Fransa’da 1 Ocak 2017’den beri anlaşan eşler mahkemeye gitmeden boşanabilir: her eşin kendi avukatının hazırladığı anlaşma on beş günlük düşünme süresinden sonra imzalanır ve notere tevdi edildiği gün boşanma gerçekleşir (Fransız Medeni Kanunu, C.civ. m.229-1, 229-4). Anlaşma yoksa mahkemede ilkede kabul, bir yıllık ayrılık veya kusur nedeniyle boşanılır. Boşanma sonrası kural olarak süreli nafaka değil, toptan ödenen bir denkleştirme bedeli (prestation compensatoire) belirlenir (m.270-276). Türkiye’de hem mahkeme kararı hem noter boşanması konsoloslukta idari yolla nüfusa işlenebilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A; Nant Başkonsolosluğu bilgi notu). Mahkeme kararları için aile mahkemesinde tanıma davası da açılabilir (MÖHUK m.58). Yargıtay, Fransız mahkemesinin istinaf edilmediğine dair belgesini kesinleşmenin ispatı için yeterli saymıştır (2. HD 2024/3459 E.).
Güncel durum (24 Ekim 2026). MÖHUK m.50-59 ve Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A’da yeni bir değişikliğe rastlamadık. Nant Başkonsolosluğu’nun 5 Mart 2026 tarihli bilgi notu, Fransız mahkemesinde ve Fransız noterinde gerçekleşen boşanmaların idari yolla nüfusa tescilinde istenen belgeleri sıralamaktadır. Fransa’da 1 Ocak 2021’den beri çekişmeli boşanma usulü tek aşamalıdır ve birlikte yaşamanın kesin bozulmasına dayanan boşanmada aranan ayrılık süresi iki yıldan bir yıla inmiştir.
Türkiye ve Fransa, 1961 Lahey Apostil, 1973 Lahey Nafaka Kararlarının Tanınması ve Tenfizi, 1980 Lahey Çocuk Kaçırma ve 1996 Lahey Çocukların Korunması sözleşmeleriyle bağlıdır; Fransa 2007 Lahey Çocuk Nafakası Sözleşmesi’ne Avrupa Birliği’nin onayıyla bağlıdır (HCCH statü tabloları). Fransız hukukuna ilişkin açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; Fransa’daki işlemler için orada yetkili bir avukattan teyit alınmalıdır.
Fransa’daki boşanmanızı Türkiye’de geçerli kılalım
Noter belgesini veya mahkeme kararınızı inceleyelim, konsolosluk tescili mi tanıma davası mı gerektiğini belirleyelim; tazminat, velayet ve Türkiye’deki mallarınız için süreleri kaçırmadan ilerleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Fransa’da boşanma türleri
- Noterde boşanma ve Türkiye
- Fransız mahkemesinin yetkisi ve Roma III
- Prestation compensatoire ve nafaka
- Velayet ve çocuklar
- Mal rejimi
- Türkiye’de geçerli kılma: konsolosluk tescili
- Tanıma davası
- Yargıtay kararları
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Adım adım yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Fransa’da boşanma ve Türkiye’de tanınması hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Fransa’da mahkemesiz boşanma var mı? | Evet; avukatların hazırladığı anlaşma notere tevdi edilir. | C.civ. m.229-1 |
| Düşünme süresi? | Anlaşma taslağı alındıktan sonra on beş gün. | C.civ. m.229-4 |
| Noter boşanması ne zaman geçerli? | Notere tevdi edildiği gün. | C.civ. m.229-1 |
| Anlaşma yoksa? | İlkede kabul, bir yıllık ayrılık veya kusur nedeniyle dava. | C.civ. m.233, 237, 242 |
| Boşanma sonrası nafaka? | Kural olarak toptan denkleştirme bedeli; taksitler en fazla sekiz yıl. | C.civ. m.270, 274, 275 |
| Velayet? | Ortak velayet sürer; dönüşümlü ikamet mümkündür. | C.civ. m.373-2-9 |
| Hangi hukuk uygulanır? | Seçim yoksa mutad mesken hukuku; Türk hukuku seçilebilir. | Roma III m.5, 8 |
| Noter boşanması Türkiye’de tescil edilir mi? | Evet; konsoloslukta idari yolla. | NHK m.27/A; Nant BK notu |
| Mahkeme kararının kesinleşmesi nasıl ispatlanır? | İstinaf edilmediğine dair belge yeterlidir. | 2. HD 2024/3459 E. |
| Velayet ve tazminat nüfusa işlenir mi? | Hayır; tanıma veya tenfiz davası gerekir. | Yönetmelik m.9 |
Komşu ülkeler için Belçika’da boşanma, Hollanda’da boşanma ve Almanya’daki Türklerin boşanması yazılarımıza bakabilirsiniz.
Fransa’da Boşanma Türleri
Fransız hukukunda dört boşanma yolu vardır. Birincisi karşılıklı rızayla boşanmadır; eşler boşanmada ve tüm sonuçlarında anlaşıyorsa kural olarak mahkemeye gitmeden, avukatların imzaladığı ve notere tevdi edilen bir anlaşmayla boşanır (C.civ. m.229-1). Reşit olmayan çocuk kendisine tanınan hâkim tarafından dinlenme hakkını kullanmak isterse veya eşlerden biri koruma altındaysa bu yol kapalıdır ve rızaya dayalı boşanma mahkemede görülür (m.229-2).
Anlaşma yoksa üç dava yolu kalır. İlkede kabul edilen boşanmada eşler evliliğin bittiğini kabul eder, sonuçlarına hâkim karar verir (m.233, 234); kabul belgesi geri alınamaz. Birlikte yaşamanın kesin bozulmasına dayanan boşanmada 1 Ocak 2021’den beri bir yıllık ayrılık aranır; süre, sebep dava dilekçesinde gösterilmişse dava tarihine, sonradan ileri sürülmüşse karar tarihine göre hesaplanır (m.237, 238). Kusura dayalı boşanma ise eşe yüklenebilen, evlilik yükümlülüklerinin ağır veya tekrarlanan ihlali ortak yaşamı çekilmez kıldığında istenir (m.242). Kusur ve kesin bozulma talepleri birlikte ileri sürülürse önce kusur talebi incelenir (CNB). Çekişmeli davalar aile işleri hâkimi (juge aux affaires familiales) önünde görülür.
Tablo: Fransa’da dört boşanma yolu
| Yol | Şart | Dayanak | Türkiye’deki yakın karşılığı |
|---|---|---|---|
| Hâkimsiz karşılıklı rıza | Her eşin avukatı; anlaşma notere tevdi edilir | C.civ. m.229-1 vd. | Anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3), ama mahkemesiz |
| Mahkemede karşılıklı rıza | Çocuk dinlenmek isterse veya eş koruma altındaysa | C.civ. m.229-2, 230 | Anlaşmalı boşanma |
| İlkede kabul | Eşler evliliğin bittiğini kabul eder | C.civ. m.233, 234 | Çekişmeli dava, sebep tartışmasız |
| Kesin bozulma | Bir yıllık ayrılık | C.civ. m.237, 238 | TMK m.166/1, 166/4 |
| Kusur | Evlilik yükümlülüklerinin ağır ihlali | C.civ. m.242 | TMK m.161-163, 166/1 |
Noterde Boşanma: Süreç ve Türkiye’de Geçerliliği
Hâkimsiz boşanmada her eş kendi avukatıyla temsil edilir; avukatlar anlaşmayı eşlerle birlikte hazırlar. Mal paylaşımı gerekiyorsa ortak ve paylı mallar için noter tasfiye belgesi düzenler. Her avukat taslağı müvekkiline taahhütlü mektupla gönderir; taslak, alındıktan sonra on beş günlük düşünme süresi dolmadan imzalanamaz, aksi hâlde anlaşma batıldır (C.civ. m.229-4). İmzalanan anlaşma yedi gün içinde avukatlardan biri tarafından notere iletilir ve noter, şekil şartlarını ve düşünme süresine uyulduğunu kontrol ederek on beş gün içinde anlaşmayı resmî kayıtlarına alır (Fransız Usul Kanunu m.1146). Bu tevdi, anlaşmaya kesin tarih ve icra kabiliyeti kazandırır; evlilik bu tarihte sona erer (C.civ. m.229-1). Noter avukatlara tevdi belgesi (attestation de dépôt) verir; boşanma bu belgeyle evlilik ve doğum kayıtlarının kenarına işlenir (Paris Noterler Odası).
Tablo: Noterde boşanmanın aşamaları
| Aşama | Süre veya kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Taslağın gönderilmesi | Her avukat kendi müvekkiline taahhütlü mektupla | C.civ. m.229-4 |
| Düşünme süresi | Taslağın alınmasından itibaren on beş gün | C.civ. m.229-4 |
| İmza | Eşler ve avukatları birlikte | C.civ. m.229-1 |
| Notere iletme | İmzadan itibaren yedi gün | Fransız Usul Kanunu m.1146 |
| Notere tevdi | Alınmasından itibaren on beş gün | Fransız Usul Kanunu m.1146 |
| Boşanmanın gerçekleşmesi | Tevdi tarihi | C.civ. m.229-1 |
| Nüfus kaydı | Tevdi belgesiyle kayıt kenarına şerh | Fransız Usul Kanunu m.1147 |
Noterde boşanma bir mahkeme kararı değil, notere tevdi edilmiş bir sözleşmedir. Türkiye bakımından en önemli soru budur. Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A, yabancı ülkenin “adlî veya idarî makamlarınca” verilen ve kesinleşen boşanma kararlarının idari yolla tescilini düzenler. Nant Başkonsolosluğu’nun 5 Mart 2026 tarihli bilgi notu, Fransız noterinde gerçekleşen boşanmanın Türk nüfus kütüğüne idari işlemle tescil edilebildiğini açıkça belirtmekte ve bunun için noterin belgesinin apostilli aslını, yeminli tercümesini, evlilik kaydını ve boşanma şerhli aile cüzdanını istemektedir.
Mahkeme yolu ise bu kadar açık değildir. MÖHUK’un tanıma ve tenfiz hükümleri “yabancı mahkeme ilamları”nı esas alır (m.50, 58). Doktrinde, 27/A’dan önce Yargıtay’ın yabancı idari boşanmaların tanınmasını kabul etmediği ve 27/A’nın mahkemeyi aşan özel bir doğrudan tescil hükmü olduğu belirtilmektedir (Huysal, MHB 2017). Bu nedenle eşlerden biri tescile katılmazsa ve yabancı da değilse, noter boşanmasının aile mahkemesinde tanınması tartışmalı hâle gelebilir. Diğer eşin işbirliğinden emin olunamıyorsa Fransa’da mahkeme yolunun seçilmesi ya da Türkiye’deki sonucun baştan planlanması önerilir (bizim değerlendirmemiz).
Tablo: Noter boşanması ile mahkeme kararı Türkiye’de
| Konu | Noter boşanması | Mahkeme kararı |
|---|---|---|
| İdari tescil | Mümkün (Nant BK bilgi notu) | Mümkün (NHK m.27/A) |
| Temel belge | Noterin tevdi belgesi | Karar ve istinaf edilmediğine dair belge |
| Tanıma davası | Tartışmalı; MÖHUK “mahkeme ilamı” der | Mümkün (MÖHUK m.58) |
| Eş katılmazsa | Eş yabancıysa Türk eş tek başına; değilse risk | Tanıma davası açılabilir |
| Velayet ve tazminat | Tescil bunları işlemez | Tanıma veya tenfiz davası |
Fransız Mahkemesinin Yetkisi ve Uygulanacak Hukuk
Fransa’da boşanma davalarında milletlerarası yetki Brüksel IIb Tüzüğü’nün 3. maddesine göre belirlenir: eşlerin ortak mutad meskeni, son ortak mutad mesken (eşlerden biri hâlâ oradaysa), davalının mutad meskeni, ortak başvuruda eşlerden birinin mutad meskeni, davacının bir yıllık veya Fransız vatandaşı olarak altı aylık mutad meskeni ya da eşlerin ortak Fransız vatandaşlığı Fransız mahkemesini yetkili kılar.
Fransa Roma III Tüzüğü’ne katılan devletlerdendir. Hukuk seçimi yoksa Fransız hâkimi dava tarihindeki ortak mutad mesken hukukunu, bu yoksa belirli şartlarla son ortak mutad mesken hukukunu, o da yoksa ortak vatandaşlık hukukunu, son olarak Fransız hukukunu uygular (Roma III m.8). Fransa’da yaşayan iki Türk vatandaşı için bu kural olarak Fransız hukukudur. Eşler eşlerden birinin vatandaşlık hukukunu, yani Türk hukukunu seçebilir (m.5/1); seçim yazılı, tarihli ve iki eşçe imzalı olmalıdır (m.7/1). Seçimin dava sırasında yapılıp yapılamayacağı Fransız usul hukukuna bağlıdır (m.5/3); bu konu Fransa’da teyit edilmelidir.
Tablo: Fransız mahkemesinde uygulanacak hukuk
| Konu | Uygulanacak hukuk | Dayanak |
|---|---|---|
| Boşanma, seçim yok | Kural olarak ortak mutad mesken hukuku | Roma III m.8 |
| Boşanma, Türk hukuku seçildi | Türk hukuku | Roma III m.5/1-c, m.7 |
| Nafaka ve denkleştirme bedeli | Kural olarak alacaklının mutad meskeni hukuku | 2007 Lahey Protokolü m.3, 5 |
| Velayet | Yetkili makamın kendi hukuku | 1996 Lahey m.15 |
| Mal rejimi (1992-2019 evliliği) | 1978 Lahey Sözleşmesi | 1978 Lahey m.4, 7 |
| Mal rejimi (2019 sonrası evlilik) | İlk ortak mutad mesken hukuku | AB 2016/1103 m.26 |
Türkiye’de dava açmak isteyen Türk vatandaşları için yetki kuralı aynıdır: davaları yabancı ülkede açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de görülür ve iki Türk eşe Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m.41, 14/1). Fransa’daki eşe tebligat için yurt dışındaki eşe tebligat ve genel kurallar için yurt dışında yaşayan eşle boşanma yazılarımıza bakabilirsiniz.
Prestation Compensatoire ve Nafaka
Fransa’da boşanmayla eşlerin yardım yükümlülüğü sona erer; boşanma sonrası için kural olarak süreli bir nafaka değil, boşanmanın eşlerin yaşam koşullarında yarattığı dengesizliği gidermeye yönelik bir denkleştirme bedeli (prestation compensatoire) belirlenir (C.civ. m.270). Bedel götürüdür; hâkim alacaklının ihtiyaçlarını ve borçlunun imkânlarını, evlilik süresini, yaşı ve sağlığı, mesleki durumu, çocuklar veya eşin kariyeri için yapılan tercihleri, malvarlığını ve emeklilik haklarını dikkate alır (m.271). Ödeme kural olarak para veya mal devri biçiminde sermaye olarak yapılır (m.274); borçlu bunu bir defada ödeyemiyorsa ödeme en fazla sekiz yıla yayılabilir (m.275). Ömür boyu irat ancak alacaklının yaşı veya sağlığı geçimini sağlamasına izin vermiyorsa istisnaen bağlanır (m.276).
Tablo: Fransa ve Türkiye’de boşanma sonrası ödemeler
| Konu | Fransa | Türkiye |
|---|---|---|
| Temel kurum | Denkleştirme bedeli (m.270) | Yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve tazminat (m.174) |
| Biçim | Kural olarak toptan sermaye (m.274) | Toptan veya irat biçiminde (TMK m.176/1) |
| Süre | Taksitlerde en fazla sekiz yıl (m.275) | Süresiz olabilir |
| İrat | İstisna; yaş veya sağlık (m.276) | Uygulamada yaygın |
| Esas ölçüt | Yaşam koşullarındaki dengesizlik (m.270) | Yoksulluk ve kusurun daha ağır olmaması (m.175) |
| Çocuk | Ana-babanın katkısı (çocuk nafakası) | İştirak nafakası (TMK m.182) |
Fransız kararındaki ödemelerin Türkiye’de icrası için tenfiz kararı gerekir ve karşılıklılık dâhil MÖHUK m.54’teki şartlar aranır. Fransa ile Türkiye, nafaka kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin 1973 Lahey Sözleşmesi’nin tarafıdır (Fransa için 1 Ekim 1977, Türkiye için 1 Kasım 1983’ten beri); çocuk nafakası bakımından 2007 Lahey Çocuk Nafakası Sözleşmesi de uygulanır. Denkleştirme bedelinin bu sözleşmeler bakımından nafaka sayılıp sayılmayacağı tartışılabilir; ancak işlevi boşanma sonrası geçimi güvence altına almak olduğundan nafaka niteliğinde değerlendirilmesi gerektiği kanaatindeyiz (bizim değerlendirmemiz). Ayrıntılar için yabancı nafaka kararının tenfizi ve tenfizden sonra icra için tenfiz kararı aldım, nasıl icra edeceğim yazılarımıza bakabilirsiniz.
Velayet ve Çocuklar
Fransız hukukunda ana-babanın ayrılması velayetin kullanılmasına ilişkin kuralları etkilemez; velayet kural olarak boşanmadan sonra da birlikte kullanılır (C.civ. m.373-2). Çocuğun ikametgâhı dönüşümlü olarak her iki ebeveynin yanında veya yalnız birinin yanında belirlenebilir (m.373-2-9); Fransız hükümeti bu hükmün hâkimlerin dönüşümlü ikameti öncelikle değerlendirmesine imkân verdiğini, hâkimin bunu geçici olarak deneme süresiyle de uygulayabileceğini belirtmektedir (Fransız Millî Meclisi yazılı soru cevabı). Hâkimsiz boşanmada çocuklara ilişkin düzen eşlerin anlaşmasında yer alır; reşit olmayan çocuk hâkim tarafından dinlenmek isterse dava mahkemede görülür (C.civ. m.229-2).
Çocuğun mutad meskeni Fransa’daysa koruma önlemlerinde kural olarak Fransız makamları yetkilidir ve kendi hukuklarını uygular (1996 Lahey Sözleşmesi m.5, 15). Sözleşme Fransa için 1 Şubat 2011’den, Türkiye için 1 Şubat 2017’den beri yürürlüktedir. Türkiye’deki boşanma davasında Türk mahkemesi velayete ancak m.10’daki şartlarla karar verebilir. Çocuğun izinsiz götürülmesinde 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi uygulanır (Fransa için 1 Aralık 1983’ten, Türkiye için 1 Ağustos 2000’den beri). Türkiye’de yabancı mahkemenin ortak velayet kararı kamu düzenine aykırı sayılmamaktadır (Yargıtay 2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737; ortak velayet).
Tablo: Velayette Fransız kararı ve Türkiye
| Konu | Fransa | Türkiye’de sonucu |
|---|---|---|
| Boşanma sonrası kural | Ortak velayet sürer (m.373-2) | Kamu düzenine aykırı değil (2. HD 2017) |
| İkamet | Dönüşümlü veya bir ebeveynin yanında (m.373-2-9) | Tanıma ile sonuç doğurur (MÖHUK m.58) |
| Hâkimsiz boşanmada | Eşlerin anlaşması; çocuk dinlenmek isterse mahkeme | Noter belgesindeki velayet tescille işlenmez |
| Yetkili makam | Çocuğun mutad meskeni (1996 Lahey m.5) | Türk mahkemesi m.10 şartlarıyla |
| Kaçırma | 1980 Lahey Sözleşmesi | İade talebi; çıkış yasağı tedbiri |
Çocuğun yurt dışına çıkarılması riski için çocuğa çıkış yasağı tedbiri yazımıza bakabilirsiniz.
Mal Rejimi
Fransa’da evlilik sözleşmesi yapmamış eşler, edinilmiş mallarla sınırlı mal ortaklığı (communauté réduite aux acquêts) rejimine tabidir: evlilikten önceki mallar ile evlilik içinde miras veya bağış yoluyla edinilenler kişisel, evlilik içinde edinilen mallar ve kazançlar ortaktır (C.civ. m.1400 vd.; genel bilgi). Hâkimsiz boşanmada ortak ve paylı mallar için noter tarafından tasfiye belgesi düzenlenir; borçlu eş denkleştirme bedelini veya ödenecek farkı nasıl finanse edeceğini imzada göstermek zorundadır (Paris Noterler Odası).
Türk eşlere uygulanacak mal rejimi hukuku evlilik tarihine göre değişir. 29 Ocak 2019 ve sonrasında evlenenlerde AB Mal Rejimi Tüzüğü uygulanır; hukuk seçimi yoksa evlendikten sonraki ilk ortak mutad meskenin, bu yoksa evlenme anındaki ortak vatandaşlığın, o da yoksa en sıkı bağlantılı devletin hukuku esas alınır (AB 2016/1103 m.26). 1 Eylül 1992 ile 28 Ocak 2019 arasında evlenenlere 1978 Lahey Evlilik Mallarına Uygulanacak Hukuk Sözleşmesi uygulanır; sözleşme Fransa için 1 Eylül 1992’de yürürlüğe girmiştir ve Fransa 5. maddedeki beyanı yapmamıştır (HCCH). Seçim yoksa kural olarak evlendikten sonraki ilk mutad meskenin hukuku uygulanır (m.4/1). Evlendikten sonra ilk ortak meskenini Türkiye’de kuran ve sonra Fransa’ya taşınan Türk eşlerde, Türkiye sözleşmeye taraf olmadığı ve MÖHUK ortak millî hukuku esas aldığı için Türk hukuku gündeme gelebilir (m.4/2; bizim değerlendirmemiz). Eşler Fransa’da on yıldan fazla mutad meskene sahip olduktan sonra, seçim veya evlilik sözleşmesi yoksa Fransız hukuku yalnız ileriye etkili olarak kendiliğinden uygulanır (m.7/2, 8).
Tablo: Türk eşlerin mal rejimi Fransa’da ve Türkiye’de
| Durum | Fransız mahkemesi | Türk mahkemesi |
|---|---|---|
| 29 Ocak 2019 ve sonrası evlilik | İlk ortak mutad mesken hukuku (AB 2016/1103 m.26) | Evlenme anındaki ortak millî hukuk (MÖHUK m.15) |
| 1992-2019 evliliği, ilk mesken Fransa | Fransız hukuku (1978 Lahey m.4/1) | Türk hukuku (MÖHUK m.15) |
| 1992-2019 evliliği, ilk mesken Türkiye | Türk hukuku gündeme gelebilir (m.4/2; yorum) | Türk hukuku (MÖHUK m.15) |
| Fransa’da on yıldan fazla mesken | Fransız hukuku ileriye etkili (m.7/2, 8) | Değişmez (MÖHUK m.15) |
| Türkiye’deki taşınmaz | Paylaşımda dikkate alabilir | Tasfiyede Türk hukuku; tapuda HMK m.12 |
| Zamanaşımı | Fransız hukukuna göre | Yabancı kararın kesinleşmesinden on yıl (YHGK 2022/2-1205) |
Türk mahkemesi bakımından mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer ve Yargıtay yurt dışında açılan davada da bu tarihi esas alır (TMK m.225/2; 2. HD, 07.06.2023, E.2022/3663, K.2023/3041). Noter boşanmasında dava bulunmadığından sona erme tarihinin nasıl belirleneceği ayrıca tartışılmalıdır; anlaşmanın notere tevdi tarihi esas alınabilir (bizim değerlendirmemiz). Türkiye’deki mallar için yurt dışındaki ev ve hesaplar yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye’de Geçerli Kılma: Konsoloslukta İdari Tescil
Fransa’da boşanmış Türk vatandaşı, karar Türkiye’de tescil edilmedikçe veya tanınmadıkça nüfusta evli görünür ve Türkiye’de yeniden evlenemez; kadın bakımından üç yüz günlük bekleme süresi de gündeme gelir (TMK m.132; bekleme süresi). Fransa’da Paris Büyükelçiliği’ne bağlı olarak Paris, Lyon, Marsilya, Strazburg, Bordo ve Nant başkonsoloslukları bulunmaktadır (Paris Büyükelçiliği).
Nant Başkonsolosluğu’nun bilgi notuna göre başvuru tarafların bizzat veya kanuni temsilci ya da vekil aracılığıyla yapılır; taraflar birlikte gelmek zorunda değildir, ayrı başvurularda ikinci başvuru doksan gün içinde yapılmalıdır. Taraflardan biri ölmüşse ya da yabancı olup ulaşılamıyor veya işbirliği yapmıyorsa Türk vatandaşı taraf tek başına başvurabilir. Türkiye’de açılmış ve devam eden veya reddedilmiş boşanma ya da tanıma davası bulunmamalıdır. Apostil kararın verildiği yerin istinaf mahkemesinden (Cour d’Appel) alınır ve tercümeden önce yapılmalıdır; tercümeler konsolosluk listesindeki yeminli tercümanlarca yapılır ve onaylatılır. Komisyon yalnız boşanma hakkında karar verir; velayet, iştirak nafakası, mal rejimi ve tazminat hükümleri için tanıma veya tenfiz davası gerekir (Yönetmelik m.9).
Tablo: Fransa’dan gelen boşanma için tescil belgeleri (Nant BK bilgi notu)
| Belge | Mahkeme kararında | Noter boşanmasında |
|---|---|---|
| Temel belge | Kararın aslı veya onaylı örneği | Noterin tevdi belgesi (aslı) |
| Kesinleşme | İstinaf veya temyiz edilmediğine dair belge (aslı) | Tevdi belgesi tarih ve icra kabiliyeti sağlar |
| Apostil | Cour d’Appel’den | Cour d’Appel’den |
| Tercüme | Konsolosluk listesindeki yeminli tercüman | Konsolosluk listesindeki yeminli tercüman |
| Evlilik kaydı | Güncel evlilik kaydı (copie intégrale) | Güncel evlilik kaydı (copie intégrale) |
| Aile cüzdanı | Boşanma şerhli livret de famille | Boşanma şerhli livret de famille |
| Kimlik | İki tarafın kimlik veya pasaport örneği | İki tarafın kimlik veya pasaport örneği |
Fransız vatandaşlığı da bulunan çifte vatandaşların bunu konsolosluğun vatandaşlık birimine bildirmesi istenir. Başvuru için konsolosluk.gov.tr üzerinden randevu alınır. İdari tescilin genel kuralları için yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması yazımıza bakabilirsiniz.
Aile Mahkemesinde Tanıma Davası
Mahkeme kararlarında eşler birlikte başvurmuyorsa, idari başvuru reddedilmişse veya velayet ve tazminat hükümlerinin de Türkiye’de sonuç doğurması isteniyorsa tanıma veya tenfiz davası açılır. Dava aile mahkemesinde, karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde, yoksa sâkin olduğu yerde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de açılır (MÖHUK m.51; 4787 s.K. m.4). Dilekçeye kararın onanmış örneği ile kesinleşme belgesi ve tercümeleri eklenir (m.53). Tanımada karşılıklılık aranmaz (m.58/1); dava basit yargılama usulüyle görülür (m.55) ve tanınan kararın etkisi Fransa’da kesinleştiği tarihten başlar (m.59).
Tablo: MÖHUK 54. maddesindeki şartlar Fransız kararlarında
| Şart | Fransız kararında dikkat edilecek nokta | Dayanak |
|---|---|---|
| Kesinleşme | İstinaf edilmediğine dair belge yeterlidir | MÖHUK m.53; 2. HD 2024/3459 E. |
| Karşılıklılık | Tanımada aranmaz; nafaka tenfizinde 1973 ve 2007 Lahey | MÖHUK m.54/a, 58/1 |
| Münhasır yetki | Türkiye’deki tapuya ilişkin hükümde sorun çıkar | MÖHUK m.54/b; HMK m.12 |
| Kamu düzeni | Denkleştirme bedeli veya kusur incelenmemesi tek başına aykırılık değildir | MÖHUK m.54/c (yorum) |
| Savunma hakkı | Türkiye’deki eşe usulüne uygun tebligat | MÖHUK m.54/ç |
| Noter boşanması | Mahkeme ilamı olmadığından tanıma davası tartışmalı | MÖHUK m.50, 58 (yorum) |
Kamu düzenine aykırılık dar yorumlanır; gerekçesiz yabancı karar tek başına kamu düzenine aykırı sayılmaz (YİBBGK, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1) ve tenfiz hâkimi kararın esasını inceleyemez (YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975). Dilekçe örneği için yabancı boşanma kararının tanınması dilekçesi, kamu düzeni için tenfizde kamu düzeni itirazı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Fransız Kararıyla İlgili Yargıtay Kararı ve Genel İlkeler
Saint-Omer mahkemesinin 20.11.2018 tarihli boşanma kararının Türkiye’de tanınması istenen dosyada ilk derece mahkemesi, Fransız mahkemesinden alınan istinaf yoluna başvurulmadığına dair belgeyi kesinleşme belgesi olarak kabul etmemiş ve kararın ve kesinleşme belgesinin onaylı aslı ile tercümesinin sunulmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, yabancı kararın mahkeme kararı olup olmadığının ve kesinleşip kesinleşmediğinin kararın verildiği ülke hukukuna göre belirleneceğini, sunulan belgelerin kararın kesinleştiğini kesin olarak gösterdiğini ve ayrıca belge aranmasına gerek olmadığını belirtmiş, MÖHUK m.58’deki diğer şartların incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur (2. HD, 12.12.2024, E.2024/3459, K.2024/9890).
Tablo: Fransız kararlarının tanınmasında önemli Yargıtay ilkeleri
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| 2. HD 2024/3459 E., 2024/9890 K. | Saint-Omer (Fransa) kararı | İstinaf edilmediğine dair belge kesinleşmeyi ispatlar |
| 2. HD 2023/5707 E., 2023/6196 K. | Tongeren (Belçika) kararı | Türk boşanması nüfusa işlenmişse hukuki yarar yok |
| YHGK 2022/2-766 E., 2023/975 K. | Arnhem (Hollanda) kararı | Tanıma süreye bağlı değil; esas incelenmez |
| 2. HD 2016/15771 E., 2017/1737 K. | Ortak velayet | Kamu düzenine aykırı değil |
| YİBBGK 2010/1 E., 2012/1 K. | Gerekçesiz karar | Tek başına kamu düzenine aykırı değil |
| YHGK 2022/2-1205 E., 2023/1188 K. | Mal rejimi zamanaşımı | Yabancı kararın kesinleşmesinden başlar |
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız gerekir. Fransa’dan verilecek vekâletname Fransız noterinde düzenlenip apostillenmeli ve tercüme edilmelidir.
1. Fransız mahkemesi boşanma kararının tanınması dava dilekçesi
2. Fransız kararındaki denkleştirme bedelinin (prestation compensatoire) tenfizi dilekçesi
3. Noter boşanmasının konsoloslukta tescili için ortak başvuru dilekçesi
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir. Fransız hukukuna ilişkin sonuçlar genel bilgi niteliğindedir ve Fransa’da yetkili bir avukattan teyit edilmelidir.
Senaryo 1: Lyon’da noterde boşanan iki Türk vatandaşı. Eşler 2014’te Türkiye’de evlenmiş, 2015’ten beri Lyon’da yaşamaktadır. Her biri avukat tutmuş, anlaşmayı düşünme süresinden sonra imzalamış ve anlaşma notere tevdi edilmiştir. Türkiye’de ortak bir daireleri vardır.
Senaryo 1: Adımlar ve sonuçlar
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Boşanmanın gerçekleşmesi | Notere tevdi tarihi | C.civ. m.229-1 |
| Türkiye’de kayıt | Lyon Başkonsolosluğu’na tevdi belgesiyle birlikte veya 90 gün içinde ayrı başvuru | NHK m.27/A; Yönetmelik m.5 |
| Belgeler | Apostilli tevdi belgesi, tercüme, evlilik kaydı, aile cüzdanı | Nant BK bilgi notu |
| Risk | Eşlerden biri başvurmazsa tanıma davası tartışmalı | MÖHUK m.50 (yorum) |
| Türkiye’deki daire | Katılma alacağı için süreyi izleyin | YHGK 2022/2-1205 E. (yorum: tevdi tarihi) |
Senaryo 2: Strazburg’da kusur nedeniyle boşanma, eş Türkiye’ye dönmüş. Kadın Strazburg’da kusura dayalı dava açmış; mahkeme boşanmaya ve kadın lehine [tutar] avro denkleştirme bedeline hükmetmiştir. Koca istinaf etmemiş, Türkiye’ye dönmüş ve ödeme yapmamıştır.
Senaryo 2: Yol haritası
| Sorun | Çözüm | Dayanak |
|---|---|---|
| Koca tescile katılmıyor | Türkiye’de tanıma davası | MÖHUK m.58 |
| Kesinleşme belgesi | İstinaf edilmediğine dair belge yeterli | 2. HD 2024/3459 E. |
| Denkleştirme bedeli | Tenfiz davası; karşılıklılık 1973 Lahey | MÖHUK m.50, 54 |
| Tahsil | Tenfizden sonra icra takibi | MÖHUK m.57 |
Adım Adım Yol Haritası
- Boşanma yolunu Türkiye’yi düşünerek seçin. Eşin tescile katılacağından emin değilseniz noter yolunun riskini değerlendirin.
- Hukuk seçimini değerlendirin. Türk hukukunu istiyorsanız yazılı seçim yapın (Roma III m.5, 7).
- Belgeleri alın. Mahkeme kararı ve istinaf edilmediğine dair belge veya noterin tevdi belgesi.
- Apostil ve tercüme yaptırın. Apostil Cour d’Appel’den, tercüme konsolosluk listesindeki tercümandan.
- Konsolosluk randevusu alın. Paris, Lyon, Marsilya, Strazburg, Bordo veya Nant (konsolosluk.gov.tr).
- Türkiye’de yeni dava açmadan önce tescili veya tanımayı tamamlayın. Türk kararı kesinleşirse yabancı kararın tanınmasında yarar kalmaz.
- Denkleştirme bedeli ve velayet için tenfiz isteyin. Bu hükümler idari tescille işlenmez (Yönetmelik m.9).
- Türkiye’deki malları takvime bağlayın. Yabancı kararın kesinleşmesinden itibaren on yıl (YHGK 2022/2-1205 E.).
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Fransa’da boşanan Türklerin sık yaptığı hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Noter yolunu Türkiye’yi düşünmeden seçmek | Eş katılmazsa tescil zorlaşır | İşbirliğini baştan güvenceye alın |
| Düşünme süresinden önce imzalamak | Anlaşma batıl olur | On beş günü bekleyin (C.civ. m.229-4) |
| Apostili tercümeden sonra yaptırmak | Konsolosluk belgeyi kabul etmez | Önce apostil, sonra tercüme |
| Kesinleşme belgesi aramak için yıllarca beklemek | Gereksiz gecikme | İstinaf edilmediğine dair belge yeterli |
| Türkiye’de ikinci boşanma davası açmak | Fransız kararının tanınmasında yarar kalmaz | Önce tescil veya tanıma |
| Denkleştirme bedelinin kendiliğinden icra edileceğini sanmak | Türkiye’de icra edilemez | Tenfiz davası |
Avusturya’da yaşıyorsanız: Avusturya’daki anlaşmalı boşanma, bir yıllık mal paylaşımı süresi ve Türkiye’de tescil için Avusturya’da Boşanma ve Türkiye’de Tanınması yazımıza bakın.
İsviçre’deki Fransızca konuşulan kantonlar: Cenevre veya Lozan’da verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması için İsviçre’de Boşanma ve Türkiye’de Tanınması yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Fransa’da mahkemeye gitmeden boşanmak mümkün mü?
Evet. Eşler boşanmada ve sonuçlarında anlaşıyorsa her birinin avukatıyla hazırlanan anlaşma notere tevdi edilir ve boşanma tevdi tarihinde gerçekleşir (C.civ. m.229-1).
Noterde boşanma hangi durumlarda yapılamaz?
Reşit olmayan çocuk hâkim tarafından dinlenmek isterse veya eşlerden biri koruma altındaysa bu yol kapalıdır (C.civ. m.229-2).
Düşünme süresi ne kadardır?
Anlaşma taslağı alındıktan sonra on beş gündür; bu süre dolmadan imzalanan anlaşma batıldır (C.civ. m.229-4).
Fransa’da anlaşma olmadan nasıl boşanılır?
İlkede kabul, bir yıllık ayrılığa dayanan kesin bozulma veya kusur nedeniyle dava açılır (C.civ. m.233, 237, 238, 242).
Fransa’da avukat şart mı?
Noterde boşanmada her eşin kendi avukatı olmalıdır (Paris Noterler Odası). Çekişmeli davalar da avukatla yürütülür.
Prestation compensatoire nedir?
Boşanmanın eşlerin yaşam koşullarında yarattığı dengesizliği gidermek için belirlenen götürü bedeldir; kural olarak toptan ödenir, taksitler en fazla sekiz yıla yayılabilir (C.civ. m.270, 274, 275).
Fransa’da velayet kime verilir?
Ana-babanın ayrılması velayetin ortak kullanılmasını etkilemez; çocuğun ikametgâhı dönüşümlü olarak da belirlenebilir (C.civ. m.373-2, 373-2-9).
Fransız mahkemesi Türk hukukunu uygular mı?
Seçim yoksa kural olarak eşlerin mutad meskeni hukukunu uygular (Roma III m.8). Eşler yazılı anlaşmayla Türk hukukunu seçebilir (m.5, 7).
Noter boşanması Türkiye’de nüfusa işlenir mi?
Evet. Nant Başkonsolosluğu’nun bilgi notuna göre Fransız noterinde gerçekleşen boşanma, apostilli tevdi belgesi ve tercümesiyle idari yolla tescil edilebilir (NHK m.27/A).
Eşim tescile katılmazsa ne olur?
Eş yabancıysa ve ulaşılamıyor veya işbirliği yapmıyorsa Türk eş tek başına başvurabilir. İki eş de Türk ise ve biri katılmıyorsa mahkeme kararlarında tanıma davası açılır; noter boşanmasında ise tanıma davası tartışmalıdır.
Kesinleşme şerhi olmayan Fransız kararı tanınır mı?
Evet. Yargıtay, Fransız mahkemesinden alınan istinaf edilmediğine dair belgeyi kesinleşmenin ispatı için yeterli saymıştır (2. HD, 12.12.2024, E.2024/3459, K.2024/9890).
Apostili nereden almalıyım?
Konsolosluk bilgi notuna göre apostil kararın verildiği yerin istinaf mahkemesinden (Cour d’Appel) alınır ve tercümeden önce yapılmalıdır.
Fransa’da hangi Türk konsoloslukları var?
Paris, Lyon, Marsilya, Strazburg, Bordo ve Nant başkonsoloslukları bulunmaktadır; randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır.
Denkleştirme bedeli Türkiye’de icra edilebilir mi?
Tenfiz kararıyla. Fransa ve Türkiye 1973 Lahey Nafaka Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Sözleşmesi’nin tarafıdır; bedelin nafaka niteliğinde sayılması gerektiğini düşünüyoruz.
Türkiye’de de boşanma davası açarsam ne olur?
Türk kararı kesinleşip nüfusa işlenirse aynı evliliğe ilişkin yabancı kararın tanınmasında hukuki yarar kalmaz (Yargıtay 2. HD, 13.12.2023, E.2023/5707, K.2023/6196).
Türkiye’deki evimizi paylaşmak için ne kadar sürem var?
Katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı yabancı boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188). Noter boşanmasında tevdi tarihinin esas alınması gerektiğini düşünüyoruz.
Bu yazının kaynakları. 5718 sayılı MÖHUK m.14, 15, 41, 50-59; 5490 sayılı NHK m.27/A; Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik (RG 07.02.2018, 30325) m.5-11; TMK m.132, 161-166, 174-176, 182, 225; HMK m.12. Fransız Medeni Kanunu (C.civ.) m.229-1, 229-2, 229-4, 230, 233, 234, 237, 238, 242, 270, 271, 274-276, 373-2, 373-2-9, 1400 vd.; Fransız Usul Kanunu m.1146, 1147. Roma III (1259/2010) m.5, 7, 8; Brüksel IIb (2019/1111) m.3; AB 2016/1103 m.26; 1978 Lahey m.4, 5, 7, 8; 1996 Lahey m.5, 10, 15; 1973 Lahey Nafaka Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Sözleşmesi (HCCH statü tabloları).
Kararlar: Yargıtay 2. HD, 12.12.2024, E.2024/3459, K.2024/9890; 2. HD, 13.12.2023, E.2023/5707, K.2023/6196; YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975; 2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737; YİBBGK, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1; YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188; 2. HD, 07.06.2023, E.2022/3663, K.2023/3041. Diğer: Nant Başkonsolosluğu bilgi notu (05.03.2026); Paris Noterler Odası; Fransız Avukatlar Ulusal Konseyi (CNB) 2021 reform sunumu; Fransız Millî Meclisi yazılı soru cevabı (m.373-2-9); Huysal, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 2017.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Belçika’da Boşanma ve Türkiye’de TanınmasıAyrılık süreleri ve Roma III
- Hollanda’da Boşanma ve Türkiye’de TanınmasıAltı ay tescil kuralı
- Almanya’da Yaşayan Türkler Boşanmayı Hangi Ülkede Açmalı?Yetki ve uygulanacak hukuk
- Tanıma ve Tenfiz Davası (MÖHUK 50-59)Genel kurallar
- Yabancı Boşanma Kararının İdari Yoldan TanınmasıKonsolosluk ve nüfus müdürlüğü
- Yabancı Mahkeme Nafaka Kararının TenfiziNafaka tahsili
- Tenfiz Kararı Aldım, Şimdi Nasıl İcra Edeceğim?Yabancı ilamın takibi
- Apostil Nedir, Nereden Alınır?Yabancı belgeler
- Yurt Dışında Boşandık, Türkiye’de de Geçerli mi?Tanıma ve tenfiz
Fransa’daki boşanmanızı Türkiye’de eksiksiz sonuçlandıralım
Noter belgesini veya mahkeme kararını kontrol edelim, konsolosluk tescili ya da tanıma davasıyla nüfus kaydınızı düzeltelim; denkleştirme bedeli, velayet ve Türkiye’deki mallar için gereken davaları zamanında açalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppYurt dışı, gurbetçi ve yabancı eş kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Belçika’da boşanma · Hollanda’da boşanma · Almanya’daki Türklerin boşanması · Tanıma ve tenfiz davası · İdari yoldan tanıma · Yurt dışındaki eşle boşanma · Yurt dışındaki çocuğa nafaka