Rödovans sözleşmesi, maden ruhsatı sahibinin ruhsatı elinde tutarak sahanın tamamını veya bir bölümünü belirli süre ve bedel karşılığında rödovansçıya işletmeye bıraktığı sözleşmedir. Kanunda şekil şartı yoktur; ancak sözleşme 3213 sayılı Maden Kanunu Ek m.7 gereği Bakanlık iznine tabidir ve izin başvurusunda sözleşmenin aslı veya noter onaylı örneği istenir. Aşağıdaki örnek; taraflar, rödovans alanı, izin şartı, süre, bedel, kamu yükümlülükleri, iş güvenliği, teminat, fesih ve sicilden terkin maddelerini Maden Yönetmeliği m.101 ve Türk Borçlar Kanunu hükümleriyle uyumlu biçimde gösterir.
Kısa cevap: Rödovans sözleşmesinde mutlaka bulunması gereken yedi madde
1. Rödovans alanı: Ruhsat numarası, maden grubu ve rödovans alanının koordinatları, paftası ve gerekiyorsa kotu yazılır; aynı alanda kot veya kat farkı olsa dahi ikinci rödovans yapılamaz (Maden Yönetmeliği m.101).
2. İzin şartı: Sözleşmenin Bakanlık izniyle yürürlüğe gireceği, başvurunun kim tarafından ve hangi sürede yapılacağı yazılır; izinsiz faaliyet durdurulur (3213 Ek m.7).
3. Süre: Bitiş tarihi muhtemel uzatmalar dahil gün, ay ve yıl olarak gösterilir; süre ruhsat süresini aşamaz, uzatma yeni talep sayılır (Yönetmelik m.101).
4. Bedel ve ölçüm: Ton başına, sabit veya hasılat payı esası; asgari bedel; kantar ve sevk fişi kayıtları; ödeme günü ve temerrüt faizi yazılır (3213 m.12; TBK m.357).
5. Kamu yükümlülükleri: Devlet hakkı, ruhsat bedeli ve rehabilitasyon bedeli idareye karşı ruhsat sahibinindir; iç ilişkideki paylaşım, ödeme kanıtları ve mahsup hakkı yazılır (3213 m.3, m.14; TBK m.139).
6. İş güvenliği: İş Kanunu ve iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğu rödovansçıdadır; ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluğu devam eder (Ek m.7; Yönetmelik m.101).
7. Sona erme: Fesih sebepleri, sahanın ve tesislerin teslimi, stokların akıbeti ve sicilden terkin için birlikte başvuru yazılır (TBK m.112; Yönetmelik m.101).
Örneği kullanmadan önce
Rödovans Maden Kanununda ayrı bir sözleşme tipi olarak düzenlenmemiştir; Kanun yalnızca Bakanlık izni şartını ve sorumluluk dağılımını öngörür (Ek m.7). Sözleşmenin özel hukuktaki niteliğini yargı kararları belirlemiştir: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 17.10.2014 tarihli, 2014/16695 E., 2014/19906 K. sayılı kararında rödovans sözleşmesine hasılat kirasına ilişkin hükümlerin uygulanacağını ve sözleşmede şekil serbestisinin geçerli olduğunu kabul etmiştir. TBK m.357’ye göre hasılat kirası, kiraya verenin kiracıya ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasını ve semerelerinin devşirilmesini bedel karşılığında bırakmayı üstlendiği sözleşmedir. Bu nedenle sözleşmede yazılmayan konularda hasılat kirası ve TBK genel hükümleri uygulanır; tarafların aleyhine işleyebilecek boşluklar ancak açık maddelerle kapatılabilir.
Örnek sözleşme bir taslaktır ve her sahaya aynen uygulanmaz. Maden grubu, ruhsatın arama mı işletme mi olduğu, işletme izninin kapsamı, sahada patlatma yapılıp yapılmayacağı, zenginleştirme tesisi bulunup bulunmadığı, tarafların tacir olup olmadığı ve yabancı sermaye bulunup bulunmadığı maddelerin içeriğini değiştirir. İmzadan önce maden sicili, izinler, borç ve dava durumu mutlaka incelenmelidir; bu inceleme Maden Sahasını Rödovansla Almak rehberimizde adım adım anlatılmıştır. Yer altı kömür işletmelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariç olmak üzere, ruhsat sahipleri üretime yönelik rödovans sözleşmesi yapamaz (Ek m.7); bu örnek o sahalar için kullanılamaz.
Taslağı doldurmadan önce toplanacak bilgi ve belgeler
| Bilgi veya belge | Nereden alınır | Sözleşmedeki yeri |
|---|---|---|
| Ruhsat numarası, grubu, türü ve bitiş tarihi | Maden sicili ve ruhsat belgesi | Madde 2 ve 3 |
| Rödovans alanının koordinat, pafta ve kotu | Ruhsat sahibinin teknik ekibi; işletme projesi | Madde 3 ve Ek-1 |
| İşletme izni ve diğer izinlerin listesi | Ruhsat dosyası; kurum yazışmaları | Madde 3 ve Ek-3 |
| Sicildeki şerhler (ipotek, haciz, önceki rödovans) | Maden sicili | Madde 9 (beyan ve taahhüt) |
| Tarafların unvanı, MERSİS, vergi numarası, KEP adresi | Ticaret sicili; vergi levhası | Madde 1 ve 23 |
| İmza yetkisi | Güncel imza sirküleri; yönetim kurulu kararı | İmza bölümü ve Ek-6 |
| Rödovansçının mali yeterliliği | Banka referans mektubu | Madde 4 ve MAPEG başvurusu |
Rödovans sözleşmesi örneği
Aşağıdaki metin, köşeli parantez içindeki yerler somut bilgilere göre doldurulmak ve seçenekli maddelerde tercih yapılmak üzere hazırlanmış bir örnektir. Taraflardan her birinin korunmasını sağlayan maddeler bilerek bir arada yazılmıştır; müzakerede hangi maddelerin korunacağı veya değiştirileceği tarafların konumuna göre belirlenir.
RÖDOVANS SÖZLEŞMESİ
MADDE 1 – TARAFLAR
1.1. Ruhsat Sahibi: [Unvan], MERSİS No: […], Vergi Dairesi / No: […], Adres: […], KEP adresi: […] (bundan sonra “Ruhsat Sahibi” olarak anılacaktır).
1.2. Rödovansçı: [Unvan], MERSİS No: […], Vergi Dairesi / No: […], Adres: […], KEP adresi: […] (bundan sonra “Rödovansçı” olarak anılacaktır).
1.3. Taraflar, imza yetkililerinin güncel imza sirkülerini ve gerekiyorsa yetkili organ kararlarını sözleşmeye eklemiştir (Ek-6).
MADDE 2 – TANIMLAR
2.1. Ruhsat: [Maden grubu ve bendi] maden grubunda, [il / ilçe] sınırları içinde bulunan, [ruhsat numarası] sayılı, [başlangıç tarihi] – [bitiş tarihi] süreli [arama / işletme] ruhsatıdır.
2.2. Rödovans Alanı: Ruhsat alanı içinde kalan ve koordinatları, paftası ve kotu Ek-1’de gösterilen [… hektar] büyüklüğündeki alandır.
2.3. İdare: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığıdır.
2.4. İzin: 3213 sayılı Maden Kanunu Ek madde 7 uyarınca bu sözleşme için İdarece verilecek rödovans iznidir.
MADDE 3 – SÖZLEŞMENİN KONUSU
3.1. Ruhsat Sahibi, Rödovans Alanındaki [maden adı] madeninin aranması / üretilmesi ve satılması hakkının kullanılmasını, bu sözleşmede belirtilen süre ve bedel karşılığında Rödovansçıya bırakır. Rödovansçı, Rödovans Alanını kendi nam ve hesabına, yürürlükteki işletme projesine ve mevzuata uygun olarak işletmeyi ve bedeli ödemeyi kabul eder.
3.2. Ruhsat ve ruhsata bağlı haklar Ruhsat Sahibinde kalır. Bu sözleşme ruhsatın devri niteliğinde değildir.
3.3. Ruhsat Sahibi, Ruhsatın ve Ek-3’te listelenen izinlerin sözleşme tarihi itibarıyla geçerli olduğunu beyan eder.
MADDE 4 – İZİN VE YÜRÜRLÜK
4.1. Bu sözleşme taraflarca imzalandığı tarihte kurulur; ancak İdarenin rödovans iznini vermesiyle ve iznin taraflara tebliği tarihinde yürürlüğe girer. İzin yürürlüğe girmeden Rödovans Alanında hiçbir madencilik faaliyeti yapılamaz.
4.2. İzin başvurusu, imza tarihinden itibaren [15] gün içinde [Ruhsat Sahibi / taraflar birlikte] tarafından İdarenin elektronik sistemi üzerinden yapılır. Her taraf başvuru için kendisinden istenen belgeleri [7] gün içinde hazırlar. Rödovansçı mali yeterlilik belgelerini ve banka referans mektubunu sunar.
4.3. İzin, imza tarihinden itibaren [… ay] içinde verilmezse veya reddedilirse taraflardan her biri yazılı bildirimle sözleşmeden dönebilir. Bu durumda Ruhsat Sahibi, Madde 6.5’te düzenlenen peşinatı bildirimden itibaren [15] gün içinde iade eder. Ret, taraflardan birinin kusurlu eksikliğinden kaynaklanmışsa kusurlu taraf diğer tarafın belgelendirilmiş masraflarını karşılar.
MADDE 5 – SÜRE
5.1. Sözleşmenin süresi iznin tebliği tarihinde başlar ve [gün / ay / yıl] tarihinde sona erer. Bu süre Ruhsatın süresini aşamaz.
5.2. Sürenin uzatılması tarafların yazılı ek sözleşmesine ve İdarenin yeni iznine bağlıdır. Taraflar uzatma görüşmelerine sürenin bitiminden en az [6] ay önce başlar.
MADDE 6 – RÖDOVANS BEDELİ
6.1. Rödovansçı, Rödovans Alanından üretilip saha dışına sevk edilen her ton tüvenan / satılabilir ürün için [… TL + KDV] rödovans bedeli öder. [Seçenek: Satış hasılatının yüzde […]’i oranında bedel / dönemsel sabit bedel.]
6.2. Asgari bedel: Rödovansçı her sözleşme yılı için üretim miktarından bağımsız olarak en az [… TL + KDV] öder. İznin gecikmesi, İdarece kusursuz olarak verilen faaliyet durdurma kararı ve Madde 18’deki mücbir sebep sürelerinde asgari bedel işlemez.
6.3. Bedel, her ayın üretim ve sevkiyatına göre ertesi ayın [10]’una kadar Ruhsat Sahibinin [banka / IBAN] hesabına, açıklama kısmında ilgili ay belirtilerek ödenir.
6.4. Süresinde ödenmeyen bedel için taraflar tacir olduğundan ticari işlerde uygulanan avans faizi oranında temerrüt faizi işler (3095 sayılı Kanun m.2/2).
6.5. Rödovansçı imza tarihinde [… TL] peşinat öder. Peşinat, izin yürürlüğe girdiğinde ilk [… ay] bedelinden mahsup edilir.
6.6. Birim bedel her sözleşme yılının başında [TÜİK tüketici fiyat endeksi değişimi / taraflarca belirlenen başka ölçüt] oranında güncellenir.
MADDE 7 – ÖLÇÜM, KAYITLAR VE SATIŞ
7.1. Sevk edilen her yük, [saha kantarında / bağımsız kantarda] tartılır; her sevkiyat için 3213 sayılı Kanun m.12 uyarınca sevk fişi düzenlenir. Kantar fişi, sevk fişi ve fatura birbirini doğrulayacak biçimde saklanır.
7.2. Rödovansçı her ayın [5]’ine kadar önceki aya ait üretim, sevkiyat, satış miktarı, satış fiyatı ve [tenör / analiz] raporlarını Ruhsat Sahibine yazılı olarak verir.
7.3. Rödovansçı, ürünü ilişkili şirketlere piyasa fiyatının altında satmaz; böyle bir satışta bedel, emsal piyasa fiyatı üzerinden hesaplanır.
MADDE 8 – KAMU YÜKÜMLÜLÜKLERİ
8.1. Devlet hakkı, ruhsat bedeli ve rehabilitasyon bedelinin İdareye karşı yükümlüsü Ruhsat Sahibidir (3213 m.3, m.14). Taraflar iç ilişkide Devlet hakkını [Rödovansçının / Ruhsat Sahibinin] üstleneceğini kararlaştırmıştır. Devlet hakkı beyanına esas üretim ve satış verileri Madde 7.2’ye göre Ruhsat Sahibine verilir.
8.2. Ruhsat Sahibi ruhsat bedelini, rehabilitasyon bedelini ve iç ilişkide kendisinde kalan Devlet hakkını süresinde öder ve ödeme dekontlarını ödeme tarihinden itibaren [7] gün içinde Rödovansçıya verir.
8.3. Ruhsat Sahibi bu yükümlülüklerden birini ödeme gününden itibaren [15] gün içinde yerine getirmezse Rödovansçı ilgili tutarı İdareye ödeyebilir ve ödediği tutarı faiziyle birlikte rödovans bedelinden takas ederek mahsup eder (TBK m.139).
8.4. Rödovansçının faaliyetinden kaynaklanan idari para cezaları ve diğer yaptırımlar iç ilişkide Rödovansçıya aittir; Ruhsat Sahibi ödediği tutarı Rödovansçıya rücu eder.
MADDE 9 – RUHSATIN GEÇERLİLİĞİ, BEYAN VE TAAHHÜTLER
9.1. Ruhsat Sahibi, Ruhsat üzerinde sözleşme tarihi itibarıyla [ipotek, haciz, tedbir ve başka rödovans şerhi bulunmadığını / Ek-2’de gösterilen şerhler dışında şerh bulunmadığını] ve Rödovans Alanında başka bir rödovans, ortaklık veya hizmet ilişkisi bulunmadığını beyan eder.
9.2. Ruhsat Sahibi, sözleşme süresince Ruhsatı ve izinleri geçerli tutmayı, Ruhsatın süre uzatımı başvurusunu Kanunda öngörülen süre içinde ve en geç ruhsat bitiş tarihinden [12] ay önce yapmayı, süreli izinleri zamanında yenilemeyi taahhüt eder. Rödovansçı bunun için gereken üretim ve teknik verileri sağlar.
9.3. Ruhsat Sahibi, İdareden aldığı ve Ruhsatı veya Rödovans Alanını etkileyen her yazıyı tebliğden itibaren [3] iş günü içinde Rödovansçıya bildirir; dava açma süresi işleyen işlemlerde süresinde dava açar veya Rödovansçının bu konudaki yazılı talebini değerlendirir.
MADDE 10 – İŞLETME
10.1. Rödovansçı, Rödovans Alanını yürürlükteki işletme projesine ve izinlere uygun olarak işletir; Ruhsat ve izin alanı dışında faaliyette bulunmaz.
10.2. Sahada 3213 sayılı Kanun m.31 uyarınca daimi nezaretçi bulundurulur. Daimi nezaretçi ve teknik sorumlu atamaları [Ruhsat Sahibi / Rödovansçı] tarafından yapılır ve masrafı [Rödovansçıya] aittir.
10.3. Patlayıcı madde satın alma, kullanma ve depolama izinleri [Rödovansçı] adına alınır; patlatma işlerini yürüten taraf ilgili mevzuattan doğan bütün yükümlülüklerden sorumludur.
MADDE 11 – İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ VE ÇALIŞANLAR
11.1. Rödovans Alanında yürütülecek madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar Rödovansçıya aittir (3213 Ek m.7; Maden Yönetmeliği m.101). Rödovansçı 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirir ve işyerini Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir (5510 m.11).
11.2. Sahada çalışan işçilerin işvereni Rödovansçıdır. Ruhsat Sahibi, Rödovans Alanında kendi işçisini çalıştırmaz ve Rödovansçının işçilerine talimat vermez.
11.3. Rödovansçı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirimlerinin bir örneğini [3] iş günü içinde Ruhsat Sahibine verir.
MADDE 12 – ÇEVRE VE REHABİLİTASYON
12.1. Rödovansçı, ÇED kararındaki taahhütlere, atık yönetimine ve çevre mevzuatına uygun çalışır. Rödovansçının faaliyetinden doğan çevre cezaları ve zararları iç ilişkide Rödovansçıya aittir.
12.2. Rödovansçı, sözleşmenin sona ermesinde Rödovans Alanında kendi faaliyetinden kaynaklanan arazi düzenleme ve rehabilitasyon işlerini [Ek-4’teki plan] uyarınca yapar.
MADDE 13 – ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI SORUMLULUK VE SİGORTA
13.1. Faaliyetten üçüncü kişilere doğan zararlarda tarafların dış ilişkideki sorumluluğu saklıdır (TBK m.71). İç ilişkide zarar, kusuru bulunan tarafa; faaliyetin olağan riskinden doğan zararlar Rödovansçıya aittir.
13.2. Rödovansçı, [… TL] teminatlı üçüncü şahıs mali sorumluluk ve işveren sorumluluk sigortası yaptırır ve poliçelerin birer örneğini Ruhsat Sahibine verir.
MADDE 14 – DENETİM VE RAPORLAMA
14.1. Ruhsat Sahibi veya yetkilendirdiği teknik personel, [48] saat önceden bildirmek kaydıyla, acil durumlarda ise bildirimsiz olarak Rödovans Alanını, kayıtları ve iş güvenliği uygulamalarını denetleyebilir.
14.2. Rödovansçı, Maden Kanunu kapsamında İdareye verilecek faaliyet raporları ve beyanlar için gereken bilgileri Ruhsat Sahibine süresinde verir.
MADDE 15 – TEMİNAT
15.1. Rödovansçı, izin tebliğinden itibaren [15] gün içinde [… TL] tutarında kesin ve süresiz banka teminat mektubu verir. Teminat, bedelin ödenmemesi veya Rödovansçıdan kaynaklanan bir ceza ve zararın karşılanmaması hâlinde, [15] gün süreli yazılı ihtardan sonra paraya çevrilebilir.
15.2. [Seçenek: Ruhsat Sahibi, Rödovansçının yapacağı yatırımın güvencesi olarak [… TL] tutarında teminat verir.]
15.3. Teminat, sözleşmenin sona ermesi ve saha tesliminin tamamlanmasından itibaren [30] gün içinde iade edilir.
MADDE 16 – DEVİR VE ALT SÖZLEŞME YASAĞI
16.1. Rödovansçı, Ruhsat Sahibinin yazılı onayı ve İdarenin izni olmadan bu sözleşmeden doğan haklarını devredemez, Rödovans Alanını kısmen veya tamamen üçüncü kişiye işletmeye bırakamaz.
16.2. Rödovansçı, üretim, nakliye veya patlatma gibi işler için hizmet alabilir; ancak bu hizmet ilişkisi Rödovansçının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
MADDE 17 – RUHSATIN DEVRİ VE ORTAKLIK DEĞİŞİKLİĞİ
17.1. Ruhsat Sahibi Ruhsatı devretmeden veya paylarının yüzde [50]’sinden fazlasını devretmeden önce Rödovansçıya yazılı bildirimde bulunur ve devralanın bu sözleşmeyi bütün hak ve borçlarıyla üstlenmesini sağlar.
17.2. Devralanın sözleşmeyi üstlenmemesi hâlinde Ruhsat Sahibi, Rödovansçının yaptığı ve henüz amorti olmamış yatırımlar ile kalan süreye ilişkin kâr kaybından doğan zararını tazmin eder.
MADDE 18 – MÜCBİR SEBEP VE İDARİ DURDURMA
18.1. Doğal afet, salgın, savaş ve taraflardan hiçbirinin kusuruna dayanmayan idari durdurma kararları gibi olaylar mücbir sebeptir. Mücbir sebep, öğrenildiği tarihten itibaren [5] iş günü içinde yazılı olarak bildirilir.
18.2. Mücbir sebep süresince tarafların ilgili edimleri askıya alınır; asgari bedel işlemez. Mücbir sebep [6] aydan uzun sürerse taraflardan her biri sözleşmeyi feshedebilir (TBK m.136).
MADDE 19 – FESİH
19.1. Ruhsat Sahibi şu hâllerde yazılı bildirimle sözleşmeyi derhâl feshedebilir: Rödovansçının Ruhsat veya izin alanı dışında üretim yapması; izinsiz faaliyet; ağır iş güvenliği ihlali nedeniyle İdarece faaliyetin durdurulması; rödovans bedelinin [iki] dönem üst üste ödenmemesi ve [30] günlük ihtara rağmen ödenmemesi.
19.2. Rödovansçı şu hâllerde yazılı bildirimle sözleşmeyi derhâl feshedebilir: Ruhsat Sahibinin Madde 8.2 ve 9.2’deki yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle Ruhsatın veya iznin iptal edilmesi ya da faaliyetin durdurulması; Madde 9.1’deki beyanların gerçeğe aykırı çıkması.
19.3. Haklı fesihte, feshe sebep olan taraf diğer tarafın uğradığı zararı tazmin eder (TBK m.112). Ruhsatın Ruhsat Sahibinin kusuruyla iptalinde Rödovansçının zararı, amorti olmamış yatırımları ve kalan süreye ilişkin kâr kaybını kapsar.
MADDE 20 – SONA ERMEDE TESLİM VE SİCİLDEN TERKİN
20.1. Sözleşme herhangi bir sebeple sona erdiğinde Rödovansçı, Rödovans Alanını [30] gün içinde teslim tutanağıyla Ruhsat Sahibine teslim eder.
20.2. Rödovansçıya ait sökülebilir makine ve ekipman Rödovansçı tarafından götürülür; sabit tesisler [bedeli karşılığında Ruhsat Sahibine kalır / Rödovansçı tarafından kaldırılır]. Bedeli ödenmiş stoklar Rödovansçıya aittir ve [60] gün içinde sevk edilir.
20.3. Taraflar, sözleşmenin sona ermesinden itibaren [15] gün içinde sözleşmenin maden sicilinden terkini için İdareye birlikte başvurur (Maden Yönetmeliği m.101).
MADDE 21 – CEZAİ ŞART
21.1. Madde 10.1 veya 16.1’e aykırılık hâlinde Rödovansçı, Madde 17.1 veya 9.1’e aykırılık hâlinde Ruhsat Sahibi diğer tarafa [… TL] cezai şart öder (TBK m.179). Cezai şartın ödenmesi, aşan zararın talep edilmesine engel değildir.
MADDE 22 – GİZLİLİK
22.1. Taraflar, sözleşme ve saha hakkında öğrendikleri rezerv, üretim, fiyat ve ticari bilgileri, mevzuat gereği yapılması zorunlu bildirimler dışında üçüncü kişilere açıklamaz.
MADDE 23 – TEBLİGAT
23.1. Taraflar, Madde 1’de gösterilen KEP adreslerinin tebligat adresi olduğunu kabul eder; adres değişikliği yazılı olarak bildirilmedikçe bu adreslere yapılan bildirimler geçerlidir.
MADDE 24 – UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ
24.1. Bu sözleşmeden doğan ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulur (6102 sayılı TTK m.5/A).
24.2. Uyuşmazlıklarda [… ] mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir (HMK m.17). [Seçenek: Uyuşmazlıklar [… Tahkim Merkezi] kuralları uyarınca tahkim yoluyla çözülür (HMK m.412).]
MADDE 25 – YÜRÜRLÜK, NÜSHA VE EKLER
25.1. Bu sözleşme [25] madde ve [6] ekten oluşur; [3] nüsha olarak düzenlenmiş, [tarih]’te imzalanmış ve imzaları [noterce onaylanmıştır].
25.2. Ekler: Ek-1 Rödovans Alanı koordinat, pafta ve kot bilgileri; Ek-2 Ruhsat belgesi ve maden sicili kaydı; Ek-3 İşletme izni ve diğer izinlerin listesi; Ek-4 Saha teslim tutanağı ve rehabilitasyon planı; Ek-5 Teminat mektubu; Ek-6 İmza sirküleri ve yetki belgeleri.
Ruhsat Sahibi [Unvan, yetkili ad soyad, imza] Rödovansçı [Unvan, yetkili ad soyad, imza]
Sözleşmenizi sahanıza göre birlikte yazalım
Ruhsat bilgileri, sicil kaydı ve tarafların ticari anlaşmasıyla bize ulaşın; taslağı sahanın grubuna, izin durumuna ve sizin konumunuza göre düzenleyelim, MAPEG başvurusunu birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Madde madde açıklamalar ve dayanaklar
Örnekteki maddelerin bir bölümü mevzuatın doğrudan sonucudur ve değiştirilemez; bir bölümü ise tarafların ticari tercihidir. Aşağıdaki tablo, hangi maddenin hangi hükme dayandığını ve neden yazıldığını gösterir.
Rödovans sözleşmesi örneğindeki maddelerin dayanağı
| Madde | Neden önemli | Dayanak |
|---|---|---|
| 2–3 Rödovans alanı ve konu | Alan koordinat ve kotla tanımlanmazsa izin çıkmaz; aynı alanda ikinci rödovans yasaktır | Maden Yönetmeliği m.101 |
| 3.2 Ruhsatın devri değildir | Ruhsatın devri için ayrıca Bakanlık onayı, iki kat devir bedeli ve sicil şerhi gerekir | 3213 m.5 |
| 4 İzin ve yürürlük | İzin alınmadan yürütülen faaliyet durdurulur; izinsiz üretim suçtur | 3213 Ek m.7, Ek m.15 |
| 5 Süre | Bitiş tarihi gün, ay ve yıl olarak yazılır; ruhsat süresini aşamaz; uzatma yeni talep | Maden Yönetmeliği m.101 |
| 6 Bedel ve temerrüt | Ticari işlerde temerrüt faizi avans faizi oranında istenebilir | TBK m.357; 3095 m.2/2 |
| 7 Ölçüm ve sevk fişi | Her sevkiyatta sevk fişi zorunlu; bedelin ve Devlet hakkının ortak delili | 3213 m.12; TMK m.6 |
| 8 Kamu yükümlülükleri ve mahsup | İdareye karşı yükümlü ruhsat sahibidir; ödenmezse ruhsat riske girer | 3213 m.3, m.14; TBK m.139 |
| 9 Beyan ve süre uzatımı | Rödovansçının en büyük riski ruhsatın kaybıdır | 3213 m.24; TBK m.112 |
| 10 İşletme ve daimi nezaretçi | Projeye aykırılık ve alan dışı üretim ruhsatı etkiler | 3213 m.29, m.31 |
| 11 İş sağlığı ve güvenliği | İş Kanunu ve İSG sorumluluğu rödovansçıdadır | 3213 Ek m.7; Yönetmelik m.101; 6331; 5510 m.11 |
| 13 Üçüncü kişi zararları | Tehlike sorumluluğunda işletme sahibi ve işleten müteselsilen sorumlu olabilir | TBK m.71 |
| 18 Mücbir sebep | Kusursuz imkânsızlıkta edimler sona erer veya askıya alınır | TBK m.136 |
| 19 Fesih ve tazminat | Borca aykırılıkta zararın tazmini | TBK m.112 |
| 20 Sicilden terkin | Terkin yapılmazsa yeni rödovans veya devirde engel çıkar | Maden Yönetmeliği m.101 |
| 21 Cezai şart | Tacir olan borçlu cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini isteyemez | TBK m.179; TTK m.22 |
| 24 Uyuşmazlık | Para alacağında arabuluculuk dava şartı; yetki ve tahkim şartı | TTK m.5/A; HMK m.17, m.412 |
Örnekte iki madde özellikle dikkat ister. Birincisi Madde 4’tür: sözleşme imzayla kurulur, ancak izinle yürürlüğe girer. Bu ayrım, izin çıkmadan sahaya makine sokulmasını ve üretime başlanmasını önler; çünkü 3213 sayılı Kanun Ek m.15’e göre işletme izni veya Genel Müdürlükçe izin verilmiş rödovans sözleşmesi olmaksızın maden ocağı açılması veya maden üretilmesi üç yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gerektirir. İkincisi Madde 8’dir: Devlet hakkı ve ruhsat bedeli idareye karşı ruhsat sahibinin borcudur ve iç ilişkide başka türlü kararlaştırılsa da idarenin ruhsat sahibine başvurmasını engellemez. Mahsup hakkı, ruhsat sahibinin ödememesi yüzünden ruhsatın tehlikeye girmesini önlemenin en pratik yoludur.
Cezai şart maddesinde tarafların tacir olup olmadığı belirleyicidir. TBK m.182’ye göre hâkim aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirebilir; ancak TTK m.22’ye göre tacir sıfatını taşıyan borçlu, cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini mahkemeden isteyemez. Bu nedenle şirketler arasında yazılan cezai şart tutarları baştan gerçekçi belirlenmelidir. Uyuşmazlık maddesindeki arabuluculuk şartı Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk, yabancı sermayeli taraflar için tahkim seçeneği Milletlerarası Tahkim (4686) sayfalarımızda anlatılmıştır.
Ruhsat sahibi ve rödovansçı lehine seçenekler
Aynı sözleşme ruhsat sahibinin veya rödovansçının ağırlığına göre farklı yazılabilir. Ruhsat sahibinin en büyük riski, rödovansçının bir aykırılığı nedeniyle ruhsatın iptal edilmesidir; rödovansçının en büyük riski ise ruhsat sahibinin kamu borcunu ödememesi veya süre uzatımını kaçırması yüzünden yatırımının yok olmasıdır. Müzakerede hangi tarafın hangi maddeyi güçlendirmek isteyeceği aşağıda gösterilmiştir.
Müzakerede tarafların öne çıkaracağı maddeler
| Konu | Ruhsat sahibi lehine | Rödovansçı lehine |
|---|---|---|
| Bedel | Yüksek asgari bedel; peşinat; kısa ödeme süresi | Asgari bedelin izin gecikmesi ve durdurmada askıya alınması |
| Denetim | Bildirimsiz denetim; kayıtlara sınırsız erişim | Önceden bildirim; makul denetim sıklığı |
| Kamu yükümlülükleri | Devlet hakkının iç ilişkide rödovansçıda olması | Ödeme kanıtları; ödeyip mahsup hakkı |
| Ruhsatın geleceği | Süre uzatımı için rödovansçının veri sağlama borcu | Ruhsat sahibinin süre uzatımı ve izin yenileme taahhüdü |
| Teminat | Rödovansçıdan banka teminat mektubu | Ruhsat sahibinden karşılıklı teminat |
| Fesih | Alan dışı üretim ve İSG ihlalinde derhâl fesih | Ruhsat iptalinde yatırım ve kâr kaybının tazmini |
| Sona erme | Sabit tesislerin bedelsiz kalması | Tesislerin bedelinin ödenmesi veya kaldırılabilmesi |
| Ruhsatın devri | Serbest devir hakkı | Devralanın sözleşmeyi üstlenmesi şartı |
Taraflardan biri sözleşmeyi tek başına hazırlayıp diğerine imzalatıyorsa, dar yorumlanabilecek veya hiç yazılmamış konular uyuşmazlıkta en çok tartışılan konular olur. Rödovansta işçiler, iş kazası ve SGK prim sorumluluğu ayrıca önem taşır; bu konu Madende İş Kazası: İşveren, Ruhsat Sahibi ve Rödovansçının Sorumluluğu ve İş Sağlığı ve Güvenliği (6331) sayfalarımızda anlatılmıştır.
Rödovans uyuşmazlığınız mı var?
Bedelin ödenmemesi, fesih, ruhsat iptali nedeniyle tazminat veya sahanın teslim edilmemesi gibi uyuşmazlıklarda sözleşme ve yazışmalarla bize ulaşın; arabuluculuk, ihtiyati haciz ve dava yolunu birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
İmzadan sonra: MAPEG izni ve sicil
Sözleşme imzalandıktan sonra izin başvurusu MAPEG’in elektronik sistemi üzerinden ruhsat dosyasına yapılır. Uygulamada ruhsatın tüm ödemelerinin yapılmış olması, daimi nezaretçi ve yetkilendirilmiş tüzel kişi atamalarının bulunması, tarafların elektronik tebligat adreslerinin bildirilmesi, sözleşmenin aslının veya noter onaylı örneğinin, rödovans alanının pafta, koordinat ve çiziminin, güncel firma durum belgesinin ve mali yeterlilik belgelerinin sunulması aranır. Maden Yönetmeliğine göre I. Grup (a) bendi ruhsatlar dışındaki ruhsatlarda rödovans talepleri bakımından işletme ruhsat taban bedelinin yatırılması da aranır.
Rödovansçı tüzel kişiyse 3213 m.6’daki şartları ve Yönetmelikteki mali yeterlilik şartlarını taşımalı, banka referans mektubu sunmalıdır; gerçek kişi rödovansçı mali yeterlilik tutarının tamamını banka referans mektubuyla karşılar (Maden Yönetmeliği m.101). İzin verildiğinde sözleşme maden siciline işlenir; süresi sona eren rödovans sözleşmeleri sicilden silinir. İzin reddedilirse ret işlemine karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7). Rödovansın genel kuralları Madencilikte Rödovans Sözleşmesi, krom gibi metalik madenlere özgü kurallar ise Krom Madeni Ruhsatı rehberlerimizde yer alır.
İmzadan sahaya: sıralı adımlar
| Adım | Ne yapılır | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. İmza ve noter onayı | Sözleşme ve ekler imzalanır; başvuru için noter onaylı örnek alınır | Başvuru belgeleri |
| 2. Peşinat ve teminat | Peşinat ödenir; teminat izinden sonra verilir | Sözleşme m.6.5, m.15 |
| 3. İzin başvurusu | MAPEG elektronik sistemi; belgeler ve taban bedeli | 3213 Ek m.7; Yönetmelik m.101 |
| 4. İzin ve sicil | İzin tebliği; sözleşme yürürlüğe girer; sicile işlenir | Yönetmelik m.101 |
| 5. Sahaya giriş | Teslim tutanağı; daimi nezaretçi; SGK işyeri bildirimi; İSG organizasyonu | 3213 m.31; 5510 m.11; 6331 |
| 6. Üretim ve kayıt | Sevk fişi, kantar ve aylık raporlar; Devlet hakkı verileri | 3213 m.12, m.14 |
| 7. Sona erme | Teslim, stok ve tesisler; sicilden terkin için birlikte başvuru | Sözleşme m.20; Yönetmelik m.101 |
Sık yapılan yazım hataları
- Rödovans alanını koordinat ve kot vermeden yalnızca “ruhsat sahası” diye tanımlamak.
- Sözleşmenin izinle yürürlüğe gireceğini yazmamak; izin çıkmadan üretime başlamak.
- Bitiş tarihini “ruhsat süresince” veya “10 yıl” gibi belirsiz yazmak; gün, ay ve yıl göstermemek.
- Sözleşme süresini ruhsatın bitiş tarihinden sonraya bağlamak.
- Asgari bedeli izin gecikmesi, idari durdurma ve mücbir sebep hâllerinde askıya almamak.
- Devlet hakkının iç ilişkide kimde olduğunu ve beyan verilerinin nasıl paylaşılacağını yazmamak.
- Ruhsat sahibinin kamu borçlarını ödemesini takip edecek dekont paylaşımı ve mahsup hakkı koymamak.
- Ruhsat sahibinin süre uzatım başvurusunu yapma borcunu yazmamak.
- Sözleşmeye “hizmet alımı” adı verip izinsiz rödovans ilişkisi kurmak.
- Sona ermede tesislerin, stokların ve sicilden terkinin nasıl yapılacağını düzenlememek.
- Tacirler arasında fahiş cezai şart yazıp sonradan indirim istemeye güvenmek.
🧭 Bu yazı Maden Hukuku Rehberi’nin parçasıdır
Maden sahası araştırması, arama ve işletme ruhsatı, işletme izni, ruhsat devri, rödovans ve pay devri, ÇED ve arazi izinleri, Devlet hakkı, yatırım teşvik belgesi, ruhsat iptali ve dava süreleri; tüm maden rehberleri tek sayfada: Maden Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Rödovans sözleşmesi nedir?
Maden ruhsatı sahibinin ruhsatı elinde tutarak sahanın tamamını veya bir bölümünü belirli süre ve bedel karşılığında rödovansçıya işletmeye bıraktığı sözleşmedir. Yargıtay bu sözleşmeye hasılat kirası hükümlerini uygular (TBK m.357).
Rödovans sözleşmesi noterde mi yapılmalı?
Kanunda şekil şartı yoktur. Ancak Bakanlık izni başvurusunda sözleşmenin aslı veya noter onaylı örneği istendiğinden sözleşme yazılı yapılır ve imzaların noterce onaylanması uygulamada tercih edilir.
Rödovans sözleşmesi imzalanınca hemen geçerli olur mu?
Sözleşme imzayla kurulur, ancak sahada faaliyet için Bakanlık izni şarttır; izin alınmadan yürütülen faaliyet durdurulur (3213 Ek m.7). Bu nedenle sözleşmeye iznin yürürlük şartı olduğu yazılmalıdır.
Rödovans sözleşmesinde bitiş tarihi nasıl yazılır?
Maden Yönetmeliği m.101’e göre bitiş tarihi muhtemel süre uzatımları dahil gün, ay ve yıl olarak belirtilir. Süre ruhsat süresini aşamaz; uzatma ve koordinat değişikliği yeni talep olarak değerlendirilir.
Aynı sahada iki ayrı rödovans sözleşmesi yapılabilir mi?
Hayır. Maden Yönetmeliği m.101’e göre aynı alanda kot veya kat farklılığı olsa dahi birden fazla rödovans sözleşmesi yapılamaz. Koordinatları ayrık farklı alanlar için ayrı sözleşmeler mümkündür.
Rödovans bedeli nasıl belirlenir?
Bedel taraflarca serbestçe kararlaştırılır; uygulamada ton başına bedel, sabit dönemsel bedel veya satış hasılatından yüzde pay kullanılır. Çoğu sözleşmede asgari bedel taahhüdü de bulunur; bunun izin gecikmesi ve idari durdurmada askıya alınması yazılmalıdır.
Rödovans bedeli geç ödenirse hangi faiz uygulanır?
Taraflar tacirse ve iş ticari ise temerrüt faizi 3095 sayılı Kanun m.2/2 uyarınca avans faizi oranında istenebilir. Sözleşmede ödeme günü ve faiz açıkça yazılmalıdır.
Devlet hakkını rödovansçı mı öder?
İdareye karşı Devlet hakkının yükümlüsü ruhsat sahibidir (3213 m.3, m.14). Taraflar iç ilişkide rödovansçının üstlenmesini kararlaştırabilir; ancak bu, idarenin ruhsat sahibine başvurmasını engellemez.
Ruhsat sahibi ruhsat bedelini ödemezse rödovansçı ne yapabilir?
Sözleşmede mahsup hakkı varsa rödovansçı tutarı idareye ödeyip rödovans bedelinden takas edebilir (TBK m.139). Ödememe yüzünden ruhsat iptal edilirse rödovansçı ruhsat sahibinden zararını isteyebilir (TBK m.112).
Sahadaki işçilerden kim sorumludur?
Ek m.7 ve Maden Yönetmeliği m.101’e göre İş Kanunu ve iş sağlığı ve güvenliği sorumlulukları rödovansçıya aittir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2021/10039 E., 2022/238 K. sayılı kararında rödovansta tek işverenin rödovansçı olduğunu kabul etmiştir.
Rödovansçı sahayı başka bir şirkete işletmeye verebilir mi?
Sözleşmede yasaklanmışsa veya izin alınmamışsa veremez; ayrıca aynı alanda ikinci rödovans yapılamaz. Rödovansçı üretim veya nakliye için hizmet alabilir, ancak bu hizmet ilişkisi kendi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Cezai şart konulabilir mi?
Evet (TBK m.179). Ancak tacir sıfatını taşıyan borçlu, cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini mahkemeden isteyemez (TTK m.22). Tutar bu nedenle gerçekçi belirlenmelidir.
Rödovans sözleşmesi sona erince ne yapılmalı?
Saha teslim tutanağıyla teslim edilir, makine, tesis ve stokların durumu sözleşmeye göre çözülür ve sözleşmenin maden sicilinden terkini için başvurulur. Terkin yapılmazsa yeni bir rödovans veya devir işleminde engel çıkabilir.
Rödovans bedeli davasında arabuluculuk şart mı?
Taraflar tacirse ve uyuşmazlık konusu bir miktar paranın ödenmesiyse dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Dönemsel rödovans bedellerinde beş yıllık zamanaşımı gündeme gelir (TBK m.147/1).
Yer altı kömür ocağı için bu örnek kullanılabilir mi?
Hayır. Kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariç olmak üzere, yer altı kömür işletmelerinde ruhsat sahipleri üretime yönelik rödovans sözleşmesi yapamaz (3213 Ek m.7).
📚 İlgili Rehberler
- Maden Hukuku Rehberi
- Madencilikte Rödovans Sözleşmesi
- Maden Sahasını Rödovansla Almak
- Krom Madeni Ruhsatı 2026
- Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat
- Madende İş Kazası: Ruhsat Sahibi ve Rödovansçı
- Madencilikte Yatırım Teşvik Belgesi
- Maden Ruhsatı Süre Uzatımı (Temdit)
- Maden Kanunu İdari Para Cezaları
- Ticari Alacakların Tahsili ve İhtiyati Haciz
- Rödovans Bedeli Ödenmiyor: İhtar, İcra ve Fesih
- Rödovansçının Hakları: Ruhsat İptali, Devri ve Haczi
- Rödovans Bedelinin Vergilendirilmesi: KDV, Stopaj, Damga Vergisi
Rödovans sözleşmesi ve MAPEG izni için yanınızdayız
Sözleşmenin kaleme alınması, müzakere, MAPEG izin başvurusu, izin reddine karşı dava, fesih ve tazminat uyuşmazlıkları için ruhsat bilgilerinizi ve taslak metni WhatsApp üzerinden iletin. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Önemli not: Bu sayfadaki sözleşme örneği genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış bir taslaktır; somut bir sahaya, tarafların ticari anlaşmasına ve izin durumuna göre uyarlanmadan kullanılmamalıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Mali yeterlilik, taban bedeli ve başvuru belgeleri başvuru tarihindeki güncel mevzuata ve MAPEG uygulamasına göre kontrol edilmelidir. Dayanılan mevzuat: 3213 sayılı Maden Kanunu m.3, 5, 6, 12, 14, 24, 29, 31, Ek m.7 ve Ek m.15; Maden Yönetmeliği m.101; 6098 sayılı TBK m.71, 112, 136, 139, 146, 147, 179, 182, 357; 6102 sayılı TTK m.5/A ve 22; 3095 sayılı Kanun m.2/2; 4721 sayılı TMK m.6; 6100 sayılı HMK m.17 ve 412; 2577 sayılı İYUK m.7; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu; 5510 sayılı Kanun m.11. Yargı kararları: Yargıtay 10. HD 17.10.2014, 2014/16695 E., 2014/19906 K.; Yargıtay 9. HD 12.01.2022, 2021/10039 E., 2022/238 K. Bilgi için: 0554 648 37 15.
