Boşanır Boşanmaz Yeniden Evlenebilir miyim? 300 Günlük Bekleme Süresi (İddet), Kaldırılması ve AYM-AİHM Kararları

Ne yaşandı?

Boşanan bir kadın, kısa süre içinde yeniden evlenmeyi planlar. Daha önce “kadının üç yüz günlük bekleme süresi (iddet müddeti)” olduğunu duymuştur ve bunun kendisi için geçerli olup olmadığını, nasıl aşılabileceğini merak eder.

İki Ayrı Engel Var

“Boşanır boşanmaz evlenebilir miyim?” sorusunun cevabı iki ayrı şarta bağlıdır ve ikisi karıştırılmamalıdır.

Erkek bakımından bekleme süresi yoktur. Karar kesinleşip nüfusa işlendikten sonra erkek hemen yeniden evlenebilir.

Birinci Engel: Karar Kesinleşmelidir

Boşanma kararının verilmesi tek başına evliliği sona erdirmez. Evlilik, kararın kesinleşmesiyle sona erer. Kesinleşme için gerekçeli kararın taraflara tebliği ve kanun yolu sürelerinin geçmesi ya da tarafların kanun yolundan feragat etmesi gerekir.

Uygulamada süreci kısaltan yol, tarafların istinaf hakkından feragat etmesidir. Anlaşmalı boşanmalarda bu yaygındır ve karar hızla kesinleşir.

Kesinleşen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve medeni hâl kaydı güncellenir. Yeni evlilik başvurusu ancak bu tescilden sonra sonuç doğurur.

İkinci Engel: 300 Günlük Bekleme Süresi

TMK m. 132 uyarınca evlilik sona ermişse, kadın evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez.

Bu kuralın amacı ahlaki bir sınırlama değil, soybağı karışıklığını önlemektir. Çünkü TMK m. 285 uyarınca evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası eski koca sayılır. Kadın bu süre içinde yeniden evlenip çocuk doğurursa, çocuğun babasının kim olduğu bakımından karine çatışması doğar.

Anayasa Mahkemesi, İstanbul 8. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine TMK m.132’nin birinci fıkrasını ve üçüncü fıkrasındaki eski eşlerin yeniden evlenmek istemesine ilişkin ibareyi, eski eşle yeniden evlenme hâli yönünden incelemiş ve itirazı oyçokluğuyla reddetmiştir (AYM, 10.09.2025, E.2024/233, K.2025/181; RG 31.12.2025, Sayı 33124); 300 günlük süre yürürlüktedir. Sürenin son gününü ve en erken nikâh tarihini evlenme engelleri ve bekleme süresi aracımızla hesaplayabilirsiniz.

Kanun Metni: TMK m.132, m.154, m.285 ve m.290

TMK m.132 üç fıkradan oluşur. Birinci fıkraya göre evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. İkinci fıkraya göre doğurmakla süre biter. Üçüncü fıkraya göre kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır. Üçüncü fıkranın dili, sürenin kaldırılmasını her iki hâlde de mahkeme kararına bağlamaktadır; Anayasa Mahkemesi de eski eşlerin yeniden evlenmek istemesi hâlinde mahkemenin bu konuda takdir yetkisi bulunmadığını belirtmiştir.

Kuralın yaptırımı Kanunun başka bir yerinde yazılıdır: kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi, evlenmenin butlanını gerektirmez (TMK m.154). Yani süreye aykırı kıyılan nikâh geçerlidir. Bekleme süresinin koruduğu değer ise babalık karinesidir. Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır; bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür (TMK m.285). İki evlilik arasında karine çatışırsa TMK m.290 devreye girer: çocuk evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğmuş ve ana bu arada yeniden evlenmiş olursa ikinci evlilikteki koca baba sayılır; bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır.

Süre Nasıl Kaldırılır?

Bekleme süresi mutlak değildir. TMK m.132’nin ikinci ve üçüncü fıkraları üç hâlde sürenin kalkmasını öngörür:

• Kadının gebe olmadığının anlaşılması: Sağlık kuruluşundan alınacak rapor mahkemeye sunulur ve hâkim süreyi kaldırır. Uygulamada en sık kullanılan yoldur.
• Doğum yapılması: Kadın doğum yaparsa süre kendiliğinden sona erer; ayrıca karar gerekmez.
• Eski eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi: Kanuna göre bu hâlde de süreyi mahkeme kaldırır. Soybağı karışıklığı ihtimali bulunmadığından gebelik raporu gerekmez.

Süreyi kaldırma talebi, aile mahkemesine verilecek dilekçeyle yapılır. Dava çekişmesiz yargı işi niteliğindedir ve genellikle kısa sürede sonuçlanır; karşı taraf gösterilmesi gerekmez.

Talebin usulü Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda gösterilmiştir. Yeniden evlenmede bekleme süresinin hâkim tarafından kaldırılması, HMK m.382/2-b-4’te sayılan çekişmesiz yargı işlerindendir. Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça çekişmesiz yargı işlerinde yetkili mahkeme ilgililerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.384). İş aile hukukuna ilişkin olduğundan aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Talepte karşı taraf gösterilmez.

Gebe olunmadığının belirlenmesi için mahkeme, kadını tam teşekküllü bir sağlık kuruluşuna sevk ederek rapor alabilir veya kadının sunduğu raporu değerlendirebilir. Eski eşle yeniden evlenme hâlinde ise soybağı karışıklığı ihtimali bulunmadığından gebelik araştırması yapılmasına gerek yoktur; ancak Kanun bu hâlde de sürenin mahkemece kaldırılacağını öngördüğünden, evlendirme dairesine başvurmadan önce kaldırma kararı alınması güvenli yoldur.

AİHM’nin Nurcan Bayraktar/Türkiye Kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 27 Haziran 2023 tarihli Nurcan Bayraktar/Türkiye kararında (başvuru no. 27094/20) kuralı iki ayrı yönden Sözleşme’ye aykırı bulmuştur. Başvurucunun boşanması 21 Ocak 2014’te kesinleşmiş; başvurucu İstanbul Anadolu Aile Mahkemesinden, gebe olmadığını gösteren tıbbi muayeneye girmeden bekleme süresinin kaldırılmasını istemiştir. Aile mahkemesi muayene yapılmasına karar vermiş ve kuralın Anayasa Mahkemesine götürülmesi talebini kabul etmemiştir; başvurucu muayeneye girmeyince talep reddedilmiştir.

AİHM önce, sürenin kaldırılmasının tıbbi muayene sonucuna bağlanmasını özel hayata saygı hakkına müdahale saymış ve bu müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmadığı sonucuyla Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Ardından üç yüz günlük sürenin yalnızca kadınlara uygulanmasını cinsiyete dayalı doğrudan ayrımcılık olarak değerlendirmiş ve 12. maddeyle (evlenme hakkı) bağlantılı olarak 14. maddenin (ayrımcılık yasağı) ihlal edildiğini tespit etmiştir. Mahkeme, soybağının belirlenmesi ve karışıklığın önlenmesi amacının bu farklı muameleyi haklı kılmadığını, babalığın başka hukuki araçlarla da tespit edilebildiğini vurgulamıştır. Türkiye karar aleyhine Büyük Daire’ye gönderme talebinde bulunmuş; karar, Sözleşme’nin 44. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen şekilde 06.11.2023 tarihinde kesinleşmiştir.

Sözleşme’nin 46. maddesi uyarınca taraf devletler, taraf oldukları davalarda Mahkemenin kesinleşmiş kararlarına uymayı taahhüt eder; kararların infazını Bakanlar Komitesi denetler. Bu karara rağmen TMK m.132’nin metni değiştirilmiş değildir ve aile mahkemeleri Kanun hükmünü uygulamaya devam etmektedir. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalarla kanunların farklı hükümler içermesi hâlinde milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır (Anayasa m.90/5). Bu nedenle kaldırma talebinde, tıbbi muayene şartına itiraz edilirken AİHM kararına dayanılması mümkündür; ancak sonucun mahkemenin değerlendirmesine bağlı olduğu bilinmelidir. İhlal kararının verildiği başvurunun tarafı bakımından ise AİHM’nin kesinleşmiş ihlal kararı yargılamanın iadesi sebebidir (HMK m.375/1-i).

Anayasa Mahkemesi Kararı ile AİHM Kararı Arasındaki Fark

Bekleme süresine ilişkin iki yüksek yargı kararı farklı sonuçlara ulaşmıştır ve bu farkın nedeni, iki mahkemenin incelediği sorunun kapsamındadır. Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusu, İstanbul 8. Aile Mahkemesinde eski eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istediği bir dosyada yapılmıştır. Anayasa Mahkemesi bu nedenle TMK m.132’nin birinci fıkrasını yalnızca eski eşlerin yeniden evlenmek istemesi hâli yönünden incelemiştir. İkinci fıkra ile üçüncü fıkradaki gebe olunmadığının anlaşılmasına ilişkin ibare, davada uygulanacak kural olmadığından bu kısımlara yönelik başvuru yetkisizlik nedeniyle reddedilmiştir.

Mahkeme çoğunluğu, kuralın kamu düzeninin ve çocuğun korunmasını, soybağına ilişkin kayıtların sağlıklı ve güvenilir olmasını amaçladığını kabul etmiştir. Ölçülülük bakımından ise eski eşlerin yeniden evlenmek istemesi hâlinde sürenin mahkeme kararıyla kaldırılabildiğini ve mahkemenin bu konuda takdir yetkisi bulunmadığını belirterek kuralın kişilere aşırı bir yük yüklemediği sonucuna varmıştır. Karar oyçokluğuyla verilmiş; Engin Yıldırım, Yusuf Şevki Hakyemez, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar karşı oy kullanmıştır. Karşı oy gerekçelerinden birinde yasal babalık karinesinin çürütülebildiği ve kuralın cinsiyet temelli farklı muamele oluşturduğu belirtilerek AİHM’nin Nurcan Bayraktar/Türkiye kararına atıf yapılmıştır.

Bu tablonun uygulamadaki anlamı şudur: Anayasa Mahkemesi, sağlık raporuna dayanan “gebe olunmadığının anlaşılması” hâlini esastan incelememiştir. AİHM’nin Sözleşme’nin 8. maddesi yönünden ihlal bulduğu nokta ise tam olarak bu muayene şartıdır. Sağlık raporu sunmadan sürenin kaldırılmasını isteyen bir kadın Anayasa m.90/5’e ve AİHM kararına dayanabilir; ancak aile mahkemesinin Kanun hükmünü uygulayarak rapor isteme ihtimali yüksektir ve sonuç mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Kaldırma Talebinde Bulunması Gerekenler

Çekişmesiz yargı işi olmasına rağmen talebin eksiksiz kurulması, kararın ilk başvuruda verilmesini sağlar. Dilekçede talepte bulunan kadının kimlik bilgileri ve yerleşim yeri, önceki evliliğin hangi sebeple ve hangi tarihte sona erdiği, bu tarihi gösteren kesinleşme şerhli karar örneği veya ölüm kaydı ile talebin hangi kanuni sebebe dayandığı açıkça gösterilmelidir. Gebe olunmadığına dayanılıyorsa sağlık kuruluşundan alınmış rapor eklenmeli ya da mahkemeden sevk talep edilmelidir. Eski eşle yeniden evlenmeye dayanılıyorsa eski eşin bu yöndeki beyanının dosyaya sunulması, talebin gerekçesini somutlaştırır.

Evlenme başvurusu aşamasında da bir itiraz yolu vardır. Evlendirme memurunun evlenme başvurusunu ret kararına karşı yapılan itiraz (TMK m.138), bekleme süresinin kaldırılması gibi HMK m.382/2-b’de sayılan aile hukukuna ilişkin çekişmesiz yargı işlerindendir (ret kararına itiraz b-3, sürenin kaldırılması b-4). Bekleme süresi dolduğu hâlde başvurunun reddedildiği veya sürenin yanlış hesaplandığı durumlarda bu yola başvurulabilir.

Talep dilekçesi için İddet Müddetinin Kaldırılması Dilekçesi Örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Bekleme Süresi İçinde Evlenme ve Çocuğun Soybağı

Kanun, karine çatışmasını TMK m.290 ile çözdüğünden, bekleme süresine uyulmadan kıyılan nikâhtan sonra doğan çocuk kural olarak yeni kocaya bağlanır. Çocuğun gerçekte önceki evlilikten olması hâlinde bu karinenin çürütülmesi gerekir. Soybağının reddi davasını koca, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle birleştiğini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmalıdır (TMK m.289/1); maddedeki “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 25.06.2009 tarihli E.2008/30, K.2009/96 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. 14.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7531 sayılı Kanunla TMK m.286 yeniden düzenlendiğinden bugün koca, ana veya çocuk soybağının reddi davası açabilir; ana bu davayı doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır (TMK m.289/2). Bu değişiklik, bekleme süresi içinde yeniden evlenen ve çocuğun yeni kocadan olmadığını bilen kadının karineyi bizzat çürütebilmesi bakımından önemlidir. Karine çürütülürse TMK m.290’ın ikinci cümlesi uyarınca ilk evlilikteki koca baba sayılır; bu nedenle eski eşin babalığı için ayrıca tanıma veya babalık davası açılması gerekmez.

Uygulamada karine, çocuğun nüfusa kaydı sırasında kendiliğinden işler. Evlendirme Yönetmeliği kanuni bekleme süresini, kan karışımını önlemek amacıyla evliliği son bulan kadının yeniden evlenmesi için gereken üç yüz günlük süre olarak tanımlar; doğum kaydı da bu karinelere göre yapılır. Karineye dayanan bir baba kaydı, kişisel durum sicilindeki basit bir yanlışlık gibi kayıt düzeltme yoluyla değiştirilemez; soybağının reddi davasının açılması gerekir. Bu nedenle bekleme süresi içinde yeniden evlenen ve kısa süre sonra doğum yapan kadının, çocuğun biyolojik babası farklıysa hak düşürücü süreleri kaçırmadan harekete geçmesi önemlidir. Kayıt düzeltme ile ret davasının farkı için Nüfusta Yanlış Baba Kaydı Nasıl Düzeltilir? rehberimize bakabilirsiniz.

Babalık karinesinin işleyişi ve ret davası için Soybağının Reddi Kabul Edilirse Ne Olur? ve Soybağının Reddi Davası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Sürenin Başlangıcı Ne Zaman?

Üç yüz günlük süre, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar; dava tarihinden veya karar tarihinden değil. Bu ayrım hesaplamada sık hata kaynağıdır.

Kesinleşme tarihi, mahkemeden alınacak kesinleşme şerhli karar örneğinden görülür. Yeniden evlenme planı yapılırken bu tarihin teyit edilmesi gerekir.

Evliliğin butlanına karar verilmesi hâlinde de bekleme süresi uygulanır; sürenin başlangıcı yine kararın kesinleşme tarihidir.

Kanun sürenin başlangıcını “evliliğin sona ermesi” olarak belirlediğinden başlangıç tarihi sona erme sebebine göre değişir. Boşanmada evlilik kararın kesinleşmesiyle sona erer; ölümde ölüm tarihi esas alınır. Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez (TMK m.131); bu durumda fesih kararının kesinleşmesi belirleyicidir.

Kesinleşme tarihinin nasıl belirlendiği için Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? rehberimize bakabilirsiniz.

Yurt Dışında Boşananlar İçin

Yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz; nüfus kaydınız evli görünmeye devam eder. Bu nedenle yeniden evlenmeden önce kararın Türkiye’de tanınması gerekir.

İki yol vardır: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca şartları taşıyan kararlar nüfus müdürlüğünde idari yolla tescil edilebilir; şartlar sağlanmıyorsa mahkemeden tanıma kararı alınır. Tescil veya tanıma tamamlanmadan yapılacak evlilik başvurusu kabul edilmez.

Bekleme süresi bakımından da aynı kurallar geçerlidir; süre, boşanmanın Türk nüfus kaydına işlendiği duruma göre değerlendirilir.

Yabancılık unsuru taşıyan evlenmelerde evlenme ehliyeti ve şartları, evlenme anında taraflardan her birinin millî hukukuna tabidir (MÖHUK m.13). Bu nedenle bekleme süresi Türk vatandaşı kadın bakımından aranır; yabancı uyruklu bir kadının Türkiye’de evlenmesinde ise kadının millî hukukunda böyle bir süre öngörülüp öngörülmediğine bakılır. İdari tescil yolunun kullanılamadığı yabancı boşanma kararları için mahkemeden tanıma kararı alınır (MÖHUK m.58). Tanıma dilekçesi için Yabancı Boşanma Kararının Tanınması Dilekçesi Örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Evlenme Başvurusunda İstenen Belgeler

• Nüfus cüzdanı veya kimlik kartı
• Nüfus kayıt örneği — medeni hâlin “bekâr” olarak güncellenmiş olması gerekir
• Önceki evlilik sona ermişse buna ilişkin belge: kesinleşme şerhli boşanma veya butlan kararı ya da ölüm kaydı (TMK m.136)
• Evlenmeye engel hastalığın bulunmadığını gösteren sağlık raporu (TMK m.136)
• Evlenme başka bir evlendirme memurluğunda veya yurt dışında yapılacaksa evlenme ehliyet belgesi
• Kadın bakımından, bekleme süresi dolmamışsa sürenin kaldırılmasına ilişkin mahkeme kararı

Belge listesi evlendirme dairelerine göre farklılık gösterebileceğinden başvuru öncesinde ilgili belediye veya nüfus müdürlüğünden güncel liste teyit edilmelidir.

Evlenecek kadın ve erkek, oturma yerlerinden birindeki evlendirme memuruna birlikte başvurur (TMK m.134). Yeniden evlenmek isteyen kimse önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130). Evlenme ehliyeti bakımından on yedi yaşın doldurulmuş olması aranır (TMK m.124). Evlenme engelleri ve bekleme süresini tek ekranda kontrol etmek için Evlenme Ehliyeti, Engelleri ve Bekleme Süresi Aracı sayfamızı kullanabilirsiniz.

Evlendirme Memurunun İncelemesi, Ret Kararı ve İtiraz

Evlenme başvurusu evlenecekler tarafından yazılı veya sözlü olarak yapılabilir (TMK m.135). Erkek ve kadından her biri nüfus cüzdanını ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belgeyi, küçük veya kısıtlı ise yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu vermekle yükümlüdür (TMK m.136). Bekleme süresi bakımından belirleyici belge, önceki evliliğin sona erdiği tarihi gösteren kesinleşme şerhli karar örneği veya ölüm kaydıdır; üç yüz günlük süre bu tarih üzerinden kontrol edilir.

Evlendirme memuru başvuruyu ve eklenmesi gereken belgeleri inceler. Başvurunun usulüne uygun yapılmadığı, evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığı ya da evlenmeye yasal bir engel bulunduğu anlaşılırsa başvuru reddedilir ve durum evleneceklere yazıyla hemen bildirilir (TMK m.137). Kanun kadın için bekleme süresini evlenme engelleri arasında düzenlediğinden, dolmamış bir süre ret sebebidir. Evleneceklerden her biri ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir; itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır. Mutlak butlan sebeplerinden birinin bulunduğuna ilişkin ret kararlarına karşı açılan davalar ise basit yargılama usulüyle görülür (TMK m.138). Bekleme süresine uyulmaması butlan sebebi olmadığından (TMK m.154), bu gerekçeyle verilen ret kararına yapılan itiraz evrak üzerinden kesin olarak karara bağlanır.

Uygulamada iki ayrı talebin karıştırılmaması gerekir. Süre henüz dolmamışsa doğru yol ret kararına itiraz değil, TMK m.132/3 uyarınca sürenin kaldırılmasını istemektir. Süre dolduğu hâlde memur kesinleşme tarihi yerine karar tarihini esas aldığı için başvuruyu reddetmişse TMK m.138 uyarınca ret kararına itiraz edilir. Her iki talep de HMK m.382/2-b’de sayılan aile hukukuna ilişkin çekişmesiz yargı işlerindendir (ret kararına itiraz b-3, sürenin kaldırılması b-4). Evlenme yaşı ve diğer evlenme şartları için Evlenme Yaşı Kaçtır? rehberimize bakabilirsiniz.

Yeniden Evlenmenin Nafaka, Velayet ve Soybağına Etkisi

Bekleme süresi dolduktan veya kaldırıldıktan sonra kıyılan nikâh, önceki boşanmanın bazı sonuçlarını da değiştirir. Bunların en önemlisi nafakadır. İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar (TMK m.176/3). Yoksulluk nafakası alan kadın yeniden evlendiğinde nafakanın sona ermesi için ayrıca dava açılması gerekmez. Aynı fıkraya göre alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır. Ayrıntı için Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse Nafaka Kesilir mi? rehberimize bakabilirsiniz.

Bu kural yoksulluk nafakası ile irat biçimindeki maddî tazminata ilişkindir; ortak çocuk için hükmedilen iştirak nafakası, velayeti kullanan ebeveynin yeniden evlenmesiyle kendiliğinden sona ermez. Velayet bakımından TMK m.183, ana veya babanın başkasıyla evlenmesini, başka bir yere gitmesini veya ölmesini ancak bu yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkimin re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alacağı durumlar olarak düzenler. Yeniden evlenme tek başına velayeti değiştirmez; velayetin veya kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesi için yeni evliliğin çocuğun yararını somut olarak etkilediğinin ortaya konması gerekir.

Soybağı yönünden yeni evlilik içinde doğan çocuğun babası kural olarak yeni kocadır (TMK m.285). Doğum önceki evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde gerçekleşirse karinelerin çakışmasını TMK m.290 çözer. Karinenin gerçeğe uymadığı hâllerde dava açma hakkı artık yalnızca kocaya ait değildir; 7531 sayılı Kanundan sonra ana da doğumdan başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi davası açabilir (TMK m.289/2).

Sık Yapılan Hatalar

• Karar tarihini kesinleşme tarihi sanmak: Süre kesinleşmeden işlemeye başlamaz; hesap buradan kayar.
• Erkeğin de beklemesi gerektiğini düşünmek: Bekleme süresi yalnızca kadına ilişkindir.
• Eski eşle yeniden evlenirken rapor aramak: Bu hâlde gebelik raporu gerekmez; ancak Kanun sürenin mahkemece kaldırılmasını öngördüğünden kaldırma kararı alınmalıdır.
• Süreyi kaldırma talebini geciktirmek: Rapor ve dilekçeyle kısa sürede sonuç alınabilir; erken başvuru zaman kazandırır.
• Süreye uymamanın sonuçsuz olduğunu sanmak: Evlilik geçerli olsa da doğacak çocuğun babalık karinesi TMK m.285 ve m.290’a göre belirlenir; karinenin gerçeğe uymaması soybağının reddi davasını gerektirebilir.
• Yurt dışı boşanmasını tescil ettirmeden başvurmak: Nüfus kaydı güncellenmeden evlenme başvurusu kabul edilmez.

Kesinleşme tarihini, sürenin sona ereceği günü ve kaldırma talebinin gerekip gerekmediğini evlenme tarihini belirlemeden önce netleştirmek, başvurunun reddedilmesini önler. Bekleme süresinin kaldırılması talebini ve evlenme başvurusunun takvimini birlikte planlamak için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşandıktan hemen sonra evlenebilir miyim?

İki şart vardır. Birincisi boşanma kararının kesinleşmesidir; karar verilmesi tek başına yeterli değildir. İkincisi yalnızca kadın bakımından geçerli olan üç yüz günlük bekleme süresidir. Erkek için bekleme süresi bulunmamaktadır.

Bekleme süresi neden var?

Amaç soybağı karışıklığını önlemektir. TMK m. 285 uyarınca evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası eski koca sayılır. Kadın bu süre içinde yeniden evlenip çocuk doğurursa çocuğun babası bakımından karine çatışması doğar.

Bekleme süresi nasıl kaldırılır?

TMK m. 132 üç hâl öngörür: kadının gebe olmadığının anlaşılması, doğum yapılması ve eski eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi. İlk hâlde sağlık kuruluşundan alınacak rapor aile mahkemesine sunulur ve hâkim süreyi kaldırır.

Eski eşimle yeniden evleneceğim, yine beklemem gerekir mi?

Üç yüz gün beklemeniz gerekmez. TMK m.132’ye göre evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi hâlinde mahkeme bekleme süresini kaldırır; soybağı karışıklığı ihtimali bulunmadığından gebelik raporu aranmaz. Evlendirme dairesine başvurmadan önce kaldırma kararının alınması güvenli yoldur.

Süre ne zaman başlar?

Üç yüz günlük süre boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler; dava tarihinden veya karar tarihinden değil. Kesinleşme tarihi, mahkemeden alınacak kesinleşme şerhli karar örneğinden görülür.

Bekleme süresine uymadan evlenirsem evlilik geçersiz mi olur?

Hayır, kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi evlenmenin butlanını gerektirmez (TMK m.154). Çocuk önceki evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde ve yeni evlilikten sonra doğarsa ikinci evlilikteki koca baba sayılır (TMK m.290); yeni evlilikten önce doğarsa önceki koca baba sayılır (TMK m.285). Karinenin gerçeğe uymadığı hâllerde soybağının reddi davası gerekir.

Yurt dışında boşandım, Türkiye’de hemen evlenebilir miyim?

Hayır. Yurt dışı kararı Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz ve nüfus kaydınız evli görünmeye devam eder. 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca idari tescil yapılması ya da mahkemeden tanıma kararı alınması gerekir; bu tamamlanmadan evlenme başvurusu kabul edilmez.

Süreyi kaldırma davası ne kadar sürer?

Talep aile mahkemesine verilecek dilekçeyle yapılır ve çekişmesiz yargı işi niteliğindedir; karşı taraf gösterilmesi gerekmez. Gebe olunmadığına ilişkin rapor sunulduğunda genellikle kısa sürede sonuçlanır.

Eşim öldü, bekleme süresi bana da uygulanır mı?

Evet. TMK m.132 evliliğin hangi sebeple sona erdiğine bakmaksızın uygulanır; ölüm hâlinde üç yüz günlük süre ölüm tarihinden başlar. Gebe olmadığınızın anlaşılması hâlinde mahkemeden sürenin kaldırılmasını isteyebilirsiniz; doğum yapmanız hâlinde süre kendiliğinden biter.

Yabancı uyruklu kadın için de bekleme süresi aranır mı?

Evlenme ehliyeti ve şartları, evlenme anında taraflardan her birinin millî hukukuna tabidir (MÖHUK m.13). Bu nedenle bekleme süresi Türk vatandaşı kadın bakımından aranır; yabancı uyruklu kadın bakımından ise kendi millî hukukunda böyle bir süre bulunup bulunmadığına bakılır.

Üç yüz gün dolduğunda mahkemeye başvurmam gerekir mi?

Hayır. Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçtiğinde bekleme süresi kendiliğinden biter ve mahkeme kararına ihtiyaç kalmaz (TMK m.132). Evlendirme memuruna yapılacak başvuruda önceki evliliğin sona erdiği tarih, kesinleşme şerhli karar örneği veya ölüm kaydıyla belgelenir; yeniden evlenmek isteyen kişi önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130).

Bekleme süresi dolmadan evlenme başvurum reddedildi, ne yapabilirim?

İki yol vardır. Birincisi, gebe olmadığınızın anlaşılması veya eski eşinizle evlenecek olmanız hâlinde aile mahkemesinden bekleme süresinin kaldırılmasını istemektir (TMK m.132). İkincisi, süre dolduğu hâlde başvurunuz reddedildiyse evlendirme memurunun ret kararına itiraz etmektir. Her iki talep de HMK m.382/2-b’de sayılan aile hukukuna ilişkin çekişmesiz yargı işlerindendir (ret kararına itiraz b-3, sürenin kaldırılması b-4).

AİHM kararından sonra bekleme süresi kalktı mı?

Hayır. AİHM 27 Haziran 2023 tarihli Nurcan Bayraktar/Türkiye kararında tıbbi muayene şartını özel hayata saygı hakkının (Sözleşme m.8), süreyi yalnızca kadına uygulamayı ise evlenme hakkıyla bağlantılı ayrımcılık yasağının (m.14 ve m.12) ihlali saymıştır. Anayasa Mahkemesi de 10.09.2025 tarihli kararında kuralı eski eşle evlenme hâli yönünden Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. TMK m.132 metni değiştirilmemiştir ve mahkemeler Kanun hükmünü uygulamaya devam etmektedir. Kaldırma talebinde bu karara dayanılması mümkündür (Anayasa m.90/5).

Anayasa Mahkemesi bekleme süresini iptal etti mi?

Hayır. Anayasa Mahkemesi 10.09.2025 tarihli kararında (E.2024/233, K.2025/181) TMK m.132’yi eski eşle yeniden evlenme hâli yönünden incelemiş ve itirazı oyçokluğuyla reddetmiştir. Gebe olunmadığının anlaşılmasına ilişkin kısım, davada uygulanacak kural olmadığından esastan incelenmemiştir. Üç yüz günlük süre yürürlüktedir.

AİHM’nin Nurcan Bayraktar kararı kesinleşti mi?

Evet. Karar, Sözleşme’nin 44. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen şekilde 06.11.2023 tarihinde kesinleşmiştir. Sözleşme m.46 uyarınca Türkiye kesinleşmiş karara uymakla yükümlüdür ve infaz Bakanlar Komitesince denetlenir; ancak TMK m.132’nin metni değiştirilmemiştir.

Evlendirme memurunun ret kararına itiraz edersem duruşma yapılır mı?

Kural olarak hayır. Evleneceklerden her biri ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir; itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır (TMK m.138). Basit yargılama usulü yalnızca mutlak butlan sebebine dayanan ret kararları için öngörülmüştür; bekleme süresine uyulmaması butlan sebebi olmadığından (TMK m.154) bu gerekçeli retlerde itiraz evrak üzerinden sonuçlanır.

Yeniden evlenirsem yoksulluk nafakam kesilir mi?

Evet. İrat biçiminde ödenen nafaka ve maddî tazminat, alacaklı tarafın yeniden evlenmesiyle kendiliğinden kalkar (TMK m.176/3); bunun için ayrıca dava açılması gerekmez. Evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşama hâlinde ise nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Çocuk için ödenen iştirak nafakası bu kuraldan etkilenmez.

Yeniden evlenmem çocuğumun velayetini etkiler mi?

Kendiliğinden etkilemez. TMK m.183’e göre ana veya babanın başkasıyla evlenmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ebeveynlerden birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Velayetin değiştirilmesi için yeni evliliğin çocuğun yararını olumsuz etkilediğinin somut olarak ortaya konması gerekir.

Bekleme süresi içinde evlendim ama çocuk eski eşimden; soybağının reddi davasını ben açabilir miyim?

Evet. 7531 sayılı Kanunla TMK m.286 yeniden düzenlendiğinden ana da soybağının reddi davası açabilir. Ana bu davayı doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır (TMK m.289/2); gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihten başlar. Karine çürütülürse TMK m.290 uyarınca ilk evlilikteki koca baba sayılır.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Kuralı bilin: Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesine göre kadının, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün (yaklaşık on ay) beklemesi (iddet müddeti) öngörülür ve bu kural hâlen yürürlüktedir; amaç, soybağı karışıklığını önlemektir.
• Bekleme süresini kaldırtabilirsiniz: Süre dolmadan evlenmek isteyen kadın, aile mahkemesine başvurup gebe olmadığını sağlık raporuyla ortaya koyarsa mahkeme iddet müddetini kaldırır.
• Eski eşle evlenmeyi ayırın: Boşanılan eşle yeniden evlenmede gebelik araştırması gerekmez; Kanuna göre mahkeme bu hâlde süreyi kaldırır.
• Doğumla sona erdiğini bilin: Kadın bu süre içinde doğum yaparsa iddet müddeti kendiliğinden sona erer.
• Erkek için farkı ve tartışmayı bilin: Erkek bakımından böyle bir bekleme süresi yoktur. AİHM, 27 Haziran 2023 tarihli Nurcan Bayraktar/Türkiye kararında bu farklı düzenlemeyi ayrımcılık olarak değerlendirmiştir; Anayasa Mahkemesi ise 10.09.2025 tarihli kararında eski eşle yeniden evlenme hâli yönünden kuralı Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. TMK m.132 metni değiştirilmediğinden başvuru anındaki güncel uygulamayı bir uzmana teyit ettirmekte yarar vardır.

Kısacası kadın için bekleme süresi (iddet) kuralı hâlen geçerlidir; ancak gebe olmadığını ispatlayarak ya da eski eşiyle evlenerek bu süreyi mahkeme kararıyla kaldırabilir. En doğrusu, başvurudan önce güncel durumu bir uzmana teyit ettirmektir.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.