Avusturya’da Boşanma ve Türkiye’de Tanınması: Anlaşmalı Boşanma, Mal Paylaşımı, Konsolosluk (MÖHUK 50-59)

Avusturya’da anlaşmalı boşanma için eşlerin evlilik birliği en az altı aydır sona ermiş olmalı, iki eş de evliliğin onarılamaz biçimde sarsıldığını kabul etmeli ve çocuklar, nafaka ile mal paylaşımı hakkında mahkeme önünde yazılı bir anlaşma yapmalıdır (Avusturya Evlilik Kanunu, EheG § 55a). Anlaşma yoksa kusur nedeniyle veya ortak yaşamın üç yıldır sona ermesi nedeniyle dava açılır; altı yıllık ayrılıkta boşanmaya mutlaka karar verilir (§ 49, § 55). Boşanmadan sonra velayet kural olarak iki ebeveynde kalır (ABGB § 179). Mal paylaşımı talebi kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmezse düşer (EheG § 95). Avusturya kararı Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz; Viyana, Salzburg veya Bregenz Başkonsolosluğu’nda idari tescil (NHK m.27/A) ya da aile mahkemesinde tanıma davası (MÖHUK m.58) gerekir. Yargıtay, Viyana’daki boşanma davasından önce Türkiye’de açılan mal rejimi davasının reddedilmemesi, boşanma sonucunun beklenmesi gerektiğine karar vermiştir (2. HD 2023/6050 E.).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Avusturya’da boşanma türleri
• Karar ne zaman kesinleşir?
• Yetki ve uygulanacak hukuk
• Nafaka
• Velayet ve çocuklar
• Mal paylaşımı: Avusturya’da bir yıl, Türkiye’de on yıl
• Türkiye’de geçerli kılma: konsolosluk tescili
• Tanıma davası
• Yargıtay kararları
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Diğer Avrupa ülkeleri için Almanya, Hollanda, Belçika ve Fransa yazılarımıza bakabilirsiniz.

Avusturya’da Boşanma Türleri

Avusturya’da uygulamada en sık görülen yol anlaşmalı boşanmadır (einvernehmliche Scheidung). Eşlerin evlilik birliği en az altı aydır sona ermişse, iki eş de evliliğin onarılamaz biçimde sarsıldığını kabul ediyorsa ve boşanmada anlaşıyorlarsa birlikte boşanma isteyebilirler (EheG § 55a/1). Mahkeme ancak eşler çocukların bakımı veya velayeti, kişisel ilişki, çocuk nafakası, birbirlerine karşı nafaka ve mal paylaşımı hakkında yazılı bir anlaşmayı mahkeme önünde yaptıklarında boşanmaya karar verir; bu konularda kesinleşmiş bir mahkeme kararı varsa ayrıca anlaşma gerekmez (§ 55a/2-3). Ayrılık için ayrı evlerde yaşamak şart değildir; reşit olmayan çocuk varsa eşler, çocukların ihtiyaçları konusunda danışmanlık aldıklarını mahkemeye belgelemelidir. Başvuru son ortak mutad meskenin bulunduğu sulh mahkemesine (Bezirksgericht) yapılır, iki eş de duruşmaya katılmak zorundadır (oesterreich.gv.at).

Anlaşma yoksa dava yoluna gidilir. Kusur nedeniyle boşanma, eşin ağır bir evlilik suçu veya onursuz ya da ahlaka aykırı davranışıyla evliliği onarılamaz biçimde sarstığı hâllerde istenir (§ 49); dava sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır (§ 57). Ortak yaşam üç yıldır sona ermişse eşlerden her biri derin ve onarılamaz sarsılma nedeniyle boşanma isteyebilir; sarsılmaya tek başına veya ağırlıklı olarak davacı yol açmışsa davalı, boşanmanın kendisi için daha ağır sonuç doğuracağını ileri sürerek reddini isteyebilir. Ancak ayrılık altı yılı bulmuşsa boşanmaya mutlaka karar verilir (§ 55).

Kusur kararı Avusturya’da yalnız boşanmayı değil, nafaka hakkını da etkiler; bu nedenle çekişmeli davalarda kusur tespiti önemlidir (EheG § 66). Türk hukukunda da kusur, nafaka ve tazminat bakımından belirleyicidir (TMK m.174, 175).

Avusturya Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Anlaşmalı boşanmada mahkeme kararını bir kararla (Beschluss) verir. Karara karşı tebliğden itibaren 14 gün içinde itiraz (Rekurs) edilebilir; süre kullanılmadan geçerse karar kesinleşir. Eşler kararın sözlü açıklanmasından sonra itiraz hakkından birlikte feragat ederse karar hemen kesinleşir. Kesinleşme, kararın üzerine konulan kesinleşme şerhiyle (Rechtskraftvermerk) belgelenir; bu şerh yeniden evlenmede de istenir (oesterreich.gv.at). Çekişmeli davada mahkeme hükümle (Urteil) karar verir; hükme karşı yazılı hükmün tebliğinden itibaren dört hafta içinde istinaf yoluna gidilebilir ve istinafta avukat zorunludur (Burgenland Kadın Hakları Rehberi).

Avusturya 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi’ne 13 Ocak 1968’den, Türkiye 29 Eylül 1985’ten beri taraftır; belgeler apostil ve Türkçe yeminli tercümeyle sunulur. Kesinleşme şerhi taşımayan karar Türkiye’de kesinleşme belgesi olmadan tanınmaz (MÖHUK m.53).

Yetki, Uygulanacak Hukuk ve Türk Kararının Avusturya’da Geçerliliği

Avusturya’da boşanma davalarında milletlerarası yetki Brüksel IIb Tüzüğü’nün 3. maddesine göre belirlenir: eşlerin ortak mutad meskeni, son ortak mutad mesken (eşlerden biri hâlâ oradaysa), davalının mutad meskeni, ortak başvuruda eşlerden birinin mutad meskeni, davacının bir yıllık veya Avusturya vatandaşı olarak altı aylık mutad meskeni ya da eşlerin ortak Avusturya vatandaşlığı Avusturya mahkemesini yetkili kılar. Avusturya Roma III Tüzüğü’ne katılan devletlerdendir: hukuk seçimi yoksa dava tarihindeki ortak mutad mesken hukuku, bu yoksa belirli şartlarla son ortak mutad mesken hukuku, o da yoksa ortak vatandaşlık hukuku uygulanır (Roma III m.8). Avusturya’da yaşayan iki Türk vatandaşı yazılı, tarihli ve imzalı bir anlaşmayla Türk hukukunu seçebilir (m.5/1-c, m.7/1).

Türk mahkemesinin boşanma kararı Avusturya’da ayrı bir işleme gerek olmaksızın tanınabilir: kesinleşmiş yabancı boşanma kararı, ret sebebi yoksa tanınır ve tanıma bir ön sorun olarak doğrudan değerlendirilebilir. Kararın Avusturya’nın temel değerlerine açıkça aykırı olması, eşlerden birinin usulüne uygun dinlenmemiş olması (eş kararı açıkça kabul etmedikçe), aynı evliliğe ilişkin bir Avusturya kararıyla bağdaşmaması veya kararı veren makamın Avusturya hukukuna göre milletlerarası yetkisinin bulunmaması ret sebebidir (AußStrG § 97). Hukuki yararı olan herkes ayrı bir tanıma kararı isteyebilir (§ 98).

Türkiye’de dava açılacaksa yetki ve uygulanacak hukuk bakımından MÖHUK m.41 ve m.14/1 uygulanır; ayrıntılar için yurt dışında yaşayan eşle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Nafaka: Kusura Bağlı ve Kusurdan Bağımsız

Avusturya’da boşanmadan sonra eş nafakası esas olarak kusura bağlıdır. Tek başına veya ağırlıklı olarak kusurlu eş, diğer eşe, malvarlığı gelirleri ve makul ölçüde beklenebilecek çalışma gelirleri yetmediği ölçüde, yaşam koşullarına uygun nafaka öder (EheG § 66). Kusurdan bağımsız nafaka iki hâlde mümkündür. Birincisi, ortak çocuğun bakım ve eğitimi nedeniyle eşten kendi geçimini sağlaması beklenemiyorsa; çocuk beş yaşını doldurmadıkça bu durum karine olarak kabul edilir ve mahkeme nafakayı en küçük çocuğun beş yaşından sonrası için her defasında en fazla üç yıl süreyle sınırlar. İkincisi, eş evlilik süresince anlaşmayla ev işlerine ve çocuk bakımına kendini vermiş ve bu yüzden iş imkânından yoksun kalmışsa; eşin sonradan kendi geçimini sağlayabileceği bekleniyorsa bu nafaka da en fazla üç yıl için belirlenir. Bu nafaka, isteyen eşin tek taraflı ağır evlilik kusurları, ihtiyacını ağır kusuruyla kendisinin yaratması veya kısa evlilik gibi hâllerde azaltılabilir ya da hiç verilmez (§ 68a).

Avusturya kararındaki nafakanın Türkiye’de icrası için tenfiz kararı gerekir ve karşılıklılık dâhil MÖHUK m.54’teki şartlar aranır. Çocuk nafakası bakımından iki ülke 1958 Lahey Çocuk Nafakası Kararlarının Tanınması Sözleşmesi’nin tarafıdır (Avusturya için 1 Ocak 1962, Türkiye için 25 Haziran 1973’ten beri); ayrıca 2007 Lahey Çocuk Nafakası Sözleşmesi de uygulanır. 2007 Sözleşmesi, idari işbirliği bölümleri dışında eş nafakasını da kapsar (m.2/1). Bu sözleşmeler nafaka kararlarında karşılıklılık için anlaşmaya dayalı bir zemin oluşturur (bizim değerlendirmemiz). Ayrıntılar için yabancı nafaka kararının tenfizi ve yurt dışındaki çocuk için nafaka yazılarımıza bakabilirsiniz.

Velayet ve Çocuklar

Avusturya’da evlilik veya ortak ev sona erdiğinde iki ebeveynin velayeti devam eder. Ebeveynler mahkeme önünde, velayetin yalnız birine bırakılmasını veya bir ebeveynin velayetinin belirli konularla sınırlanmasını kararlaştırabilir. Velayet ortak kalıyorsa ebeveynler, çocuğun esas olarak hangisinin evinde bakılacağı konusunda mahkeme önünde anlaşmak zorundadır (ABGB § 179). Anlaşmalı boşanmada bu konular zaten yazılı anlaşmanın parçasıdır (EheG § 55a/2).

Çocuğun mutad meskeni Avusturya’daysa koruma önlemlerinde kural olarak Avusturya makamları yetkilidir ve kendi hukuklarını uygular (1996 Lahey Sözleşmesi m.5, 15); sözleşme Avusturya için 1 Nisan 2011’den, Türkiye için 1 Şubat 2017’den beri yürürlüktedir. Çocuğun izinsiz götürülmesinde 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi uygulanır (Avusturya için 1 Ekim 1988’den, Türkiye için 1 Ağustos 2000’den beri). Türkiye’de yabancı mahkemenin ortak velayet kararı kamu düzenine aykırı sayılmamaktadır (Yargıtay 2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737; ortak velayet).

Çocuğun yurt dışına çıkarılması riski için çocuğa çıkış yasağı tedbiri yazımıza bakabilirsiniz.

Mal Paylaşımı: Avusturya’da Bir Yıl, Türkiye’de On Yıl

Avusturya’da evlilik sırasında kural olarak mal ayrılığı geçerlidir (ABGB § 1237; genel bilgi); boşanmada ise ortak kullanım malları ve evlilik tasarrufları eşler arasında paylaştırılır. Evlilik kullanım malı, evlilik birliği sürerken iki eşin kullanımına hizmet eden taşınır ve taşınmaz eşyadır; evlilik konutu ve ev eşyası buna dahildir. Evlilik tasarrufları, eşlerin evlilik birliği sürerken biriktirdiği ve genellikle paraya çevrilmeye elverişli her türlü değerdir; bunlarla yakından bağlantılı borçlar da hesaba katılır (EheG § 81). Bir eşin evliliğe getirdiği, miras veya bağış yoluyla edindiği şeyler, yalnız kişisel kullanımına veya mesleğine hizmet edenler ve bir işletmeye ait mallar ile işletme payları paylaşıma girmez; ancak bu yolla edinilen evlilik konutu, anlaşma varsa, diğer eş konutu kullanmaya muhtaçsa veya ortak çocuğun konuta haklı ihtiyacı varsa paylaşıma dahil edilir (§ 82). Paylaşımda eşlerin katkıları dikkate alınır; ev işleri ve çocuk bakımı çalışma kadar değerlidir ve uygulamada paylaşım çoğunlukla yarı yarıyadır (Burgenland Kadın Hakları Rehberi).

En kritik nokta süredir: paylaşım talebi boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmezse düşer; Avusturya Yüksek Mahkemesi bu süreyi maddi hukuka ilişkin hak düşürücü bir süre olarak nitelendirmektedir (EheG § 95; gesetzefinden.at içtihat özetleri). Türkiye’deki mallar için katılma alacağında ise on yıllık zamanaşımı, yabancı boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188).

Türk eşlere hangi hukukun uygulanacağı evlilik tarihine bağlıdır. 29 Ocak 2019 ve sonrasında evlenenlerde AB Mal Rejimi Tüzüğü uygulanır ve hukuk seçimi yoksa evlendikten sonraki ilk ortak mutad meskenin hukuku esas alınır (AB 2016/1103 m.26). Daha önce evlenenlerde Avusturya Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu’na göre mal rejimi, eşler seçim yapmamışsa evlenme anında evliliğin kişisel etkilerine uygulanan hukuka tabidir ve sonradan değişmez (IPRG § 19); kişisel etkiler de öncelikle ortak vatandaşlık, bu yoksa ortak mutad mesken hukukuna tabidir (§ 18). Bu kurallara göre evlendiklerinde ikisi de Türk vatandaşı olan eşlerin mal rejimine Avusturya mahkemesinde de Türk hukukunun uygulanması beklenir (bizim değerlendirmemiz). Eşlerden biri Türk, diğeri Avusturya vatandaşı olan bir dosyada Avusturya Yüksek Mahkemesi, ortak mutad mesken nedeniyle Avusturya hukukunu uygulamış ve paylaşımın yalnız resmî nikâhtan sonraki dönemi kapsadığını, nikâhtan önce takılan ziynetlerin evliliğe getirilmiş mal sayılacağını kabul etmiştir (OGH, 16.11.2007, 7 Ob 239/07h).

Türk mahkemesi bakımından mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer ve yurt dışında açılan davada da bu tarih esas alınır (TMK m.225/2; 2. HD, 07.06.2023, E.2022/3663, K.2023/3041). Türkiye’deki mallar için yurt dışındaki ev ve hesaplar ve katılma alacağı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Türkiye’de Geçerli Kılma: Konsoloslukta İdari Tescil

Avusturya’da boşanmış Türk vatandaşı, karar Türkiye’de tescil edilmedikçe veya tanınmadıkça nüfusta evli görünür ve Türkiye’de yeniden evlenemez; kadın bakımından üç yüz günlük bekleme süresi de gündeme gelir (TMK m.132; bekleme süresi). Kesinleşmiş boşanma kararı, tarafların birlikte başvurusuyla ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamak şartıyla dava açılmadan nüfusa tescil edilebilir; eşlerden biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı eş tek başına başvurabilir (NHK m.27/A). Başvuru bizzat, kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliğe ya da Türkiye’deki il nüfus müdürlüğüne yapılır; ayrı başvurularda aradaki süre doksan günü geçemez (Yönetmelik m.5, 6). Türkiye’de açılmış ve devam eden veya reddedilmiş dava varsa başvuru reddedilir; kabul edilen karar kesinleşme tarihi esas alınarak tescil edilir (m.9, 10). Komisyon yalnız boşanma hakkında karar verir; velayet, nafaka, mal rejimi ve tazminat için tanıma veya tenfiz davası gerekir (m.9).

Fahri konsolosluklar nüfus tescil başvurusu almaz; başvurudan önce bağlı olunan başkonsolosluğun güncel duyurusu kontrol edilmelidir (bizim değerlendirmemiz). İdari tescilin genel kuralları için yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması yazımıza bakabilirsiniz.

Aile Mahkemesinde Tanıma Davası

Eşler birlikte başvurmuyorsa, idari başvuru reddedilmişse veya velayet ve nafaka hükümlerinin de Türkiye’de sonuç doğurması isteniyorsa tanıma veya tenfiz davası açılır. Dava aile mahkemesinde, karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde, yoksa sâkin olduğu yerde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de açılır (MÖHUK m.51; 4787 s.K. m.4). Dilekçeye kararın onanmış örneği ile kesinleşme belgesi ve tercümeleri eklenir (m.53). Tanımada karşılıklılık aranmaz (m.58/1); dava basit yargılama usulüyle görülür (m.55) ve tanınan kararın etkisi Avusturya’da kesinleştiği tarihten başlar (m.59).

Kamu düzenine aykırılık dar yorumlanır; gerekçesiz yabancı karar tek başına kamu düzenine aykırı sayılmaz (YİBBGK, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1) ve tenfiz hâkimi kararın esasını inceleyemez (YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975). Dilekçe örneği için yabancı boşanma kararının tanınması dilekçesi, kamu düzeni için tenfizde kamu düzeni itirazı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Viyana Kararıyla İlgili Yargıtay Kararı ve Genel İlkeler

Kadın 27.05.2022’de Türkiye’de mal rejiminin tasfiyesi davası açmış, eşler arasındaki boşanma davası ise Viyana’da görülmüştür. Kayseri’deki aile mahkemesi, mal rejimi davasının Viyana’daki boşanmadan önce açıldığını, yabancı boşanmanın Türkiye’de tanınmadan mal rejimi davasına bakılamayacağını ve evliliğin sürdüğünü belirterek davayı dava şartı yokluğundan usulden reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay; mal rejiminin sona ermesinin katkı payı, değer artış payı ve katılma alacağı davalarının görülebilirlik ön koşulu olduğunu, mal rejimini sona erdirecek bir boşanma davası derdestse usul ekonomisi gereği davanın bekletici sorun yapılması gerektiğini, sonradan giderilen dava şartı eksikliğinin usulden ret sebebi olamayacağını belirtmiştir. Nüfus kaydına göre Viyana kararı 17.01.2024’te, tanıma kararı 23.07.2024’te kesinleştiğinden mahkemenin esasa girmesi gerektiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103; TMK m.225; HMK m.115/3, 165).

Dilekçe Örnekleri

1. Avusturya’daki anlaşmalı boşanma kararının tanınması dava dilekçesi

2. Avusturya’da boşanmış eşin Türkiye’deki taşınmaz için katılma alacağı dava dilekçesi

3. Konsolosluğa ortak idari tescil başvuru dilekçesi

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Linz’de anlaşmalı boşanma, Türkiye’de ev. İki Türk vatandaşı eş 2008’de Türkiye’de evlenmiş, 2010’dan beri Linz’de yaşamaktadır. Sekiz aydır ayrıdırlar; çocuklar, nafaka ve Avusturya’daki birikimler konusunda anlaşmışlardır. Türkiye’de koca adına evlilik içinde alınmış bir daire vardır ve anlaşmada bu daireden söz edilmemiştir.

Senaryo 2: Türkiye’de mal davası, Viyana’da boşanma davası. Kadın Türkiye’de katılma alacağı davası açmış, koca ise Viyana’da boşanma davası açmıştır. Türk mahkemesi davayı “evlilik sürüyor” gerekçesiyle reddetmek üzeredir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Boşanma yolunu belirleyin. Altı ay ayrılık ve anlaşma varsa anlaşmalı boşanma (EheG § 55a).
2. Anlaşmada Türkiye’deki malları da düşünün. Avusturya anlaşması Türkiye’deki taşınmazı kapsamıyorsa ayrı plan yapın.
3. Hukuk seçimini değerlendirin. Türk hukukunu istiyorsanız yazılı seçim yapın (Roma III m.5, 7).
4. Kesinleşme şerhini alın. İtirazdan feragat edilmişse karar hemen kesinleşir.
5. Apostil ve tercüme yaptırın. Belgeleri apostilleyip Türkçe yeminli tercümeyle hazırlayın.
6. Başkonsolosluğa başvurun. Viyana, Salzburg veya Bregenz; fahri konsolosluklar bu işlemi yapmaz.
7. İki süreyi takvime yazın. Avusturya’daki paylaşım için bir yıl (EheG § 95), Türkiye’deki mallar için on yıl.
8. Velayet ve nafaka için tenfiz isteyin. Bu hükümler idari tescille işlenmez (Yönetmelik m.9).

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Avusturya’da anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?

Evlilik birliğinin en az altı aydır sona ermiş olması, iki eşin de sarsılmayı kabul etmesi ve çocuklar, nafaka ile mal paylaşımı hakkında mahkeme önünde yazılı anlaşma yapılması gerekir (EheG § 55a).

Anlaşmalı boşanma için ayrı evde yaşamak şart mı?

Hayır. Avusturya resmî portalına göre altı aylık ayrılık için ayrı evlerde yaşamak zorunlu değildir.

Anlaşma yoksa nasıl boşanılır?

Kusur nedeniyle (EheG § 49) veya ortak yaşamın üç yıldır sona ermesi nedeniyle (§ 55) dava açılır; altı yıllık ayrılıkta boşanmaya mutlaka karar verilir.

Avusturya kararı ne zaman kesinleşir?

Anlaşmalı boşanmada 14 günlük itiraz süresi geçince, eşler itirazdan feragat ederse hemen; çekişmeli davada dört haftalık istinaf süresi geçince kesinleşir.

Avusturya mahkemesi Türk hukukunu uygular mı?

Seçim yoksa kural olarak eşlerin mutad meskeni hukukunu uygular (Roma III m.8). Eşler yazılı anlaşmayla Türk hukukunu seçebilir (m.5, 7).

Boşanmadan sonra velayet kimde kalır?

İki ebeveynde kalır; ebeveynler çocuğun esas olarak kimin evinde kalacağını mahkeme önünde kararlaştırır. Tek velayet de mahkeme önündeki anlaşmayla mümkündür (ABGB § 179).

Avusturya’da kusursuz eş nafaka alabilir mi?

Esas olarak kusurlu eş nafaka öder (EheG § 66). Çocuk bakımı veya evlilikte ev işlerine kendini verme nedeniyle kusurdan bağımsız nafaka mümkündür ve kural olarak üç yılla sınırlıdır (§ 68a).

Avusturya’da mal paylaşımında neler paylaşılır?

Evlilik kullanım malları ve evlilik tasarrufları paylaşılır; evliliğe getirilen, miras ve bağışla edinilen, kişisel ve mesleki eşya ile işletme malları hariçtir (EheG § 81, § 82).

Avusturya’da mal paylaşımı için süre var mı?

Evet. Talep boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmezse hak düşer (EheG § 95).

Türkiye’deki evimiz için hangi süre geçerli?

Türk hukukuna tabi katılma alacağında on yıllık zamanaşımı yabancı boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188).

Avusturya kararım Türkiye’de kendiliğinden geçerli mi?

Hayır. Konsoloslukta idari tescil ya da aile mahkemesinde tanıma davası gerekir (NHK m.27/A; MÖHUK m.58).

Hangi konsolosluğa başvurmalıyım?

Viyana, Salzburg veya Bregenz Başkonsolosluğu’na. Graz, Innsbruck, Klagenfurt ve Linz’deki temsilcilikler fahri konsolosluktur.

Konsolosluk tescili nafaka ve velayeti de kapsar mı?

Hayır. Komisyon yalnız boşanma hakkında karar verir; velayet, nafaka, mal rejimi ve tazminat için tanıma veya tenfiz davası gerekir (Yönetmelik m.9).

Türk boşanma kararı Avusturya’da geçerli mi?

Kesinleşmiş yabancı boşanma kararı ret sebebi yoksa Avusturya’da ayrı bir işlem olmadan tanınır; hukuki yararı olan ayrıca tanıma kararı isteyebilir (AußStrG § 97, § 98).

Türkiye’deki mal davam Viyana’daki boşanma nedeniyle reddedilebilir mi?

Usulden reddedilmemelidir. Yargıtay, boşanma davası derdestse mal davasının bekletilmesi, boşanma kesinleşip tanındıktan sonra esasa girilmesi gerektiğine karar vermiştir (2. HD, 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103).

Avusturya’daki nafaka kararı Türkiye’de icra edilebilir mi?

Tenfiz kararıyla. Karşılıklılık bakımından 1958 ve 2007 Lahey sözleşmeleri yürürlüktedir; Avusturya 1973 Lahey Sözleşmesi’nin statü tablosunda yer almaz.