Akaryakıt İstasyonu Sahibi Vefat Etti 2026: EPDK Bayilik Lisansı Mirasçıya Geçer mi? Şahıs ve Şirket Bayide Yol Haritası, Dağıtıcı Sözleşmesi, İntifa ve İstasyon Taşınmazı

Akaryakıt istasyonu mirası, terekedeki öteki işletmelerden önemli bir noktada ayrılır: istasyonun değeri yalnızca tapudaki arsada değil, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) verdiği bayilik lisansında ve dağıtıcıyla kurulan sözleşme ilişkisinde yaşar. Arsa, bina, tank ve pompa mirasçılara kendiliğinden geçer; lisans ise geçmez. Zararın en kolay doğduğu dönem, bu farkın bilinmediği ilk haftalardır.

Bu rehber, istasyon sahibinin vefatından sonra mirasçıların hangi sırayla ne yapacağını, lisansın kimin adına olduğuna göre üç ayrı senaryoda anlatır: lisansın murisin şahsı adına olduğu istasyon, lisansın aile şirketi adına olduğu istasyon ve taşınmazın murise ait olduğu ama istasyonu kiracı bir işletmecinin çalıştırdığı durum. Her başlıkta dayanak olarak 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu, 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu, EPDK’nın Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği (PPLY) ve LPG Piyasası Lisans Yönetmeliği (LPG LY) ile Türk Medeni Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve vergi kanunlarının güncel metinleri esas alınmıştır.

Bayilik sözleşmelerinin rekabet hukuku boyutu, EPDK yaptırımları ve lisans iptali gibi sektör konuları sitemizde ayrı rehberlerde işlendi. Burada bu konulara yalnızca miras açısından önemli oldukları ölçüde değiniyoruz; sektörün genel düzeni için petrol piyasası ve akaryakıt hukuku ile LPG otogaz piyasası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Önce Tek Soru: Lisans Kimin Adına?

Mirasçıların yapacağı ilk iş, istasyonun lisans belgesine bakmaktır. Lisansta asgari olarak lisans sahibinin adı veya unvanı, lisans kapsamındaki faaliyet, yürürlük tarihi ve süre ile tesisin bilgileri yer alır (PPLY m.11). Bu satır, yazının geri kalanındaki üç yoldan hangisinin sizin yolunuz olduğunu söyler.

Kanun bayiyi, bayilik faaliyeti için gerekli donanıma sahip gerçek ve tüzel kişi olarak tanımlar (5015 s.K. m.2/1-9) ve lisansın, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verileceğini söyler (m.3). Lisans Yönetmeliği de Türkiye’de yerleşik, ticaret veya sanayi siciline kayıtlı ve gelir ya da kurumlar vergisi yükümlüsü gerçek veya tüzel kişilerin başvurabileceğini belirtir (PPLY m.7). Anonim veya limited şirket olma şartı rafinerici, iletim, depolama, işleme, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansları için aranır; bayilik lisansı bu sayımda yoktur. Dolayısıyla bir istasyon, murisin şahsı adına alınmış bir lisansla da, ailenin limited ya da anonim şirketi adına alınmış bir lisansla da işletiliyor olabilir.

Bu ayrım her şeyi belirler. Şahıs adına lisansta ölüm, lisansın sonudur. Şirket adına lisansta ölüm, lisansa dokunmaz; değişen yalnızca şirketin ortaklarıdır. Üçüncü ihtimalde ise istasyonun arsası ve binası murise aittir, ama istasyonu kendi lisansıyla bir kiracı işletmeci çalıştırır; mirasçılar bu durumda lisansla değil, kira ve tapu ilişkileriyle uğraşır.

Lisans her piyasa faaliyeti ve her tesis için ayrı alınır (PPLY m.5/2). Otogaz da satan bir istasyonda akaryakıt bayilik lisansının yanında 5307 sayılı Kanuna göre verilmiş ayrı bir LPG otogaz bayilik lisansı bulunur ve iki lisansın sahibi aynı kişi olmayabilir. Lisans türlerinin tam listesi için petrol piyasasında lisans türleri yazımıza bakabilirsiniz; mirasçılar her iki lisansı ayrı ayrı kontrol etmelidir.

İlk 30 Gün: Mirasçılar İçin Kontrol Listesi

Aşağıdaki liste vefatın ardından ilk ayda yapılması gerekenleri sıralar. Süre yazan satırlardaki süreler kanundan gelir; diğerleri o sürelerin kaçırılmaması için önerdiğimiz iş sırasıdır. Liste şahıs bayi için yazılmıştır; şirket bayiye özgü adım ayrı satırda gösterilmiştir. Kiracı işletmeci senaryosunda lisans kiracıda olduğu için ilk satır uygulanmaz; diğer adımlar taşınmaz ve kira ilişkisi bakımından geçerlidir.

Şahıs Bayi Vefat Ettiyse: Lisans Mirasçıya Neden Geçmez?

Lisans kişiye verilmiş bir izindir

Lisans, bir gerçek veya tüzel kişinin piyasada faaliyet gösterebilmek için Kurumdan almak zorunda olduğu izin belgesidir (PPLY m.5/1). Yönetmelik lisansların hiçbir surette devredilemeyeceğini açıkça söyler; tek istisna, proje finansmanı sağlayan banka veya finans kuruluşlarının lisans sahibi tüzel kişinin yükümlülüklerini üstlenecek başka bir tüzel kişiye lisans verilmesini talep edebilmesidir (PPLY m.5/3). Bu istisnanın mirasla ilgisi yoktur.

Ölüm, lisansın sona erdirilme sebepleri arasında ayrıca sayılır: lisans sahibinin ölümü hâlinde lisans sona erdirilir (PPLY m.17/1-c). Aynı maddeye göre lisans sahibinin vergi mükellefiyetinin herhangi bir sebeple terkin edilmesi de sona erdirme sebebidir (m.17/1-ı); şahıs bayinin ölümüyle vergi kaydı da kapanacağından sonuç değişmez. LPG otogaz bayilik lisansında da aynı kural vardır: lisans devredilemez ve lisans sahibinin ölümü hâlinde LPG Piyasası Dairesi Başkanlığı kararıyla sona erer (LPG LY m.5 ve m.17/1-c).

Bu sonuç maden ruhsatından farklıdır. 3213 sayılı Maden Kanunu maden hak ve vecibelerinin miras yoluyla intikal ettiğini söyler ve intikal işlemleri için mirasçılara altı ay tanır (m.5/4); ayrıntısı maden ruhsatı ve taş ocağının mirası rehberimizde. Petrol ve LPG lisans yönetmeliklerinde ise mirasçıya lisansı devralma ya da bir süre onun üzerinden faaliyeti sürdürme imkânı veren bir hüküm yer almaz; yönetmelikler ölümü doğrudan sona erme sebebi olarak sayar.

Ölümden sonra pompadan satış yapılabilir mi?

Mirasçıların düşebileceği en pahalı hata, işler aksamasın diye istasyonu çalıştırmaya devam etmektir. Lisans mirasçıya geçmediği için mirasçının o istasyonda kendi adına bayilik faaliyeti yürütme yetkisi yoktur. Lisans almaksızın bayilik faaliyeti yapılması 5015 sayılı Kanunun 19/1-f bendinde idari para cezası sebebi olarak sayılır; 25.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan EPDK tebliğiyle bu bent için 2026 yılında uygulanacak alt ve üst sınır 1.452.836 TL ile 7.264.222 TL’dir. Lisans almaksızın lisansa tabi faaliyet gösterildiği tespit edilirse tesis, lisans alınıncaya kadar mühürlenir ve ilgililer hakkında soruşturma başlatılır (5015 m.20/2-d). Otogaz satışı için karşılık gelen hükümler 5307 sayılı Kanunun 16/1-c ve 17/2-c bentleridir; ceza tutarları her yıl EPDK tebliğiyle güncellenir.

Satışa devam etmenin bir de miras hukuku bedeli vardır. Ret süresi dolmadan tereke işlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610/2). İstasyonu kendi hesabına çalıştırmak, dağıtıcıdan yeni ürün almak ve kasadaki parayı harcamak bu kapsama girebilir. Tereke borçlarının büyüklüğü bilinmeden bu adımları atmak, mirasçıyı kişisel malvarlığıyla sorumlu hâle getirebilir. Ret süresi, usulü ve masrafı için reddi miras rehberimize bakabilirsiniz.

Satış durdurulduğunda tanktaki ürün, otomasyon kayıtları ve kasa tereke malı olarak kalır. Bunların tarihli bir tutanakla, mümkünse dağıtıcı temsilcisinin de imzasıyla tespit edilmesi, hem mirasçılar arasındaki hesaplaşmada hem dağıtıcıyla yapılacak mutabakatta delil olur. Ürünün nasıl değerlendirileceği, yani dağıtıcıya iadesi ya da yeni lisans alındıktan sonra satışı, dağıtıcıyla yazılı olarak kararlaştırılmalıdır. Murisin şahsen verdiği vekâletnameler de sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça ölümle sona erer (TBK m.513); istasyon müdürünün veya muhasebecinin murisin vekili sıfatıyla işlem yapmaya devam etmesi bu yüzden sorun yaratır.

Yeni lisansı kim alabilir?

Faaliyetin sürmesi için mirasçılardan biri ya da mirasçıların birlikte kuracağı bir şirket, kendi adına yeni bayilik lisansı almalıdır. Başvuru sahibinin Türkiye’de yerleşik, ticaret veya sanayi siciline kayıtlı ve gelir ya da kurumlar vergisi yükümlüsü olması gerekir (PPLY m.7). Yönetmelikte terekenin ya da miras ortaklığının kendi adına lisans alabileceğine ilişkin bir düzenleme yer almaz. Bu yüzden mirasçıların önce istasyonu kimin işleteceğinde anlaşması ve bunu yazılı bir paylaşma sözleşmesiyle (TMK m.676) ya da işletmenin ve gelirin nasıl paylaşılacağını gösteren yazılı bir protokolle kayda geçirmesi gerekir.

Gerçek kişi adına alınan lisans yine o kişiye bağlıdır; o mirasçı da ileride vefat ederse aynı süreç baştan başlar. Mirasçıların kuracağı limited veya anonim şirket adına lisans alınması ise ölümün lisansı etkilemediği ikinci senaryoya geçmek anlamına gelir. Hangi yolun seçileceği vergi, sorumluluk ve yönetim açısından ayrıca hesaplanmalıdır.

Bazı kişilere lisans verilmez. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa aykırı fiillerden ya da lisansa tabi faaliyetlerle ilgili sahte veya yanıltıcı belge suçlarından (VUK m.359) kesinleşmiş mahkûmiyeti olanlara lisans verilmez (5015 m.3; PPLY m.7). Lisansı işleteceği düşünülen mirasçı hakkında böyle bir kayıt varsa başvuru baştan başka bir mirasçı ya da şirket üzerinden planlanmalıdır.

Yeni lisans için neler gerekir?

Kanun lisans taleplerinin en geç altmış gün içinde karara bağlanmasını öngörür (5015 m.3; PPLY m.10). Lisans vermede taahhüt üzerinden işlem yapılamaz (5015 m.3); başvuru, istasyon fiilen hazır olduğunda yapılmalıdır. Başvuruda eksiklik varsa on iş günü içinde giderilmesi istenir, giderilmezse başvuru yapılmamış sayılır ve iade edilir (PPLY m.7). Belgelerin eksiksiz olması bu yüzden takvimi doğrudan etkiler.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı ile lisans arasındaki ilişkiye ayrıca dikkat edilmelidir. Ruhsat Yönetmeliği, ölüm hâlinde ruhsatın kanuni mirasçılar adına intibakını öngörür; EPDK lisansı ise tek bir gerçek veya tüzel kişiye verilir. Lisans başvurusunda ruhsatın geçerli olması aranır ve lisansın dayandığı ruhsatın sonradan geçerliliğini yitirmesi lisansın sona erdirilme sebebidir (PPLY m.17/1-ğ). Bu nedenle ruhsatın hangi mirasçı veya şirket adına düzenleneceği, lisans başvurusunu kimin yapacağıyla birlikte, başvurudan önce ruhsatı veren idare ve EPDK ile netleştirilmelidir. Ruhsat konusunun genel çerçevesi için miras kalan işyerinde ruhsat ve belediye işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.

Yeni lisansı engelleyebilecek kayıtlar

Ölen bayinin döneminde istasyonda 5607 sayılı Kanunda belirtilen kaçakçılık fiili tespit edilmişse, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar o tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez; lisans sahibine verilen idari para cezası ödenmeden de lisansa konu tesis için lisans verilmez (5015 m.20/2-c). Lisansa tabi faaliyetlerle ilgili sahte veya yanıltıcı belge suçları nedeniyle vergi incelemesi görevi bulunduğu Kuruma bildirilmişse de tesis için başka kişiye lisans verilmemesi tedbiri uygulanır (m.20/2-g).

Bu hükümler tesise bağlıdır; bayi ölmüş olsa bile tesis üzerindeki kayıt mirasçıların önüne çıkabilir. Başvurudan önce istasyon hakkında açık bir EPDK soruşturması, vergi incelemesi ya da ceza dosyası olup olmadığı araştırılmalıdır. EPDK işlemlerine karşı dava yolu için EPDK kararlarına karşı dava ve petrol lisansı iptali rehberlerimize bakabilirsiniz.

Şirket Adına Lisans: Ortak Vefat Ettiyse

Lisans bir şirketin adınaysa lisans sahibi ölen kişi değil şirkettir. PPLY m.17/1-c’deki ölüm sebebi lisans sahibi gerçek kişi içindir; şirketin tüzel kişiliği devam ettiği sürece lisans ayakta kalır. Mirasın konusu lisans değil, ölen ortağın şirketteki payıdır. Bu senaryoda asıl tehlike lisansın kendisi değil, ortaklık içindeki tıkanıklık nedeniyle şirketin karar alamaması ve istasyonun satış yapamamasıdır.

Limited şirkette pay

Limited şirket payı mirasla, genel kurulun onayı aranmadan bütün hak ve borçlarıyla mirasçılara geçer. Şirket, iktisabı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde, payı kendisi, bir ortağı ya da göstereceği üçüncü kişi hesabına gerçek değeri üzerinden devralmayı önererek mirasçıyı onaylamayı reddedebilir; üç ay içinde açıkça ve yazılı olarak reddetmezse onay vermiş sayılır (TTK m.596). Gerçek değerde anlaşılamazsa değer, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesince belirlenir (TTK m.597). Payın geçişinin ticaret siciline tescili için şirket müdürleri başvurur (TTK m.598).

Pay birden fazla mirasçıya geçtiğinde mirasçılar, paydan doğan haklarını ancak atayacakları ortak bir temsilci aracılığıyla kullanabilir (TTK m.599/2). Ortak temsilci belirlenmeden genel kurulda oy kullanılamaz. Red hakkı, gerçek değerin hesabı ve ortak olan mirasçının çıkış yolları limited şirket payının mirasçıya geçişi rehberimizde ayrıntılı olarak anlatıldı.

Anonim şirkette pay

Anonim şirkette nama yazılı paylar, kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe serbestçe devredilir (TTK m.490). Borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylarda esas sözleşme devri şirketin onayına bağlamışsa, mirasla iktisapta payın mülkiyeti ve malvarlığına ilişkin haklar derhâl, genel kurula katılma ve oy hakları ise ancak şirketin onayıyla mirasçıya geçer; şirket onay istemini aldığı tarihten itibaren üç ay içinde reddetmezse ya da ret haksızsa onay verilmiş sayılır (TTK m.494). Bir pay birden çok kişinin ortak mülkiyetindeyse, bunlar genel kurulda haklarını kullanması için içlerinden birini veya üçüncü bir kişiyi temsilci atayabilir (TTK m.432). Ayrıntısı anonim şirkette nama yazılı payın mirası yazımızda.

Müdür vefat ettiyse

Aile şirketlerinde ölen ortak, şirketin tek müdürü de olabilir. Limited şirkette yönetim ve temsil şirket sözleşmesiyle düzenlenir ve en az bir ortağın şirketi yönetim hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır (TTK m.623/1). Müdürleri atamak ve görevden almak genel kurulun devredilemez yetkisidir (TTK m.616/1-b). Tek müdür vefat ettiğinde şirketi temsil edecek kimse kalmadığından genel kurulun toplanıp yeni müdür seçmesi ilk işlerden biridir; aksi hâlde dağıtıcı, banka, vergi dairesi ve EPDK karşısında şirket adına işlem yapılamaz.

EPDK’ya bildirim: altı ay

Lisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında, yönetim kurulu başkan ve üyelerinde veya temsil ve ilzama yetkili olanlarında değişiklik olursa lisans sahibi, değişikliğin gerçekleşmesinden veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasından itibaren en geç altı ay içinde bunu belgeleriyle Kuruma bildirir (PPLY m.18). Ortaklık değişikliğinde pay devrine ilişkin sözleşmenin noter onaylı örneği ya da değişikliğe ilişkin ticaret sicili gazetesi; temsil yetkisindeki değişiklikte yeni yetkilinin adı, kimlik bilgileri, imzası ve yetki sınırlarını gösteren yetki belgesi istenir. Yönetmelik dernek, vakıf ve kooperatiflerle anonim şirketlerin halka açık pay sahiplerindeki değişiklikleri bu belge şartının dışında tutar.

Mirasta bir pay devir sözleşmesi bulunmadığından, yönetmelikte sayılan ikinci belge, yani değişikliğe ilişkin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi öne çıkar; payın geçişinin sicile tescili için müdürlerin başvurusu (TTK m.598) bu yüzden geciktirilmemelidir. Sürenin hangi olaydan başlatılacağı tartışmasına girmemek için bildirimi ölüm tarihinden itibaren altı ay içinde yapmak en güvenli yoldur. Müdür değiştiyse yeni temsil yetkisinin de aynı bildirimle Kuruma sunulması gerekir.

LPG otogaz bayilik lisansında bu konuda fark vardır. LPG LY’deki altı aylık ortaklık bildirimi yalnızca LPG dağıtıcı ve LPG depolama lisansı sahibi tüzel kişiler için yazılmıştır ve değişikliğin miras kaynaklı olabileceğini açıkça anar (LPG LY m.18). Otogaz bayisi şirkette ise lisansta tadil gerektiren bir husus doğarsa, vuku bulduğu tarihten itibaren en geç altmış gün içinde tadil talep edilir (LPG LY m.18/4).

Ortağın ölümünden sonra satış durursa

Şirket bayide lisans ayakta kaldığı için asıl risk satışın uzun süre durmasıdır. Bayilik faaliyeti kapsamında haklı ve mücbir sebepler dışında altı aydan uzun süre pompadan satış yapılmazsa lisans sona erdirilir (PPLY m.17/1-g). Mirasçılar arasındaki anlaşmazlık istasyonu aylarca kapalı tutarsa bu sebep gündeme gelebilir. Aynı şekilde bayilik sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erer ve otuz gün içinde dağıtıcı tadili başvurusu yapılmaz ya da Kuruma yeni bayilik sözleşmesi sunulmazsa lisans sona erdirilir (PPLY m.17/1-d).

Murisin ortağı olduğu şirket kollektif veya komandit gibi bir şahıs şirketiyse ya da istasyon adi ortaklıkla işletiliyorsa ortağın ölümünün sonuçları farklıdır; bu rejim adi ortaklık ve şahıs şirketlerinde ortağın ölümü rehberimizde anlatıldı.

Kiracı İşletmeci: Taşınmaz Murisin, Lisans Başkasının

Bazı istasyonlarda arsa ve bina aileye aittir, istasyonu ise kira sözleşmesiyle bir işletmeci şirket çalıştırır. Bu durumda lisans işletmecinin adınadır ve malikin ölümünden etkilenmez. Mirasçılar kiralananın yeni malikleri olarak kira sözleşmesinin tarafı olur: kiralanan herhangi bir sebeple el değiştirirse yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur (TBK m.310) ve mirasçılar mirasbırakanın alacaklarını ve haklarını doğrudan kazanır (TMK m.599).

Kira bedeli, paylaşmaya kadar mirasçılara elbirliğiyle ait bir alacaktır (TMK m.640/2). Kiracıya bedelin hangi hesaba ödeneceğini bütün mirasçıların imzasıyla ya da atanmış temsilci aracılığıyla yazılı olarak bildirmek, tek bir mirasçıya yapılan ödemeler yüzünden çıkacak tartışmaları önler. Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (HUAK m.18/B-1-a).

Kiracı işletmecinin istasyonda kaçakçılık fiili işlemesi malik mirasçılar için de sonuç doğurabilir: o tesis için, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans verilmez (5015 m.20/2-c). Kiracıyı değiştirmeyi ya da istasyonu kendileri işletmeyi düşünen mirasçılar bu kaydı önceden sorgulamalıdır.

Murisin kendisi kiracıysa

Tersi de mümkündür: murisin istasyonu başkasının arazisinde kira sözleşmesiyle işletmiş olması. Kiracının ölümü sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez. Adi kirada mirasçılar, yasal fesih bildirim süresine uyarak en yakın fesih dönemi sonu için sözleşmeyi feshedebilir (TBK m.333). Sözleşme, ürün veren bir şeyin kullanılmasını ve ürünlerin devşirilmesini konu alan ürün kirası niteliğindeyse kiracının ölümü hâlinde hem mirasçılar hem kiraya veren altı aylık yasal fesih bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi feshedebilir (TBK m.357, m.371). Sözleşmenin hangi türe girdiği kiralananın niteliğine ve kararlaştırılanlara göre belirlenir.

Murisin istasyonu bir intifa hakkına dayanarak işlettiği durumda sonuç daha serttir: intifa hakkı, gerçek kişilerde hak sahibinin ölümüyle sona erer (TMK m.797). Buna karşılık üst hakkı, aksi kararlaştırılmamışsa devredilebilir ve mirasçılara geçer (TMK m.826). Murisin kullanım hakkının hangi türden olduğu tapu ve sözleşme kayıtlarından ilk hafta içinde tespit edilmelidir.

Dağıtıcı Sözleşmesi, İntifa ve İpotek: Mirasçıyı Ne Bağlar?

Bayilik sözleşmesi ölümle sona erer mi?

Bayiler, bayilik faaliyetlerini dağıtıcılarıyla yaptıkları tek elden satış sözleşmesine göre yürütür (5015 m.8/1). Bayilik, karşılıklı yükümlülüklerin ekinde fizibilite bulunan bir sözleşmeyle dağıtıcının gerçek veya tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisini vermesidir (m.2/1-10). Gerçek kişi bayinin ölümünün sözleşmeyi sona erdirip erdirmediği petrol piyasası mevzuatında ayrıca düzenlenmemiştir; önce sözleşmede ölüm, devir ve mirasçılara ilişkin maddelere bakılır. Sözleşme sona ermişse dağıtıcı, diğer sona erme hâllerinde olduğu gibi, sona erme tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde gerekçesi ve belgeleriyle Kuruma bildirimde bulunur (PPLY m.34/1-o-4).

Sözleşme sürse bile şahıs bayide lisans sona erdiği için sözleşmenin bayi tarafı artık lisanslı faaliyet yürütemez. Bu yüzden mirasçının dağıtıcıyla ya mevcut sözleşmeye taraf olarak girmesi ya da yeni bir sözleşme yapması gerekir. Sözleşmenin sona ermesine bağlı alacaklar, özellikle müşteri portföyü karşılığında istenebilecek denkleştirme talebi ayrı bir konudur; bayilik, acentelik ve franchise sözleşmelerinin mirası rehberimizde ele alındı.

Bayilik süresi bitiminden üç ay öncesine kadar bayiliğin devamı için sözleşme yenilenemezse sürenin bitimine kadar dağıtıcı bayinin ikmal ihtiyacını karşılar; süre sonunda bayi, sözleşme yaptığı yeni dağıtıcının ürünlerini pazarladığı anlaşılacak şekilde faaliyetine devam eder ve en geç bir ay içinde eski dağıtıcıya ait tüm belirtileri kaldırır (5015 m.7). Şirket bayide ortağın ölümü bir dağıtıcı değişikliğiyle aynı döneme denk gelirse bu süreler birlikte izlenmelidir.

Rekabet yasağı ve beş yıl

Dağıtıcıyla yapılan sözleşmedeki münhasırlık, yani yalnızca o dağıtıcıdan ürün alma yükümlülüğü, rekabet hukukunda rekabet etmeme yükümlülüğüdür. Rekabet Kurumunun Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuzu, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğini açıklarken süresi beş yıldan uzun veya belirsiz olan rekabet etmeme yükümlülüğünün, Kılavuzdaki tek istisna dışında, grup muafiyetinden yararlanamayacağını belirtir (Kılavuz para. 40). Beş yıl, taraflar arasındaki rekabet yasağına başlangıç teşkil eden ilk bayilik sözleşmesinin tarihinden hesaplanır; bayilik sözleşmesi bitirilip intifa, kira veya ekipman sözleşmeleri sürerken yeni bir bayilik sözleşmesi yapılması dikey ilişkiyi kesintiye uğratmaz (para. 40, 43).

Miras açısından önemli nokta şudur: zaten bayiye ait olan bir tesisin dağıtıcıya kiralanması veya dağıtıcıya intifa hakkı tanınması ve dağıtıcının tesisi yeniden bayiye kullandırması hâlinde beş yılı aşan istisnadan yararlanılamaz (para. 44). İstisna, tesisin tümüyle sağlayıcıya ait olduğu ya da sağlayıcının tesisi bayiyle bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden bir ayni veya şahsi hakla edindiği durumlara özgüdür. Mirasçılar dağıtıcının önüne koyduğu yeni sözleşmeyi imzalamadan önce ilişkinin başladığı tarihi ve tapudaki hakları birlikte incelemelidir. Konunun ayrıntısı akaryakıt bayilik uyuşmazlıkları ve akaryakıt bayilik sözleşmelerinde rekabet yasağı rehberlerimizde.

Tapudaki intifa ve ipotek

Taşınmaz, üzerindeki intifa ve ipotek gibi sınırlı ayni haklarla birlikte mirasçılara geçer; mirasçılar istasyonu bu yüklerden arınmış olarak edinmez. Tüzel kişi lehine kurulan intifa hakkı kararlaştırılan sürenin dolmasıyla, süre kararlaştırılmamışsa tüzel kişiliğin ortadan kalkmasıyla sona erer ve en çok yüz yıl sürebilir (TMK m.797). İpotek ise güvence altına aldığı borç ödenmedikçe tapuda kalır. Murisin dağıtıcıya cari hesap borcu, ekipman bedeli ya da teminat yükümlülüğü varsa bunlar tereke borcudur; mirası reddetmeyen mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m.599, m.641).

Yeni sözleşmede dağıtıcı yeni bir intifa veya ipotek de isteyebilir. Mirasla gelen taşınmazın tapuya tescili veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeden yapılabilir; ama taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez (VİVK m.19). Aynı madde, vergiye karşılık 6183 sayılı Kanunun 10. maddesinde sayılan cinsten teminat gösterilirse taşınmazın devir ve ferağına izin verilebileceğini söyler; bu istisna metinde devir ve ferağ için yazılmıştır. Dağıtıcıya yeni intifa veya ipotek verilmesi planlanıyorsa, o taşınmaza isabet eden verginin ödenmesi takvimin başına konulmalıdır.

İstasyon Taşınmazı ve Tapu İntikali

Miras hâlinde taşınmaz mülkiyeti tescilden önce kazanılır; ancak malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi tescile bağlıdır (TMK m.705/2). Mirasçılar, mirasçılık belgesiyle tapuda intikal işlemini yaptırarak istasyon taşınmazını elbirliği hâlinde adlarına kaydettirir. İntikal tescili, sonucu tescil tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde vergi dairesine bildirilmek üzere, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeden yapılır (VİVK m.19).

Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640/2). Tek bir mirasçı istasyonu satamaz, kiraya veremez ya da üzerine ipotek kuramaz. Mirasçılar paylaşma sözleşmesiyle elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürebilir; bu sözleşme yazılı şekle tabidir (TMK m.676). Tapu işlemlerinin adımları için tapu miras intikali ve mirasın intikali adım adım rehberlerimize bakabilirsiniz.

Akaryakıt istasyonlarına özgü bir başka kalem de zemin kirliliğidir. Tank veya hat sızıntısından kaynaklanan toprak ve yeraltı suyu kirliliği, istasyonun satışında veya kiraya verilmesinde değeri ve sorumluluğu etkileyebilir. Satış ya da uzun süreli kira kararından önce zemin durumunun incelenmesi yararlıdır; konunun hukuki çerçevesi akaryakıt istasyonu kaynaklı toprak ve yeraltı suyu kirliliği yazımızda.

Süre Takvimi: Hangi İş Ne Kadar Sürede?

Akaryakıt istasyonu mirasında süreler üç ayrı mevzuattan gelir: miras hukuku, EPDK mevzuatı ve vergi mevzuatı. Hepsinin aynı tabloda görülmesi, birini yerine getirirken diğerini kaçırmayı önler.

İşçiler, SGK ve Vergi Kaydı

Şahıs bayide işveren murisin kendisidir. İşverenin ölümü hâlinde yerini mirasçıları alır ve işyerinin devriyle gerçekleşen hizmet ilişkisinin devrine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır; hizmet sözleşmesi ağırlıklı olarak işverenin kişiliği dikkate alınarak kurulmuşsa ölümle kendiliğinden sona erer (TBK m.441). İş Kanunu’na göre işyeri devrinde iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer ve devralan işveren, işçinin hizmet süresine bağlı haklarında işçinin ilk işe başladığı tarihi esas alır (İş K. m.6).

Pompacıların, vardiya sorumlusunun ve market çalışanlarının ücret, kıdem ve SGK kayıtları bu nedenle mirasçıların gündemine girer. Satış lisans nedeniyle durmuşsa çalışma düzeninin nasıl sürdürüleceğinin hızla netleştirilmesi gerekir; belirsizlik, işçiler açısından da ayrı uyuşmazlıklar doğurabilir. Konunun ayrıntısı miras kalan işletmede işçiler rehberimizde.

Vergi tarafında ölüm hâlinde mükellefin ödevleri, mirası reddetmemiş kanuni ve atanmış mirasçılarına geçer; mirasçılardan her biri ölünün vergi borçlarından miras hissesi oranında sorumludur (VUK m.12). Ölüm hâlinde vergi cezası düşer (VUK m.372). Murisin ölüm yılına ait gelirleri için yıllık beyanname ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde verilir (GVK m.92). İşi bırakma vergi dairesine bildirilir (VUK m.160); bildirim süresi olayın vukuundan itibaren bir aydır (VUK m.168) ve vergi kanunlarında ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde ölüm dolayısıyla mirasçılara geçen ödevlerin bildirme ve beyanname sürelerine üç ay eklenir (VUK m.16).

Yeni lisans başvurusunda başvuru sahibinin SGK’ya vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması zorunludur (5015 m.3; PPLY m.10). Lisansı alacak mirasçının kendi vergi ve SGK kayıtlarını başvurudan önce temizlemesi gerekir. Akaryakıt sektörüne özgü ÖTV düzeni, pompa ve ödeme kaydedici cihaz uygulaması için akaryakıt sektöründe vergilendirme rehberimize bakabilirsiniz.

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de ise ölüm tarihinden itibaren dört ay, mirasçılar yabancı bir ülkedeyse altı ay içinde verilir (VİVK m.9). Vergi, tahakkuktan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir (VİVK m.19). İstasyonun değerlemesi ve matrah için veraset ve intikal vergisinde değerleme yazımız ile veraset ve intikal vergisi hesaplama aracımız yol gösterir.

Mirasçılar Anlaşamazsa Ne Olur?

Tereke temsilcisi

Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve sözleşmeden veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640/2). İstasyon gibi günlük karar gerektiren bir varlıkta oybirliği sağlanamıyorsa mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK m.640/3). Mirasçılardan her biri ayrıca terekedeki hakların korunmasını isteyebilir (m.640/4).

Temsilci, mahkemenin belirleyeceği yetkiler çerçevesinde kira bedellerinin tahsili, dağıtıcıyla mutabakat görüşmeleri, tanktaki ürünün ve ekipmanın korunması gibi işleri yürütebilir. Ancak lisans gerçek veya tüzel kişi adına verilen bir izin olduğundan temsilci atanması tek başına istasyonda satışa yeniden başlanmasını sağlamaz; satış için yine birinin kendi adına lisans alması gerekir. Talep dilekçesi için tereke temsilcisi atanması dilekçesi örneğimize, temsilcinin konumu için miras ortaklığı ve tereke temsilcisi rehberimize bakabilirsiniz. Mirasçıların tek başına yapabileceği işler miras şirketinin yönetimi yazımızda.

Paylaşma, özgüleme ve ortaklığın giderilmesi

Her mirasçı, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü değilse her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.642). Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir; mirasçılar bölme veya özgüleme konusunda anlaşamazsa mal satılır ve bedeli bölüştürülür (TMK m.651). Mirasçılardan biri isterse satış artırmayla yapılır ve artırmanın şeklinde anlaşılamazsa sulh hâkimi artırmanın mirasçılar arasında mı herkese açık mı yapılacağına karar verir.

Akaryakıt istasyonu, tankı, pompası ve kanopisiyle bölünmeye elverişli bir mal değildir. Ortaklığın giderilmesi davasında bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa açık artırmayla satışa hükmolunur; satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılması bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m.699). Aynen bölme ile satış arasındaki ölçütler aynen taksim mi satış mı yazımızda; tereke malının bir mirasçıya özgülenmesi ise TMK m.651 özgüleme rehberimizde ele alınmaktadır.

Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-b). Terekenin paylaşılmasına ilişkin davalarda ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11/1-a). Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK m.18/B-1-b). Davanın şartları ve süreci için ortaklığın giderilmesi davası rehberimize, dilekçe için izale-i şuyu dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Satış, istasyonun lisansa bağlı değerini de büyük ölçüde ortadan kaldırabilir: yeni malik ya da işletmeci lisansı yeniden almak zorundadır. Bu yüzden mirasçılardan birinin istasyonu devralıp diğerlerine bedel ödemesi, bütün mirasçılar için satıştan daha yüksek değer üretebilir. Ancak bu çözüm anlaşmaya dayanır; anlaşma yoksa kanunun öngördüğü sonuç satıştır.

Şirket payında anlaşmazlık

Şirket bayide anlaşmazlık pay üzerinden yürür. Mirasçılar ortak temsilcide anlaşamazsa paydan doğan haklar kullanılamaz (TTK m.599/2); bu da genel kurulun karar alamaması, müdür seçilememesi ve sonunda istasyonun satış yapamaması demektir. Böyle bir tıkanıklıkta tereke temsilcisi atanması ya da payların bir paylaşma sözleşmesiyle belirli mirasçılara özgülenmesi değerlendirilmelidir. Miras payının mirasçılar arasında devri yazılı şekle, üçüncü kişiye devri ise noterlikçe düzenlenmeye bağlıdır (TMK m.677). Şirket paylarının mirası hakkında genel çerçeve şirket paylarının mirasla intikali yazımızda.

Mirasçılardan birinin istasyonu tek başına kiraya vermesi, ekipmanı satması ya da taşınmazı elden çıkarması tehlikesi varsa dava ile birlikte ihtiyati tedbir istenebilir; yöntemleri miras davasında ihtiyati tedbir ve tapu şerhi yazımızda anlatıldı. Hangi durumda hangi dilekçenin kullanılacağı için miras dilekçe örnekleri sayfamıza bakabilirsiniz.

LPG Otogaz Lisansında Neler Farklı?

Otogaz da satan istasyonlarda ikinci bir lisans vardır ve bu lisans 5307 sayılı Kanun ile LPG Piyasası Lisans Yönetmeliğine tabidir. Ölüm bakımından temel kural aynı olsa da bazı ayrıntılar farklıdır.

Otogaz bayisi tek bir dağıtıcıyla sözleşme yapmak, istasyonunda yalnızca o dağıtıcının ikmal ettiği LPG’yi satmak ve istasyonda sorumlu müdür çalıştırmakla yükümlüdür (5307 m.7). Mirasçılar yeni otogaz lisansı için bu personel şartını da baştan planlamalıdır. Otogaz bayiliğinin genel düzeni LPG otogaz piyasası ve istasyonlar, yaptırımlar ise LPG lisansı iptali rehberimizde.

Sık Yapılan Hatalar

1. Lisansın mirasla devralındığını düşünüp pompadan satışa devam etmek. Lisans mirasçıya geçmez; satış lisanssız faaliyet riski taşır (PPLY m.5/3, m.17/1-c; 5015 m.19/1-f).
2. Bir mirasçının dağıtıcıya “babamın yerine ben geçiyorum” diyerek tereke adına yeni taahhütler vermesi. Bu taahhüt diğer mirasçıları bağlamaz (TMK m.640/2) ve ret hakkını düşürebilir (TMK m.610/2).
3. Dağıtıcının gönderdiği yeni sözleşmeyi, eski ilişkinin başlangıç tarihine ve tapudaki intifaya bakmadan imzalamak (Kılavuz para. 40, 44).
4. Şirket bayide ortaklık ve temsil değişikliğini altı ay içinde EPDK’ya bildirmeyi unutmak (PPLY m.18).
5. Şirket bayide mirasçılar arasındaki anlaşmazlık yüzünden istasyonu altı aydan uzun süre satışsız bırakmak (PPLY m.17/1-g).
6. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının mirasçılar adına intibakı için öngörülen altı aylık süreyi kaçırmak (Ruhsat Yönetmeliği m.8).
7. Tanktaki ürünü, kasayı ve otomasyon kayıtlarını tutanağa bağlamadan dağıtıcıya ya da bir mirasçıya teslim etmek.
8. Tereke borçlarını görmeden istasyonu işletmeye devam edip üç aylık ret süresini kaçırmak (TMK m.606, m.610).
9. Veraset ve intikal vergisi ödenmeden dağıtıcıya yeni intifa veya ipotek vaat etmek (VİVK m.19).
10. Akaryakıt lisansıyla uğraşırken aynı istasyondaki LPG otogaz lisansını unutmak (PPLY m.5/2; LPG LY m.17/1-c).

Ruhsatlı Diğer İşletmelerle Farkı

Ruhsatlı işletmelerin mirasında tek bir kural yoktur. Maden ruhsatı mirasla intikal eder ve mirasçılara altı aylık süre tanınır (3213 s.K. m.5/4). Belediyeden alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatı mirasçılar adına intibak ettirilir (Ruhsat Yönetmeliği m.8). EPDK bayilik lisansı ise ne intikal eder ne intibak ettirilir; ölümle sona erdirilir ve yeniden alınır. Bu yüzden akaryakıt istasyonu mirasında zaman, lisansı koruma çabasına değil, yeni lisansı hızla ve doğru kişi adına almaya harcanmalıdır.

Diğer işletme türlerinin kendi rejimleri için ticari plaka mirası, eczane ve serbest meslek işletmelerinin mirası ve ölen kişinin işletmesi rehberlerimize bakabilirsiniz. İstasyon sahibinin vefatından sonra hangi adımın hangi sırayla atılacağını dosyanıza göre birlikte planlamak için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Akaryakıt istasyonu bayilik lisansı mirasçılara geçer mi?

Hayır. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m.5 uyarınca lisanslar hiçbir surette devredilemez ve m.17/1-c uyarınca lisans sahibinin ölümü hâlinde lisans sona erdirilir. Mirasçılara istasyon taşınmazı, tanktaki ürün, murise ait ekipman, alacaklar ve borçlar geçer (TMK m.599). Satışın sürmesi için mirasçılardan biri veya mirasçıların kuracağı bir şirket kendi adına yeni lisans almalıdır.

Babam vefat etti, istasyonda satışa devam edebilir miyiz?

Lisans babanızın şahsı adınaysa hayır. Lisans almaksızın bayilik faaliyeti 5015 sayılı Kanunun 19/1-f bendine göre idari para cezası sebebidir; 2026 için alt ve üst sınır 1.452.836 TL ile 7.264.222 TL’dir. Lisanssız faaliyet tespit edilirse tesis lisans alınıncaya kadar mühürlenir (m.20/2-d). Ayrıca ret süresi dolmadan istasyonu işletmek mirası reddetme hakkını düşürebilir (TMK m.610/2).

Mirasçılardan biri kendi adına lisans alabilir mi?

Evet. Türkiye’de yerleşik, ticaret veya sanayi siciline kayıtlı ve gelir veya kurumlar vergisi yükümlüsü gerçek kişiler bayilik lisansı için başvurabilir (PPLY m.7). Dağıtıcıyla bayilik sözleşmesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve vadesi geçmiş SGK ve vergi borcunun bulunmaması gerekir (5015 m.3; PPLY m.10). Talep en geç altmış gün içinde karara bağlanır.

Lisans şirket adınaysa ortağın ölümü lisansı etkiler mi?

Hayır. Lisans sahibi şirket olduğu için ölüm lisansı sona erdirmez. Ölen ortağın limited şirket payı genel kurul onayı aranmadan mirasçılara geçer; şirket üç ay içinde payı gerçek değeriyle devralmayı önererek mirasçıyı reddedebilir (TTK m.596). Ortaklık yapısındaki değişiklik altı ay içinde EPDK’ya bildirilir (PPLY m.18).

Şirket bayide EPDK’ya bildirim ne kadar sürede ve hangi belgelerle yapılır?

Ortaklık yapısında, yönetim kurulu başkan ve üyelerinde veya temsil ve ilzama yetkililerde değişiklik olursa değişikliğin gerçekleşmesinden veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasından itibaren en geç altı ay içinde bildirim yapılır (PPLY m.18). Ortaklık değişikliği için değişikliğe ilişkin ticaret sicili gazetesi, temsil yetkisindeki değişiklik için yeni yetkilinin yetki belgesi sunulur. Güvenli yol, ölüm tarihinden itibaren altı ay içinde bildirmektir.

Dağıtıcıyla yapılan bayilik sözleşmesi ölümle sona erer mi?

Gerçek kişi bayinin ölümünün sözleşmeye etkisi petrol piyasası mevzuatında ayrıca düzenlenmemiştir; önce sözleşmedeki ölüm ve devir maddelerine bakılır. Sözleşme sona ermişse dağıtıcı bunu on beş gün içinde EPDK’ya bildirir (PPLY m.34/1-o-4). Sözleşme sürse bile şahıs bayinin lisansı sona erdiğinden mirasçının dağıtıcıyla sözleşmeye taraf olması ve kendi adına lisans alması gerekir.

Tapudaki dağıtıcı lehine intifa ve ipotek mirasçıları bağlar mı?

Taşınmaz bu yüklerle birlikte mirasçılara geçer. Tüzel kişi lehine intifa kararlaştırılan sürenin dolmasıyla sona erer ve en çok yüz yıl sürebilir (TMK m.797). Ancak Rekabet Kurumunun Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuzuna göre bayiye ait tesis üzerinde dağıtıcıya tanınan intifa, rekabet etmeme yükümlülüğünü ilk sözleşmeden itibaren beş yılın ötesine taşımaz (para. 40, 44).

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı için mirasçıların süresi var mı?

Evet. İşyeri sahibinin ölümü hâlinde yeni ruhsat düzenlenmeksizin eski ruhsatın kanuni mirasçılar adına intibakı yapılır; intibak için yetkili idareye başvuru süresi mirasçılar için altı aydır. Süresinde başvurulmadığı tespit edilirse on beş gün süre verilir, bu süre de geçerse ruhsat iptal edilir (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.8). EPDK lisansında böyle bir intibak yoktur.

Otogaz (LPG) lisansında durum farklı mı?

Ölüm bakımından aynıdır: LPG otogaz bayilik lisansı devredilemez ve lisans sahibinin ölümü hâlinde LPG Piyasası Dairesi Başkanlığı kararıyla sona erer (LPG LY m.5, m.17/1-c). Fark, şirketteki ortaklık değişikliği bildiriminde ortaya çıkar: altı aylık bildirim yalnız LPG dağıtıcı ve depolama lisansları için yazılmıştır; otogaz bayide lisansta tadil gerekirse altmış gün içinde başvurulur. Otogaz bayisi istasyonda sorumlu müdür çalıştırmak zorundadır (5307 m.7).

Mirasçılar anlaşamazsa istasyon satılır mı?

Önce sulh mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir (TMK m.640/3). Paylaşmada bölünemeyen tereke malı bir mirasçıya özgülenir, anlaşılamazsa satılır (TMK m.651). Ortaklığın giderilmesi davasında istasyon önemli değer kaybı olmadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa karar verilir (TMK m.699). Bu davalar sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-b) ve dava öncesinde arabuluculuk zorunludur (HUAK m.18/B-1-b).

Mirası reddetmeyi düşünüyorsak nelere dikkat etmeliyiz?

Ret süresi, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aydır (TMK m.606). Bu sürede terekenin olağan yönetimi dışına çıkmamak, istasyonu kendi hesabınıza işletmemek ve tereke mallarını kullanmamak gerekir; aksi hâlde ret hakkı düşebilir (TMK m.610/2). Terekenin borca batık olup olmadığı belirsizse bir ay içinde sulh mahkemesinden resmî defter tutulması istenebilir (TMK m.619).

Resmî Kaynaklar

• 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu (m.2, m.3, m.7, m.8, m.19, m.20; 2026 ceza tablosu)
• 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu (m.3, m.7, m.16, m.17)
• Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, RG 17.06.2004/25495 (m.5: lisansların devredilemezliği; m.7: gerçek veya tüzel kişilerin başvurusu)
• Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 15.03.2011/27875 (m.17: ölüm hâlinde sona erme)
• Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 22.12.2018/30633 (m.18: altı aylık ortaklık bildirimi)
• Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 28.07.2020/31199 (m.17/1-d otuz gün, m.17/1-g pompadan satış)
• Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 08.04.2026/33218
• LPG Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik, RG 23.11.2024/32731 (m.17/1-c ölüm, m.18 ortaklık bildirimi)
• İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (m.8: mirasçılar için altı ay)
• Rekabet Kurumu, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz (para. 40, 43, 44)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.598, 599, 606, 610, 619, 640, 641, 642, 651, 676, 677, 699, 705, 797, 826)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.432, 490, 494, 596-599, 616, 623)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.310, 333, 357, 371, 441, 513)
• 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (m.9, m.19)
• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m.12, 16, 160, 168, 372)
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (m.92)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.4, m.11)
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (m.18/B)
• 4857 sayılı İş Kanunu (m.6)

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği (RG 17.06.2004/25495) ve LPG Piyasası Lisans Yönetmeliği (RG 16.09.2005/25938) maddeleri, yürürlükteki değişiklikleri işlenmiş konsolide metin üzerinden okunmuş ve kritik hükümler yukarıdaki Resmî Gazete değişiklik metinleriyle karşılaştırılmıştır.