Maden Ruhsatı Tahsis Davası Dilekçesi Örneği 2026: Ehil Mirasçıya Tahsis (3213 s.K. m.5), Mümessil Talebi, MAPEG Bildirimi ve Cevap Dilekçesi

Tahsis Davası Kim Tarafından ve Ne Zaman Açılır?

Maden Kanunu ruhsatın miras yoluyla geçtiğini kabul eder, fakat mirasçıların ruhsatı ortaklaşa elde tutmasına izin vermez. Madenler üzerindeki haklar hisselere bölünemez ve her biri bir bütün hâlinde işlem görür (3213 s.K. m.5/1); maden hakları da gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir (m.6/2). Yönetmelik aynı kuralı miras için ayrıca yazar: ruhsat ve ona bağlı hak ve yükümlülükler mirasçılara bir bütün olarak geçer ve mirasçıların rızası olsa bile bölünemez (Maden Yönetmeliği m.80/1). Ölümle birlikte ruhsat, terekedeki diğer mallar gibi mirasçıların elbirliği ortaklığına girer (TMK m.599, m.640/1-2); ancak bu ortaklık ruhsat bakımından geçici bir aşamadır ve kanun onu altı ay içinde tek bir sahibe bağlamayı emreder.

Kanunun çizdiği yol şudur: bütün mirasçılar bir vekâletnameyle ruhsatı Kanunun 6. maddesindeki nitelikleri taşıyan mirasçılardan birine veya üçüncü bir kişiye devreder. Mirasçılar birleşemezse mirasçılardan birinin başvurusu üzerine mahkeme, hakkın mirasçılardan en ehil olana tahsisine, bu da mümkün olmazsa ruhsatın satılmasına karar verir ve bu işi basit muhakeme usulüyle çözer. Dava söz konusu değilse altı ay içinde intikal işlemleri tamamlanmayan ruhsat feshedilir (3213 s.K. m.5/4). Bu sayfadaki dilekçeler, kanunun “ittifak edememe” dediği bu hâl için hazırlanmıştır. Ruhsatın mirasa girişi, sicil, yükümlülükler ve vergi gibi genel çerçeve için maden ruhsatı ve taş ocağının mirası rehberimize bakabilirsiniz; burada yalnızca dava ve dilekçe aşamasını ele alıyoruz.

Davayı kim açar, kimlere karşı açılır?

Kanun “mirasçılardan birinin müracaatı” ile yetinir; mirasçıların çoğunluğu veya belirli bir pay oranı aranmaz. Ruhsatı kendisine tahsis ettirmek isteyen mirasçı davacı olur, diğer bütün mirasçılar davalı gösterilir. Tahsis kararı her mirasçının elbirliği hakkını doğrudan etkilediği ve hepsi hakkında tek bir hüküm kurulması gerektiği için mirasçılardan biri dışarıda bırakılırsa taraf teşkili eksik kalır (HMK m.59). Mirasçılık belgesindeki her isim, yurt dışında yaşayan veya aileyle bağı kopmuş olan dahil, dilekçede yer almalıdır.

Ruhsat bir şirket adına kayıtlıysa bu dava açılmaz. Ruhsat sahibi şirkettir; ortağın ölümüyle ruhsatın sahibi değişmez, mirasçılara geçen şey şirket paylarıdır. Bu durumda paylara ilişkin kurallar uygulanır (şirket paylarının mirasla intikali).

Altı ay hangi tarihten işler?

Kanun altı ayın başlangıcını yazmaz; Yönetmelik ise açıkça “ruhsat sahibinin ölüm tarihinden itibaren” der (m.80/2). Ölümün öğrenildiği gün, mirasçılık belgesinin alındığı tarih ya da mirasçılar arasındaki görüşmelerin sürmesi bu süreyi uzatmaz. Altı ay içinde ya bütün mirasçıların vekâletiyle devir için ya da açılmış davanın belgesiyle MAPEG’e başvurulmuş olmalıdır; aksi hâlde ruhsat iptal edilir (m.80/2-3). Dava altı aydan sonra kesinleşirse mahkemenin ruhsat hakkını verdiği kişi, kararla birlikte iki ay içinde intikal için Genel Müdürlüğe başvurmak zorundadır; bu başvuru da yapılmazsa ruhsat yine iptal edilir (m.80/4).

Dava Açmadan Önce Kontrol Listesi

Basit yargılamada taraflar bütün delillerini dilekçeleriyle birlikte, hangi vakıanın delili olduğunu da belirterek bildirmek, ellerindeki belgeleri dilekçeye eklemek ve başka yerden getirilecek belgelerin bulunmasını sağlayacak bilgiyi vermek zorundadır (HMK m.318). İddianın genişletilmesi yasağı da dava açılmasıyla başlar (HMK m.319); sonradan “şunu da ekleyelim” demek çoğu zaman mümkün olmaz. Bu yüzden dilekçe yazılmadan önce aşağıdaki belgeler toplanmalı, toplanamayanlar için en azından nerede bulunduklarının bilgisi hazırlanmalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme: Dilekçe Neden Sulh Hukuk Mahkemesine Yazılır?

Maden Kanunu davaya bakacak mahkemeyi adlandırmaz, yalnızca “mahkeme” der. Görev bu yüzden genel hükümlere göre belirlenir ve aşağıdaki üç dayanak birlikte sulh hukuk mahkemesini öne çıkarır:

• Sulh hukuk mahkemeleri, değerine bakılmaksızın taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalara bakar (HMK m.4/1-b). Ruhsat bir maldan çok bir haktır; tahsis davasının özü de elbirliği hâlindeki bu hakkın mirasçılardan birine verilmesi, yani hakkın paylaştırılmasıdır.
• Medeni Kanun, terekedeki belirli malların paylaştırılması ve bir malın tamamının bir mirasçıya verilip değer farkının parayla denkleştirilmesi isteğini sulh mahkemesine bırakır (TMK m.642/2).
• Maden Kanunu davanın basit muhakeme usulüyle görülmesini ister; HMK da sulh hukuk mahkemelerinin görevine giren dava ve işleri basit yargılama usulüne tabi tutar (HMK m.316/1-a). Kanunun seçtiği usul ile sulh hukukun usulü örtüşür.

Asliye hukuk görüşü ve riskin yönetimi

Bu davada görevli mahkemeyi açıkça gösteren yerleşik bir Yargıtay içtihadı tespit edemedik. Kanundaki genel “mahkeme” ifadesi ve davanın ehliyet karşılaştırması, değerleme ve terditli satış talebi gibi çok yönlü yapısı nedeniyle genel görevli asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu da savunulabilir. Görev bir dava şartıdır ve mahkeme bunu davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır (HMK m.114/1-c, m.115/1). Risk, dilekçe yazılırken şöyle yönetilir:

• Görev, dilekçede ayrı bir husus olarak gerekçelendirilir; hâkimin HMK m.4/1-b ile TMK m.642/2 bağlantısını ilk okumada görmesi sağlanır.
• Görevsizlik kararı verilirse, karar verildiği anda kesinse tebliğinden, kanun yoluna gidilmeyip kesinleşmişse kesinleşme tarihinden, kanun yoluna başvurulmuşsa başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi istenmelidir; istenmezse dava açılmamış sayılır (HMK m.20/1). Bu tarih takvime işlenmeli ve gönderme talebi beklemeden verilmelidir.
• Görevsizlik kararı, gönderme talebi ve dosyanın yeni esas numarası MAPEG’e ayrıca bildirilir. Davanın kesintisiz sürdüğünü idareye belgelemek, Yönetmelik m.80/3’teki “mahkeme sonucu beklenir” korumasının devamı bakımından önemlidir.
• Davayı asliye hukuk mahkemesinde açmayı seçen avukat aynı riski ters yönden taşır. Hangi yol seçilirse seçilsin belirleyici olan, davanın altı ay içinde açılmış, MAPEG’e bildirilmiş ve kesintisiz sürdürülmüş olmasıdır.

Yetki: mirasbırakanın son yerleşim yeri

Terekenin paylaşılmasına ilişkin davalar ile mirasçılar arasında terekenin yönetiminden kaynaklanan davalarda ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11/1-a). Ruhsat sahasının bulunduğu yer bu davada yetki sebebi değildir; saha başka bir ilde olsa da dava mirasbırakanın son yerleşim yerinde açılır. Kesin yetki de bir dava şartıdır (HMK m.114/1-ç); yanlış yerde açılan dava yetkisizlik kararıyla sonuçlanır ve yine HMK m.20’deki iki haftalık gönderme süresi devreye girer.

Arabuluculuk dava şartı mı?

Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (HUAK m.18/B-1-b). Hükmün lafzı “taşınır ve taşınmazlar”dan söz eder; HMK m.4/1-b’deki “mal veya hakkın” ifadesine yer vermez. Ruhsat bir hak olduğundan, yalnızca ruhsatın tahsisini konu alan davanın bu kapsamın dışında kaldığı savunulabilir. Dava taşınırları da kapsıyorsa, örneğin kırma-eleme tesisi ve iş makinelerinin de davacıya verilmesi isteniyorsa, uyuşmazlık açıkça taşınırların paylaştırılmasına yayılır ve arabuluculuk kesin olarak aranır.

Arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (HUAK m.18/A-2). Arabuluculuk süresince zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A-15); ancak bu kural MAPEG’in altı aylık takvimini durdurmaz, çünkü Yönetmelik ruhsatın korunmasını açılmış bir davaya ve bunun Genel Müdürlüğe bildirilmesine bağlar. En güvenli takvim, arabuluculuğun ölümden sonraki ilk haftalarda başlatılmasıdır: arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır, bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.18/A-9). Son tutanak dava dilekçesine eklenir. Altı ayın sonuna gelinmiş ve tutanak hâlâ yoksa ruhsatı korumak için dava açılır ve dava şartı konusu dilekçede ayrıca gerekçelendirilir; bu yolun riski, mahkemenin arabuluculuğu dava şartı sayarak davayı usulden reddetmesidir.

Dilekçe 1 — Maden Ruhsatının Ehil Mirasçıya Tahsisi Dava Dilekçesi

Aşağıdaki örnek, babasının adına kayıtlı işletme izinli bir ruhsatta yıllarca sahada çalışmış bir mirasçının, vekâletname vermekten kaçınan ya da ruhsatın satılmasını isteyen diğer mirasçılara karşı açacağı dava için hazırlanmıştır. “…” ile bırakılan yerler somut olaya göre doldurulur; parantez içinde “varsa” diye başlayan cümleler yalnızca o durum gerçekleşmişse metinde bırakılır. Asıl talep tahsistir; tahsis mümkün görülmezse satış terditli olarak istenmiştir. Terditli davada mahkeme, asıl talebi esastan reddetmedikçe fer’î talebi inceleyemez (HMK m.111). Mümessil talebi ve MAPEG’e müzekkere istemi dilekçede yer alır; mümessil talebinin ayrıntılı gerekçesi Dilekçe 2’dedir. Dilekçe, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine verilir (HMK m.11/1-a).

Dilekçeyi kendi dosyanıza uyarlarken

• Ehliyet iddiasını genel cümlelerle değil, belgeyle kurun. Her taraf hakkını dayandırdığı olguyu ispatla yükümlüdür (TMK m.6); davalı cevabında her abartılı ifadeyi aleyhinize kullanacaktır.
• Davalılardan biri de ehliyet iddia ediyorsa hâkim iki mirasçıyı karşılaştıracaktır. Saha deneyimi, ruhsat yükümlülüklerinin takibi, teknik eğitim ve ödeme gücü için ayrı ayrı delil gösterin.
• Tesis, makine ve stokların da size verilmesini istiyorsanız bunların ruhsattan ayrı taşınır mallar olduğunu unutmayın; bu talep arabuluculuğu kesin olarak gündeme getirir. Bunları ayrı bir paylaşma davasına bırakmak da bir seçenektir; seçenekler için ortaklığın giderilmesi rehberi ve ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi örneği.
• Tahsis, bir tereke malının tek mirasçıya özgülenmesinin madendeki özel görünümüdür. Medeni Kanun’daki genel özgüleme kuralının ayrıntıları için tereke malının özgülenmesi (TMK m.651) sayfasına da bakabilirsiniz.
• Tarım arazisinde benzer bir ehil mirasçı davası farklı bir kanuna tabidir; o dava için ehil mirasçılığın tespiti ve tarım arazisinin devri dava dilekçesi örneğini kullanın.

Dilekçe 2 — Dava Süresince Mümessil (Temsilci) Atanması Ara Karar Talebi

Tahsis davası aylar sürebilir; ruhsat ise bu sürede beklemez. Kanun, devir ve intikalin Kanun ve yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını geciktirmeyeceğini açıkça yazar (3213 s.K. m.5, son fıkra). Murisin sağlığında MAPEG işlemlerini yürüten vekilin yetkisi de kural olarak ölümle kendiliğinden sona erer (TBK m.513/1). Vekil, vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa mirasçılar işleri görebilecek duruma gelinceye kadar ifaya devam etmekle yükümlüdür (m.513/2); ancak bu geçici yükümlülük, aylar sürecek bir davada ruhsatın bütün işlerini taşıyacak bir dayanak değildir.

2022 Yönetmeliği’nin 137. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 2017 tarihli Maden Yönetmeliği bu boşluğu açıkça doldurmuştu: dava sonuçlanıncaya kadar mahkemenin Kanuna göre durumu uygun olan birini mümessil olarak tayin edeceğini, hukuki sorumluluğun mirasçılara, cezai sorumluluğun mümessile ait olduğunu düzenliyordu (mülga m.83/4, RG 21.09.2017/30187). Yürürlükteki 2022 tarihli Yönetmelikte ne mahkemenin mümessil tayin edeceğine dair açık bir cümle ne de cezai sorumluluğun mümessile ait olduğu kuralı vardır; bu nedenle mülga hüküm bugün dayanak gösterilemez. Ancak yürürlükteki metin aynı kurumu varsayar: intikal talebinden itibaren ruhsatın teknik ve mali konularına ait bütün bildirimler, ruhsatın intikali talep edilen mirasçıya, mirasçıların devrini talep ettiği kişiye veya “mahkeme tarafından tayin edilen mümessile” yapılır; teknik yükümlülükler için mevcut YTK işlem yapabilir ya da mirasçılar yeni YTK atayabilir (Maden Yönetmeliği m.80/5). Ruhsatla ilgili Kanun kapsamındaki hukuki sorumluluklar ise mirasçılara aittir (m.80/3). Mümessilin yetkileri ve sorumluluğu bugün Yönetmelikte ayrıntılı olarak sayılmadığından, ara kararda açıkça belirlenmelerini istemek gerekir.

Talebin hukuki dayanakları şunlardır: ruhsatın tahsisini mahkemeye bırakan Maden Kanunu m.5/4; Yönetmelik m.80/5’teki mahkemece tayin edilen mümessil öngörüsü; mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesinin paylaşmaya kadar miras ortaklığına temsilci atayabileceğini ve her mirasçının terekedeki hakların korunmasını isteyebileceğini düzenleyen TMK m.640/3-4; ve gecikme hâlinde ciddi zarar doğacaksa mahkemenin sakıncayı ortadan kaldıracak her türlü tedbire karar verebileceğini öngören HMK m.389 ve m.391. Dava asliye hukuk mahkemesinde açılmışsa TMK m.640/3’teki temsilci için sulh hukuk mahkemesine ayrıca başvurmak gerekebilir; bu başvurunun örneği tereke temsilcisi atanması dilekçesi ve miras ortaklığına temsilci atanması talebi sayfalarımızda yer alıyor.

Süre uzatımı ayrıca dikkat ister. Kamu kurumları dışındaki ruhsat sahiplerinin süre uzatım talebinin kabulü için, talep tarihinde yürürlükte olan işletme projesinde beyan edilen toplam üretimin en az yüzde 15’i kadar üretim yapılmış olması gerekir; mücbir sebep, beklenmeyen hâl ve geçici tatil durumları hesapta dikkate alınır (Maden Yönetmeliği m.37/7-8). 24.07.2025 itibarıyla işletme ruhsat süresinin bitimine iki yıldan az kalan ruhsatların temdit başvurularına bu şart uygulanmaz (geçici m.12/2). Ruhsatın süresi dava sırasında sona erecekse mümessil talebinde bu takvim mutlaka gösterilmelidir; ayrıntılar için maden ruhsatı süre uzatımı sayfamıza bakabilirsiniz.

Aşağıdaki örnek, dava dilekçesinden sonra ayrı bir dilekçeyle verilmek üzere yazılmıştır. Aynı talepler dava dilekçesinin içinde de ayrıntılandırılabilir; ayrı dilekçe, hâkimin ara kararı hızla verebilmesi için gerekçeyi tek yerde toplar.

Dilekçe 3 — MAPEG’e Dava Bildirim Dilekçesi (Maden Yönetmeliği m.80/3)

Davanın açılması tek başına yeterli değildir. Yönetmelik, mirasçıların anlaşamaması hâlinde içlerinden birinin mahkemeye başvurmasını ve konunun yargıya intikal ettiğini gösteren belge ile mirasçılık belgesini Genel Müdürlüğe vermesini arar; bu yapılırsa mahkeme sonucu beklenir (m.80/3). Bildirim, ölüm tarihinden itibaren altı aylık süre içinde Genel Müdürlüğe ulaşmalıdır; aksi hâlde m.80/2’deki iptal sonucu doğar. Davayı açan avukat, dava dilekçesini mahkemeye verdiği gün bu dilekçeyi de hazırlamalı ve esas numarası çıkar çıkmaz göndermelidir. MAPEG’in intikal başvurularında istediği belge listesi zaman zaman güncellendiği için başvurudan önce Genel Müdürlüğün güncel duyurusu kontrol edilmelidir.

I. Grup (a) bendindeki kum-çakıl ruhsatlarında bazı yükümlülükler Genel Müdürlük yerine yerel idarelere karşı yerine getirilir: ruhsat bedeli büyükşehirlerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına yatırılır (3213 s.K. m.13/1); işletme faaliyet raporu büyükşehirlerde valiliğe, diğer illerde il özel idaresine verilir (m.29). Bu ruhsatlarda bildirimin hangi idareye yapılacağı ruhsat dosyasından kontrol edilmeli, gerekirse her iki idareye de yapılmalıdır. Bildirime rağmen ruhsat hakkında iptal işlemi tesis edilirse bu bir idari işlemdir ve idari yargı süreleri işlemeye başlar; bu konuda maden ruhsatı iptal edildi: yürütmeyi durdurma ve iptal davası rehberimize bakabilirsiniz.

Dilekçe 4 — Davalı Mirasçının Cevap Dilekçesi Örneği

Tahsis davası, davalı mirasçı için de altı aylık bir koruma sağlar: dava açılıp MAPEG’e bildirildiğinde ruhsat iptal edilmez ve davalının payı ruhsatın değerinde korunur. Bu yüzden akıllıca bir cevap, davanın kendisine değil, ruhsatın kime ve hangi değer üzerinden verileceğine odaklanır. Basit yargılamada cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır; cevabın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa yine bu süre içinde başvurulursa bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.317/2). Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilemez (m.317/3); savunmanın genişletilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başlar (m.319); bütün deliller cevapla birlikte bildirilir (m.318). Süresinde cevap vermeyen davalı, dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128); ancak kendi itiraz ve delillerini sonradan ileri sürme imkânı savunmanın genişletilmesi yasağı nedeniyle büyük ölçüde daralır.

Aşağıdaki örnek, davacının ehliyet iddiasına karşı çıkan ve ruhsatın satılmasını isteyen bir mirasçı için yazılmıştır. Örnekte davalı, davacının dilekçesindeki terditli satış talebine dayanmıştır. Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğundan (HMK m.26/1), davacı satışı hiç istememişse ya da davalı ruhsatın kendisine tahsisini istiyorsa bu istemin karşı dava olarak, cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle ileri sürülmesi gerekir (HMK m.133/1). İzale-i şuyu davalarındaki benzer savunma için ortaklığın giderilmesi davasına cevap dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Delil Rehberi: Hangi Olgu Hangi Belgeyle İspatlanır?

Tahsis davasında hâkimin önüne iki soru gelir: ruhsat kime verilmeli ve diğer mirasçılara ne ödenmeli? İlk soru ehliyet delilleriyle, ikincisi değerleme delilleriyle cevaplanır. Aşağıdaki tablo her iki taraf için de kullanılabilir; davalı aynı tabloyu davacının iddiasındaki boşlukları bulmak için okuyabilir. Miras davalarında delil, bilirkişi ve keşfin genel kuralları için miras davasında delil, bilirkişi ve keşif rehberimize bakabilirsiniz.

Değerleme ve Diğer Mirasçılara Ödenecek Bedel

Maden Kanunu, ruhsat kendisine tahsis edilen mirasçının diğer mirasçılara ne ödeyeceğini ayrıca düzenlemez. Bu boşluk miras paylaşımının genel kurallarıyla doldurulur: değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir (TMK m.651/1); mirasçılara verilen malların değerleri arasındaki fark para ödenerek denkleştirilir (TMK m.642/2). Bu nedenle dava dilekçesinde ödeme veya depo hazırlığı açıkça yazılmalı, istem sonucunda da yer almalıdır. Kanun koyucu tarım arazisinde aynı sorunu açıkça çözmüştür: sulh hukuk hâkimi devri uygun bulduğu mirasçıya diğer mirasçıların pay bedelini depo etmesi için altı aya kadar süre verir, istenirse altı ay ek süre verilebilir, bedel yatırılmazsa ve istekli başka mirasçı yoksa arazi açık artırmayla satılır (5403 s.K. m.8/D). Maden ruhsatı için böyle açık bir hüküm bulunmadığından bu düzen ancak kıyas yoluyla istenebilir; mahkemenin pay bedelini aynı davada hüküm altına alıp almayacağı dosyanın yapısına göre değişebilir.

Terekede ruhsat dışında taşınmaz veya başka değerler de varsa, ruhsatın değeri davacının miras payına mahsup edilerek yalnız aşan kısım için ödeme yapılması mümkün olabilir. Bunun için paylaşmanın bütün tereke üzerinden yapılması gerekir; hâkim terekenin tamamını ve her bir malı birlikte gözeterek paylaştırmayı yapar (TMK m.642/2). Böyle bir dosyada tahsis davası ile terekenin paylaşılması birlikte düşünülmelidir.

Değerlemede hangi unsurlar hesaba katılır?

• Görünür rezerv ve cevher kalitesi. Görünür rezerv, Kanunda kaynağın üç boyutu belirlenmiş ve günün şartlarında işletilebilir kısmı olarak tanımlanır (3213 s.K. m.3).
• Kalan ruhsat süresi ve süre uzatım imkânı. Uzatım için on iki ay önceden başvuru ve yüzde 15 asgari üretim şartı değeri doğrudan etkiler (m.24/2; Maden Yönetmeliği m.37/7).
• Mevcut izinler ve işletme projesi. İşletme izni ruhsattan bağımsız devredilemez (m.27).
• Üretim ve satış geçmişi. İşletme faaliyet raporları ve Devlet hakkı beyan formları bu veriyi resmî olarak gösterir (Maden Yönetmeliği m.33).
• Rehabilitasyon bedeli ve yükümlülüğü. Rehabilitasyon bedeli işletme ruhsat bedeli kadardır, yalnız rehabilitasyon için kullanılır, haczedilemez, rehnedilemez ve temlik edilemez; yükümlülüğü kalmayan ruhsat sahibine kullanılmayan kısmı iade edilir (m.13).
• Ruhsata ait borçlar. Ödenmemiş ruhsat bedeli, Devlet hakkı ve idari para cezaları değerden düşülür; idari para cezaları için Maden Kanunu idari para cezaları rehberimize bakabilirsiniz.
• Tesis ve makineler. Bunlar ruhsattan ayrı taşınır mallardır; ancak dava kapsamına alınmışlarsa değerlemeye girer. Kanun, işletme hakkıyla bir bütün oluşturan tesis ve vasıtalara tek başına haciz veya tedbir konulamayacağını kabul eder (m.40).

Değerlemenin hangi tarihe göre yapıldığı raporda açıkça yazılmalıdır. Dava uzayabilir ve ruhsatın kalan süresi azaldıkça değer de değişir; taraflar rapora karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, belirsizliklerin açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir (HMK m.281/1).

Babasıyla birlikte çalışmış mirasçı için ayrıca bakılacak bir hak

Ana ve baba ile birlikte yaşayan ve emeğini ya da gelirini aileye özgüleyen ergin altsoy, buna karşılık uygun bir bedel isteyebilir (TMK m.370/1). Bu alacak borçlunun ölümü hâlinde istenebilir, zamanaşımına uğramaz, fakat en geç terekenin taksimi anına kadar istenmelidir (TMK m.371); terekeyi borç ödemeden acze düşürmemek kaydıyla tereke borcu sayılır (TMK m.641/2). Babasıyla aynı evde yaşayıp ocakta karşılıksız ya da düşük ücretle çalışmış bir mirasçı bu ihtimali ayrıca değerlendirmelidir; şartları dardır ve “birlikte yaşama” ile “aileye özgüleme” olgularının ispatı gerekir. Ayrıntılar için miras bırakana bakan ve emek veren mirasçının hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Ruhsatın değeri veraset ve intikal vergisi beyannamesinde de gösterilir. Beyanname, ölüm Türkiye’de olmuşsa ve mükellefler Türkiye’deyse ölüm tarihini izleyen dört ay içinde, mükellefler yabancı bir ülkedeyse altı ay içinde verilir (VİVK m.9/1-a). Değerleme ve taksitlendirme için veraset ve intikal vergisinde değerleme, Devlet hakkı ve diğer mali yükler için enerji ve madencilikte vergilendirme rehberlerimize bakabilirsiniz.

Harç, Gider Avansı ve Bilirkişi Masrafı

Davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır; avansın yetersiz kaldığı anlaşılırsa tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120). Her taraf, ikamesini istediği delilin avansını mahkemenin verdiği kesin süre içinde yatırır; yatırılmazsa ve karşı taraf da yatırmazsa o delilden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324). Tahsis davasında bilirkişi heyeti ve sahada yapılacak keşif önemli gider kalemleridir. Bilirkişi ücretleri için her yıl Resmî Gazete’de bilirkişilik asgari ücret tarifesi yayımlanır; 2026 yılı tarifesi 26.12.2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete’dedir.

Maden Kanunu bu dava için özel bir harç kuralı koymaz; harcın maktu mu yoksa dava değeri üzerinden nispi mi alınacağı Harçlar Kanunu’nun genel hükümlerine göre belirlenir. Tarifeler her yıl değiştiğinden bu sayfada rakam vermiyoruz; dava açılmadan önce ilgili adliyenin harç biriminden teyit alınmalıdır. Arabuluculuk yapılmış ve anlaşma sağlanamamışsa iki saate kadar süren görüşmelerin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; iki saati aşan kısım aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır ve bu ücretler yargılama giderlerinden sayılır (HUAK m.18/A-13). Miras davalarında süre ve masrafın genel tablosu için miras davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar rehberimize bakabilirsiniz.

Süreler Tablosu

Tahsis davasında süreler üç ayrı kaynaktan gelir: Maden Kanunu ve Yönetmeliği, Medeni Kanun ve HMK. Hiçbiri diğerini durdurmaz; dava sürerken ruhsatın idari takvimi de işlemeye devam eder.

Sık Yapılan Hatalar

1. Altı ayı mirasçılık belgesinin alındığı günden saymak. Süre ruhsat sahibinin ölüm tarihinden işler (Maden Yönetmeliği m.80/2).
2. Davayı açıp MAPEG’e bildirmemek. Koruma, davanın açılmasına ve belgesinin mirasçılık belgesiyle birlikte Genel Müdürlüğe verilmesine bağlıdır (m.80/3).
3. Yurt dışındaki veya küs olunan bir mirasçıyı davalı göstermemek. Tahsis kararı bütün mirasçılar hakkında tek hüküm gerektirir (HMK m.59).
4. Ehliyeti genel cümlelerle anlatmak. “Babamla yıllarca çalıştım” cümlesi, SGK dökümü, imzalı belge ve tanıkla eşleşmedikçe zayıf kalır (TMK m.6).
5. Ödeme veya depo hazırlığını göstermemek. Davalının en güçlü savunması, davacının pay bedelini ödeyemeyeceğidir.
6. Satış talebini terditli olarak eklememek. Tahsis reddedilirse ve fer’î talep yoksa dava reddedilir; ruhsat için zaman kaybedilir (HMK m.111).
7. Dava sürerken ruhsatın yükümlülüklerini bırakmak. Ocak sonu bedeli ve nisan sonu raporu kimse için beklemez (3213 s.K. m.13, m.29).
8. Tedbir kararını alıp uygulatmamak. Uygulama bir hafta içinde istenmezse tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1); tedbir ve şerh konusunda miras davasında ihtiyati tedbir rehberimize bakabilirsiniz.
9. Görevsizlik kararından sonra iki haftayı kaçırmak. Dava açılmamış sayılır ve altı ay çoktan geçmiş olabilir (HMK m.20/1).
10. Karar kesinleşince iki ay içinde MAPEG’e başvurmamak. Kazanılmış bir dava bu yüzden boşa gidebilir (Maden Yönetmeliği m.80/4).
11. Tesis ve makineleri talebe ekleyip arabuluculuğu atlamak. Taşınırların paylaştırılması açıkça arabuluculuk kapsamındadır (HUAK m.18/B-1-b).

Dosyanızdaki tarihleri ve belgeleri birlikte çıkarmak için 0554 648 37 15 numaralı telefondan Av. Fatma Öztürk’e ulaşabilirsiniz; dava öncesi değerlendirmede ölüm tarihi, ruhsatın süresi ve mirasçıların adresleri ilk sorulan bilgilerdir.

Yurt Dışındaki Mirasçılara Tebligat ve Vekâlet

Mirasçılardan biri yurt dışındaysa altı aylık takvim daha da sıkışır. Yabancı ülkede tebliğ, o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır ve bunun için Türkiye’nin oradaki elçiliği veya konsolosluğu yetkili makamdan tebligatın yapılmasını ister (Tebligat Kanunu m.25). Muhatap Türk vatandaşıysa tebliğ Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla da yapılabilir: tebliğin konusunu ve çıkaran merciyi gösteren, otuz gün içinde başvurulmazsa tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarını taşıyan bildirim o ülkenin izin verdiği yöntemle gönderilir; bildirimin ulaştığı belgelenirse ve muhatap otuz gün içinde başvurmazsa tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır. Mahkemeler bu tebligatı doğrudan ilgili büyükelçilik veya konsolosluğa gönderebilir (m.25/a).

Bu süreç zaman aldığı için yurt dışındaki mirasçının açık adresi ve ülkesi dava dilekçesine eksiksiz yazılmalı, ihtiyati tedbir ve mümessil talepleri tebligatın tamamlanması beklenmeden karara bağlatılmalıdır. Hâkim, talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk varsa karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir (HMK m.390/2). Ulaşılamayan ve yurt dışındaki mirasçıya tebligatın ayrıntıları için miras davasında tebligat rehberimize bakabilirsiniz.

Yurt dışındaki mirasçı anlaşmaya yanaşıyorsa dava yerine vekâletname yolu daha hızlı olabilir. Murisin hayattayken verdiği vekâletnameler ölümle kural olarak sona erdiğinden (TBK m.513/1) mirasçıların yeni vekâletname vermesi gerekir. Yurt dışında yaşayan mirasçı vekâletnameyi bulunduğu yerdeki Türk konsolosluğunda verebilir; yabancı bir noterde düzenlenen vekâletname ise o ülke yabancı resmî belgelerin onanması şartını kaldıran Lahey Sözleşmesi’ne tarafsa apostil şerhiyle, değilse konsolosluk onayıyla Türkiye’de kullanılabilir. Dava açıldıktan sonra anlaşma sağlanırsa taraflar sulh olabilir; sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m.315/1). Yurt dışındaki mirasçının vergi, banka ve tapu işlemleri için yurt dışında yaşayan mirasçının Türkiye’deki miras işlemleri rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Maden ruhsatı tahsis davası hangi mahkemede açılır?

Maden Kanunu yalnızca “mahkeme” der. Sulh hukuk mahkemeleri mal veya hakkın paylaştırılmasına ilişkin davalara baktığı (HMK m.4/1-b), Medeni Kanun da terekedeki belirli malların paylaştırılmasını sulh mahkemesine bıraktığı (TMK m.642/2) için dilekçe sulh hukuk mahkemesine yazılır. Asliye hukuk görüşü de savunulduğundan görevsizlik kararı verilirse iki hafta içinde gönderme istenmelidir (HMK m.20/1). Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.11/1-a).

Altı aylık süre ölümden mi, mirasçılık belgesinin alınmasından mı başlar?

Ölüm tarihinden başlar. Maden Yönetmeliği m.80/2, mirasçıların ruhsat sahibinin ölüm tarihinden itibaren altı ay içinde Genel Müdürlüğe başvurmasını zorunlu tutar; aksi hâlde ruhsat iptal edilir. Mirasçılık belgesinin geç alınması veya mirasçılar arasındaki görüşmeler bu süreyi uzatmaz.

Dava açmak ruhsatın iptalini kendiliğinden önler mi?

Kanun fesih sonucunu dava bulunmaması hâline bağlar (3213 s.K. m.5/4); Yönetmelik ise ayrıca davanın açıldığını gösteren belge ile mirasçılık belgesinin Genel Müdürlüğe verilmesini arar ve bu yapılırsa mahkeme sonucunun bekleneceğini düzenler (Maden Yönetmeliği m.80/3). İdarenin davadan haberi olmazsa altı ayın sonunda iptal işlemi kurulabileceğinden bildirim, altı ay dolmadan mutlaka yapılmalıdır. Dava altı aydan sonra kesinleşirse ruhsat hakkı verilen kişi kararla birlikte iki ay içinde intikal için başvurmalıdır (m.80/4).

Mahkeme en ehil mirasçıyı neye göre belirler?

Kanun ölçü olarak “en ehil” mirasçıyı gösterir (3213 s.K. m.5/4), fakat ölçütleri tek tek saymaz; değerlendirme somut dosyaya göre yapılır. Başlangıç noktası Kanunun 6. maddesindeki niteliklerdir: medeni hakları kullanmaya ehil T.C. vatandaşı olmak ve kamu görevlisi olmamak gibi. Dilekçede bunun yanında faaliyeti işletme projesine ve Kanuna uygun sürdürebilme, ruhsatın yükümlülüklerini yerine getirebilme ve diğer mirasçıların pay bedelini karşılayabilme gücü belgelerle gösterilmelidir. Mirasçıya devirde mali yeterlilik şartı aranmaz (Maden Yönetmeliği m.80/6).

Ruhsat kendisine tahsis edilen mirasçı diğer mirasçılara ne öder?

Maden Kanunu bunu ayrıca düzenlemez; miras paylaşımının genel kuralları uygulanır. Bölünemeyen tereke malı bir mirasçıya özgülenir (TMK m.651/1), değer farkı para ödenerek denkleştirilir (TMK m.642/2). Bu nedenle dava dilekçesinde ruhsatın değerinin maden mühendisi ve mali müşavirden oluşan bilirkişi heyetince belirlenmesi ve diğer mirasçıların payına düşen tutarın ödenmesi veya depo edilmesi istenir.

Mirasçılardan hiçbiri ehil değilse ruhsat ne olur?

Kanun bu durumda ruhsatın satılmasını öngörür (3213 s.K. m.5/4). Satışta hâkim bir satış memuru görevlendirir ve satış İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır (HMK m.322/2); bedel mirasçılar arasında payları oranında paylaştırılır. Yönetmelik, ruhsatın mirasçılar dışındaki bir kişiye devrinde işletme ruhsat taban bedeli ve devir bedeli alınmasını, mali yeterlilik ve borcu yoktur belgesi aranmasını öngörür (Maden Yönetmeliği m.80/6); bu yüzden satışta alıcı çevresi bu şartları sağlayanlarla sınırlı kalır.

Dava sürerken ocağı kim işletir, ruhsat bedelini kim öder?

Ruhsatın yükümlülükleri dava sırasında da işler (3213 s.K. m.5, son fıkra). Ruhsat bedeli her yıl ocak ayı sonuna kadar yatırılır, işletme faaliyet raporu nisan ayı sonuna kadar verilir (m.13, m.29). Bu işleri yürütmek için mahkemeden bir mümessil atanması istenir; Yönetmelik bildirimlerin mahkemece tayin edilen mümessile yapılacağını öngörür (Maden Yönetmeliği m.80/5). Ruhsatla ilgili hukuki sorumluluk mirasçılara aittir (m.80/3).

Tahsis davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Tartışmalıdır. HUAK m.18/B-1-b, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ilişkin uyuşmazlıklarda arabuluculuğu dava şartı yapar; ruhsat ise bir haktır. Dava tesis ve makineler gibi taşınırları da kapsıyorsa arabuluculuk kesin olarak gerekir. İhtiyatlı yol, ölümden sonra erkenden arabulucuya başvurmak ve son tutanağı dava dilekçesine eklemektir.

Kamu görevlisi olan mirasçıya ruhsat tahsis edilebilir mi?

Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri arama ve işletme ruhsatı alamaz (3213 s.K. m.6/3). Miras yoluyla kendisine ruhsat intikal eden kamu görevlisi mirasçı bakımından, engel hâl ortadan kalkmadıkça m.5/4 hükmü uygulanır (m.6/5); yani ruhsat ona tahsis edilemez, diğer mirasçılardan birine tahsis veya satış yoluna gidilir. Bu mirasçının ruhsatın değeri üzerindeki miras payı ise korunur.

Mirasçılar ruhsatı birlikte kuracakları bir şirkete devredebilir mi?

Bütün mirasçılar anlaşırsa evet. Kanun, mirasçıların vekâletiyle ruhsatın üçüncü bir kişiye devrine izin verir (3213 s.K. m.5/4); şirket bu bakımdan üçüncü kişidir. Bu durumda işletme ruhsat taban bedeli ve devir bedeli alınır, ruhsatın mali yükümlülükleri tamamlanmalı, mali yeterlilik şartı sağlanmalı ve borcu yoktur belgesi verilmelidir (Maden Yönetmeliği m.80/6). Başvuru da altı aylık süre içinde yapılmalıdır.

Davalı mirasçı tahsis talebine nasıl itiraz eder?

Basit yargılamada cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır ve cevaba cevap verilemez (HMK m.317). Davalı cevabında davacının ehliyet iddiasını, ödeme gücünü ve önerilen değeri tartışabilir; ölümden bu yana elde edilen gelirlere ilişkin kayıtların ibrazını isteyebilir (HMK m.219) ve tarafsız bir mümessil atanmasını talep edebilir. Bütün deliller cevapla birlikte bildirilmelidir (HMK m.318).

Mahkemenin tahsis kararından sonra ne yapılmalı?

Karar kesinleşince kesinleşme şerhli karar ve Genel Müdürlüğün istediği belgelerle intikal başvurusu yapılır. Dava altı aylık süreden sonra kesinleşmişse bu başvuru kararla birlikte iki ay içinde yapılmalıdır; aksi hâlde ruhsat iptal edilir (Maden Yönetmeliği m.80/4). Devir ve intikal maden siciline işlenir ve tescil edilmeyen haklar hüküm ifade etmez (3213 s.K. m.38).

Resmî Kaynaklar

• 3213 sayılı Maden Kanunu (m.2, m.3, m.5, m.6, m.10, m.13, m.14, m.24, m.27, m.29, m.31, m.38, m.40, m.41): mevzuat.gov.tr
• Maden Yönetmeliği, RG 11.12.2022/32040 (m.33, m.37, m.79, m.80, m.81, m.137): resmigazete.gov.tr
• Maden Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 30.10.2025/33062 (m.37/7-8, geçici m.12): resmigazete.gov.tr
• Maden Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 31.07.2026/33326 (m.80’e dokunmayan son değişiklik): resmigazete.gov.tr
• Önceki Maden Yönetmeliği, RG 21.09.2017/30187 (m.83, mülga): resmigazete.gov.tr
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.6, m.370, m.371, m.589, m.598, m.599, m.606, m.610, m.640, m.641, m.642, m.650, m.651): mevzuat.gov.tr
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.4, m.11, m.20, m.59, m.111, m.114, m.115, m.119, m.120, m.128, m.219, m.220, m.266, m.281, m.288, m.293, m.315-322, m.324, m.389-397): mevzuat.gov.tr
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (m.18/A, m.18/B): mevzuat.gov.tr
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu (m.25, m.25/a): mevzuat.gov.tr
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.513): mevzuat.gov.tr
• 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (m.9): mevzuat.gov.tr
• 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (m.8/D, m.8/E): mevzuat.gov.tr