Tekel Bayi Sahibi Vefat Etti 2026: Satış Belgesi Mirasçıya Geçmez — Yeni Belge, İptal Edilen 90 Gün Kuralı, Ruhsat, Stok ve Dükkân

Mahallenin tekel bayii çoğu zaman bir ailenin geçim kaynağıdır: dükkân, raflardaki sigara ve içki stoku, yıllar içinde oluşmuş müşteri çevresi ve duvarda asılı satış belgesi. Bayi sahibi vefat ettiğinde aile genellikle kepengi kapatmak istemez ve “belge babamızın adına, biz devam ederiz” diye düşünür. Oysa satış belgesi terekeye giren bir mal değil, belirli bir kişiye ve belirli bir işyerine verilmiş idari bir izindir. Dükkân, stok ve alacaklar mirasçılara geçer; satma yetkisi geçmez.

Bu rehber, 3 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinler üzerinden mirasçıların ilk günden itibaren neye dikkat etmesi gerektiğini anlatır. Özellikle 2025 yılında Danıştay kararıyla iptal edilen doksan günlük intibak kuralının bıraktığı boşluğu, işi sürdürmek isteyen mirasçının izleyeceği yolu, işi bırakacak ailenin stoku nasıl tasfiye edeceğini, dükkânın kira veya mülkiyet durumuna göre neler yapılacağını ve mirasçılar anlaşamadığında başvurulacak yolları tek tek ele alır.

Kısa Cevap: Belge Geçmez, İşletme Geçer

Türk Medeni Kanunu m.599 uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanır; mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını ve zilyetliklerini doğrudan edinir, borçlarından da kişisel olarak sorumlu olur. Dükkânın tapusu ya da kira ilişkisi, raflardaki ürünler, soğutucu dolaplar, kasa ve demirbaşlar, tedarikçilerden alacaklar ve onlara olan borçlar bu kapsamdadır.

Satış belgesi ise farklı bir niteliktedir. Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (bu yazıda kısaca “Satış Yönetmeliği”) m.4/1-i satış belgesini, işyerlerinde tütün mamulleri ve alkollü içkilerin satışının yapılabilmesi için Kurum veya yetkilendirilmiş merci tarafından verilen izin belgesi olarak tanımlar. Belge başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişi adına düzenlenir (m.13/2), aynı kişinin birden fazla işyeri varsa her biri için ayrı alınır (m.6/1-a) ve belgede yazılı işyeri adresi dışında satış yapılamaz (m.6/1-b). Tütün ve alkol için de ayrı belge düzenlenir (m.8/1-c). Yönetmeliğin m.14/4 hükmünün yürürlükteki ilk cümlesi tartışmaya yer bırakmaz: satış belgeleri devredilemez.

Dolayısıyla asıl soru “belge mirasçıya geçer mi” değildir. Sorulması gereken, işi sürdürmek isteyen mirasçının belgeyi kendi adına nasıl alacağı, işi bırakacak ailenin stoku ve dükkânı nasıl tasfiye edeceği ve bu süreçte kimsenin belgesiz satış yaptırımıyla karşılaşmamasıdır.

Yetkili İdare: TAPDK Kapandı, Belge İşlemleri Tarım ve Orman Bakanlığında

Belge hâlâ halk arasında “TAPDK belgesi” diye anılsa da Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu bugün mevcut değildir. 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’a 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ve 7079 sayılı Kanunla aynen kabul edilen geçici m.7 uyarınca Kurum kapatılmış; hak ve yükümlülükleri ile yazılı ve elektronik kayıtları ilgisine göre Bakanlığa ve Sağlık Bakanlığına devredilmiştir. Aynı hüküm, kapatılan Kurumca yapılan işlemlerin ilgili idarelerce yeni bir işlem yapılıncaya kadar geçerliliğini koruyacağını öngörür. TAPDK döneminde alınmış bir belge, yalnızca Kurumun kapanmış olması nedeniyle hükümsüz hâle gelmez.

4733 m.4/B-c, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin satış ve sunum faaliyetlerine ilişkin izin ve yetki belgelerinin verilmesini Bakanlığın görevleri arasında sayar; ek m.4 de mevzuatta Kuruma yapılan atıfların ilgisine göre Bakanlığa ve Sağlık Bakanlığına yapılmış sayılacağını düzenler. Kanun metninde Bakanlık hâlâ eski adıyla geçer; görev bugün Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı eliyle yürütülmektedir. Satış Yönetmeliğinde “Kurum” ifadesi de 20.9.2023 tarihli değişiklikle Tarım ve Orman Bakanlığı olarak tanımlanmıştır (m.4/1-g).

Bakanlık, 4733 ek m.1 uyarınca satış belgelerinin verilmesi için kamu kurumlarıyla ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıyla protokol yapabilir; Yönetmelik bu kuruluşlara “yetkilendirilmiş merci” der (m.4/1-l). Bakanlığın 2026 yılı süre uzatım duyurusunda, bedelin Ziraat Bankası ATM’si, internet bankacılığı veya şube gişesinden “Tob-Tütün ve Alkol D.Bşk. (M.Tapdk)” tahsilat ekranı kullanılarak ve belge sicil numarası beyan edilerek yatırılacağı, bedel iadesi dilekçe örneklerinin ise Bakanlığın il ve ilçe müdürlüklerinden temin edilebileceği belirtilmiştir. Başvurunun hangi birime yapılacağını işyerinin bağlı olduğu Tarım ve Orman il veya ilçe müdürlüğünden yazılı olarak öğrenmek, mirasçının ilk adımlarından biridir.

Danıştay Kararıyla Ne Değişti? Doksan Günlük İntibak Cümlesi İptal Edildi

Satış Yönetmeliği 2011 yılında yürürlüğe girdiğinde m.14/4, mirasçılar için özel bir geçiş yolu öngörüyordu. İlk metne göre belge sahibinin ölümü ve mirasçıların faaliyete devam etmek istemeleri durumunda, ölüm tarihinden itibaren doksan gün içinde gerçek kişi adına düzenlenen satış belgesinin intibakının sağlanması için belgenin alındığı mercie başvurulacaktı. İnternetteki pek çok yazı hâlâ bu kurala dayanır.

Bu cümle, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 29.4.2025 tarihli, E.2022/188, K.2025/1773 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki (mevzuat.gov.tr) güncel Yönetmelik metninde cümle, bu karar numarasıyla birlikte iptal notu düşülerek gösterilmektedir. m.14/4’te bugün yürürlükte kalan metin şöyledir:

Bu metinden mirasçılar için üç sonuç çıkar:

1. Mirasçılara özgü intibak yolu metinde kalmamıştır. Genel kurallar uygulanır: tütün mamulü ve alkollü içki satmak isteyen herkes satış belgesi almak zorundadır (4250 m.9/1; Satış Yönetmeliği m.5) ve belge devredilemez. İşi sürdürmek isteyen mirasçı, kendi adına yeni satış belgesi başvurusu yapmalıdır (m.12-13).
2. İşi sürdürmeyen mirasçılar için tasfiye cümlesi yürürlüktedir; ancak bu cümle “intibak süresinin bitiminden itibaren üç ay” der ve atıf yaptığı doksan günlük süre iptal edilen cümlede yer almaktadır. Tasfiye süresinin bugün hangi tarihten itibaren hesaplanacağı metinden açıkça çıkmamaktadır. Bu belirsizlikte ihtiyatlı yol, tasfiyeyi mümkün olan en kısa sürede tamamlamak ve takvimi il veya ilçe müdürlüğüne yazılı olarak sormaktır.
3. Birinci ve ikinci derece kan hısmı mirasçılar için mesafe şartı istisnası yürürlüktedir; yeni belge başvurusunda bu istisnaya dayanılabilir.

Kararın gerekçesi bu yazıda değerlendirilmemiştir. Mirasçının başvurusunda idarenin iptal sonrasında hangi belgeleri istediğini ve müteveffanın belgesini hangi tarihten itibaren geçersiz saydığını yazılı olarak öğrenmek, ileride doğabilecek bir yaptırım tartışmasında en sağlam dayanağı oluşturur.

İlk 30 Gün Kontrol Listesi

Ölümün ardından ilk haftalarda yapılacak işlerin sırası, sonradan ortaya çıkabilecek ceza, borç ve mirasçılar arası anlaşmazlık risklerini belirler. Aşağıdaki liste, tekel bayii işleten bir gerçek kişinin vefatı için hazırlanmıştır; şirket olarak işletilen bayilerde belge şirket adına olduğundan süreç şirket paylarının intikali üzerinden yürür.

1. Mirasçılık belgesini alın. TMK m.598 uyarınca yasal mirasçılara, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Ruhsat, vergi ve banka işlemlerinin tamamı bu belgeye dayanır (veraset ilamı rehberi).
2. Satış belgelerinin aslını ve sicil numarasını güvenceye alın. Tütün ve alkol için ayrı belge düzenlendiğinden (Satış Yönetmeliği m.8/1-c) dükkânda birden fazla belge bulunabilir. Belgelerin türünü, sicil numarasını ve son süre uzatımının yapıldığı yılı not edin.
3. Ürün alımını durdurun ve stok tespiti yapın. Raflardaki ve depodaki ürünleri marka, adet ve ambalaj bazında sayın, tutanağa bağlayın, fotoğraflayın; son alış faturalarını ayırın. Depoda gerçekleşen aykırılıklar da işyerinde gerçekleşmiş sayılır (m.26/5).
4. Tütün ve alkol satışını yeni belge alınana kadar askıya alın. Doksan günlük intibak cümlesi iptal edildiğinden ara dönem satışı için güvenli bir dayanak kalmamıştır.
5. Mirasçılar arasında ilk kararı yazılı verin. İşletme sürdürülecek mi, tasfiye mi edilecek; sürdürülecekse kim adına? TMK m.640/2 uyarınca mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve tereke hakları üzerinde birlikte tasarruf eder.
6. Mirasın reddini değerlendirin. Ret süresi üç aydır (TMK m.606). Tereke işlemlerine karışan veya tereke mallarını kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610/2); stok satışı ve tahsilat bu bakımdan dikkat ister.
7. Vergi dairesine ölümü bildirin. Ölüm işi bırakma hükmündedir ve mirası reddetmemiş mirasçılarca vergi dairesine bildirilir; mirasçılardan birinin bildirmesi diğerlerini bu ödevden kurtarır (VUK m.164).
8. Kiraya verene ve tedarikçilere yazılı bilgi verin. Kira ilişkisi ölümle kendiliğinden sona ermez; kira bedelinin kim tarafından ve hangi hesaba ödeneceği yazılı olarak netleşmelidir. Bayilik ve dağıtım sözleşmelerinin akıbeti ise sözleşme hükümlerine bağlıdır.
9. Çalışan varsa durumlarını belirleyin. TBK m.441 uyarınca işverenin ölümü hâlinde yerini mirasçıları alır; sözleşme ağırlıklı olarak işverenin kişiliği dikkate alınarak kurulmuşsa ölümle kendiliğinden sona erer.
10. Belediyeye ruhsat intibakı için başvuru takvimini çıkarın. Mirasçılar için başvuru süresi altı aydır (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.8); işletme sürdürülecekse bu başvuru satış belgesi başvurusundan önce gelir.

Satış Belgesi Kime ve Hangi Şartla Verilir?

İşi sürdürmek isteyen mirasçı, müteveffanın belgesini devralamayacağı için sıfırdan bir belge başvurusu yapar. Bu nedenle mirasçının, belgeyi ilk kez alacak bir esnafın taşıması gereken şartların tamamını taşıması gerekir.

Satış Yönetmeliği m.5/1, faaliyet türüne göre tütün mamulü perakende satış belgesi, alkollü içki perakende satış belgesi, münhasır tütün veya münhasır alkollü içki perakende satış belgesi, açık alkollü içki satış belgesi ve toptan satış belgelerini sayar. Tütün ve alkolün birlikte satılabildiği eski ortak belge türü 2013 değişikliğiyle kaldırılmıştır; m.8/1-c uyarınca her faaliyet konusu için ayrı belge düzenlenir.

Başvuru hakkı bakımından m.8/1-b uyarınca 4250 ve 4207 sayılı Kanunlarda satış yapılamayacağı belirtilen yerler hariç olmak üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi veya büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler perakende satış belgesi talep edebilir. Ruhsattaki faaliyet konusu bu sayılanlardan biri değilse önce ruhsatın düzeltilmesi gerekir.

4250 m.9/1 uyarınca satış belgesi almak isteyenlerin öncelikle belediye veya il özel idaresinden işyeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur. Bu yüzden mirasçının sırası bellidir: önce ruhsatın mirasçılar adına intibakı veya yeni işletmeci adına düzenlenmesi, sonra satış belgesi başvurusu.

Gerçek kişilerin perakende satış belgesi başvurularında başvuru formuna şu belgeler eklenir (m.12/2-a):

• işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği,
• belediye teşkilatı bulunmayan yerlerde alkollü içki satışı için mülki amirliğin olumlu görüş yazısı,
• kayıtlı olunan vergi dairesinin adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı,
• belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu,
• alkollü içki satışı istenecekse işyerinin örgün eğitim kurumları, dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta olduğunu gösteren belge.

Başvuru, Bakanlığa veya yetkilendirilmiş mercie şahsen, yetkili temsilci vasıtasıyla ya da posta yoluyla iletilir (m.13/1). İdare, belgelerin uygunluğunu ve 4733 m.8’e aykırı bir durumun bulunmadığını tespit ederse belgeyi düzenler; başvurunun kabulü veya reddi en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır (m.13/2).

Belge verilmesine engel bir durum da bulunabilir: 4733 m.8/8 uyarınca 4733 sayılı Kanuna, 4250 sayılı Kanuna, Vergi Usul Kanunu m.359/d’ye veya 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3’ün belirli fıkralarına aykırı fiillerden dolayı hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlara bu Kanun kapsamındaki faaliyetlere ilişkin hiçbir belge verilmez. Ailede belgeyi kimin adına alacağınızı belirlerken bu engeli de gözetin.

Bu bedeller hem yeni belge başvurusunda hem de yıllık süre uzatım işleminde uygulanır. Tütün ve alkol için ayrı belge alındığında bedel her belge için ayrı ödenir. Satış Yönetmeliği m.15/2 uyarınca faaliyeti sona erenlerin satış belgesi bedelleri iade edilmez; müteveffanın o yıl için ödediği bedel mirasçıya devredilemez ve geri istenemez.

Belge alındıktan sonra her yıl Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar süre uzatım işlemi yapılmalıdır (m.14/1). Süresinde yapılmazsa belge, son günden itibaren otuz gün sonra geçerliliğini kaybeder; satıcı süre uzatım tarihinin bitiminden sonra ürün satın alamaz ve elindeki ürünleri tasfiye etmek zorundadır (m.14/3). Bakanlık mücbir sebep hâllerinde süreyi erteleyebilir veya ek süre verebilir (m.14/7).

Okul ve İbadethane Mesafe Kuralı Mirasçıya Engel Olur mu?

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu m.9/2 uyarınca bu Kanun kapsamındaki ürünlerin perakende veya açık olarak satıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur; şart turizm belgeli işletmelerde uygulanmaz. m.9/3’e göre mesafe şartı satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır. Mirasçının aldığı belge yeni bir belge olduğundan, kural kendiliğinden yeniden gündeme gelir; yıllardır alkol satılan bir dükkânın yakınına sonradan okul açılmışsa sorun burada başlar.

Mevzuat bu durum için iki istisna öngörür. Birincisi, Satış Yönetmeliği m.14/4’ün son cümlesidir: miras yoluyla işyerini devralacak kişi miras bırakanın birinci veya ikinci derece kan hısmıysa 4250 m.9’daki mesafe şartı aranmaz. İkincisi, 4250 geçici m.1/4 ve Yönetmelik m.10/5’tir: 11.6.2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için mesafe şartı uygulanmaz ve bu işletmelerin sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. Yönetmelik m.10/6’ya göre bu yolla devralmak isteyenler devre ilişkin belgeleri ve kan hısmı olduklarını gösteren resmî belgeleri sunar; satış belgesi almak için gereken diğer şartları taşıdıkları anlaşılırsa adlarına yeni belge düzenlenir.

TMK m.17 uyarınca kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belirlenir. Buna göre çocuklar ve ana-baba birinci derece; torunlar, kardeşler ve büyükana-büyükbaba ikinci derece kan hısmıdır. Sağ kalan eş ise kan hısmı değildir; TMK m.18 eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları arasında kayın hısımlığı kurar, eşler arasında hısımlık doğurmaz. Yönetmelik metni yalnızca kan hısımlığından söz ettiğinden, işi tek başına sağ kalan eşin sürdürmesi hâlinde istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı lafzi yorumla tartışmalıdır. Eş işi devralacaksa, mesafe ölçümünü önceden yaptırmak ve idarenin görüşünü yazılı almak gerekir.

Mesafe kuralı alkol içindir. Yalnızca tütün mamulü satılan bir bayi için okul veya ibadethaneye uzaklık şartı yoktur; tütün bakımından yasak, sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde ve bunların yerleşkelerinde satış yapılmasıdır (4207 m.3/7; Satış Yönetmeliği m.9/1). Ayrıca alkollü içki kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonlarında satılamaz (4250 m.6; Yönetmelik m.10/3) ve 22.00 ile 06.00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz (4250 m.6/5; Yönetmelik m.8/1-d).

Mirasçılardan Biri İşi Sürdürmek İsterse

Tekel bayii ölüm anından itibaren bütün mirasçıların ortak malvarlığının parçasıdır. TMK m.640/1-2 uyarınca birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Satış belgesinin ve ruhsatın tek bir mirasçı adına alınması, diğer mirasçıların dükkândaki, stoktaki ve işletmenin değerindeki paylarını ortadan kaldırmaz. Bu yüzden işi sürdürecek mirasçının kim olacağı, diğerlerine ne ödeyeceği ve hesap verme düzeni baştan yazılı olarak kararlaştırılmalıdır.

Bunun için başlıca üç yol vardır. Birincisi, mirasçıların bir paylaşma sözleşmesiyle işletmeyi ona özgülemesi ve diğerlerine karşılığını ödemesidir; TMK m.676/3 uyarınca paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. İkincisi, diğer mirasçıların miras paylarını işi sürdürecek mirasçıya devretmesidir; mirasçılar arasındaki miras payı devri sözleşmesi yazılı şekle (TMK m.677/1), üçüncü kişiyle yapılan devir ise noterlikçe düzenlenmeye bağlıdır (m.677/2). Ayrıntılar için miras payının devri rehberine bakılabilir. Üçüncüsü, paylaşma yapılmadan işletmenin bir mirasçı tarafından işletilmesi ve kârın paylara göre dağıtılmasıdır; bu durumda gelir paylaşımı, hesap verme dönemi ve işletmeci mirasçının tek başına yapamayacağı işlemler bir protokolde yazılmalıdır. Miras kalan işyerinde ruhsat ve belediye işlemleri rehberimizde bu tür bir muvafakatname ve işletme protokolü örneği yer alır; yönetim yetkilerinin sınırı için miras şirketinin yönetimi yazısı yol gösterir.

Karar verildikten sonra işlemler şu sırayla yürür:

1. Ruhsat intibakı. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.8 uyarınca işyeri sahibinin ölümü hâlinde yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanuni mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hâllerde yetkili idareye en geç üç ay içinde başvurulması zorunludur; bu süre mirasçılar için altı aydır. Süresinde başvurulmadığı tespit edilirse idare on beş günlük süre verir; bu süre sonunda intibak yaptırılmazsa ruhsat iptal edilir. Ruhsat tek bir mirasçı adına düzenlenecekse diğer mirasçıların yazılı muvafakatini hazır bulundurun ve belediyenin istediği belge listesini yazılı olarak alın.
2. Vergi kaydı. Müteveffanın mükellefiyeti ölümle sona erdiğinden işi sürdüren mirasçı kendi adına işe başlama bildiriminde bulunur. VUK m.168/1 uyarınca gerçek kişilerde işe başlama bildirimi, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde yapılır.
3. Satış belgesi başvurusu. Ruhsat ve vergi kaydı tamamlandıktan sonra tütün ve alkol için ayrı ayrı başvurulur (Satış Yönetmeliği m.8/1-c, m.12). Alkol için kan hısımlığına dayalı mesafe istisnası isteniyorsa mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları dosyaya eklenmelidir.
4. Ürün alımı. Perakende satıcılar satış belgesi almamış kişilerden ürün alamaz (m.8/1-a); toptan satıcılar da geçerli satış belgesi olmayanlara ürün satamaz (m.7/1-c). Bu yüzden tedarik zinciri ancak yeni belge düzenlendikten sonra yeniden kurulabilir.
5. Yıllık takip. Yeni belge sahibi her yıl Ocak–Mart döneminde süre uzatımını kendi sicil numarasıyla yapar (m.14/1).

Ruhsatın iptali satış belgesini de etkiler: Satış Yönetmeliği m.26/6 uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinin bildirilmesi veya tespiti hâlinde Bakanlıkça verilen satış belgeleri de iptal edilir. Altı aylık ruhsat süresi bu nedenle yalnızca belediye işlemi değil, satış belgesinin de ön koşuludur. Ruhsat iptaline karşı yollar için işyeri ruhsatının iptali ve kapatma rehberine bakılabilir.

Mirasçılar İşi Bırakırsa: Stok ve Belge Tasfiyesi

Ailede işi sürdürecek kimse yoksa yapılacak iş, stokun değerini korurken belgeyi ve ruhsatı usulüne uygun kapatmaktır. Satış Yönetmeliği m.14/4’ün yürürlükteki cümlesi, mirasçıların faaliyete devam etmek istememeleri durumunda işyerindeki ürünlerin tasfiye edilmesini zorunlu tutar. Yukarıda açıklandığı gibi bu cümlenin atıf yaptığı intibak süresi iptal edildiğinden sürenin başlangıcı belirsizdir; tasfiyeyi geciktirmemek gerekir.

Tasfiyenin yolları m.14/5’te sayılmıştır: belgenin verdiği yetki çerçevesinde satış, ürünlerin ilgili üretici, ithalatçı veya toptan satıcıya iadesi ya da aynı türden belgeye sahip bir satıcıya devir. Hüküm, bu madde kapsamında belgesi geçerliliğini yitiren satıcılar için tasfiyenin otuz gün içinde tamamlanacağını öngörür. Belge sahibi vefat ettiğinden “belgenin verdiği yetki çerçevesinde satış” yolunu mirasçıların kullanıp kullanamayacağı tartışmaya açıktır; iade ve devir yolları ise belge sahibinin kim olduğundan bağımsız olarak işleyebileceği için daha güvenlidir.

Faaliyetine kendi isteğiyle son veren satıcılar için m.14/2, Bakanlığa bildirimde bulunulmasını, ürünlerin bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde tasfiye edilmesini ve belgenin iade edilmesini öngörür. Bu fıkra mirasçıları doğrudan düzenlemese de, ölüm ve tasfiye kararının yazılı bildirilmesi ve belge aslının iadesi, sonradan doğabilecek sorumluluk tartışmalarını önler.

Stok sayımında bandrolü, etiketi veya hologramı bulunmayan ya da taklit işaret taşıyan ürünlerle karşılaşılırsa bunlar satılmamalı ve devredilmemelidir; Satış Yönetmeliği m.6/1-ğ uyarınca satıcılar bu ürünleri ticari amaçla işyerinde bulunduramaz, nakledemez ve satışa arz edemez. Böyle bir durumda kaçakçılık mevzuatı yönünden ayrıca hukuki destek alınması gerekir (kaçakçılık soruşturmaları rehberi).

İşletme tamamen kapatılacaksa ruhsatın kapatılması, vergi kaydının terkini, varsa çalışanların çıkış işlemleri ve aboneliklerin kapatılması da aynı takvime bağlanmalıdır. Kapanış işlemlerinin ayrıntılı listesi ölen kişinin işletmesi rehberinde yer alır. Bayilik veya dağıtım sözleşmelerinden doğan alacaklar ve olası denkleştirme talepleri için bayilik sözleşmelerinin mirası yazısına bakılabilir.

Dükkân Kiralıksa: Kira Sözleşmesi Ne Olur?

Tekel bayii kiralık bir dükkânda faaliyet gösteriyorsa ilk bakılacak belge kira sözleşmesidir. Kiracının ölümü kira sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez; mirasçılar TMK m.599 uyarınca kiracının hukuki durumunu devralır. Türk Borçlar Kanunu bu durum için iki hüküm içerir.

TBK m.333 uyarınca kiracının ölmesi durumunda mirasçıları, yasal fesih bildirim süresine uyarak en yakın fesih dönemi sonu için sözleşmeyi feshedebilir. Bu hak mirasçılara tanınmıştır; Kanun kiracının ölümünü kiraya veren için ayrıca bir fesih sebebi olarak düzenlememiştir. İşi bırakacak aile, sözleşmede belirlenen sürenin bitmesini beklemeden bu hükme dayanarak kira ilişkisinden çıkabilir; fesih bildiriminin yazılı ve ispatlanabilir biçimde yapılması gerekir.

Dükkân çatılı işyeri olduğundan konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümler de uygulanır (TBK m.339). Bu hükümler arasında yer alan TBK m.356 şöyledir: “Ölen kiracının ortakları veya bu ortakların aynı meslek ve sanatı yürüten mirasçıları ve ölen kiracı ile birlikte aynı konutta oturanlar, sözleşmeye ve kanun hükümlerine uydukları sürece, taraf olarak kira sözleşmesini sürdürebilirler.” İşi sürdürecek mirasçının bu hükmün kapsamına girip girmediği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Pratik bakımdan önemli olan, kira bedellerinin aksatılmaması ve kiraya verene yazılı bilgi verilmesidir; ödeme gecikmesi ayrı bir tahliye sebebi oluşturabilir.

Mirasçılar işletmeyi üçüncü bir kişiye devretmek istiyorsa kira ilişkisinin devri gündeme gelir. TBK m.323 uyarınca kiracı, kiraya verenin yazılı rızasını almadıkça kira ilişkisini başkasına devredemez; kiraya veren işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz. Devralan kişinin de tütün ve alkol satabilmesi için kendi adına ruhsat ve satış belgesi alması gerekir; işyerinin kira ilişkisi devredilse bile satış belgesi devredilemez. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, ilamsız tahliye takibi hariç, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B-1-a) ve görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-a).

Dükkân kirası bir ürün kirası değildir; ürün kirasında kiracının ölümü ayrıca TBK m.371’de düzenlenmiş ve hem mirasçılara hem kiraya verene altı aylık yasal fesih bildirim sürelerine uyarak fesih imkânı tanınmıştır. Kiracılık hakkının ve hava parası olarak bilinen devir bedelinin mirastaki yeri için babamın dükkânı kiracıydı yazısına, konut kiralarındaki durum için kiracının ölümü rehberine bakılabilir.

Dükkân Mülkse: Tapu, Kira Geliri ve Paylaşma

Dükkân mirasbırakanın mülküyse, ölümle birlikte bütün mirasçıların elbirliği mülkiyetine geçer. Tapuda mirasçılar adına intikal yapılması, hem satış hem kiraya verme hem de ruhsat işlemleri için gerekir; adımlar için tapu miras intikali rehberine bakılabilir.

İşi mirasçılardan biri sürdürecekse, dükkânı ortak mülk olarak kullandığı için diğer mirasçılara bir kullanım karşılığı ödeyip ödemeyeceği yazılı olarak kararlaştırılmalıdır. Elbirliği mülkiyetinde tasarruf ve yönetim kural olarak birlikte yapıldığından (TMK m.640/2), mirasçılar arasında yapılacak bir kira sözleşmesi bütün mirasçıların katılımını gerektirir. Bu konudaki oybirliği ilkesinin ayrıntıları miras ortaklığında yönetim yazısında anlatılmıştır.

Mirasçılar dükkânın kime kalacağında anlaşamazsa, TMK m.651 uyarınca değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir; özgüleme konusunda da anlaşma sağlanamazsa mal satılır ve bedeli bölüştürülür. Mirasçılardan biri isterse satış artırma yoluyla yapılır ve artırmanın şekli konusunda anlaşma yoksa sulh hâkimi artırmanın mirasçılar arasında mı yoksa herkese açık mı yapılacağına karar verir. Dükkânın tamamının işi sürdüren mirasçıya özgülenmesi, işletmenin bölünmeden devamını sağlayan çözümdür; tereke malının özgülenmesi rehberimiz bu yolu ayrıntılı ele alır.

Stoklar, Borçlar ve Mirasın Reddi

Tekel bayiindeki stokun değeri ve tedarikçilere olan vadeli borçlar, mirasın kabulü veya reddi kararının merkezindedir. TMK m.599 uyarınca mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur; TMK m.641 uyarınca tereke borçlarından müteselsilen sorumludur. Vergi borçları bakımından VUK m.12, ölüm hâlinde mükellefin ödevlerinin mirası reddetmemiş kanuni ve mansup mirasçılara geçtiğini, mirasçılardan her birinin ölünün vergi borçlarından miras hisseleri oranında sorumlu olduğunu düzenler.

Tereke borca batıksa mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi üç aydır ve yasal mirasçılar için kural olarak mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.605-606); ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (m.609). Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (m.605/2). Süreler, masraflar ve usul için reddi miras ne kadar sürer rehberine, ön değerlendirme için tereke borca batıklık testine bakılabilir.

Dükkânı işletmeye devam etmek bu karar bakımından risklidir. TMK m.610/2 uyarınca ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Stoku satıp parasını kendi hesabına almak, borç ödemek için dükkânın demirbaşlarını elden çıkarmak ya da işletmeyi kendi adına sürdürmek bu sonucu doğurabilir. Ret ihtimali varsa, ilk üç ay boyunca yalnızca koruyucu nitelikteki işlemler yapılmalı ve her işlem belgelenmelidir.

Stokun değeri veraset ve intikal vergisi bakımından da önemlidir. VİVK m.10 uyarınca verginin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerleridir. Ölüm tarihli stok tutanağı hem vergi beyanının hem de mirasçılar arası hesaplaşmanın temelidir. Değerleme kuralları için veraset vergisinde değerleme yazısına, hesaplama için veraset ve intikal vergisi hesaplama aracına bakılabilir.

Mirasçılar Anlaşamazsa: Temsilci, Paylaşma ve Ortaklığın Giderilmesi

Tekel bayii günlük karar gerektiren bir işletmedir; mirasçılar anlaşamadığında dükkân kapalı kalır, stokun bir kısmının son tüketim tarihi yaklaşır, kira ve sabit giderler işlemeye devam eder. Medeni Kanun bu kilitlenmeye karşı birkaç araç sunar.

İlk araç temsilcidir. TMK m.640/3 uyarınca mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir. Temsilcinin hangi işleri yapabileceği atama kararında belirlenir; stokun korunması veya iadesi ve kira ilişkisinin yürütülmesi gibi işlerin karara açıkça yazılmasını istemek yararlı olur. Ayrıntılar için miras ortaklığı ve tereke temsilcisi rehberine ve temsilci atanması dilekçe örneğine bakılabilir. Temsilci atanması satış belgesi yerine geçmez; temsilci de belge olmadan tütün ve alkol satışı yapamaz.

TMK m.640/4 uyarınca mirasçılardan her biri terekedeki hakların korunmasını isteyebilir ve sağlanan korumadan bütün mirasçılar yararlanır. Mirasçılardan biri stoku veya demirbaşları dükkândan çıkarıyorsa bu yol ve ihtiyati tedbir gündeme gelir (miras davasında ihtiyati tedbir).

Kalıcı çözüm paylaşmadır. TMK m.642 uyarınca her mirasçı, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşma isteyebilir; derhâl paylaşma malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa sulh hâkimi paylaşmanın ertelenmesine karar verebilir. Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalara sulh hukuk mahkemesi bakar (HMK m.4/1-b) ve bu uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6325 s.K. m.18/B-1-b). Davanın akışı için ortaklığın giderilmesi davası, süre ve masraflar için izale-i şuyu ne kadar sürer rehberlerine bakılabilir.

Mahkeme kararı dükkânı veya işletmeyi bir mirasçıya bıraksa da satış belgesini ona devretmez. Kararla işletmeyi alan mirasçı da ruhsat ve satış belgesi için kendi adına başvurmak zorundadır. Bu nedenle anlaşmazlık uzayacaksa stokun iade veya devir yoluyla erken tasfiyesi, terekenin değerini korumanın çoğu zaman en etkili yoludur.

Belgesiz Satışın Riski ve Yaptırımlar

Ölümden sonra dükkânı açık tutan mirasçının karşılaşabileceği yaptırımlar, 4733 sayılı Kanun m.8 ile 4250 sayılı Kanun m.7’de düzenlenmiştir. 4207 sayılı Kanun m.3/13 da tütün ürünlerinin satış belgesi olmaksızın ve satış belgesinde belirtilen yerin dışında satışa sunulamayacağını ayrıca hükme bağlar.

Kanunlarda yazılı maktu tutarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m.17/7). Bu nedenle 4733 m.8’deki tutarların bugün uygulanan karşılığı, kanun metnindeki rakamdan yüksektir; ceza tutanağında yazılı tutarın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Kanununda ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu süre içinde ödenirse yüzde yirmi beş indirim yapılır ve ödeme kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (Kabahatler Kanunu m.17/6).

4733 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılır; dava süresi işlemin tebliğinden itibaren on beş gündür ve dava açılması kararın yerine getirilmesini durdurmaz (4733 m.8/10). Bu kısa süre, genel idari dava süresinden farklıdır ve kaçırılmaması gerekir. Bakanlığın 2026 süre uzatım duyurusunda da, süre uzatımı yapılmayan belgeler için tasfiye döneminden sonra satışa devam edildiğinin tespiti hâlinde idari para cezası uygulanacağı ve satışa sunulan ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirileceği hatırlatılmıştır. İdari para cezası satışı fiilen yapan kişiye kesilir; dükkânı kendi inisiyatifiyle açık tutan mirasçı cezayla şahsen muhatap olabilir.

Vergi ve Veraset Bildirimleri

VUK m.164 uyarınca ölüm işi bırakma hükmündedir; ölüm, mükellefin mirası reddetmemiş mirasçıları tarafından vergi dairesine bildirilir ve mirasçılardan birinin bildirmesi diğerlerini bu ödevden kurtarır. VUK m.168/1 işi bırakma bildirimleri için olayın vukuundan itibaren bir aylık süre öngörür; VUK m.16 ise vergi kanunlarında ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde ölüm dolayısıyla mirasçılara geçen ödevlerin yerine getirilmesinde bildirme ve beyanname verme sürelerine üç ay ekler. Hangi bildirimin hangi süreye tabi olduğunu mali müşavirle birlikte hesaplamak, bir ay içinde bildirimi tamamlamak ise en ihtiyatlı yoldur. Müteveffanın son dönem beyannameleri de mirasçıların ödevi hâline gelir (VUK m.12); ayrıntılar için mükellefin ölümü ve mirasçıların vergi sorumluluğu yazısına bakılabilir.

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de bulunuyorsa ölüm tarihini izleyen dört ay içinde, mirasçılar yurt dışındaysa altı ay içinde verilir; ölüm yurt dışında gerçekleşmişse süre mirasçıların bulunduğu yere göre dört, altı veya sekiz aydır (VİVK m.9/1). Dükkân, stok, demirbaş ve alacaklar beyannamede gösterilir; ölüm tarihli stok tutanağı bu nedenle beyanın da dayanağıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• “Belge babamın adına, biz satmaya devam ederiz” demek. Satış belgeleri devredilemez (Satış Yönetmeliği m.14/4) ve mirasçılara özgü doksan günlük intibak cümlesi iptal edilmiştir. Yeni belge alınmadan yapılan satış, ceza ve ürünlerin kamuya geçirilmesi riski taşır.
• İnternetteki eski bilgilere dayanmak. Doksan gün kuralını anlatan yazıların çoğu 2025’teki iptalden öncedir. Güncel metin mevzuat.gov.tr’den kontrol edilmelidir.
• Süre uzatım bedelini müteveffanın sicil numarasıyla yatırmak. Bu ödeme belgenin devredilemezliği kuralını ortadan kaldırmaz ve mirasçıyı belge sahibi yapmaz; ödenen bedel de faaliyet sona erdiğinde iade edilmez (m.15/2).
• Ruhsat intibakını ertelemek. Mirasçılar için altı aylık süre kaçırılırsa idare on beş günlük ek süre verir, sonunda ruhsat iptal edilir; ruhsat iptali satış belgelerinin de iptaline yol açar (Satış Yönetmeliği m.26/6).
• Sağ kalan eşin mesafe istisnasından kendiliğinden yararlanacağını varsaymak. İstisna birinci ve ikinci derece kan hısımları için yazılmıştır; eş kan hısmı değildir.
• Stoku tek bir mirasçının satıp parayı alması. Bu davranış hem diğer mirasçılara karşı hesap verme yükümlülüğü doğurur hem de o mirasçının mirası reddetme hakkını düşürebilir (TMK m.610/2).
• Belgesiz bir kişiye stok devretmek. Ürünlerin yalnızca aynı türden geçerli belgesi olan satıcıya devri veya toptancıya iadesi güvenlidir; belgesiz kişiye satış 4733 m.8/5-f kapsamındadır.
• Kira ilişkisini sözlü konuşmayla bitirmek. TBK m.333’e dayanan fesih yazılı ve ispatlanabilir olmalıdır; aksi hâlde kira borcu terekeye yüklenmeye devam eder.
• Dükkânı başka adrese taşıyıp eski belgeyle satış yapmak. Belgede yazılı adres dışında satış yapılamaz (m.6/1-b); taşınma hâlinde yeni ruhsat ve yeni belge gerekir.
• On beş günlük dava süresini kaçırmak. 4733 kapsamındaki idari yaptırımlara karşı dava süresi tebliğden itibaren on beş gündür (m.8/10).

Tekel bayi mirasında belge, ruhsat, kira, vergi ve mirasçılar arası paylaşma işleri birbirine bağlıdır; birindeki gecikme diğerini etkiler. Dosyanızı Ankara’dan değerlendirmek için Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tekel bayii sahibi ölünce satış belgesi mirasçılara geçer mi?

Hayır. Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.14/4 uyarınca satış belgeleri devredilemez. Dükkân, stok, demirbaş ve alacaklar TMK m.599 uyarınca mirasçılara geçer; ancak tütün ve alkol satma izni geçmez. İşi sürdürmek isteyen mirasçı kendi adına yeni belge almalıdır.

Mirasçılara tanınan 90 günlük intibak süresi hâlâ geçerli mi?

Hayır. Yönetmelik m.14/4’te yer alan ve mirasçıların ölüm tarihinden itibaren doksan gün içinde belgenin intibakı için başvurmasını öngören cümle, Danıştay 13. Dairesinin 29.4.2025 tarihli, E.2022/188, K.2025/1773 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinde cümle iptal notuyla gösterilmektedir.

Yeni satış belgesi için hangi belgeler gerekir?

Gerçek kişilerin perakende satış belgesi başvurusunda Yönetmelik m.12/2-a uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı, belge bedeli dekontu, belediye teşkilatı olmayan yerlerde alkol için mülki amirlik görüşü ve alkol satışı için yüz metre mesafeye uygunluğu gösteren belge istenir. Başvuru en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır (m.13/2).

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı mirasçılara nasıl geçer?

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.8 uyarınca işyeri sahibinin ölümü hâlinde yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanuni mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Mirasçılar için başvuru süresi altı aydır. Süresinde başvurulmazsa idare on beş günlük süre verir; bu süre sonunda intibak yaptırılmazsa ruhsat iptal edilir.

Dükkân okula veya camiye yüz metreden yakınsa mirasçı alkol satış belgesi alabilir mi?

Yönetmelik m.14/4 son cümlesi uyarınca miras yoluyla işyerini devralan kişi miras bırakanın birinci veya ikinci derece kan hısmıysa 4250 sayılı Kanun m.9’daki mesafe şartı aranmaz. 11.6.2013 öncesinde ruhsat ve belge almış işletmeler için de şart uygulanmaz ve bu işletmeler birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredilebilir (4250 geçici m.1/4). Mesafe şartı yalnızca alkol satışı için geçerlidir.

Sağ kalan eş mesafe istisnasından yararlanabilir mi?

Yönetmelik metni yalnızca birinci ve ikinci derece kan hısımlarından söz eder. TMK m.17-18 uyarınca eş, diğer eşin kan hısmı değildir. Bu nedenle işi tek başına eşin sürdürmesi hâlinde istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı lafzi yorumla tartışmalıdır; mesafe ölçümünü önceden yaptırmak ve idarenin görüşünü yazılı almak gerekir.

Yeni belge alınana kadar dükkânda sigara ve içki satabilir miyiz?

Güvenli değildir. Doksan günlük intibak cümlesinin iptaliyle ara dönem satışı için bir dayanak kalmamıştır. Satış belgesi olmadan perakende satış 4733 sayılı Kanun m.8/5-g uyarınca idari para cezasını, m.8/9 uyarınca da ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesini gerektirebilir. Yeni belge alınana kadar tütün ve alkol satışını durdurmak gerekir.

İşi sürdürmeyeceksek stoktaki sigara ve içkileri ne yapmalıyız?

Yönetmelik m.14/4 mirasçıların faaliyete devam etmemesi hâlinde ürünlerin tasfiyesini zorunlu tutar. m.14/5 tasfiye yolları olarak belgenin verdiği yetki çerçevesinde satış, üretici, ithalatçı veya toptan satıcıya iade ve aynı türden belgeye sahip satıcıya devri sayar. Belge sahibi vefat ettiğinden iade ve belgeli satıcıya devir yolları daha güvenlidir; tasfiye geciktirilmemelidir.

Kiralık dükkânın kira sözleşmesi ne olur?

Kiracının ölümü sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez. TBK m.333 uyarınca mirasçılar yasal fesih bildirim süresine uyarak en yakın fesih dönemi sonu için sözleşmeyi feshedebilir. Çatılı işyeri kiralarında TBK m.356 ayrıca bazı kişilere sözleşmeyi sürdürme imkânı tanır. Kira ilişkisinin üçüncü kişiye devri ise TBK m.323 uyarınca kiraya verenin yazılı rızasına bağlıdır.

Mirasçılar anlaşamazsa tekel bayii ne olur?

TMK m.640/3 uyarınca mirasçılardan birinin istemiyle sulh mahkemesi miras ortaklığına temsilci atayabilir. Her mirasçı TMK m.642 uyarınca paylaşma isteyebilir; ortaklığın giderilmesi davasına sulh hukuk mahkemesi bakar (HMK m.4/1-b) ve dava öncesi arabuluculuk zorunludur (6325 s.K. m.18/B-1-b). Bölünemeyen mal TMK m.651 uyarınca bir mirasçıya özgülenir, anlaşma yoksa satılır.

Stoku satmak mirası reddetme hakkını etkiler mi?

Etkileyebilir. TMK m.610/2 uyarınca ret süresi dolmadan tereke işlemlerine karışan, olağan yönetim dışındaki işleri yapan veya tereke mallarını kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Ret ihtimali varsa ilk üç ayda yalnızca koruyucu işlemler yapılmalı ve stokla ilgili her işlem belgelenmelidir.

Belgesiz satış cezasına itiraz süresi ne kadardır?

4733 sayılı Kanun m.8/10 uyarınca bu Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılır; süre işlemin tebliğinden itibaren on beş gündür ve dava açılması kararın yerine getirilmesini durdurmaz. Ceza bir ay içinde ödenirse Kabahatler Kanunu m.17/6 uyarınca yüzde yirmi beş indirim uygulanır; ödeme dava hakkını etkilemez.

TAPDK kapandı mı, başvuru nereye yapılır?

Evet. 4733 sayılı Kanun geçici m.7 uyarınca Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu kapatılmış, görevleri Bakanlığa devredilmiştir. Satış belgesi işlemleri bugün Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı eliyle yürütülür; başvuru ve bilgi için işyerinin bağlı olduğu Tarım ve Orman il veya ilçe müdürlüğüne başvurulabilir.

Resmî kaynaklar

• 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun, güncel metin: mevzuat.gov.tr (MevzuatMetin/1.5.4733)
• 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu, güncel metin: mevzuat.gov.tr (MevzuatMetin/1.3.4250)
• 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun: mevzuat.gov.tr (MevzuatMetin/1.5.4207)
• Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 7.1.2011/27808), Danıştay iptal notu işlenmiş güncel metin: mevzuat.gov.tr (MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.14646)
• Yönetmelik değişiklikleri: RG 18.9.2013/28769, RG 3.12.2013/28840 ve RG 20.9.2023/32315
• Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 15 inci Maddesinin Uygulanması ile İlgili Tebliğ (No: 2025/35), RG 30.12.2025/33123
• İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik: mevzuat.gov.tr (MevzuatMetin/21.5.20059207)
• Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı, 2026 Yılı Satış Belgesi Süre Uzatım İşlemlerine İlişkin Duyuru (5.1.2026) ve 22.00-06.00 satış yasağına ilişkin duyuru (26.6.2026): tarimorman.gov.tr/TADAB
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 6100 sayılı HMK, 6325 sayılı HUAK: mevzuat.gov.tr