KKTC’de Alınan Boşanma Kararı Türkiye’de Geçerli mi? 1987 Sözleşmesi, Tanıma, Nüfusa Tescil (MÖHUK 50-59)

KKTC mahkemesinin verdiği boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli değildir. KKTC ayrı bir devlet olduğundan kararı Türk mahkemesi kararı sayılmaz; Türkiye ile KKTC arasındaki 25 Aralık 1987 tarihli Sözleşme’ye göre bir tarafın nihai kararının diğer tarafta kesin hüküm sayılması, o tarafın yetkili mahkemesinin tanıma kararına bağlıdır (Sözleşme m.13; 3490 s.K.). Tenfiz için Sözleşme’nin 14. maddesindeki altı şart aranır; bunlardan biri, KKTC kararından önce Türkiye’de aynı taraflar arasında aynı konuda dava açılmamış olmasıdır. Boşanmanın nüfusa işlenmesi için aile mahkemesinde tanıma davası açılabilir ya da Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesine göre Lefkoşa Büyükelçiliği veya Türkiye’deki il nüfus müdürlüğü aracılığıyla idari tescil yoluna gidilebilir.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• KKTC kararı neden kendiliğinden geçerli değil?
• 1987 Sözleşmesi
• Türkiye’de önce açılmış dava kuralı
• Kesinleşme, onay ve tercüme
• İdari tescil
• Tanıma davası
• Çifte vatandaşlar ve uygulanacak hukuk
• Nafaka, velayet ve mallar
• Türk kararı KKTC’de
• Yargıtay kararları
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Diğer ülkelerdeki boşanmalar için Almanya, İngiltere, ABD ve İskandinavya yazılarımıza bakabilirsiniz.

KKTC Kararı Türkiye’de Neden Kendiliğinden Geçerli Değil?

KKTC, Türkiye’nin tanıdığı ayrı bir devlettir ve kendi yargı teşkilatına sahiptir. KKTC Aile Mahkemesi’nin boşanma kararı bu nedenle bir Türk mahkemesi kararı değildir; Türkiye bakımından yabancı mahkeme ilamı niteliğindedir. Türk mahkemesinin boşanma kararı kesinleşince kendiliğinden nüfusa işlenirken, KKTC kararının Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil sayılması için tanınması gerekir (MÖHUK m.58). Aynı sonuç iki ülke arasındaki Sözleşme’den de çıkar: bir tarafın nihai mahkeme kararının diğer tarafta kesin delil veya kesin hüküm olarak kabulü, o tarafın yetkili mahkemesinin tanıma kararına bağlıdır (Sözleşme m.13).

MÖHUK, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerini saklı tutar (m.1/2). Bu nedenle KKTC kararlarında önce 1987 Sözleşmesi’nin tanıma ve tenfiz hükümleri, Sözleşme’de düzenlenmeyen konularda MÖHUK m.50-59 uygulanır. Uygulamada en çok karşılaşılan durum, KKTC’de yaşarken boşanan Türk vatandaşlarının Türkiye’de nüfus kaydında hâlâ evli görünmesidir. Bu kişiler Türkiye’de yeniden evlenemez; kadın bakımından üç yüz günlük bekleme süresi de gündeme gelebilir (TMK m.132; bekleme süresi).

1987 Türkiye-KKTC Sözleşmesi: Tanıma ve Tenfiz Hükümleri

Sözleşme, iki ülke vatandaşlarına diğer ülkede o ülke vatandaşları gibi hukuki koruma ve mahkemeye başvurma imkânı tanır (m.1). Taraf devlet vatandaşı olan ve iki ülkeden birinde ikametgâhı bulunan davacı teminat yatırmakla yükümlü tutulmaz (m.2). Tanıma ve tenfiz Sözleşme’nin 13 ile 15. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

13. maddeye göre bir tarafın nihai mahkeme kararı diğer tarafta ancak o tarafın yetkili mahkemesinin tanıma kararıyla kesin delil veya kesin hüküm sayılır. Diğer tarafın mahkemelerince tanınan kişinin hal ve ehliyetine ilişkin kararlar şahsi hal sicillerine şerh ve tescil edilir. Çekişmesiz yargı kararları ile mahkeme ilamına dayanan idari işlemler de aynı kurala tabidir. Tanınması istenen karar cebri icrayı da gerektiriyorsa tenfiz kararı verilir. 14. madde tenfizin şartlarını, 15. madde ise tenfiz mahkemesinin yalnız bu şartları ve kendi iç hukukundaki şartları inceleyeceğini, gerekirse ilan gibi tedbirlere karar verebileceğini ve kararın bir kısmının tenfiz edilebileceğini düzenler (Adalet Bakanlığı DİABGM metni; TBMM 3490 s.K.).

Tabloda görüldüğü gibi Sözleşme, MÖHUK’ta açıkça bulunmayan iki engel öngörür: Türk mahkemesinin aynı konuda verdiği kesin hükümle çelişki ve KKTC kararından önce Türkiye’de açılmış aynı dava. Sözleşme bu şartları tenfiz için saymaktadır; tanımada da aynı engellerin dikkate alınması beklenir, çünkü MÖHUK da tanımada tenfiz şartlarını karşılıklılık dışında uygular (m.58; bizim değerlendirmemiz).

Sözleşme’nin Özel Kuralı: Türkiye’de Önce Açılmış Dava (m.14/f)

Sözleşme’nin 14. maddesinin (f) bendine göre tenfize konu karardan önce, tenfiz istenen devletin herhangi bir mahkemesinde tarafları, konusu ve dayandığı olayları aynı olan bir dava açılmamış olmalıdır. Bu kural, eşlerden birinin KKTC’de, diğerinin Türkiye’de boşanma davası açtığı dosyalarda belirleyicidir. Türkiye’deki dava KKTC kararından önce açılmışsa KKTC kararının Türkiye’de tenfizi bu bent nedeniyle reddedilebilir. (e) bendi ise Türk mahkemesinin aynı konuda verdiği ve kesin hüküm kuvveti kazanan kararla çelişen KKTC kararının tenfizini engeller.

İdari tescilde de benzer bir kural vardır: Türkiye’de açılmış ve devam eden veya reddedilmiş bir dava bulunması hâlinde tescil başvurusu reddedilir (Yönetmelik m.9). Yargıtay da Türk boşanma kararı kesinleşmişse yabancı boşanma kararının tanınmasında hukuki yarar kalmadığını kabul etmektedir (2. HD, 23.01.2025, E.2024/10660, K.2025/696). Bu nedenle iki ülkede paralel dava açmadan önce hangi kararın hangi tarihte kesinleşeceği iyi hesaplanmalıdır.

Belgeler: Kesinleşme, Onay ve Tercüme

Tanıma veya tenfiz dilekçesine, kararın o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya onaylı örneği, kesinleştiğini gösteren onaylı belge ve gerekiyorsa onaylı tercümeler eklenir (MÖHUK m.53). Sözleşme de tenfiz için kararın verildiği devlet kanununa göre kesin veya kesinleşmiş ve orada icra edilebilir olmasını arar (m.14/c). KKTC Aile Mahkemesi’nden kararın onaylı örneği ile kesinleşme şerhi veya kesinleşme belgesinin alınması gerekir; KKTC’de kararın ne zaman kesinleştiği KKTC usul hukukuna göre belirlenir. Türk hukukundaki kesinleşme kuralları için boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazımıza bakabilirsiniz.

Onay konusunda ikincil kaynaklar farklı şeyler söylemektedir. Av. Ali Deniz’in aktarımına göre Türkiye ile KKTC arasındaki Adalet ve İçişleri Alanında İşbirliği Anlaşması’nın (RG 07.01.2003, 24986) 27/2. maddesi, taraflardan birinin resmî makamlarınca düzenlenen belgeleri tasdikten muaf tutmaktadır ve bu nedenle KKTC mahkeme kararlarında apostil aranmaz. Anlaşma metnine resmî kaynaktan erişemedik. Bazı büro sayfaları ise apostili zorunlu göstermektedir. KKTC, 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir (genel bilgi). Uygulamada dava açılacak mahkemenin ve başvuru yapılacak makamın beklentisi önceden teyit edilmeli, en azından mahkemece onaylı ve mühürlü karar örneği ile kesinleşme belgesinin aslı sunulmalıdır.

KKTC mahkeme kararları Türkçe düzenlendiğinde ayrıca tercümeye ihtiyaç duyulmaması gerekir; MÖHUK m.53 tercümeyi yabancı dilde düzenlenmiş belgeler için aramaktadır (bizim değerlendirmemiz). Sözleşme de tebligat ve istinabe evrakının Türkçe düzenleneceğini belirtir (m.6/a, 10/c). Karekodlu elektronik çıktılar yerine mahkemece onaylı belgelerin sunulması güvenli yoldur; Yargıtay’ın karekodlu belgeleri onaylı belge yerine yeterli görmeyen bir kararı onadığı 20 Ekim 2026’da basına yansımıştır.

İdari Tescil: Lefkoşa Büyükelçiliği, Gazimağusa Başkonsolosluğu veya Nüfus Müdürlüğü

Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesine göre yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya ilişkin verilen ve usulen kesinleşen kararlar, tarafların birlikte başvurusuyla ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamak şartıyla dava açılmadan nüfusa tescil edilebilir; taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer taraf tek başına başvurabilir. Başvuru bizzat, kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla yurt dışında dış temsilciliğe, Türkiye’de il nüfus müdürlüğüne yapılır; ayrı başvurularda aradaki süre doksan günü geçemez, eksik belge için doksan gün süre verilir ve kabul edilen karar kesinleşme tarihi esas alınarak tescil edilir (Yönetmelik m.5-10).

KKTC’de Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçiliği bünyesinde konsolosluk şubesi bulunmaktadır; Gazimağusa Başkonsolosluğu da Gazimağusa ve İskele bölgesine hizmet veren geçici hizmet ofisiyle çalışmaktadır (temsilcilik sayfaları). Bu temsilciliklerin KKTC boşanma kararlarının tesciline ilişkin ayrı bir bilgi notuna ulaşamadık; başvurudan önce randevu ve belge listesi teyit edilmelidir. Türkiye’ye dönen eşler doğrudan il nüfus müdürlüğüne de başvurabilir.

Sözleşme’nin 13. maddesi kişi hâline ilişkin kararların, diğer tarafın mahkemelerince tanındıktan sonra sicile işleneceğini öngörür. Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesi ise 2017’den beri yabancı kararların dava açılmadan tescilini düzenlemektedir. Sözleşme, tanımayı kolaylaştıran sonraki bir iç hukuk düzenlemesinin uygulanmasını yasaklayan bir hüküm içermediğinden 27/A yolunun KKTC kararları için de kullanılabileceği kanaatindeyiz (bizim değerlendirmemiz). Bu konuda bir idare veya Yargıtay uygulamasına ulaşamadık.

İdari tescilin genel kuralları için yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması yazımıza bakabilirsiniz.

Aile Mahkemesinde Tanıma Davası

Eşler birlikte başvurmuyorsa, idari başvuru reddedilmişse veya nafaka, velayet ve mal hükümlerinin de Türkiye’de sonuç doğurması isteniyorsa aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılır (4787 s.K. m.4). Yetkili mahkeme, karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesi, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biridir (MÖHUK m.51). Dava basit yargılama usulüyle görülür (m.55) ve tanınan kararın etkisi KKTC’de kesinleştiği tarihten başlar (m.59).

Tanıma davası çekişmesiz bir iş değildir. Yargıtay, tanıma ve tenfiz dilekçesinin duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğinin zorunlu olduğunu, yalnız çekişmesiz yargı kararlarında bu kuralın uygulanmadığını belirterek dosya üzerinden verilen kararı bozmuştur (2. HD, 30.11.2023, E.2023/3912, K.2023/5837). Tenfiz hâkimi kararın esasını inceleyemez ve yabancı kararın tanınması bir süreye bağlı değildir (YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975).

Dilekçe örneği için yabancı boşanma kararının tanınması dilekçesi, genel kurallar için tanıma ve tenfiz davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Çifte Vatandaşlar (T.C.-KKTC) ve Uygulanacak Hukuk

KKTC’de yaşayanların önemli bir kısmı hem Türkiye hem KKTC vatandaşıdır. MÖHUK’a göre birden fazla vatandaşlığı olan kişi aynı zamanda Türk vatandaşıysa Türk hukuku uygulanır (m.4). Bu nedenle iki eş de Türk vatandaşıysa, KKTC vatandaşlıkları bulunsa bile Türk mahkemesi boşanmaya Türk hukukunu uygular (m.14/1). Eşlerden biri yalnız KKTC vatandaşıysa ortak millî hukuk yoktur; eşlerin ortak mutad meskeni KKTC’deyse KKTC hukuku, ortak mutad meskenleri yoksa Türk hukuku uygulanır (m.14/2). Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları kişi hâline ilişkin davalarını Türkiye’de de açabilir (m.41).

KKTC vatandaşlığı olup Türk vatandaşlığı bulunmayan eş, Türk hukuku bakımından yabancıdır. Bu durumda Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesine göre Türk vatandaşı eşin KKTC boşanma kararının tescili için tek başına başvurabilmesi gerekir (bizim değerlendirmemiz). Diğer ülkelerdeki temsilciliklerin bilgi notları, çok vatandaşlığı bulunan başvurucunun diğer vatandaşlığının önce nüfus kaydına işlenmesini istemektedir; T.C.-KKTC çifte vatandaşlarının da bu kaydı önceden kontrol etmesi yerinde olur.

Yetki ve uygulanacak hukuk için yurt dışında yaşayan eşle boşanma ve milletlerarası yetki yazılarımıza bakabilirsiniz.

Nafaka, Velayet ve Mallar

İdari tescil yalnız boşanmayı nüfusa işler. KKTC kararındaki nafakanın Türkiye’de icrası için tenfiz kararı gerekir (Sözleşme m.13, 14). Karşılıklılık Sözleşme ile sağlandığından, MÖHUK m.54/a’daki karşılıklılık şartı bakımından ayrıca fiilî uygulama araştırılmasına gerek yoktur. KKTC, Türkiye’nin taraf olduğu Lahey nafaka ve çocuk sözleşmelerinin tarafı olmadığından iki ülke arasında bu sözleşmelerin merkezî makam mekanizması işlemez (genel bilgi). Çocuğun izinsiz götürülmesi riskinde 1980 Lahey iade mekanizması yerine Türk mahkemesinden tedbir istenmesi gündeme gelir (çocuğa çıkış yasağı tedbiri).

Velayet hükmü tanıma davasıyla Türkiye’de sonuç doğurur; yabancı mahkemenin ortak velayet kararı Türkiye’de kamu düzenine aykırı sayılmamaktadır (Yargıtay 2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737; ortak velayet). Türkiye’deki mallar için Türk mahkemesi iki Türk vatandaşı eşin mal rejimine Türk hukukunu uygular (MÖHUK m.15); mal rejimi yabancı ülkede açılan boşanma davasının tarihinde sona erer (TMK m.225/2; 2. HD, 07.06.2023, E.2022/3663, K.2023/3041) ve katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı yabancı kararın kesinleşmesinden başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188). Türkiye’deki taşınmazın aynına ilişkin bir KKTC hükmü, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girdiğinden tenfiz edilemeyebilir (Sözleşme m.14/a; HMK m.12).

Tenfizden sonra icra için yabancı ilamın takibi, nafaka için yabancı nafaka kararının tenfizi, mallar için katılma alacağı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Türk Mahkemesi Kararı KKTC’de Nasıl Geçerli Olur?

Sözleşme karşılıklıdır; 13 ile 15. maddeler Türk mahkemesi kararlarının KKTC’de tanınması ve tenfizi için de geçerlidir. Türkiye’de boşanan ve KKTC’de nüfus kaydı, mülkü veya işi bulunan eşin, Türk kararının KKTC’de kesin hüküm sayılması ve nüfus kayıtlarına işlenmesi için KKTC’nin yetkili mahkemesinden tanıma kararı alması gerekir (m.13). KKTC’deki yetkili mahkeme ve usul KKTC hukukuna göre belirlenir (m.15).

Yargıtay Kararları

KKTC boşanma kararlarına özgü yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşamadık. Aşağıdaki ilkeler diğer ülkelerin kararlarında konmuştur ve KKTC kararlarına da uygulanabilir niteliktedir. Özellikle tanınmış yabancı kararda kusur belirlemesi yoksa Türk mahkemesi sonradan açılan nafaka ve tazminat davasında yeni bir kusur belirlemesi yapamaz (YHGK, 10.05.2023, E.2022/187, K.2023/444).

Kamu düzeni itirazı için tenfizde kamu düzeni itirazı, tazminat için boşanmada tazminat talebi dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. KKTC boşanma kararının tanınması dava dilekçesi

2. KKTC kararındaki nafaka ve velayetin tenfizi ve tanınması dilekçesi

3. Lefkoşa Büyükelçiliği’ne tek taraflı idari tescil başvuru dilekçesi

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Girne’de boşanma, İzmir’de daire. İkisi de T.C. vatandaşı olan, kadının ayrıca KKTC vatandaşlığı bulunan eşler Girne’de yaşamaktadır. KKTC Aile Mahkemesi boşanmalarına karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Eşlerin 2012’de alınmış İzmir’de bir dairesi vardır.

Senaryo 2: Önce Ankara’da dava, sonra KKTC kararı. Koca 2025’te Ankara’da boşanma davası açmıştır. Kadın 2026’da Lefkoşa’da boşanma kararı almış ve Türkiye’de tanınmasını istemektedir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Türkiye’de dava olup olmadığını kontrol edin. Önce açılmış Türk davası tenfizi engeller.
2. Kesinleşme şerhini alın. KKTC Aile Mahkemesi’nden onaylı karar ve kesinleşme belgesi isteyin.
3. Onay şeklini teyit edin. Apostil KKTC’de verilemez; başvuru makamının beklentisini sorun.
4. Vatandaşlık kaydını kontrol edin. Çifte vatandaşlık nüfusa işlenmemişse önce bu kaydı yaptırın.
5. İdari tescil için başvurun. Lefkoşa, Gazimağusa veya Türkiye’deki il nüfus müdürlüğü.
6. Gerekirse tanıma davası açın. Eş katılmıyorsa aile mahkemesine başvurun.
7. Nafaka ve velayet için dava açın. İdari tescil bunları nüfusa işlemez.
8. Türkiye’deki malları takvime bağlayın. Katılma alacağı için on yıllık süreyi izleyin.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

KKTC’de alınan boşanma kararı Türkiye’de geçerli mi?

Kendiliğinden değil. Nüfusa işlenmesi için idari tescil veya aile mahkemesinde tanıma gerekir (NHK m.27/A; Sözleşme m.13; MÖHUK m.58).

KKTC kararı Türk mahkemesi kararı sayılır mı?

Hayır. KKTC ayrı bir devlettir ve kararı Türkiye bakımından yabancı mahkeme ilamıdır.

Türkiye ile KKTC arasında hangi anlaşma uygulanır?

25 Aralık 1987 tarihli ve 3490 sayılı Kanunla onaylanan Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma, Tanıma ve Tenfiz, Suçluların Geri Verilmesi ve Hükümlülerin Nakli Sözleşmesi.

KKTC kararının tanınması için karşılıklılık aranır mı?

Boşanmanın tanınmasında karşılıklılık aranmaz (MÖHUK m.58/1); tenfizde karşılıklılık Sözleşme ile sağlanır.

KKTC kararı için apostil gerekir mi?

KKTC Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir. 2003 tarihli işbirliği anlaşmasının resmî belgeleri tasdikten muaf tuttuğu aktarılmaktadır; başvuru makamıyla teyit edilmelidir.

Tercüme gerekir mi?

Türkçe düzenlenmiş KKTC kararında kural olarak tercüme gerekmez; yabancı dildeki belgeler için tercüme aranır (MÖHUK m.53).

Lefkoşa Büyükelçiliği’nde tescil yapılabilir mi?

Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A başvurunun dış temsilciliğe yapılabileceğini öngörür; Lefkoşa Büyükelçiliği’nin konsolosluk şubesi vardır. Randevu ve belge listesi önceden teyit edilmelidir.

Eşim yalnız KKTC vatandaşıysa tek başıma başvurabilir miyim?

Türk vatandaşlığı bulunmayan eş Türk hukuku bakımından yabancı olduğundan Türk vatandaşı eşin tek başına başvurabilmesi gerekir (yorum).

Türkiye’de davam devam ederken KKTC kararı tanınır mı?

Türkiye’de önce açılmış aynı dava tenfizi engeller (Sözleşme m.14/f); dava devam ediyorsa idari tescil de reddedilir (Yönetmelik m.9).

Tanıma davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde; karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de (MÖHUK m.51).

Tanıma davası için süre var mı?

Hayır. Yabancı boşanma kararının tanınması bir süreye bağlı değildir (YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975).

KKTC kararındaki nafaka Türkiye’de icra edilebilir mi?

Tenfiz kararından sonra Türk mahkemesi kararı gibi icra edilir (Sözleşme m.14; MÖHUK m.57).

KKTC’deki velayet kararı Türkiye’de geçerli mi?

Tanıma davasıyla geçerli olur; idari tescil velayeti nüfusa işlemez.

Çifte vatandaşların boşanmasına hangi hukuk uygulanır?

Türk vatandaşlığı bulunan çifte vatandaşlar için Türk hukuku esas alınır (MÖHUK m.4); iki eş de Türk vatandaşıysa Türk hukuku uygulanır (m.14/1).

Türk boşanma kararı KKTC’de geçerli mi?

Sözleşme karşılıklı olduğundan Türk kararı da KKTC’nin yetkili mahkemesince tanındıktan sonra KKTC sicillerine işlenir (m.13).

Türkiye’deki evimizi paylaşmak için ne kadar sürem var?

Katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı yabancı boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188).