Mal Rejimi Sözleşmesinin Şekil Şartı ve Geçerliliği (TMK 205): Noter, Evlenme Başvurusu, Geçmişe Etki ve Yargıtay Kararları

Eşler, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma yerine başka bir rejim (örneğin mal ayrılığı) seçmek isteyebilir. Özellikle işletme sahibi ya da önemli servet sahibi eşler, evlilik öncesi ya da sırasında böyle bir düzenleme yapmayı düşünür. Ancak bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için belirli bir şekle uyulması zorunludur.

Kanun ne diyor?

Türk Medeni Kanunu m. 205 uyarınca, mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Bu, geçerlilik şartıdır; yani bu şekle uyulmadan yapılan anlaşma hukuken hükümsüzdür. Sözleşme evlenmeden önce de, evlilik süresince de yapılabilir; önemli olan resmî şekle uyulmasıdır. Taraflar yasal rejim dışında başka bir rejimi ancak kanunda öngörülen sınırlar içinde seçebilir.

Uygulamada durum

Sık yapılan bir hata, eşlerin kendi aralarında imzaladıkları ya da bir avukata yazdırdıkları “mal ayrılığı sözleşmesi”nin geçerli olduğunu sanmalarıdır. Oysa noterde düzenlenmemiş ya da onaylanmamış böyle bir metin hukuken sonuç doğurmaz. Böyle bir durumda taraflar mal ayrılığını seçtiklerini düşünse de, kendiliğinden yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma uygulanır ve mallar buna göre tasfiye edilir.

Bu durum, özellikle servetini korumak isteyen eş bakımından ciddi bir sürprize yol açabilir: geçerli sandığı sözleşme yok hükmünde sayıldığında, malları paylaşıma açık hâle gelir. Bu nedenle şekil şartı, sadece bir formalite değil; sözleşmenin varlığının ön koşuludur.

Pratik sonuç

Mal rejimi konusunda bir düzenleme yapmak istiyorsanız, bunu mutlaka noter aracılığıyla yapmanız gerekir; aksi hâlde anlaşmanız geçersiz olur ve yasal rejim uygulanır. Özellikle işletme ya da önemli servet sahibi eşler için bu, evlilik öncesinde düşünülmesi gereken bir planlama konusudur. Sözleşmenin hem şekil hem de içerik bakımından geçerli olması için bir avukata danışmak yerinde olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Kanun Ne Diyor? Mal Rejimi Sözleşmesine Uygulanan Hükümler

Şekil şartı TMK m.205’te düzenlenir; ancak sözleşmenin ne zaman yapılabileceği, kimlerin yapabileceği, neyi düzenleyebileceği ve alacaklılara etkisi başka maddelerde yer alır. Aşağıdaki tablo, mal rejimi sözleşmesi hazırlanırken veya geçerliliği tartışılırken bakılacak hükümleri bir arada gösterir.

Rejimlerin karşılaştırması için hangi mal rejimini seçmeliyim rehberimize, evlilik içinde rejim değişikliği için TMK 208 rehberimize bakabilirsiniz.

Şekil Şartı: Geçerliliğin Ön Koşulu

Mal rejimi sözleşmesi, tarafların serbestçe kaleme alıp imzalayabileceği bir belge değildir. Kanun, geçerlilik için sıkı bir şekil öngörür; şekle aykırılık sözleşmeyi baştan geçersiz kılar.

Son satır, uygulamadaki en yaygın ve en pahalı hatadır: eşler arasında el yazısıyla veya bilgisayarda düzenlenip imzalanan “mal paylaşımı anlaşmaları” mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz. Noter şekline uyulmadığı için geçersizdir ve boşanma anında hiçbir koruma sağlamaz. Böyle bir belgeye güvenerek yıllarca hareket eden taraf, tasfiyede tamamen yasal rejime tabi olduğunu görür.

Noterde Düzenleme mi, Onaylama mı? Evlenme Başvurusunda Seçim

TMK m.205/1 iki noter işlemini eşit tutar: düzenleme ve onaylama. Düzenleme şeklinde metni noter, tarafların beyanlarına göre bizzat hazırlar ve tarafların kimliğini ve iradesini tespit eder. Onaylama şeklinde ise metni taraflar veya avukatları hazırlar; noter, metnin altındaki imzaları onaylar. Kanun açısından her ikisi de geçerlilik şeklini karşılar. Fark uygulamadadır: düzenleme şeklinde tarafların beyanları noter tarafından tespit edildiğinden, ileride “ne imzaladığımı bilmiyordum” itirazına karşı daha güçlü bir delil oluşur; aşağıda anılan bir kararda noterde düzenlenen sözleşmedeki “okudum” beyanı da değerlendirilmiştir. Onaylama şeklinde ise metnin içeriği büyük ölçüde hazırlayanın özenine bağlıdır.

Evlenecek olanlar için üçüncü bir yol vardır: TMK m.205/1’in ikinci cümlesine göre taraflar, evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün evlendirme memurluğu denetim rehberine göre bu bildirim için bir “seçimlik mal rejimi başvuru formu” düzenlenir, form tarafların ve varsa yasal temsilcilerin imzasıyla tasdik edilir ve seçilen rejim evlenme kütüğündeki ilgili alana işlenir. Evlenmeden önce noterde düzenlenmiş bir sözleşme ibraz edilirse, düzenleyen makamın adı, tarih ve sayısı da kütüğe yazılır ve belge evlenme dosyasında saklanır (dayanak olarak Evlendirme Yönetmeliği Ek Madde 1 gösterilmiştir).

Son satırdaki fark önemlidir: TMK m.221’deki kişisel mal düzenlemesi veya TMK m.237’deki katılma oranı değişikliği gibi ayrıntılı kayıtlar isteniyorsa, yalnız formla yetinmek yerine noterde sözleşme yapılması güvenli yoldur. Evlendikten sonra yapılacak her değişiklik için ise tek yol noterdir (TMK m.205/1, m.208/1).

Seçilebilecek Rejimler ve Sonuçları

Kanun, seçilebilecek rejimleri sınırlı sayıda belirlemiştir. Taraflar bunların dışında bir düzen kuramaz; ancak seçtikleri rejim içinde bazı değişiklikler yapabilirler.

Sözleşme yapılmadığı sürece eşler kendiliğinden edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir; ayrıca bir işlem yapmaya gerek yoktur. Bu nedenle mal rejimi sözleşmesi, yasal rejimin sonuçlarını istemeyen çiftler için anlamlıdır. Yasal rejim içinde artık değere katılma oranının değiştirilmesi de mümkündür; ancak bu yalnızca mal rejimi sözleşmesiyle, yani noter şekliyle yapılabilir (TMK m.237/1) ve boşanmada uygulanabilmesi için sözleşmede açıkça öngörülmüş olması gerekir (TMK m.238). Basit yazılı anlaşma yalnızca değer artış payı için yeterlidir (TMK m.227/3). Rejim türlerinin ayrıntısı için mal ayrılığı seçimi ve mal rejiminde kişisel mallar yazılarımıza bakınız.

Hangi Anlaşma Hangi Şekle Tabi?

Eşler arasında yapılan her anlaşma mal rejimi sözleşmesi değildir ve her biri aynı şekle bağlı değildir. Uygulamadaki karışıklığın önemli bir kısmı, farklı şekil kurallarına tabi anlaşmaların tek bir “evlilik sözleşmesi” başlığı altında toplanmasından doğar.

Tablonun dördüncü satırı sık gözden kaçar: değer artış payı için kanun noter şekli değil, yalnızca yazılı anlaşma arar (TMK m.227/3). Buna karşılık artık değere katılma oranının değiştirilmesi, kanun metninde açıkça “mal rejimi sözleşmesiyle” yapılabilecek bir işlem olarak düzenlenmiştir (TMK m.237/1); dolayısıyla TMK m.205’teki noter şekline tabidir. Ayrıntı için değer artış payı rehberimize ve artık değer rehberimize bakabilirsiniz.

Son satır için önemli bir uyarı: Yargıtay, anlaşmalı boşanmada mal rejiminin tasfiyesini boşanmanın fer’i saymaz. Protokolde ya da duruşmada kullanılan “malımız yoktur”, “başkaca talebimiz yoktur” gibi genel ifadeler, açık ve kuşkuya yer vermeyen bir feragat içermedikçe tasfiyeden vazgeçme olarak yorumlanmamaktadır (YHGK 10.09.2025, E.2024/7, K.2025/498, oy çokluğu; Y2HD 21.02.2024, E.2022/10451, K.2024/1072). Bu konu anlaşmalı boşanmada mal paylaşımından feragat rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Sözleşmenin Sınırları ve Üçüncü Kişiler

Mal rejimi sözleşmesi sınırsız bir düzenleme yetkisi vermez. Aşağıdaki tablo, sözleşmeyle düzenlenebilen ve düzenlenemeyen konuları göstermektedir.

Yedinci satır önemli bir sınır çizer: mal rejimi sözleşmesi, alacaklılara karşı bir kalkan işlevi görmez. TMK m.213’e göre mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, alacaklıların haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz; bu malları alan eş borçlardan kişisel olarak sorumlu olur. Sekizinci satır ise sık karıştırılır: eşin mirasçılık sıfatından vazgeçmesi mal rejimi sözleşmesiyle değil, resmî vasiyetname şeklinde yapılan ayrı bir mirastan feragat sözleşmesiyle mümkündür (TMK m.528, 545).

Sözleşmenin İspatı

Noterde düzenlenen sözleşmenin bir örneği taraflarda bulunur; kaybolması hâlinde noterlik kayıtlarından örnek alınabilir. Evlenme başvurusu sırasında bildirilen rejim ise evlendirme memurluğu ve nüfus kayıtlarından tespit edilir. Bu nedenle sözleşmenin varlığı bakımından ispat sorunu genellikle yaşanmaz; sorun geçersizlik iddialarında çıkar.

Geçmişe Etki Yasağı: Sözleşme Ne Zamandan İtibaren Hüküm Doğurur?

Noter şekline uyulmuş olması, sözleşmenin her hükmünün geçerli olduğu anlamına gelmez. TMK m.203’e göre taraflar rejimi ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilir. Yargıtay bu sınırı, rejimin evlenme tarihine veya geçmiş bir tarihe yürütülmesine karşı uygulamaktadır.

• Y8HD 06.06.2013, E.2012/11466, K.2013/8552 (oy birliği): 2002 yılında yapılan mal ortaklığı sözleşmesine dayanılarak 1980’de edinilen taşınmazın yarı payının tescili istenmiştir. Daire, 4722 sayılı Kanunun 10. maddesinin bir yıllık süre içinde geçmişe etkili olarak yalnız edinilmiş mallara katılma rejiminin seçilmesine izin verdiğini, diğer rejimlerin evlilik tarihinden geçerli kılınamayacağını ve kamu düzenine ilişkin bu sınırın sözleşme serbestisiyle aşılamayacağını belirterek hükmü bozmuştur. Kararda ayrıca mal rejiminin tasfiyesinden doğan hakkın şahsi bir alacak hakkı olduğu, mülkiyet olarak istenemeyeceği vurgulanmıştır.
• Y2HD 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794 (oy birliği): 1967’den beri evli eşlerin 2015’te noterde düzenlettiği “mal rejimi değişikliği sözleşmesi” tartışılmıştır. İlk derece mahkemesi sözleşmeyi kanuni sınırları aştığı için geçersiz saymış, bölge adliye mahkemesi ise davayı reddetmiştir. Daire, bölge adliye mahkemesi kararını bozmuş; sözleşmenin geçmişe etkili olacağına ilişkin maddelerinin geçerli olmadığını, buna karşılık sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren mal ayrılığına geçilmesine ilişkin düzenlemenin geçerli olduğunu kabul etmiştir.
• 4722 sayılı Kanun m.10: Medeni Kanunun yürürlüğünden (01.01.2002) önce evlenen eşler, bir yıl içinde başka bir rejim seçmedikleri takdirde bu tarihten geçerli olmak üzere yasal rejimi seçmiş sayılmıştır (m.10/1). Aynı süre içinde mal rejimi sözleşmesiyle yasal rejimin evlenme tarihinden geçerli olacağı kabul edilebiliyordu (m.10/3). Anayasa Mahkemesi birinci fıkraya yönelik iptal istemini oy çokluğuyla reddetmiştir (AYM 18.09.2008, E.2006/37, K.2008/141, RG 23.12.2008, S.27089).

Bu kararlardan çıkan sonuç açıktır: evlilik içinde yapılan sözleşmede “evlilik tarihinden itibaren geçerlidir” gibi bir kayıt, sözleşmeyi tümüyle kurtarmaz; geçmişe yürüyen kısım sonuç doğurmaz ve önceki dönem, o dönemde geçerli olan rejime göre tasfiye edilir. 2002 öncesi evliliklerde 01.01.2002’ye kadar 743 sayılı Kanunun 170. maddesi gereğince mal ayrılığı geçerlidir (Y8HD 20.01.2015, E.2014/12747, K.2015/1086). Eski evlilikler için 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada yapılacak şey, geçmişe yürüyen kayıt yazmak değil, sözleşme tarihindeki malvarlığını belgelemektir. TMK m.216’ya göre her eş, diğerinden mallarının envanterinin resmî senetle yapılmasını her zaman isteyebilir; malların getirilmesinden itibaren bir yıl içinde yapılan envanter, aksi ispatlanmadıkça doğru kabul edilir. Sözleşmeye eklenen ayrıntılı döküm, ileride hangi malın hangi döneme ait olduğu tartışmasını büyük ölçüde çözer.

Noterde Yapılmış Sözleşmeye İtiraz: İrade Sakatlığı ve Süre

Şekle uygun yapılmış bir sözleşme de yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlıkları nedeniyle tartışılabilir. Ancak bu yol süreye bağlıdır: TBK m.39/1’e göre yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez veya verdiğini geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır. Bu süre, şekle aykırılıktan farklıdır: noter şekli hiç yerine getirilmemişse sorun irade sakatlığı değil, TBK m.12/2 anlamında hüküm doğurmamadır.

Yargıtayın onadığı bir kararda, evlenmeden iki gün önce noterde düzenlenen mal ayrılığı sözleşmesinin iptali istenmiştir. Davacı, Türkçe ve Latin harflerini bilmediğini, işlemde tercüman bulunmadığını ileri sürmüştür. Bölge adliye mahkemesi, davacının sözleşmenin tasdikli bir örneğini 16.04.2014’te aldığını, bu nedenle sözleşmeden en geç o tarihte haberdar olduğunu kabul ederek 27.09.2017’de açılan davayı hak düşürücü süre nedeniyle reddetmiş; Yargıtay bu kararı oy birliğiyle onamıştır (Y2HD 11.06.2024, E.2023/3260, K.2024/4535). Kararda TMK m.203-205, TBK m.30 vd. ve m.39 ile Noterlik Kanununun 72 ve devamı maddelerine atıf yapılmıştır. Kararın mesajı açıktır: sözleşmenin içeriğine itiraz eden eş, öğrendiği andan itibaren hızlı hareket etmelidir.

Yargıtay ve AYM Kararlarında Mal Rejimi Sözleşmesi

Aşağıdaki kararlar, mal rejimi sözleşmesinin şekli, sınırları ve boşanma protokolleriyle ilişkisi bakımından yol göstericidir. Künyeler karar metinlerinden ve yayımlanmış özetlerden teyit edilmiştir; her dosyanın kendi olgularıyla değerlendirilmesi gerekir.

İlk iki satır birlikte okunmalıdır: geçmişe etki yasağı hem 2002 öncesi evliliklerde hem de yeni evliliklerde uygulanmaktadır. Beşinci, altıncı ve yedinci satırlar ise mal rejimi sözleşmesiyle boşanma protokolünün farklı kurumlar olduğunu gösterir: protokolde tasfiye yapılabilir, ancak bunun açık, somut ve hükme yansımış olması gerekir. Tasfiye davası için mal paylaşımı davası rehberimize bakabilirsiniz.

Geçerli Bir Mal Rejimi Sözleşmesi İçin Adım Adım

1. Rejimi seçin. Seçim kanunda sayılan rejimlerle sınırlıdır: mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı; yasal rejimi koruyup yalnız bazı kurallarını değiştirmek de mümkündür (TMK m.202, 203, 221, 237).
2. Yolu belirleyin. Evlenmeden önce noter veya evlenme başvurusunda yazılı bildirim; evlendikten sonra yalnız noter (TMK m.205/1).
3. Ehliyeti kontrol edin. Taraflardan biri küçük veya kısıtlı ise yasal temsilcinin rızası ve imzası alınmalıdır (TMK m.204, 205/2).
4. Mal dökümünü ekleyin. Sözleşme tarihindeki taşınmaz, araç, şirket payı, banka hesabı ve borçlar listelenmeli; gerekirse TMK m.216’daki resmî envanter yoluna başvurulmalıdır.
5. İnce ayarları açık yazın. Meslek veya işletme malları (TMK m.221/1), kişisel mal gelirleri (TMK m.221/2), artık değere katılma oranı (TMK m.237) ve bu oranın boşanmada da uygulanıp uygulanmayacağı (TMK m.238) ayrı maddelerde düzenlenmelidir.
6. Yürürlük tarihini doğru yazın. Sözleşmeye geçmişe yürüyen kayıt koymayın; önceki dönem, önceki rejime göre tasfiye edilir (Y2HD 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794).
7. Alacaklı durumunu değerlendirin. Rejim değişikliği veya tasfiye, alacaklıların başvurabileceği malları sorumluluk dışında bırakamaz (TMK m.213).
8. Yabancılık unsuru varsa hukuk seçimini açıkça yapın. Seçim açık olmalıdır; taşınmazların tasfiyesinde bulundukları ülke hukuku uygulanır (MÖHUK m.15).
9. Belgeyi saklayın. Noter örneği ve gerekiyorsa evlenme kütüğü kaydı, ileride tasfiyede ilk istenecek belgelerdir.
10. Değişiklik gerekirse yeniden notere gidin. Eşler her zaman yeni bir sözleşmeyle önceki veya başka bir rejimi kabul edebilir (TMK m.208/1).

Örnek Olaylar

Olay 1 — Tanıklı ama noter onaysız sözleşme: A ve B evlenmeden önce bir hukuk bürosunda, iki tanık huzurunda “mal ayrılığı sözleşmesi” imzalar; notere gitmezler. On iki yıl sonra boşanma davası açılır ve A adına evlilik içinde alınan daire tartışılır. Metin TMK m.205’teki şekli taşımadığından mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz; eşler arasında yasal rejim uygulanır ve daire edinilmiş mal ise katılma alacağı hesabına girer (TMK m.202/1, 236/1).

Olay 2 — Evlenme başvurusunda seçim: C ve D evlendirme memurluğuna başvururken seçimlik mal rejimi formunu imzalayarak mal ayrılığını seçer; seçim evlenme kütüğüne işlenir. Boşanmada katılma alacağı doğmaz. Ancak aile konutu koruması (TMK m.194), nafaka ve tazminat talepleri rejimden bağımsız olarak ayrıca değerlendirilir; bir eşin diğerinin malına yaptığı parasal katkının akıbeti de genel hükümlere göre ayrıca incelenir.

Olay 3 — “Evlilik tarihinden itibaren geçerlidir” kaydı: 1995’te evlenen E ve F, 2019’da noterde “evlilik tarihinden itibaren geçerli olmak üzere” mal ayrılığı sözleşmesi yapar. Geçmişe yürüyen kayıt sonuç doğurmaz; sözleşme 2019’dan itibaren hüküm ifade eder (Y2HD 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794; Y8HD 06.06.2013, E.2012/11466, K.2013/8552). 01.01.2002’ye kadarki dönem 743 sayılı Kanun dönemi rejimine (mal ayrılığı), eşler 2002’deki bir yıllık sürede başka bir rejim seçmemişse 2002–2019 arası edinilmiş mallara katılma rejimine göre değerlendirilir (4722 s.K. m.10/1).

Olay 4 — Ölüm için yazılmış oran kaydı: G ve H, noterde yasal rejimi koruyup “ölüm hâlinde artık değerin tamamı sağ kalan eşe kalır” kaydı koyar. Eşler boşanır. Sözleşme farklı oranı yalnız ölüm için öngördüğünden, boşanmada bu kayıt uygulanmaz ve yarı yarıya kural geçerli olur (TMK m.238, 236/1). Kayıt ölüm hâlinde uygulanacak olsa bile ortak olmayan çocukların ve altsoylarının saklı payları zedelenemez (TMK m.237/2).

Olay 5 — Borçlu eşin rejim değişikliği: Ağır borç altındaki I, eşiyle mal ortaklığından mal ayrılığına geçer ve tasfiyede değerli malları eşine bırakır. Bu işlem, alacaklıların haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz; malları alan eş borçlardan kişisel olarak sorumludur ve ancak malların borca yetmediğini ispat ederse o ölçüde kurtulur (TMK m.213/1-2). Yargıtay da üçüncü kişi alacaklının bu maddeye dayanarak dava açabileceğini belirterek şartların incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir (Y2HD 16.06.2022, E.2021/7048, K.2022/5951).

Özetle: Noter Şekli Olmadan Koruma Yok

Mal rejimi sözleşmesi, geçerliliği sıkı şekil şartına bağlı bir sözleşmedir: noterde düzenleme veya onaylama biçiminde yapılmalıdır. Tek alternatif, evlenme başvurusu sırasında hangi rejimin seçildiğinin yazılı olarak bildirilmesidir. Eşlerin kendi aralarında imzaladığı adi yazılı “mal paylaşımı anlaşmaları” bu şekli taşımadığından hüküm doğurmaz ve boşanmada hiçbir koruma sağlamaz. Sözleşme yapılmadığı sürece eşler kendiliğinden edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Sözleşmeyle rejim türü seçilebilir ve katılma oranı değiştirilebilir; ancak aile konutu koruması, nafaka ve çocuğa ilişkin konular bu yolla düzenlenemez.

Mal rejimi sözleşmesinin hazırlanması veya mevcut bir sözleşmenin geçerliliğinin değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mal rejimi sözleşmesi nasıl yapılır?

Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama biçiminde yapılır ve taraflarca imzalanır; evlenecek olanlar seçtikleri rejimi evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak da bildirebilir (TMK m.205). Şekil şartına uyulmaması sözleşmeyi geçersiz kılar.

Mal rejimi sözleşmesi ne zaman yapılabilir?

Sözleşme evlenmeden önce veya evlilik sırasında her zaman yapılabilir (TMK m.203). Evlilik içinde yapılan sözleşme yapıldığı tarihten itibaren hüküm doğurur; geçmişe yürüyen kayıtlar geçersizdir.

Sözleşmeyle hangi rejim seçilebilir?

Eşler kanunda öngörülen mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçebilir. Seçim, şekil şartına uygun sözleşmeyle yapılır.

Avukatın hazırladığı ve tanık imzalı mal ayrılığı sözleşmesi geçerli mi?

Hayır. Metin noterde düzenlenmedikçe veya imzalar noterce onaylanmadıkça mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz (TMK m.205; TBK m.12/2). Tanık imzası bu şeklin yerini tutmaz ve eşler yasal rejime tabi kalır.

Evlenirken nüfusta mal ayrılığını seçmek yeterli mi?

Evet. TMK m.205/1’e göre taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi rejimi seçtiklerini yazılı olarak bildirebilir; seçim evlenme kütüğüne işlenir. Evlendikten sonra yapılacak değişiklik için ise noterde sözleşme gerekir.

Mal rejimi sözleşmesi geçmişe etkili yapılabilir mi?

Hayır. Yargıtay, evlilik içinde yapılan sözleşmenin geçmişe etkili maddelerini geçersiz, sözleşme tarihinden itibaren mal ayrılığına geçişi geçerli saymıştır (Y2HD 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794). 4722 sayılı Kanun m.10/3’teki istisna yalnız 2002 öncesi evlilikler ve bir yıllık süreyle sınırlıydı.

Katılma oranını sözleşmeyle değiştirebilir miyiz?

Evet, ancak yalnız mal rejimi sözleşmesiyle (TMK m.237/1). Farklı oran boşanmada da uygulanacaksa bu, sözleşmede açıkça öngörülmelidir (TMK m.238). Ortak olmayan çocukların ve altsoylarının saklı payları zedelenemez (TMK m.237/2).

Değer artış payından vazgeçmek için de noter gerekir mi?

Hayır. TMK m.227/3’e göre eşler yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilir veya pay oranını değiştirebilir. Burada kanunun aradığı şekil yazılılıktır.

Noterde imzaladığım sözleşmeye baskı altında imza attıysam ne yapabilirim?

Korkutma, yanılma veya aldatma iddiası süreye bağlıdır: korkutmanın etkisinin kalktığı ya da yanılma veya aldatmanın öğrenildiği andan itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığı bildirilmezse sözleşme onanmış sayılır (TBK m.39/1). Yargıtay, sözleşmenin tasdikli örneğini alan eşin en geç o tarihte öğrenmiş sayıldığı bir davada ret kararını onamıştır (Y2HD 11.06.2024, E.2023/3260, K.2024/4535).

Mal rejimini değiştirerek alacaklılardan mal kaçırılabilir mi?

Hayır. TMK m.213’e göre rejimin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, alacaklıların haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz; bu malları alan eş borçlardan kişisel olarak sorumludur.

Yurt dışında yapılan mal rejimi sözleşmesi Türkiye’de geçerli mi?

Şekil bakımından yapıldığı ülke hukukuna veya işlemin esasına uygulanacak hukuka uygun olması yeterlidir (MÖHUK m.7). Uygulanacak hukuk MÖHUK m.15’e göre belirlenir; Türkiye’deki taşınmazların tasfiyesinde Türk hukuku uygulanır.