlemesi davayı durdurmaz; yalnızca süreci uzatır. Yurt dışında yaşayan eşe tebligat için Yurt Dışındaki Eşimden Boşanmak İstiyorum: Tebligat Nasıl Yapılır? rehberimize bakabilirsiniz.
Davalının İtiraz Hakkı: TMK m.166/2 Sınırı
Tek taraflı boşanmanın önündeki tek gerçek hukuki engel, TMK m.166/2’deki itiraz hakkıdır. Bu hüküm, davacının kusuru daha ağırsa davalıya davaya itiraz etme imkânı tanır. Ancak bu itiraz mutlak değildir.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Davacı daha az kusurlu | Boşanmaya karar verilir | m.166/1 |
| Taraflar eşit kusurlu | Boşanmaya karar verilir | İtiraz hakkı doğmaz |
| Davacı daha ağır kusurlu, davalı itiraz etti | Dava reddedilebilir | m.166/2 ilk cümle |
| İtiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde | Boşanmaya karar verilir | m.166/2 ikinci cümle |
| Birliğin devamında korunmaya değer yarar yok | Boşanmaya karar verilir | m.166/2 ikinci cümle |
| Davalı itiraz etmedi | Boşanmaya karar verilir | İtiraz ileri sürülmelidir |
Dördüncü ve beşinci satırlar, itiraz hakkının sınırını çizer: fiilen bitmiş, yıllardır ayrı yaşanan ve tarafların yeniden bir araya gelme ihtimali kalmamış bir evlilikte, salt karşı tarafı cezalandırmak için ileri sürülen itiraz hakkın kötüye kullanılması sayılır ve boşanmaya karar verilir. Bu değerlendirme somut olguya dayanır: ayrılık süresi, iletişimin kesilmiş olması, tarafların yeni hayat kurmuş olması gibi unsurlar birlikte tartılır.
Dava Reddedilirse: Bir Yıl Kuralı (TMK m.166/4)
Boşanma davasının reddi yolun sonu değildir. TMK m.166/4, reddedilen davadan sonra işleyen ve ispat yükünü neredeyse tamamen ortadan kaldıran ikinci bir yol açar.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Önceden açılmış bir boşanma davası | Hangi sebeple açıldığının önemi yok |
| Davanın reddedilmiş olması | Esasa ilişkin ret kararı; yetkisizlik veya açılmamış sayılma gibi usule ilişkin kararlar yetmez |
| Ret kararının kesinleşmesi | Süre kesinleşme tarihinden işler |
| Bir yıl geçmiş olması | Kesinleşmeden itibaren |
| Ortak hayatın yeniden kurulamamış olması | “Her ne sebeple olursa olsun” |
| Eşlerden birinin istemi | Kusurlu eş de açabilir |
Son satır bu hükmü benzersiz kılar: bir yıl kuralına dayanan davada kusur tartışılmaz. Boşanmaya sebep olan taraf dahi bu yolla boşanabilir; çünkü kanun, fiilen sona ermiş bir evliliğin kâğıt üzerinde sürdürülmesinde yarar görmez. Şartlar gerçekleştiğinde hâkimin takdir yetkisi yoktur, boşanmaya karar verilir.
Ancak mali sonuçlar bakımından kusur yeniden devreye girer: bu yolla boşanan eşin kusuru daha ağırsa yoksulluk nafakası talep edemez (TMK m.175); maddi tazminat da yalnızca kusursuz veya daha az kusurlu eş lehine hükmedilebilir (TMK m.174/1). Yani bir yıl kuralı boşanmayı sağlar, kusurun sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
TMK m.166/4’ün önceki metninde bu süre üç yıldı. Anayasa Mahkemesi fıkrayı 22.02.2024 tarihli, E.2023/116, K.2024/56 sayılı kararıyla iptal etmiş; ardından 7532 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle süre bir yıl olarak yeniden düzenlenmiştir (RG 27.11.2024, sayı 32735). Bir yıllık süreye yönelik itiraz başvurusu da Anayasa Mahkemesi’nin 12.02.2026 tarihli, E.2025/203, K.2026/39 sayılı kararıyla reddedilmiştir (RG 17.04.2026, sayı 33227). Önceki dava yetkisizlik veya açılmamış sayılma gibi esasa girilmeden verilen bir kararla sonuçlanmışsa bu yola başvurulamaz; aranan, esasa ilişkin bir ret kararıdır. Ayrıntı için Daha Önce Reddedilen Boşanma Davası Sonrası Tekrar Dava (TMK 166/4) rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi Yol, Hangi Durumda?
Karşı taraf boşanmak istemiyorsa izlenecek yol, dosyanın somut durumuna göre belirlenmelidir.
| Durumunuz | Uygun yol | Not |
|---|---|---|
| Karşı taraf kusurlu, deliliniz var | TMK m.166/1 — genel sebep | Vakıalar ispatlanmalı |
| Şiddet, hakaret, hayata kast var | TMK m.162 + terditli m.166 | Mutlak sebep — süre dikkat |
| Zina ispatlanabiliyor | TMK m.161 + terditli m.166 | 6 ay/5 yıl süresi işler |
| Kusur sizde ağır, karşı taraf itiraz ediyor | Kötüye kullanma savunması | Fiilî ayrılık süresi vurgulanmalı |
| Daha önce dava reddedildi, 1 yıl geçti | TMK m.166/4 | Kusur tartışılmaz |
| Terk hâli var | TMK m.164 | İhtar şartı yerine getirilmeli |
Sürecin nasıl yürüdüğü, karşı tarafın geciktirme taktikleri ve dava boyunca talep edilmesi gereken geçici korumalar için eşlerden biri boşanmak istemiyorsa: çekişmeli boşanma süreci rehberimiz ayrıntılı yol göstermektedir. Terk sebebine dayanılacaksa ihtar usulü için terk sebebiyle boşanmada ihtar şartı yazımızı inceleyiniz.
Kusurun Mali Sonuçları — TMK m.174, m.175, m.182 ve m.236/2
Tek taraflı boşanmada mahkeme yalnızca boşanmaya karar vermez; tarafların kusur oranını da belirler ve bu belirleme boşanmanın mali sonuçlarını doğrudan etkiler. Boşanmaya karşı çıkan eşin asıl ilgisi çoğu zaman bu noktadadır: boşanmanın kendisini engelleyemeyen davalı, kusurun davacıda olduğunu ispatlayarak tazminat ve nafaka sonuçlarını kendi lehine çevirmeye çalışır.
| Talep | Dayanak | Şart / Kural |
|---|---|---|
| Maddi tazminat | TMK m.174/1 | Kusursuz veya daha az kusurlu olmak; mevcut veya beklenen menfaatin boşanma yüzünden zedelenmesi |
| Manevi tazminat | TMK m.174/2 | Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkının saldırıya uğraması; kusurlu diğer taraftan istenir |
| Yoksulluk nafakası | TMK m.175 | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşmek; kusuru daha ağır olmamak |
| İştirak nafakası | TMK m.182 | Kusurdan bağımsızdır; çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma |
| Katılma alacağı | TMK m.236/2 | Boşanma zina veya hayata kast sebebine dayanıyorsa kusurlu eşin payı azaltılabilir veya kaldırılabilir |
| Zamanaşımı | TMK m.178 | Boşanmadan doğan dava hakları, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar |
Tazminat ve yoksulluk nafakası talebe bağlıdır; mahkeme bunlara kendiliğinden hükmetmez. İştirak nafakası ise çocuğun hakkı olduğundan kusur dağılımından etkilenmez. Tazminat taleplerinin şartları için Boşanmada Kusur ve Manevi Tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Dava Sürerken Yeni Olgu veya Sebep Eklemek — HMK m.141, m.176 ve m.177
Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir; ön inceleme aşamasında ve sonrasında ise iddia veya savunmanın genişletilmesi ya da değiştirilmesi, karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça mümkün değildir (HMK m.141). Bu yasağın istisnası ıslahtır. Taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m.176). Islah, tahkikatın sona ermesine kadar sözlü veya yazılı olarak yapılabilir (HMK m.177).
Tek taraflı boşanma davasında ıslah, örneğin genel sebebe dayanılarak açılan davaya sonradan öğrenilen bir zina olgusunun eklenmesi veya talep edilen tazminat miktarının artırılması için kullanılabilir. Ancak ıslah hakkı bir kez kullanılabildiğinden, dilekçe aşamasında vakıaların eksiksiz yazılması her zaman daha güvenlidir. Ayrıntı için Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği rehberimize bakabilirsiniz.
Davadan Vazgeçmek: Feragat ve Sonuçları — HMK m.307-312
Tek taraflı boşanma davası açan eş, barışma kararı alırsa davadan feragat edebilir. Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK m.307). Feragat dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır; hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir ve kayıtsız şartsız olmalıdır (HMK m.309). Feragat hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir (HMK m.310) ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK m.311). Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerinden sorumlu tutulur (HMK m.312).
Feragatin kesin hüküm etkisi nedeniyle, feragat edilen davada ileri sürülen olaylara dayanılarak yeniden boşanma davası açılması kesin hüküm itirazıyla karşılaşabilir; feragatten sonra gerçekleşen yeni olaylar ise yeni bir davaya konu olabilir. Davalı eşin karşı davası varsa, asıl davadan feragat karşı davayı kendiliğinden sona erdirmez. Bu nedenle feragat kararı vermeden önce hukuki sonuçları değerlendirilmelidir. Ayrıntı için Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları rehberimize bakabilirsiniz.
Tek Taraflı Boşanma Dava Dilekçesi — Örnek
Aşağıdaki örnek, genel sebebe dayanan bir tek taraflı boşanma davasının dilekçe iskeletini göstermektedir. Köşeli parantez içindeki bilgiler somut dosyaya göre doldurulmalı, vakıalar gerçek olaylarla ve tarihleriyle yazılmalıdır.
ANKARA NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: […]) — [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Adres]
DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: […]) — [Adres]
KONU: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle tarafların boşanmalarına, müşterek çocuğun velayetinin davacıya verilmesine, tedbir ve iştirak nafakasına, maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1)
Taraflar [tarih] tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten [tarih] doğumlu [ad] isimli müşterek çocukları bulunmaktadır. Davalı, [tarih] tarihinden itibaren davacıya karşı [somut olay], [tarih] tarihinde ise [somut olay] şeklinde davranmıştır. Bu olaylara tanıklar [ad] ve [ad] şahit olmuştur. Davalının bu davranışları nedeniyle taraflar [tarih] tarihinden bu yana ayrı yaşamakta olup ortak hayatın sürdürülmesi davacıdan beklenemez hâle gelmiştir. Davalının boşanmaya karşı çıkması bu sonucu değiştirmez; zira kusurun ağırlığı davalı taraftadır ve itiraz hakkının şartları oluşmamıştır (TMK m.166/2).
2. Velayet ve iştirak nafakası (TMK m.182)
Müşterek çocuk doğumundan bu yana davacının bakım ve gözetiminde büyümektedir. Çocuğun üstün yararı, velayetin davacıya bırakılmasını gerektirmektedir. Davalının ekonomik gücü dikkate alınarak çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması gerekir.
3. Geçici önlemler (TMK m.169)
Dava süresince davacı ve müşterek çocuğun barınma ve geçim ihtiyaçlarının karşılanması için tedbir nafakasına ve geçici velayet düzenlemesine karar verilmesi gerekmektedir.
4. Maddi ve manevi tazminat (TMK m.174)
Davacı boşanmaya sebep olan olaylarda kusursuz veya daha az kusurlu olup boşanma nedeniyle mevcut ve beklenen menfaatleri zedelenmiş, davalının davranışları nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğramıştır.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.166, m.169, m.174, m.175, m.182; HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıtları, tanık beyanları (1 numaralı vakıa için [ad], [ad]), yazışma kayıtları, sosyal inceleme raporu, ekonomik ve sosyal durum araştırması, her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle; tarafların boşanmalarına, müşterek çocuğun velayetinin davacıya verilmesine, dava süresince davacı ve çocuk lehine tedbir nafakasına, karar kesinleştikten sonra çocuk için iştirak nafakasına, davacı lehine [tutar] maddi ve [tutar] manevi tazminata, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederim.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Dilekçe, dosyanın somut olaylarına göre şekillendirilmelidir; aynı kalıbın her dosyaya uygulanması, vakıaların somutlaştırılması yükü nedeniyle hak kaybına yol açabilir. Dosyanıza göre dilekçe hazırlanması için 0554 648 37 15 numaralı telefondan Hukukçular Evi’ne ulaşabilirsiniz.
⚖️ Güncel Gelişme — Yoksulluk Nafakasında Değişim
Anayasa Mahkemesi’nin TMK m.175/1’de yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (E.2025/156, K.2026/131, karar tarihi 4 Haziran 2026) 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar TMK m.175 eski hâliyle uygulanır: mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermez ve ödeme yükümlülüğü devam eder. İptal edilen, yoksulluk nafakası kurumu değil nafakanın süresiz olma niteliğidir; iştirak (çocuk) nafakası bu karardan etkilenmez. Ayrıntı için AYM süresiz nafaka kararı: ne değişti ve geçiş döneminde strateji rehberlerimize bakabilirsiniz.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası — normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
📘 İlgili Rehberler
İlgili Rehberler
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Bekar Biri Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
İtiraz dilekçesi: TMK 166/2 itirazının dört aşaması, hakkın kötüye kullanılması ve korunmaya değer yarar ölçütleri ile itiraz, cevap ve istinaf dilekçeleri için Davacı Daha Ağır Kusurluysa Boşanma Davasına İtiraz (TMK 166/2) yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşim boşanmak istemiyorsa boşanabilir miyim?
Evet. Türk hukukunda boşanma için iki tarafın da rızası şart değildir; eşlerden biri istemese de, diğeri tek taraflı olarak çekişmeli boşanma davası açabilir. Bu davada mahkeme, ileri sürülen boşanma sebebinin (genel veya özel) ispatlanması hâlinde boşanmaya karar verir. Yani karşı tarafın boşanmaya yanaşmaması, boşanmanın önünde kesin bir engel değildir; ancak süreç ispat gerektiren çekişmeli bir yargılama olarak ilerler.
Tek taraflı boşanmada hangi sebebe dayanılır?
Tek taraflı boşanma davası, genel sebebe (evlilik birliğinin temelinden sarsılması – şiddetli geçimsizlik, TMK m. 166/1) veya özel sebeplerden birine (zina, hayata kast/pek kötü-onur kırıcı davranış, terk, suç işleme-haysiyetsiz hayat sürme, akıl hastalığı) dayanabilir. Genel sebepte tarafların karşılıklı kusuru ispatlanır; özel sebeplerde ise yalnızca o sebebin ispatı yeterlidir. Hangi sebebe dayanılacağı, somut olaya ve mevcut delillere göre belirlenir.
Karşı taraf boşanmaya itiraz ederse ne olur?
Genel sebebe dayalı boşanmada Türk Medeni Kanunu madde 166/2, davacının kusuru daha ağırsa davalıya itiraz hakkı tanır. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, mahkeme yine de boşanmaya karar verebilir. Özel sebeplerde ise sebebin ispatı hâlinde itiraz boşanmayı engellemez. Bu nedenle itiraz, davanın reddini her zaman sağlamaz.
Tek taraflı boşanma tek celsede biter mi?
Hayır. Tek taraflı boşanma kural olarak çekişmeli bir dava olduğundan tek duruşmada sonuçlanmaz; ispat aşaması, tanık dinlenmesi ve gerekirse bilirkişi/pedagog incelemesi gerektirir. Yargılamanın süresi; tanık sayısına, inceleme ihtiyacına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Yalnızca her iki taraf da boşanma ve sonuçlarında anlaşırsa, anlaşmalı boşanma yoluyla süreç tek celsede tamamlanabilir.
Boşanma için eşin imzası veya onayı gerekir mi?
Çekişmeli boşanmada karşı tarafın imzası veya onayı gerekmez. Anlaşmalı boşanmada her iki tarafın iradesi (ve duruşmada hazır bulunması) aranırken; tek taraflı (çekişmeli) boşanmada mahkeme, sebebin ispatı hâlinde karşı tarafın rızası olmadan da boşanmaya karar verir. Dolayısıyla bir eşin ‘boşanmaya razı olmaması’ ya da hiçbir belge imzalamaması, boşanmayı tek başına engelleyemez.
Eşim hiç duruşmaya gelmezse dava ne olur?
Davalının duruşmalara katılmaması, davanın durmasına veya boşanmanın engellenmesine yol açmaz. Usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra yargılama, davalı katılmasa da yürür ve mahkeme dosyadaki delillere göre karar verir. Tebligat doğru yapılmışsa, davalının yokluğunda da boşanmaya karar verilebilir. Önemli olan, tebligatın usulüne uygun yapılması ve boşanma sebebinin ispatlanmasıdır.
Anlaşma sağlanamıyorsa nasıl ilerlenir?
Taraflar boşanma veya sonuçları (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşamıyorsa, çekişmeli boşanma yolu izlenir. Bu süreçte kusurun ve boşanma sebebinin ispatı kritik önem taşır; tanık, mesaj kayıtları, raporlar ve diğer hukuka uygun deliller dikkatle hazırlanmalıdır. Sürecin, delil ve usul yönetimi gerektirmesi nedeniyle bir aile hukuku avukatıyla yürütülmesi hak kaybını önler.
Tek taraflı boşanma davası nasıl açılır?
Eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturulan yer aile mahkemesine dava dilekçesi verilir (TMK m.168). Dilekçede vakıaların sıra numarası altında açık özeti, her vakıanın delili, hukuki sebepler ve açık talep sonucu yer almalıdır (HMK m.119).
Birden fazla boşanma sebebine birlikte dayanılabilir mi?
Evet. Örneğin zina asli talep, evlilik birliğinin temelinden sarsılması fer’î talep olarak aynı dilekçede ileri sürülebilir. Mahkeme asli talebi esastan reddetmedikçe fer’î talebi incelemez (HMK m.111).
Zina sebebiyle dava açma süresi var mı?
Var. Zinayı öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde zinanın üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer; affeden eşin dava hakkı yoktur (TMK m.161). Süre geçse bile aynı olaylar genel sebebe dayalı davada kusurlu davranış olarak ileri sürülebilir.
Dava açtıktan sonra vazgeçebilir miyim?
Evet. Hüküm kesinleşinceye kadar davadan feragat edilebilir; feragat karşı tarafın onayına bağlı değildir ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m.307-311). Feragat eden taraf yargılama giderlerinden sorumlu tutulur (HMK m.312).
Tek taraflı boşanma davası reddedilirse ne yapılabilir?
Ret kararı kanun yoluyla denetlenebilir. Ayrıca esasa ilişkin ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4).
Davalının kabulü tek taraflı davayı anlaşmalıya çevirir mi?
Evlilik en az bir yıl sürmüşse, davalının davayı kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır; hâkim tarafları bizzat dinler ve mali sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m.166/3).
Tek taraflı boşanma sürecinizde yanınızdayız
Eş istemese de boşanma yolu için bir avukatla görüşün. Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15 💬 WhatsAppBu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.


