Maden Ruhsatı Süre Uzatımı (Temdit) 2026: 12 Ay Önce Başvuru, Yüzde 15 Üretim Şartı, İşletme Projesi ve Ret Hâlinde Dava (3213 m.24, Maden Yönetmeliği m.37)

İşletme ruhsatı, sahibine sınırsız bir süre vermez. Her ruhsatın bir bitiş tarihi vardır ve bu tarih geldiğinde uzatma kararı yoksa sahada işletme faaliyeti yapılamaz. Süre uzatımı, Maden Kanunu’nda en sıkı takvime bağlanmış işlemlerden biridir: başvurunun içeriği, ödeme zamanı, eksikliklerin tamamlanma süresi ve 2025’ten beri gerçekleşen üretim miktarı ayrı ayrı denetlenir. Bu takvimdeki tek bir gecikme, yıllarca yatırım yapılmış bir sahanın ihaleye çıkmasıyla sonuçlanabilir.

Bu rehber yalnızca süre uzatımını anlatır: ne zaman başvurulacağını, dosyaya neyin konulacağını, yüzde 15 üretim şartının nasıl hesaplanacağını, geçiş hükmünden kimlerin yararlanacağını, başvurmamanın ve reddin sonuçlarını, rödovanslı ve ruhsat sahibi vefat etmiş sahalardaki özel durumları. İşletme ruhsatı talebinden işletme iznine kadar bütün adımlar Maden İşletme İzni Nasıl Alınır? rehberimizde; ruhsat iptal edildikten sonraki teminat, yürütmeyi durdurma ve ihale sorunları ise Maden Ruhsatı İptal Edildi, Teminat İrat Kaydedildi rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Süre uzatımının hukuki dayanağı: 3213 m.24/2 ve Maden Yönetmeliği m.37

Fıkra bugünkü hâlini üç kanun değişikliğiyle almıştır. 7164 sayılı Kanun (yürürlük 28.02.2019) fıkrayı yeniden yazmış, o tarihte başvuru için bitişten altı ay önceki tarih esas alınıyordu. 7257 sayılı Kanun (yürürlük 02.12.2020) “altı ay” ibaresini “on iki ay” olarak değiştirmiş, yaptırım cümlesini bugünkü hâliyle (on iki ayı kaçırana idari para cezası, altı aya kadar da yükümlülükleri yerine getirmeyene ret ve iptal) yeniden düzenlemiş ve vadesi geçmiş borç şartını bu fıkradan çıkararak maddeye ayrı bir fıkra olarak eklemiştir. 7554 sayılı Kanun (RG 24.07.2025, sayı 32965) ise mali eksiklikler arasından “çevre ile uyum teminatı”nı çıkarmış ve süre uzatılmamasının sebepleri arasına “yönetmelikle belirlenen asgari üretim faaliyetlerinin yerine getirilmemesi” hâlini eklemiştir. Yüzde 15 üretim şartının kanuni dayanağı bu son eklemedir.

Ayrıntılar Maden Yönetmeliği m.37’dedir (RG 11.12.2022, sayı 32040). Yönetmeliğin 30.10.2025 tarihli ve 33062 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliği m.37/1-a ve b’deki yaptırımı “iptal edilir” biçiminde sadeleştirmiş, maddeye yüzde 15 üretim şartını düzenleyen yedinci fıkra ile hesapta mücbir sebeplerin dikkate alınacağını söyleyen sekizinci fıkrayı eklemiş ve geçici m.12/2 ile bir geçiş kuralı koymuştur. Yönetmelik 31.07.2026’da bir kez daha değiştirilmiştir; ancak bu değişiklik m.5 ve m.101 ile sınırlıdır, süre uzatımı hükümlerine dokunmamıştır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrasında “sürenin bitiminden altı ay önce süre uzatma talebinin olması” ifadesi hâlâ durmaktadır (3213 m.24/3). Bu ifade, 2020’de ikinci fıkrada yapılan on iki ay değişikliğiyle uyumlu hâle getirilmemiştir. İkinci fıkra süre uzatımının usulünü ayrıntılı ve daha sonra düzenlediği için başvuru takvimi on iki aya göre kurulmalıdır; altı ay, ikinci fıkrada da yalnızca talebin reddi için son sınır olarak yer alır. Üçüncü fıkradaki ifadeye dayanarak on iki ayı beklemeden geçirmek, idari para cezasını kendiliğinden göze almak anlamına gelir.

Hangi ruhsatlar uzatılır, ne kadar süre için?

Süre uzatımı işletme ruhsatlarına ilişkindir. Arama ruhsatının dönemleri ve süreleri ayrı bir rejime tabidir; arama aşaması için Maden Sahası Nasıl Bulunur, Arama Ruhsatına Nasıl Başvurulur? rehberimize bakılabilir. İşletme ruhsatının ilk süresi madenin grubuna göre değişir: I. Grup (a) bendi madenlerde beş yıldır, V. Grup madenlerde ilk süre beş yıldır ve uzatılabilir; diğer gruplarda süre görünür ve muhtemel rezerv ile projesine göre belirlenir ve on yıldan az olamaz (3213 m.24/3, m.24/7; Yönetmelik m.36/1).

Tablodaki üst sınırlar 3213 m.24/3 ve Yönetmelik m.36/2’den alınmıştır. Uzatmalar dâhil üst sınıra ulaşan ruhsat alanları, başka bir işleme gerek kalmaksızın buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir (3213 m.24/3). Bu nedenle uzun süredir işletilen bir sahada ilk soru, bir sonraki uzatmanın üst sınırı aşıp aşmayacağıdır. Birleştirilen ruhsatlarda süre hakları, ilk işletme ruhsatının yürürlük tarihi daha eski olan ruhsatın ait olduğu Kanun dönemi dikkate alınarak hesaplanır (Yönetmelik m.37/5).

Uzatma kural olarak on yıl, şartları varsa yirmi yıl

Başvuru şartları sağlanırsa işletme ruhsatı on yıl süreyle uzatılır (Yönetmelik m.37/2). Yirmi yıllık uzatma ise istisnadır ve şu şartların birlikte varlığına bağlıdır: ruhsat sahibi sahadan ürettiği madeni kendisine ait tuğla-kiremit, seramik, çimento, kireç, kalsit, II. Grup (b) bendi madenlerde kesme ve işleme, III. Grup ürünlerine dayalı, alçı, tuz, cam, fosfat, enerji, gazlaştırma, entegre metalurji, zenginleştirme ya da IV. Grup madenlerle ilgili bir üretim tesisinde kullanmalı; rezervin rasyonel işletilmesi için gerekli yatırımları yapmış olmalı; çalışan sayısı projeye yetmeli; talep edilen süre ve yıllık üretime yetecek görünür rezerv sahada bulunmalı; makine parkı ve tesisler beyan edilen üretimi karşılamalı; yıllık üretim son beş yılın gerçekleşen ortalamasından az olmayacak şekilde projelendirilmeli ve bu ortalama mevcut projedeki yıllık üretimin en az yüzde 75’i olmalıdır (Yönetmelik m.37/3). Yirmi yıllık uzatma da azami ruhsat süresini geçemez.

Uzatma, kararın verildiği tarihten değil, eski ruhsat süresinin bitim tarihinden itibaren işler (3213 m.24/2; Yönetmelik m.37/1-ç). Örneğin 15 Mart 2028’de sona eren bir ruhsat on yıl uzatılırsa yeni bitiş tarihi 15 Mart 2038 olur; kararın birkaç hafta geç verilmesi yeni bitiş tarihini ileri atmaz.

I. Grup (a) ve V. Grup ruhsatlarında farklılıklar

I. Grup (a) bendi madenlerde (kum, çakıl gibi) süre uzatma taleplerinde, işletme ruhsat bedelinin beş katını geçmemek üzere büyükşehir belediyesi olan illerde valilik, diğer illerde il özel idaresi tarafından belirlenen bir uzatma bedeli alınır (3213 m.24/3). Bu ruhsatlarda işletme ruhsat taban bedeli de MAPEG’e değil, büyükşehir olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına yatırılır (3213 m.13). V. Grup madenlerde süre uzatım talepleri, işletme ruhsatı taleplerine ilişkin Yönetmelik m.20 hükümlerine göre değerlendirilir; yüzeyden toplama yöntemiyle üretim yapılan sahalarda proje yerine yıllık üretim miktarı esas alınabilir (Yönetmelik m.26/2).

Zaman çizelgesi: bitiş tarihinden geriye doğru

Bütün hesap, ruhsatın bitiş tarihine (aşağıda “T”) göre yapılır. Bitiş tarihi ruhsat belgesinde yazar; e-Devlet’te Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün “Ruhsat Yürürlük Tarihi Sorgulama”, “Maden Ruhsatlarım” ve “Ruhsat Safhası Sorgulama” hizmetleriyle de kontrol edilebilir. Yürürlük tarihi ile bitiş tarihini karıştırmamak gerekir: on yıllık bir ruhsatta bitiş, yürürlük tarihinden on yıl sonrasıdır ve daha önce uzatma yapılmışsa son uzatmanın bitiş tarihidir.

Örnek üzerinden gidelim. Bitiş tarihi 15 Mart 2028 olan bir II. Grup işletme ruhsatında başvurunun son günü 15 Mart 2027’dir. Bu tarihe kadar taban bedeli yatırılmaz veya proje verilmezse idari para cezası uygulanır; ruhsat sahibi eksikliği 15 Eylül 2027’ye kadar tamamlarsa talebi incelemeye alınır, tamamlamazsa talep reddedilir ve ruhsat 15 Mart 2028’de iptal edilir. Talep uygun bulunursa uzatma en geç 15 Nisan 2028’e kadar yapılır ve yeni süre 15 Mart 2028’den başlar.

Kanun “en geç on iki ay öncesine kadar” der. Son günü beklemek, banka işleminin hesaba geçiş saati, proje dosyasının elektronik ortamda kaydı ve teknik bir aksaklık gibi küçük sebeplerle cezaya yol açabilir. İspat bakımından da ödeme dekontunun, proje teslim yazısının ve KEP veya UETS kayıtlarının tarihli olarak saklanması gerekir; idareyle bir uyuşmazlık çıktığında ilk bakılan belgeler bunlardır.

Başvuru dosyası: belgeler, ödemeler ve borç kontrolü

Süre uzatımı başvurusu, Kanunun saydığı üç zorunlu unsur ile mali durumun temiz olmasından oluşur. Aşağıdaki tablo, Kanun ve Yönetmelikte süre uzatımı için açıkça aranan unsurları ve her birinin eksikliğinde ne olacağını bir arada gösterir.

Vadesi geçmiş borç bulunmadığına ilişkin belge, üzerinde yazılı geçerlilik süresi içinde MAPEG’e verilirse, belgenin verildiği talep için işlem sonuçlanıncaya kadar geçerli kabul edilir (Yönetmelik m.20/6). Bu nedenle belgeyi başvuruya çok yakın bir tarihte almak ve geçerlilik süresi dolmadan sunmak gerekir. 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi, bu belgenin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan vadesi geçmiş borçlar için arandığını düzenler.

Ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve Devlet hakkı

Ruhsat ve rehabilitasyon bedellerinin tamamı her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılır. Ocak sonuna kadar ödenmeyen kısım, o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre hesaplanan gecikme zammıyla yatırılmazsa ruhsat iptal edilir; bu bedeller için ruhsat sahibine ayrıca tebligat yapılmaz (3213 m.13). 7554 sayılı Kanunla rehabilitasyon bedeli, işletme ruhsat bedeli kadar olmak üzere yeniden düzenlenmiştir (3213 m.13). Daha önce çevre ile uyum teminatını teminat mektubu olarak vermiş olan ruhsat sahipleri, 24.07.2025’ten itibaren bir yıl içinde bu tutarı nakden yatırmakla yükümlü tutulmuş; teminat nakden yatırılmadıkça ruhsata ilişkin taleplerin değerlendirmeye alınmayacağı açıkça yazılmıştır (3213 geçici m.46).

Süre uzatımı dosyasında Devlet hakkı da mali eksiklik olarak incelenir (3213 m.24/2). 2025 değişikliğinden sonra işletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az işletme ruhsat bedelinin yüzde elli fazlası kadar Devlet hakkı alınır (Yönetmelik m.84/4). Devlet hakkının hesabı ve indirimleri için Enerji ve Madencilikte Vergilendirme rehberimize bakılabilir.

İşletme projesi: bir sonraki uzatmanın da ölçüsü

Süre uzatımında verilen işletme projesi yalnızca bugünkü başvurunun belgesi değildir. Yüzde 15 şartı “talep tarihi itibarıyla yürürlükte olan işletme projesi” üzerinden hesaplandığı için (Yönetmelik m.37/7), bugün verilen projede yazılan yıllık ve toplam üretim, on yıl sonraki uzatmada aşılması gereken eşiği belirler. Gerçekçi olmayan yüksek bir üretim takvimi, ruhsatı bugün güçlü gösterse de bir sonraki uzatmada sahibinin önüne kendi koyduğu bir engel olarak çıkar. Projedeki üretim, rezerv, pazar ve makine parkı birlikte değerlendirilerek yazılmalıdır.

Uzatmadan sonra proje gerekirse mahallinde tetkik edilir ve tespit edilen eksiklikler için Kanunun 10. maddesinin dördüncü fıkrası uygulanır (Yönetmelik m.37/1-c). Bu hükme göre beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin tespiti ve uyarısından itibaren iki ay içinde düzeltilir; düzeltilmezse idari para cezası uygulanır ve düzeltme yapılıncaya kadar üretim durdurulur (3213 m.10). Teknik elemanlar ihtisas alanlarındaki beyanlardan, ruhsat sahipleri ise teknik konular dışındaki bütün beyanlardan sorumludur (3213 m.10).

Yüzde 15 üretim şartı: kural, hesap ve sınırlar

Kuralın kanuni dayanağı, 7554 sayılı Kanunla m.24/2’ye eklenen “yönetmelikle belirlenen asgari üretim faaliyetlerinin yerine getirilmemesi” ibaresidir. Kanun asgari üretimin ölçüsünü yönetmeliğe bırakmış, Yönetmelik de bu ölçüyü yüzde 15 olarak koymuştur. Kural bir ceza değil, uzatmanın şartıdır: şart sağlanmazsa idari para cezası verilmez, doğrudan süre uzatılmaz.

Metin üç noktayı açık bırakır ve bunlar uygulamada en çok tartışılacak konulardır. Birincisi, “toplam üretim”in hangi döneme ait olduğu açıkça yazılmamıştır; metin, projenin kapsadığı dönemin tamamında öngörülen üretim olarak okunmaya elverişlidir. İkincisi, gerçekleşen üretimin hangi tarihten itibaren sayılacağı belirtilmemiştir. Üçüncüsü, mücbir sebeplerin hesaba hangi yöntemle yansıtılacağı gösterilmemiştir. Bu belirsizlikler nedeniyle aşağıdaki örnekler kendi hesabınızı kontrol etmeniz için birer çerçevedir; MAPEG’in hesap yöntemini somut dosyada önceden yazılı olarak sormak ve başvuruyu her iki okumada da eşiği geçecek şekilde hazırlamak en sağlam yoldur.

Hesap örneği: tek ruhsat

Mücbir sebep, beklenmeyen hâl ve geçici tatil hesabı nasıl değiştirir?

Yönetmelik, yüzde 15 hesabında mücbir sebep, beklenmeyen hâl ve geçici tatil durumlarının dikkate alınacağını söyler, ama yöntemini göstermez (m.37/8). Kanunun aynı maddesinde, beş yıllık dönemde yüzde 30 üretim şartına bağlanan idari para cezasının hesabında mücbir sebepler ve beklenmeyen hâllerde geçen sürelerin “projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak” dikkate alınacağı yazılıdır (3213 m.24/12). Kanaatimizce aynı orantı yöntemi yüzde 15 hesabında da kıyasen uygulanmalıdır; bu durumda geçici tatilde geçen sürenin yıllık üretime düşen payı beyan edilen toplamdan çıkarılır.

Örnek, geçici tatilin belgeli ve MAPEG tarafından kabul edilmiş olmasının ne kadar önemli olduğunu gösterir. Geçici tatil, ancak işletme izni düzenlenmiş sahalarda ve sel, deprem, heyelan gibi doğal olaylar, tenör ve jeolojik şartlar, pazar koşulları, iflas, ulaşım altyapısındaki beklenmeyen değişiklikler, Bakanlık kararı gerektiren yatırım çakışmasında izin sürecinin uzaması, yargı kararıyla geçici durdurma veya toplumsal olaylar gibi sebeplere dayanılarak ve gerekli belgelerle MAPEG’e başvurularak alınır; talep uygun bulunursa müracaat tarihi geçici tatilin başlangıcı sayılır (Yönetmelik m.38/1). Geçici tatil süresince işletme faaliyet raporu verilmeye ve Devlet hakkı ödenmeye devam eder (m.38/3-4). Kanunun 7. maddesindeki izinlerin alınamaması gerekçesiyle yapılan geçici tatil talepleri en fazla üç kez kabul edilebilir (m.38/5). Üretimi fiilen durmuş ama geçici tatil kararı alınmamış bir yıl, bu hesapta kural olarak tam yıl gibi sayılma riskini taşır.

İşletme izni alınmadan geçen yıllar ayrı bir sorundur. Bu yıllarda üretim hukuken mümkün değildir; işletme izni olmadan üretim haksız hak iktisabı sayılır (3213 m.10). Buna rağmen Yönetmelik, izin öncesi dönem için açık bir indirim öngörmemiştir ve geçici tatil de ancak işletme izni düzenlenmiş sahalarda mümkündür (m.38/1). Kanun ise yüzde 30 kuralında, mücbir sebeplerin yanında onaylı proje ve termin planına göre madene ulaşmak için galeri, kuyu veya dekapajla geçen hazırlık sürelerinin de orantılı olarak dikkate alınacağını, dönem hesabında işletme izninin verildiği yılın sayılmayacağını kabul etmiştir (3213 m.24/12). Kanaatimizce bu yaklaşım ve hukuken üretim yapılamayan sürenin ruhsat sahibinin aleyhine sayılmaması gerektiği düşüncesi yüzde 15 hesabında da savunulabilir; ancak bu bir yorum olduğundan, izin süreci uzun sürmüş sahalarda eşiğin bu dönem dâhil edilerek de geçilmesine çalışılmalı, mümkün değilse izin yazışmaları eksiksiz bir dosya hâlinde başvuruya eklenmelidir.

Ortalama ile sağlama: aynı madene ait birden fazla ruhsat

Asgari üretim şartı, ruhsat sahibinin aynı madene ilişkin işletme izinli bütün ruhsatlarının üretim ortalaması alınarak da sağlanabilir (Yönetmelik m.37/7). Bu imkân üç sınırla birliktedir: ruhsatlar aynı kişiye ait olmalı, aynı madene ilişkin olmalı ve işletme izinli olmalıdır. Yönetmelik ortalamanın nasıl alınacağını da yazmamıştır. Oranların basit ortalaması ile toplam üretimin toplam beyana oranı farklı sonuç verebilir:

Bu örnekte A ruhsatının uzatılması, ortalamanın hangi yöntemle alındığına bağlı olarak değişir. Metin “üretim ortalaması” dediği için her iki okuma da savunulabilir. Ruhsat sahibinin lehine olan yöntemin uygulanmasını istemek mümkündür; ancak başvurudan önce eşiği iki yöntemle de geçecek şekilde üretim planlaması yapmak, uyuşmazlığı baştan önler.

Kimler yüzde 15 şartından muaftır?

Kamu kurum ve kuruluşlarının uhdesindeki işletme ruhsatları, bunlara ait şirketler dâhil, şartın dışındadır (Yönetmelik m.37/7). 24.07.2025 itibarıyla süresinin bitimine iki yıldan az kalmış ruhsatların süre uzatım başvurularına da şart uygulanmaz (Yönetmelik geçici m.12/2; ayrıntısı bir sonraki bölümde).

Tesis muafiyeti ise dikkatle okunmalıdır. Yönetmelik m.37/8, tesis muafiyetine ilişkin Kanunun 24. maddesinin on dördüncü fıkrasını saklı tutar. Bu fıkra, aynı tesis sahibine ait entegre metalurji, seramik, çimento, kireç ve kimya tesisleri, termik santral ve IV. Grup madenlerin zenginleştirme tesislerini besleyen ve yönetmelikle belirlenen ruhsatlara, yüzde 30 üretim cezasını düzenleyen on ikinci fıkranın uygulanmayacağını; üretim yapılamayan her ruhsat için projede belirtilen üretimin yüzde 10’u üzerinden Devlet hakkı alınacağını söyler (3213 m.24/14; Yönetmelik m.35). Tesis muafiyet belgesi bulunan ruhsatlarda yüzde 15 şartının nasıl uygulanacağı metinde ayrıca açıklanmamıştır. Böyle bir ruhsatta muafiyetin süre uzatımına nasıl yansıyacağı başvurudan önce MAPEG’e yazılı olarak sorulmalıdır.

Yapılmamış üretimi yapılmış gibi göstermek

Eşiğin altında kalan bir ruhsat için kayıtları “düzeltme” fikri, en ağır sonuçları doğuran hatadır. Yapılmayan üretimin Genel Müdürlüğe yapılmış olarak beyan edilmesi, Kanunda açıkça haksız yere hak iktisabı sayılır ve bu yolla edinilen haklar geri alınır; Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri de saklıdır (3213 m.10). Gerçek dışı veya yanıltıcı beyan veren yetkilendirilmiş tüzel kişiye ayrıca idari para cezası uygulanır, ihlalin üç yıl içinde tekrarında ceza iki katına çıkar ve beyanları bir yıl süreyle geçersiz sayılır (3213 m.10). Eşik tutmuyorsa doğru yol, geçici tatil ve mücbir sebep belgelerini, ortalama imkânını ve geçiş hükmünü incelemek; hiçbiri uygulanamıyorsa sahanın geleceğine ilişkin kararı (devir, rödovans veya planlı terk) bitiş tarihinden önce vermektir.

Geçiş hükmü: yüzde 15 şartı kimlere uygulanmaz?

Yönetmelik geçici m.12/2’ye göre, 24.07.2025 tarihi itibarıyla işletme ruhsat süresinin bitimine iki yıldan az kalan ruhsatların temdit başvurularına m.37/7 uygulanmaz. Tarih, 7554 sayılı Kanunun yürürlük günüdür. Bu hesapla bitiş tarihi 24.07.2027’den önce olan ruhsatlar geçiş hükmünden yararlanır. Bitiş tarihi tam 24.07.2027 olan bir ruhsatta kalan süre tam iki yıldır; “iki yıldan az” ifadesi bu durumu kapsamadığından, kanaatimizce bu ruhsat geçiş hükmünden yararlanamaz.

Tablo bir başka gerçeği de gösteriyor: geçiş hükmünden yararlanan ruhsatların hepsinde on iki aylık süre 3 Kasım 2026 itibarıyla geçmiştir. Bu ruhsatların sahipleri süresinde başvurmamışsa idari para cezasıyla karşılaşacak, ama bitişe altı ay kalana kadar yükümlülükleri tamamlayarak talebin incelenmesini sağlayabilecektir. Bitişi 10 Mayıs 2027 olan örnekte bu son sınır 10 Kasım 2026’dır. 3 Kasım 2026 itibarıyla, bitiş tarihi 3 Mayıs 2027’den önce olan ruhsatlarda altı aylık son sınır da geçmiştir; bu ruhsatlarda süresinde başvuru yapılmamışsa artık ret ve iptal sonucuna karşı hukuki yollar değerlendirilmelidir.

Yönetmeliğin yürürlüğünden (30.10.2025) önce yapılmış ve hâlâ sonuçlanmamış başvurulara m.37/7’nin uygulanıp uygulanamayacağı, geçiş hükmünde ayrıca düzenlenmemiştir. Böyle bir başvurunun yüzde 15 gerekçesiyle reddedilmesi hâlinde, talep tarihinde bu şartın yürürlükte olmadığı davada mutlaka ileri sürülmelidir.

İşletme izni yoksa süre uzatılmaz

Süre uzatımı dosyasında ilk bakılması gereken şeylerden biri, ruhsatın işletme izninin olup olmadığıdır. Ruhsat sahibinin, işletme ruhsatının yürürlüğünden itibaren üç yıl içinde ÇED kararını, özel mülkiyet iznini, işyeri açma ve çalışma ruhsatını ve Kanunun 7. maddesine göre gereken diğer izinleri alarak MAPEG’e vermesi; bunun üzerine işletme izninin düzenlenmesi gerekir (3213 m.24/11; Yönetmelik m.111/1). İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu izinlerden dolayı işletme izni alınamamışsa ruhsat süresi uzatılmaz (3213 m.24/11); Yönetmelik bu durumda ruhsatın iptal edileceğini de açıkça yazar (m.111/3). ÇED kararının alınmasında ihmali olmadığı anlaşılan ruhsat sahibi üç yıllık süreye bağlı yaptırımdan kurtulabilir (m.111/2); ancak bu istisna süre uzatılmaması kuralını kaldırmaz.

Danıştay Sekizinci Dairesi, on yıllık bir II (a) grubu işletme ruhsatında orman izni alınamadığı için işletme izni düzenlenmemiş ve ruhsat süre sonunda iptal edilmiş bir uyuşmazlıkta, işletme izni bulunmayan ruhsatın süresinin uzatılmasının mümkün olmadığını; izinlerin alınması aşamasında ruhsat sahibinin kusurunun bulunup bulunmadığının veya izinlerin yargı kararı sonucunda alınıp alınmadığının önem taşımadığını belirterek iptal işlemine karşı açılan davanın reddine ilişkin kararı kendi gerekçesiyle onamıştır (Danıştay 8. D., 27.11.2025, E.2022/4728, K.2025/9239; karar oyçokluğuyla verilmiştir). Karar, 7554 sayılı Kanundan önceki metne dayanmakla birlikte, uyuşmazlığa uygulanan cümle bugünkü m.24/11’de aynen korunmuştur.

Bu nedenle izin süreci uzayan bir sahada süre uzatımı hazırlığı, izin dosyasından ayrı düşünülemez. Hangi iznin hangi kurumda, hangi tarihten beri beklediği, verilen cevaplar ve açılan davalar tek bir kronolojide toplanmalıdır. Orman izni için Orman Arazisinde İzin, mera için Maden Faaliyetlerinde Mera, su için Madende Su Kullanım İzni ve ÇED kararına karşı dava için ÇED Kararına Karşı İptal Davası rehberlerimize bakılabilir.

Süre uzatılınca izinler ne olur?

Kanunun genel kuralı izinlerin ruhsat hukukuna bağlı olduğudur: madencilik faaliyetleri ve bunlara bağlı geçici tesisler için verilmiş izinler, temditler dâhil ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir; ruhsatın temdit edilmesi hâlinde bu izinlerin hepsi temdit süresi sonuna kadar hiçbir işleme gerek kalmaksızın uzatılmış sayılır (3213 m.7). Yönetmelik de izinlerin müktesep hak olarak ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerli olduğunu ve ruhsatın süresi uzatıldığında uzatılacağını tekrarlar (Yönetmelik m.110/1).

Özel mülkiyet izni ayrı bir dikkat gerektirir. Kanun “verilmiş bütün izinler”in temditle uzatılmış sayılacağını söyler; ancak arazi sahibiyle yapılan kira, irtifak veya kullanım sözleşmesi bir özel hukuk sözleşmesidir ve süresi taraflar arasında ayrıca hüküm doğurur. Sözleşme ruhsatın ilk bitiş tarihine bağlanmışsa, temditten sonra arazi sahibiyle uyuşmazlık çıkması kuvvetle muhtemeldir. Yeni sözleşmelerde sürenin “ruhsat süresi ve uzatmaları boyunca” olarak yazılması, mevcut sözleşmelerde ise temditten önce bir ek protokol yapılması önerilir.

ÇED bakımından da temdit, mevcut ÇED kararının kapsamını genişletmez. Uzatmada verilen yeni işletme projesi kapasite artışı veya yeni bir faaliyet alanı içeriyorsa, bu değişikliğin ÇED mevzuatı yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Mevcut kapasiteyle devam eden bir sahada ise Kanunun izinlerin temditle uzatılmış sayılacağına ilişkin hükmü uygulanır.

Süresinde başvurmamanın ve eksik bırakmanın sonuçları

Maden Kanunu kapsamındaki idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bunlara karşı otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir ve dava açılması takip ve tahsilatı durdurmaz (3213 m.13). Kanun metnindeki maktu tutarlar ile taban bedeli her yıl Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırıldığından (3213 m.13), ödeme yapılacak yılın güncel tutarı MAPEG’den teyit edilmelidir. Cezaların ayrıntısı ve savunma yolları için Maden Kanunu İdari Para Cezaları rehberimize bakılabilir.

Ruhsat iptal edildiğinde ocak ayı sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat ve rehabilitasyon bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilir (3213 m.13). Saha ihaleye çıktığında eski ruhsat sahibinin ihaleye katılım koşulları ve ihale süreci için MAPEG Maden Sahası İhalesi rehberimize bakılabilir.

Ret kararı gelirse: süre, mahkeme ve yürütmeyi durdurma

Süre uzatımı talebinin reddi ve buna bağlı ruhsat iptali birer idari işlemdir. Maden Kanunu bu işlemler için özel bir dava süresi öngörmediğinden genel kural uygulanır: dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren idare mahkemelerinde altmış gündür (İYUK m.7). Ret işlemiyle birlikte idari para cezası da verilmişse, cezaya karşı süre otuz gündür (3213 m.13). İki işlem için ayrı süreler işlediğinden, her ikisine karşı da süresi içinde dava açılması gerekir.

Süre hesabında tebligat tarihi kritik önemdedir. Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (7201 s.K. m.7/a). Süreler tebliği izleyen günden işlemeye başlar, tatil günleri süreye dâhildir; son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8). Örneğin ret yazısı 3 Mart 2028’de UETS adresine ulaşırsa tebligat 8 Mart 2028 günü sonunda yapılmış sayılır; altmış günlük süre 9 Mart’ta başlar ve 7 Mayıs 2028 Pazar gününe denk geldiği için 8 Mayıs 2028 Pazartesi günü mesai bitiminde dolar. Sürenin son günü adli tatile denk gelirse süre, tatilin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (İYUK m.8/3).

Yetkili mahkeme konusunda iki kural birlikte düşünülmelidir. Genel kural, davanın işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesinde açılmasıdır (İYUK m.32/1); MAPEG’in merkezi Ankara’dadır. Öte yandan taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya bunlara bağlı haklara ya da kamu mallarına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.34/1). Maden ruhsatı uyuşmazlığının hangi kurala gireceği somut işleme göre değerlendirilmelidir. Yetkisiz mahkemede açılan dava kaybedilmez; mahkeme yetki yönünden reddederek dosyayı yetkili mahkemeye gönderir (İYUK m.15/1-a). Yine de doğru mahkemede açmak zaman kazandırır. İdari dava süreçlerinin genel çerçevesi için İdari Davalar, kanun yolları için İdari Yargılama Usulünde İstinaf ve Temyiz rehberlerimize bakılabilir.

Yürütmenin durdurulması neden hayati önemdedir?

Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1). Ret işlemi kesinleşmeden de saha ihalelik saha konumuna getirilip ihaleye çıkarılabilir; ihale sonuçlanıp sahaya başka biri adına ruhsat düzenlenirse, dava sonunda alınacak bir iptal kararının fiilen uygulanması güçleşir. Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir; karar kural olarak idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilir (İYUK m.27/2). Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir (m.27/6). Telafisi güç zarar; yapılmış yatırımlar, istihdam, tedarik ve satış sözleşmeleri, sahanın ihale riski gibi somut verilerle anlatılmalıdır.

Üst makama başvuru stratejisi

Dava açmadan önce işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini MAPEG’den ya da üst makamdan istemek mümkündür; bu başvuru işlemekte olan dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre, başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılarak yeniden işlemeye başlar (İYUK m.11). Bu yol, maddi bir hatanın (örneğin yatırılmış bir bedelin sisteme işlenmemesinin) düzeltilmesi için yararlı olabilir. Ancak sahanın ihaleye çıkma riski varsa, idari başvuruda zaman kaybetmek yerine doğrudan yürütmeyi durdurma istemli dava açmak çoğu zaman daha güvenlidir.

Ret işleminde incelenecek noktalar

• Taban bedelinin, projenin ve KEP veya UETS adresinin hangi tarihte verildiği; on iki ve altı aylık sürelerin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı (3213 m.24/2).
• Teknik ve mali eksikliklerin iki ay içinde ve açık biçimde bildirilip bildirilmediği, tamamlama için üç aylık sürenin tanınıp tanınmadığı (3213 m.24/2; Yönetmelik m.37/1-b).
• Yüzde 15 hesabında hangi projenin, hangi dönemin ve hangi üretim kayıtlarının esas alındığı; geçici tatil, mücbir sebep ve beklenmeyen hâllerin hesaba katılıp katılmadığı (Yönetmelik m.37/7-8).
• Aynı madene ait diğer işletme izinli ruhsatların ortalamasının dikkate alınıp alınmadığı ve hangi ortalama yönteminin uygulandığı (m.37/7).
• Geçiş hükmünün ve kamu istisnasının uygulanıp uygulanmadığı; talep tarihinde yüzde 15 şartının yürürlükte olup olmadığı (geçici m.12/2).
• Ret gerekçesinin Kanunda veya Yönetmelikte bir dayanağı olup olmadığı; kanunda yer almayan bir şartın aranıp aranmadığı.
• Ret yazısının hangi tarihte, hangi adrese tebliğ edildiği ve dava süresinin başlangıcı (İYUK m.7; 7201 s.K. m.7/a).

Dava kazanılırsa ne olur?

Yönetmelik, iptal edilen ruhsatlarda açılan davanın ruhsat sahibi lehine sonuçlanması hâlini ayrıca düzenler. İptal işleminin tesis edildiği tarihte süre uzatımı talep etme hakkı bulunan, ancak kararın ruhsat sahibine tebliğ edildiği tarihte ruhsat süresi sona ermiş ya da bitimine altı aydan az kalmış ruhsatlara, Kanunun m.24/2’deki şartları sağlayacak şekilde süre uzatımı talebinde bulunulması için altı ay süre verilir; bu sürede talepte bulunulmazsa ruhsat iptal edilir. Takvim yılının tamamı mahkeme sürecinde geçmişse o yıllara ait Devlet hakları, ruhsat bedelleri, harç ve çevre ile uyum teminatları alınmaz (Yönetmelik m.37/1-d). Bu altı aylık süre, kazanılan davanın ardından yeniden kaybedilebilecek en kritik süredir; kararın tebliğiyle birlikte yeni süre uzatımı dosyası hazırlanmaya başlanmalıdır.

Ret yazısını, ödeme dekontlarını, verdiğiniz işletme projesini ve MAPEG’in eksiklik yazılarını tek dosya hâlinde inceleyerek dava ve yürütmeyi durdurma stratejisini birlikte kurabiliriz. Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Ruhsat iptaline karşı açılacak davanın teminat ve ihale boyutu için Maden Ruhsatı İptali ve Teminatın İrat Kaydı rehberimize de bakılabilir.

Rödovanslı sahalarda süre uzatımı

Rödovans sözleşmesi, ruhsat sahibinin sahanın bir kısmında veya tamamında üretimi üçüncü kişiye bırakmasıdır ve MAPEG’in iznine tabidir; Genel Müdürlük bu sözleşmelerin tarafı değildir (3213 ek m.7; Yönetmelik m.101/1). Rödovans, ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (3213 ek m.7; Yönetmelik m.101/9). Süre uzatımı da bu sorumluluklardandır: Kanun taban bedelinin, projenin ve KEP veya UETS adresinin “ruhsat sahibi tarafından” verilmesini arar (3213 m.24/2). Kanun başvuruyu açıkça ruhsat sahibine yüklediğinden, rödovansçının ruhsat sahibinin yerine kendi adına süre uzatımı başvurusu yapması mümkün görünmemektedir.

Bu yapı rödovansçı için ciddi bir risk doğurur. Ruhsat sahibi süresinde başvurmazsa ruhsat iptal edilir ve rödovans sözleşmesinin dayanağı ortadan kalkar. Bu nedenle rödovans sözleşmesinde süre uzatımı başvurusunun kim tarafından, hangi tarihe kadar hazırlanacağı, taban bedeli ve proje masraflarını kimin üstleneceği, ruhsat sahibinin başvuruyu ihmal etmesi hâlinde sözleşmesel sorumluluğu ve rödovansçının bu konuda bilgilendirilmesi açıkça yazılmalıdır. Yönetmelik de rödovans sözleşmelerinde bitiş tarihinin muhtemel süre uzatımları dâhil gün, ay ve yıl olarak belirtilmesini ister (m.101/6). Ruhsat uzatıldıktan sonra rödovans süresinin uzatılması yeni talep sayılır ve MAPEG izni gerektirir (m.101/11).

Yüzde 15 hesabında rödovansçının üretimi de önemlidir. Yönetmelik üretimi “ruhsata konu faaliyetler kapsamında” aradığı için, kanaatimizce rödovansçının ruhsat sahasında yaptığı ve usulüne uygun beyan edilmiş üretim de hesaba girer. Rödovansçının üretimi beyan etmemesi ise hem yüzde 15 hesabını bozar hem de beyan edilmeyen üretim olarak ayrı yaptırımlara yol açar (3213 m.10, m.12).

Yer altı kömür madenciliğinde ise özel bir kural vardır: kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariç, yer altı kömür madenciliğine dair rödövans sözleşmeleri sona erdirilmeyen ruhsat sahalarının süre uzatım talepleri kabul edilmez (3213 geçici m.23). Yönetmelik, tarafların sözleşmeyi anlaşarak sona erdirip bunu MAPEG’e bildirmesi veya anlaşamazlarsa ruhsat sahibinin noter kanalıyla yaptığı ve rödovansçıya tebliğ edilmiş fesih bildirimini MAPEG’e vermesi hâlinde sözleşmenin sicilden silinerek sürenin uzatılabileceğini düzenler (Yönetmelik geçici m.9). Rödovans sözleşmesinin içeriği ve uyuşmazlıkları için Madencilikte Rödovans Sözleşmesi rehberimize bakılabilir.

Ruhsat sahibi vefat etmişse: süre uzatımı ve intikal birlikte

Ruhsat sahibinin ölümü, süre uzatımı takvimini durdurmaz. Maden hak ve vecibeleri miras yoluyla intikal eder; bütün mirasçıların vekâletini içeren bir vekâletnameyle, ruhsat alabilecek niteliklere sahip mirasçılardan birine veya üçüncü bir kişiye devredilir. Mirasçılar anlaşamazsa içlerinden birinin başvurusu üzerine mahkeme hakkın en ehil olana tahsisine, bu da mümkün değilse ruhsatın satılmasına karar verir; dava yoksa altı ay içinde intikali tamamlanmayan ruhsatlar feshedilir (3213 m.5). Aynı maddenin son fıkrası, devir ve intikalin Kanun ve yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını geciktirmeyeceğini açıkça söyler (3213 m.5). Yani intikal işlemleri sürerken on iki aylık süre de, ruhsat ve rehabilitasyon bedeli takvimi de işlemeye devam eder.

Yönetmelik ayrıntıyı tamamlar: mirasçılar ölüm tarihinden itibaren altı ay içinde, istenen belgelerle MAPEG’e başvurmak zorundadır; anlaşamazlarsa içlerinden biri mahkemeye başvurur ve yargıya intikal ettiğini gösteren belge ile veraset ilamını MAPEG’e verirse mahkeme sonucu beklenir; ruhsatla ilgili Kanun kapsamındaki hukuki sorumluluklar mirasçılara aittir (Yönetmelik m.80/2-3). Dava altı aylık süreden sonra kesinleşirse, mahkemenin ruhsat hakkını verdiği kişi kararla birlikte iki ay içinde MAPEG’e başvurmalıdır (m.80/4). Teknik yükümlülükler için mevcut yetkilendirilmiş tüzel kişi işlem yapabilir veya mirasçılar yeni bir YTK atayabilir; intikal talep edilen tarihten itibaren ruhsatın teknik ve mali konularına ait bildirimler, intikali talep edilen mirasçıya, devri talep edilen kişiye veya mahkemece tayin edilen mümessile yapılır (m.80/5).

Uygulamada en zor durum, ruhsat sahibinin ölümünün süre uzatımı takvimiyle çakışmasıdır. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640/2); bu nedenle başvurunun bütün mirasçıların ortak iradesiyle veya hepsinin vekâletini taşıyan bir temsilci aracılığıyla yapılması en sağlam yoldur. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (TMK m.640/3). Bunun yanında mirasçılardan her biri terekedeki hakların korunmasını isteyebilir ve sağlanan korumadan hepsi yararlanır (TMK m.640/4, m.702/4). Kanaatimizce taban bedelinin süresinde yatırılması ve projenin hazırlatılması, ruhsatın kaybını önlemeye yönelik bir koruma önlemi niteliğindedir. Ancak MAPEG’in başvuruyu kimin adına ve hangi belgelerle kabul edeceği somut dosyada önceden yazılı olarak teyit edilmelidir.

Ruhsatın mirasçılara geçişi, altı aylık fesih süresi ve ehil mirasçıya tahsis davasının bütün ayrıntıları Maden Ruhsatı ve Taş Ocağının Mirası rehberimizde; dava dilekçesi örneği ise Maden Ruhsatının Ehil Mirasçıya Tahsisi Dava Dilekçesi Örneği sayfamızda yer almaktadır. Miras ortaklığına temsilci atanması için Miras Ortaklığı ve Tereke Temsilcisi Atanması ve Tereke Temsilcisi Atanması Talebi Dilekçesi Örneği, mirasçılık belgesi için Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nasıl Alınır? rehberlerimize bakılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Bitiş tarihi yerine yürürlük tarihini esas almak veya önceki uzatmayı hesaba katmadan süre saymak.
• Kanunun üçüncü fıkrasındaki “altı ay önce” ifadesine güvenerek on iki aylık süreyi geçirmek ve idari para cezasıyla karşılaşmak (3213 m.24/2-3).
• Taban bedelini yatırıp projeyi veya KEP/UETS adresini sonraya bırakmak; Kanun üç unsurun birlikte verilmesini arar.
• Vadesi geçmiş ruhsat bedeli, Devlet hakkı veya vergi borcunu başvurudan önce kapatmamak; çevre ile uyum teminatı mektubunu nakde çevirmemek (3213 m.24/13, geçici m.46).
• Yüzde 15 hesabını başvurudan birkaç ay önce yapmak; eşiğe yaklaşmak için gereken üretim zamanı artık kalmamış olur.
• Üretimin fiilen durduğu dönemler için geçici tatil başvurusu yapmamak; belgesiz bir duraklama hesapta ruhsat sahibinin aleyhine sayılabilir (Yönetmelik m.38).
• Eşiği tutturmak için yapılmamış üretimi beyan etmek; bu, haksız hak iktisabıdır ve edinilen hak geri alınır (3213 m.10).
• Yeni işletme projesine gerçekçi olmayan üretim yazmak ve bir sonraki uzatmanın eşiğini kendi eliyle yükseltmek.
• İşletme izni hiç alınmamış bir ruhsatta süre uzatımını yalnızca evrak işi sanmak; izin yoksa süre uzatılmaz (3213 m.24/11).
• Uzatma kararı gelmeden bitiş tarihi geçtiği hâlde üretime ve sevkiyata devam etmek (3213 m.24/2).
• Ret yazısının tebliğ tarihini kaydetmemek; ret işlemi için altmış, ceza için otuz günlük süreleri karıştırmak.
• Rödovans sözleşmesinde süre uzatımı sorumluluğunu ve masrafını düzenlememek.
• Ruhsat sahibinin ölümünden sonra intikal tamamlanmadan hiçbir sürenin işlemeyeceğini düşünmek (3213 m.5).

Maden ruhsatına ilişkin diğer uyuşmazlık türleri için Maden Ruhsatı Uyuşmazlıkları, ruhsatı devretmeyi düşünenler için Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat rehberlerimize bakılabilir.

Süre uzatımı kontrol listesi

Sıkça Sorulan Sorular

Maden ruhsatı süre uzatımı için ne zaman başvurulur?

Başvuru, işletme ruhsatının bitiş tarihinden en geç on iki ay öncesine kadar yapılır. Bu tarihe kadar işletme ruhsat taban bedeli yatırılmalı, yetkilendirilmiş tüzel kişinin maden mühendisi sorumluluğunda hazırladığı işletme projesi ve aktif KEP veya UETS adresi MAPEG’e verilmelidir (3213 s.K. m.24/2; Maden Yönetmeliği m.37/1-a). Hazırlığa bitişten en az on beş ila on sekiz ay önce başlamak gerekir; yüzde 15 üretim hesabını ise en geç iki yıl önce yapmak, eşiğin altında kalındığında üretimi artırmaya zaman bırakır.

On iki aylık süreyi kaçırdım; ruhsatım iptal mi edilir?

Hemen iptal edilmez. On iki aylık süreyi kaçırana idari para cezası uygulanır; Kanun metnindeki tutar 100.000 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (3213 m.24/2, m.13). Bitiş tarihinden altı ay öncesine kadar taban bedeli, proje ve KEP veya UETS adresi verilirse talep incelenir. Altı aylık sınır da geçirilirse talep reddedilir ve ruhsat süre sonunda iptal edilir.

Süre uzatımı başvurusunda hangi belgeler verilir?

Zorunlu unsurlar işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığını gösteren belge, YTK tarafından maden mühendisi sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif KEP veya UETS adresidir (3213 m.24/2). Ayrıca 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranır (3213 m.24/13; Yönetmelik m.20/5-6). Vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli ve Devlet hakkı borcu bulunmamalı, teminat mektubu olarak verilmiş çevre ile uyum teminatı nakden yatırılmış olmalıdır (3213 geçici m.46).

Yüzde 15 üretim şartı nasıl hesaplanır?

Talep tarihi itibarıyla yürürlükte olan işletme projesinde beyan edilen toplam üretim bulunur ve bunun yüzde 15’i eşik olarak alınır; gerçekleşen üretim bu eşiğin altındaysa ruhsat süresi uzatılmaz (Yönetmelik m.37/7). Örneğin projede on yılda toplam 800.000 ton üretim beyan edilmişse eşik 120.000 tondur. Yönetmelik toplamın hangi döneme ait olduğunu ve mücbir sebeplerin hangi yöntemle düşüleceğini ayrıca yazmadığından, hesap yöntemi somut dosyada MAPEG’e yazılı olarak sorulmalıdır.

Ruhsatım yüzde 15 şartından muaf olabilir mi?

Üç durumda muafiyet veya özel değerlendirme söz konusudur. Kamu kurum ve kuruluşlarının, bunlara ait şirketler dâhil, uhdesindeki işletme ruhsatları şartın dışındadır (Yönetmelik m.37/7). 24.07.2025 itibarıyla süresinin bitimine iki yıldan az kalan, yani bitiş tarihi 24.07.2027’den önce olan ruhsatların başvurularına şart uygulanmaz (Yönetmelik geçici m.12/2). Tesis muafiyetine ilişkin 3213 m.24/14 ise saklı tutulmuştur; bu ruhsatlarda uygulamanın nasıl olacağı MAPEG’e sorulmalıdır.

Geçici tatil ve mücbir sebep yüzde 15 hesabını etkiler mi?

Evet. Yüzde 15 hesabında mücbir sebep, beklenmeyen hâl ve geçici tatil durumları dikkate alınır (Yönetmelik m.37/8). Yöntem yazılmamış olsa da Kanunun yüzde 30 üretim cezasında öngördüğü, bu sürelerin projedeki yıllık üretimle orantılı olarak dikkate alınması yöntemi kanaatimizce kıyasen uygulanmalıdır (3213 m.24/12). Geçici tatilin ise işletme izni düzenlenmiş sahada, belgelerle MAPEG’e başvurularak alınmış olması gerekir (Yönetmelik m.38).

İşletme izni almadan ruhsat süresi uzatılabilir mi?

Hayır. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar Kanunun 7. maddesindeki izinlerden dolayı işletme izni alınamamışsa ruhsat süresi uzatılmaz (3213 m.24/11) ve Yönetmeliğe göre ruhsat iptal edilir (m.111/3). Danıştay 8. Dairesi, orman izni alınamadığı için işletme izni bulunmayan bir ruhsatta, izin alınamamasında ruhsat sahibinin kusurunun bulunup bulunmadığının sonucu değiştirmediğini kabul etmiştir (27.11.2025, E.2022/4728, K.2025/9239).

Süre uzatılırsa ÇED, orman ve diğer izinler yeniden alınır mı?

Kural olarak hayır. Madencilik faaliyetleri ve bunlara bağlı geçici tesisler için verilmiş izinler, temditler dâhil ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir ve ruhsat temdit edildiğinde temdit süresi sonuna kadar hiçbir işleme gerek kalmaksızın uzatılmış sayılır (3213 m.7; Yönetmelik m.110/1). Ancak yeni projede kapasite veya alan artışı varsa bu değişiklik ayrıca değerlendirilmelidir; arazi sahibiyle yapılan özel hukuk sözleşmesinin süresi de ayrıca kontrol edilmelidir.

Süre uzatımı talebim reddedildi; ne kadar sürede dava açmalıyım?

Ret işlemine ve buna bağlı ruhsat iptaline karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK m.7). Ret ile birlikte idari para cezası da verilmişse cezaya karşı süre otuz gündür (3213 m.13). Saha ihaleye çıkarılabileceğinden davada yürütmenin durdurulması istenmelidir; bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zarar doğurması birlikte gösterilmelidir (İYUK m.27/2).

Uzatma kararı çıkmadan ruhsat süresi dolarsa üretime devam edebilir miyim?

Hayır, devam etmemek gerekir. Kanun, uygun görülen talepte uzatmanın ruhsat süresinin sonundan itibaren bir ay içinde yapılabileceğini kabul etmekle birlikte, süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyeti yapılamayacağını açıkça söyler (3213 m.24/2; Yönetmelik m.37/4). Karar tebliğ edilene kadar üretim ve sevkiyatın durdurulması en güvenli yoldur. Uzatma verildiğinde yeni süre eski bitiş tarihinden itibaren işler.

Rödovanslı sahada süre uzatımını kim ister?

Süre uzatımını ruhsat sahibi ister; Kanun taban bedelinin, projenin ve KEP veya UETS adresinin ruhsat sahibi tarafından verilmesini arar (3213 m.24/2) ve rödovans ruhsat sahibinin Kanundan doğan sorumluluklarını kaldırmaz (3213 ek m.7). Bu nedenle rödovans sözleşmesinde başvurunun takvimi ve masrafları açıkça düzenlenmelidir. Uzatmadan sonra rödovans süresinin uzatılması ayrıca MAPEG iznine tabidir (Yönetmelik m.101/11). Yer altı kömüründe rödovans sona erdirilmeden süre uzatılmaz (3213 geçici m.23).

Ruhsat sahibi öldü; süre uzatımı için ne yapılmalı?

İntikal işlemleri süre uzatımı takvimini durdurmaz (3213 m.5). Mirasçılar ölüm tarihinden itibaren altı ay içinde MAPEG’e intikal başvurusu yapmalı, anlaşamıyorlarsa bu süre içinde ehil mirasçıya tahsis davası açıp bunu MAPEG’e bildirmelidir (3213 m.5; Yönetmelik m.80/2-3). On iki aylık süre bu süreçte gelirse başvurunun bütün mirasçıların vekâletiyle veya sulh mahkemesince atanan temsilci aracılığıyla yapılması en sağlam yoldur (TMK m.640/3); her mirasçı terekedeki hakların korunmasını da isteyebilir (TMK m.640/4).

Süre uzatımı kaç yıl için verilir?

Şartlar sağlanırsa işletme ruhsatı on yıl uzatılır (Yönetmelik m.37/2). Üretimi ruhsat sahibinin kendi entegre tesisinde kullanılan, yatırım, çalışan ve rezerv şartlarını taşıyan ve son beş yılın üretim ortalaması projedeki yıllık üretimin en az yüzde 75’i olan ruhsatlar yirmi yıl uzatılabilir (m.37/3). Her iki durumda da uzatmalar dâhil toplam süre I. Grupta 30, II. Grupta 40, diğer gruplarda 50 yılı geçemez; bu sınırların aşılması Bakan veya Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır (3213 m.24/3).

Resmî kaynaklar

Mevzuat metinleri 3 Kasım 2026 itibarıyla resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir.

• 3213 sayılı Maden Kanunu: m.5, 7, 10, 12, 13, 14, 24, ek m.7, geçici m.23, 38, 46
• 7554 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 24.07.2025, sayı 32965): m.9, m.20
• Maden Yönetmeliği (RG 11.12.2022, sayı 32040): m.20, 26, 35, 36, 37, 38, 80, 84, 93, 101, 110, 111, geçici m.9
• Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 30.10.2025, sayı 33062): m.37/1, 37/7, 37/8, 84/4, 111, geçici m.12
• Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 31.07.2026, sayı 33326): m.5, m.101
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.7, 8, 10, 11, 15, 27, 32, 34, 45
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu: m.7/a
• 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun: m.22/A
• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: m.640, 702
• e-Devlet Kapısı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü hizmetleri: Ruhsat Yürürlük Tarihi Sorgulama, Maden Ruhsatlarım, Ruhsat Safhası Sorgulama

Danıştay kararı (hukuk yayınında yer alan tam metninden okunmuştur; resmî karar arama sistemi üzerinden ayrıca karşılaştırılamamıştır):

• Danıştay 8. Daire, 27.11.2025, E.2022/4728, K.2025/9239