Milletlerarası Tahkim: Yabancılık Unsuru ve Tahkim Şartı (4686)
Yabancılık unsuru taşıyan ticari uyuşmazlıklar, mahkemeler yerine milletlerarası tahkim yoluyla çözülebilir. Bu rehberde milletlerarası tahkimi açıklıyoruz.
Yasal Dayanak
Konu, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK) ve Anayasa'nın 125. maddesi ile Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler çerçevesinde uygulanır; iç (yerel) tahkim ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenir.
Konu Nedir?
MTK, yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olduğu (veya MTK'nın seçildiği) uyuşmazlıklara uygulanır. Taraflar, üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda yazılı bir tahkim anlaşmasıyla uyuşmazlığı bağımsız hakemlere bırakır.
Taşınmaz ayni haklarına ilişkin ve iki tarafın iradesine tâbi olmayan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir. Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabilir.
Kimleri Etkiler?
- Sınır ötesi ticaret ve yatırım yapan şirketler
- Yabancı ortaklı işletmeler
- Uluslararası sözleşme tarafları
Pratik Adımlar
- Sözleşmeye geçerli bir tahkim şartı veya anlaşması konulması (tahkim yeri, dil, kurum, uygulanacak hukuk)
- Uyuşmazlıkta hakem veya heyetin oluşturulması
- Tahkim yargılaması ve nihai karar
- Gerektiğinde ihtiyati tedbir ve iptal davası
Hukuki Riskler
Geçersiz veya belirsiz tahkim şartı, tahkime elverişsiz konu, usule ve savunma hakkına aykırılık nedeniyle iptal ile kararın yurt dışında tenfizinde yaşanan sorunlar başlıca risklerdir.
Sonuç ve Tavsiye
Tahkim şartını ve süreci baştan doğru kurmak belirleyicidir. Milletlerarası tahkimde uzman hukuki destek alınması önerilir.