Miras kalan bir işletmede mirasçılar önce tapuya, sonra kasaya bakar. Oysa faaliyetin sürüp sürmeyeceğini belirleyen belge çoğu zaman bunların hiçbiri değildir: işyeri açma ve çalışma ruhsatı. Ruhsat işletmeciye verilir ve işletmeci değiştiğinde yenilenmesi gerekir. Bu işlem geciktiğinde faaliyet durur, müşteri dağılır ve işletmenin değeri erir.
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 5393 s. Belediye K. | m.15 | Ruhsat verme yetkisi |
| İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik | — | Devir ve yenileme usulü |
| 394 s. Hafta Tatili K. | — | Hafta tatili ruhsatı |
| 5996 s. K. | — | Gıda işletmelerinde kayıt ve onay |
| 213 s. VUK | m.161, 164 | İşi bırakma ve ölüm bildirimi |
| 213 s. VUK | m.12 | Mirasçıların vergi ödevleri |
| 5510 s. K. | m.11 | İşyeri bildirimi |
| 6098 s. TBK | m.441 | İşverenin ölümü ve iş sözleşmeleri |
| 6098 s. TBK | m.310 | Kiralananın el değiştirmesi |
| 6102 s. TTK | m.11 | Ticari işletmenin devri |
| 4721 s. TMK | m.599 | Külli halefiyet |
| 4721 s. TMK | m.640 | Miras ortaklığı ve temsilci |
| 4721 s. TMK | m.589 vd. | Terekenin korunması |
İşletmeniz durmadan ruhsat devrini tamamlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Neden Ruhsat Kritik?
Terekedeki bir işletmede belgeler farklı hukuki niteliklere sahiptir ve miras karşısındaki durumları da farklıdır.
İşletme unsurlarının miras karşısındaki durumu
| Unsur | Niteliği | Mirasçıya geçer mi |
|---|---|---|
| İşyerinin tapusu / kira hakkı | Özel hukuk | Evet |
| Demirbaş, stok, cihazlar | Mal varlığı | Evet |
| Ticari alacaklar | Mal varlığı | Evet |
| İşyeri açma ve çalışma ruhsatı | İdari izin | Yenilenmesi gerekir |
| Vergi mükellefiyeti | İdari | Yeniden tesis edilir |
| SGK işyeri dosyası | İdari | Güncellenir |
| Marka, unvan | Fikri hak / sicil | Devri gerekir |
| Meslek ruhsatı (varsa) | Kişiye bağlı | Geçmez |
Mülkiyet geçer, izin geçmez
Bu tablonun anahtarı şudur: mülkiyet külli halefiyetle kendiliğinden geçer, idari izinler geçmez. Mirasçılar dükkânın sahibi olur, içindeki her şey onlarındır; ancak orada faaliyet gösterebilmek için ruhsatın kendi adlarına yenilenmesi gerekir. Bu ayrım yapılmadığında mirasçılar «dükkân bizim, çalıştırırız» diyerek faaliyete devam eder ve ruhsatsız çalışma nedeniyle idari yaptırımla karşılaşır.
Ruhsatın Yenilenmesi
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca ruhsat işletmeciye verilir; işletmeci değiştiğinde ruhsatın yenilenmesi için başvuru yapılması gerekir.
Ruhsat devri süreci
| Adım | İşlem | Nereye |
|---|---|---|
| 1 | Mirasçılık belgesi alınır | Noter / sulh hukuk |
| 2 | Mirasçılar arasında işletmeci belirlenir | Muvafakatname |
| 3 | Ruhsat yenileme başvurusu | Belediye |
| 4 | Vergi dairesine bildirim | Vergi dairesi |
| 5 | Mükellefiyet tesisi (sürdürülecekse) | Vergi dairesi |
| 6 | SGK işyeri bildirimi | SGK |
| 7 | Varsa ek izinler | İlgili kurumlar |
| 8 | Kira sözleşmesi bildirimi | Kiraya veren |
| 9 | Abonelik devirleri | İlgili kurumlar |
Süre bakımından anılan Yönetmelikte devir hâlinde belirli bir süre içinde başvuru yapılması öngörülmüştür. Uygulamada bu süre ve gerekli belgeler belediyeden belediyeye küçük farklılıklar gösterebildiğinden, ilk gün ilgili belediyeden yazılı bilgi alınması en güvenli yoldur.
Başvuru tarihini belgeleyin
Ruhsat yenileme sürecinde en sık yaşanan sorun, başvurunun yapıldığının ispatlanamamasıdır. Belediyeye yapılan başvurunun kayıt numarası alınmalı ve evrak sureti saklanmalıdır. İdari yaptırım uygulanması hâlinde, başvurunun süresinde yapıldığının gösterilmesi belirleyici olur. Sözlü görüşme veya telefonla bilgi almak yeterli değildir; yazılı başvuru şarttır.
Belediye başvurunuzu doğru dosyalayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Kim İşletmeci Olacak?
Ruhsat tek bir işletmeci adına düzenlenir. Birden fazla mirasçı bulunduğunda bu, bir karar gerektirir.
İşletmeci belirleme seçenekleri
| Seçenek | Nasıl yapılır | Avantaj / risk |
|---|---|---|
| Bir mirasçı adına ruhsat | Diğerlerinin muvafakati | Hızlı; kâr paylaşımı ayrı düzenlenmeli |
| Adi ortaklık kurulması | Ortaklık sözleşmesi | Şeffaf; sorumluluk müteselsil |
| Şirket kurulup ruhsat şirkete | Şirket tescili | Kurumsal; maliyet ve muhasebe yükü |
| Tereke temsilcisi eliyle | Mahkeme kararı | Anlaşmazlıkta çözüm |
| Faaliyetin durdurulması | Kapanış bildirimleri | Değer kaybı |
| İşletmenin devri | TTK m.11 | Nakde çevirme |
Muvafakat yazılı olmalı ve sınırı çizilmeli
Ruhsat bir mirasçı adına düzenlendiğinde, o kişi dışarıya karşı işletmeci görünür. Diğer mirasçılar bunun karşılığında kâr payı bekler ancak yazılı bir düzenleme yoksa hesap sorma imkânları zayıflar. Bu nedenle muvafakatname yalnızca «ruhsat onun adına olsun» demekle kalmamalı; gelir paylaşımı, hesap verme yükümlülüğü ve işletmenin devri için muvafakat şartı da yazılmalıdır. Aksi hâlde birkaç yıl sonra işletmenin tümüyle o mirasçıya ait sayıldığı bir tablo doğar.
Ek İzinler: Sektöre Göre Değişir
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı tek belge değildir. Faaliyet türüne göre ek izinler devreye girer ve bunların da güncellenmesi gerekir.
Sektöre göre ek izinler
| Faaliyet | Ek belge / izin | Dayanak |
|---|---|---|
| Gıda üretim ve satışı | İşletme kayıt veya onay belgesi | 5996 s.K. |
| Hafta sonu çalışma | Hafta tatili ruhsatı | 394 s.K. |
| İçkili yer | İçkili yer belgesi | İlgili mevzuat |
| Umuma açık istirahat yeri | Özel ruhsat sınıfı | Yönetmelik |
| Sıhhi / gayrisıhhi müessese | Sınıfına göre ruhsat | Yönetmelik |
| Akaryakıt istasyonu | Lisans | EPDK mevzuatı |
| Turizm işletmesi | Turizm belgesi | İlgili mevzuat |
| Sağlık kuruluşu | Faaliyet izni | Sağlık mevzuatı |
| Eğitim kurumu | Kurum açma izni | MEB mevzuatı |
Bu tablo, ruhsat devrinin tek başına yeterli olmayabileceğini gösterir. Özellikle lisansa tabi faaliyetlerde (akaryakıt, turizm, sağlık, eğitim) devir koşulları çok daha ağırdır ve bazı hâllerde mirasçıların aranan nitelikleri taşıması gerekir.
Lisanslı faaliyetlerde erken hareket şart
Lisansa tabi işletmelerde devir süreçleri aylar sürebilir ve bu süre boyunca faaliyetin durması gündeme gelebilir. Bu tür terekelerde vefatın hemen ardından ilgili düzenleyici kuruma yazılı başvuru yapılmalı ve geçiş döneminde faaliyetin nasıl sürdürüleceği sorulmalıdır. Bazı mevzuatta bu durum için geçici süreler öngörülmüştür; ancak bunlar başvuru yapılmadıkça işlemez.
📄 Belediyeye Ruhsat Yenileme Başvurusu ve Mirasçılar Arası Muvafakatname Örneği
BÖLÜM 1 — BELEDİYEYE RUHSAT YENİLEME BAŞVURUSU
... BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
(Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne)
Konu : İşletmecinin vefatı nedeniyle İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA
RUHSATININ YENİLENMESİ talebimizdir.
BAŞVURAN : ... (TC: ...)
ADRES : ...
TELEFON : ...
1. Belediyenizce .../.../.... tarih ve ... sayı ile ... (TC: ...)
adına düzenlenmiş bulunan, ... adresindeki ... unvanlı işyerine
ait İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI mevcuttur.
2. Ruhsat sahibi ... , .../.../2026 tarihinde VEFAT ETMİŞTİR.
Vefat belgesi ektedir.
3. Anılan işyeri, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı
mirasçılık belgesi uyarınca aşağıda kimlikleri yazılı mirasçılara
intikal etmiştir:
Adı Soyadı TC No Pay Oranı
................... ........... ...../.....
................... ........... ...../.....
................... ........... ...../.....
4. Mirasçılar, işyerinin FAALİYETİNİN SÜRDÜRÜLMESİNE karar vermiş
olup, işletmeci olarak aşağıdaki kişiyi belirlemiştir:
İŞLETMECİ : ... (TC: ...)
Diğer mirasçıların MUVAFAKATNAMESİ ekte sunulmuştur.
5. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca,
işletmecinin değişmesi hâlinde ruhsatın yenilenmesi gerekmekte
olup, işbu başvuru SÜRESİ İÇİNDE yapılmaktadır.
6. İşyerinde ... kişi çalışmakta olup, faaliyetin kesintiye uğraması
hâlinde hem çalışanlar hem de müşteriler bakımından mağduriyet
doğacaktır.
TALEBİMİZ :
a) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının, yukarıda belirtilen işletmeci
adına YENİLENMESİNE,
b) Başvurumuzun sonuçlandırılmasına kadar geçecek sürede faaliyetin
SÜRDÜRÜLMESİ hususunda tarafımıza YAZILI BİLGİ VERİLMESİNE,
c) Ayrıca gerekli olan izinler (hafta tatili ruhsatı vb.) bakımından
yapılması gereken işlemlerin BİLDİRİLMESİNE
gereğini arz ederiz. .../.../2026
Başvuran
...
EKLERİ :
1- Mirasçılık belgesi
2- Vefat belgesi
3- Mevcut ruhsat örneği
4- Mirasçıların muvafakatnamesi
5- Kimlik fotokopileri
6- Vergi levhası
7- Kira sözleşmesi / tapu
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 2 — MİRASÇILAR ARASI MUVAFAKATNAME VE İŞLETME PROTOKOLÜ
MUVAFAKATNAME VE İŞLETME PROTOKOLÜ
Müteveffa ... 'dan intikal eden ... adresindeki ... unvanlı işyerine
ilişkin olarak, aşağıda imzası bulunan mirasçılar şu hususlarda
mutabık kalmışlardır:
MADDE 1 — İŞLETMECİ
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının ... (TC: ...) adına
düzenlenmesine MUVAFAKAT EDİYORUZ.
MADDE 2 — MÜLKİYET SAKLI
Ruhsatın tek kişi adına düzenlenmesi, işyerine ve işletmeye ilişkin
MÜLKİYET HAKLARIMIZI ETKİLEMEZ. Demirbaş, stok, alacaklar ve
işletmenin ekonomik değeri MİRAS PAYLARIMIZ ORANINDA hepimize aittir.
MADDE 3 — GELİR PAYLAŞIMI
İşletmeden elde edilen NET KÂR, her ... ayda bir, miras payları
oranında mirasçılara dağıtılacaktır.
MADDE 4 — HESAP VERME
İşletmeci mirasçı, her ... ayda bir diğer mirasçılara YAZILI HESAP
VERECEK; gelir-gider dökümü ile mali kayıtların örneklerini
sunacaktır. Talep hâlinde defter ve belgeler incelemeye açılacaktır.
MADDE 5 — SINIRLI YETKİ
İşletmeci mirasçı, aşağıdaki işlemler için diğer mirasçıların YAZILI
MUVAFAKATİNİ almak zorundadır:
a) İşletmenin veya demirbaşların DEVRİ veya SATIŞI,
b) İşyerinin KAPATILMASI,
c) ... TL üzerindeki BORÇLANMA ve yatırımlar,
d) Kira sözleşmesinin feshi veya taşınma,
e) Yeni PERSONEL ALIMI veya toplu işten çıkarma.
MADDE 6 — GİDERLER VE BORÇLAR
İşletmeye ilişkin giderler öncelikle işletme gelirlerinden karşılanır.
Yetmediği takdirde mirasçılar payları oranında katılır.
MADDE 7 — İŞLETMECİLİĞİN SONA ERMESİ
Mirasçıların çoğunluğunun yazılı talebi hâlinde işletmeci
değiştirilebilir. Bu hâlde ruhsatın yeni işletmeci adına
yenilenmesine muvafakat edilecektir.
MADDE 8 — SÜRE
İşbu protokol, terekenin paylaşılmasına veya işletmenin devrine
kadar geçerlidir.
Tarih : .../.../2026
Mirasçı Mirasçı Mirasçı
... ... ...
(İmza) (İmza) (İmza)
NOT : Bu protokolün noterde düzenlenmesi veya imzaların noterce
onaylanması, ispat kolaylığı sağlar.Vergi ve SGK Tarafı
Ruhsat tek başına yeterli değildir; mükellefiyet ve işveren kayıtlarının da düzenlenmesi gerekir.
İşletme devrinde idari yükümlülükler
| Yükümlülük | Muhatap | İhmalin sonucu |
|---|---|---|
| Ölümün bildirilmesi | Vergi dairesi | Usulsüzlük cezası |
| Son dönem beyannameleri | Vergi dairesi | Ceza ve gecikme |
| Yeni mükellefiyet tesisi | Vergi dairesi | Kayıt dışı faaliyet |
| Yeni yazar kasa / belge düzeni | Vergi dairesi | Usulsüzlük |
| İşveren değişikliği bildirimi | SGK | İdari para cezası |
| Aylık prim ve hizmet belgesi | SGK | Ceza + gecikme zammı |
| İş sağlığı ve güvenliği hizmeti | Bakanlık denetimi | Faaliyet durdurma |
| Ticaret sicil kaydı | Ticaret sicili | İdari yaptırım |
Vergi Usul Kanununda ölüm, işi bırakma hükmünde sayılmıştır. Bu nedenle mirasçıların bildirimde bulunması ve faaliyet sürdürülecekse kendi adlarına yeni bir mükellefiyet tesis ettirmesi gerekir. Müteveffanın mükellefiyeti üzerinden faaliyete devam edilmesi mümkün değildir.
Boşluk dönemi en riskli aşamadır
Ölüm ile yeni mükellefiyetin tesisi arasında geçen dönemde satış yapılmaya devam edilirse, bu satışlar hangi mükellef adına belgelendirilecektir? Müteveffanın belge düzeni kullanılamaz, yeni mükellefiyet henüz yoktur. Bu boşluk, sonradan ciddi usulsüzlük cezalarına yol açar. Doğru yaklaşım, bildirim ve mükellefiyet işlemlerini ilk hafta içinde tamamlamak; tamamlanamıyorsa bu dönemde faaliyeti sınırlamaktır.
Adım Adım Yol Haritası
- Ruhsatı ve ek izinleri çıkarın. Hangi belgeler var, hangileri yenilenecek?
- Belediyeden yazılı bilgi alın. Süre ve belge listesi.
- Mirasçılık belgesini ivedilikle alın. Tüm başvuruların temeli.
- İşletmeciyi belirleyin ve muvafakatnameyi düzenleyin.
- Ruhsat yenileme başvurusunu süresinde yapın. Kayıt numarasını saklayın.
- Vergi dairesine bildirimde bulunun. Ölüm işi bırakma sayılır.
- Yeni mükellefiyeti tesis ettirin. Belge düzeni buna bağlıdır.
- SGK bildirimlerini yapın. Çalışan varsa sözleşmeler devam eder.
- Kiraya verene ve aboneliklere bildirin.
- Anlaşma yoksa tereke temsilcisi atatın. İşletme yönetimsiz kalmasın.
Faaliyet Durdurulacaksa: Kapanış İşlemleri
Mirasçılar işletmeyi sürdürmek istemiyorsa, kapanış da usulüne uygun yapılmalıdır. Kendi hâline bırakılan bir işletme, yıllarca birikmiş yükümlülük üretmeye devam eder.
Faaliyetin durdurulmasında yapılacaklar
| İşlem | Nereye | İhmalin sonucu |
|---|---|---|
| Ruhsat iptali / kapanış bildirimi | Belediye | Ruhsat kaydı açık kalır |
| İşi bırakma bildirimi | Vergi dairesi | Beyanname yükümlülüğü sürer |
| Belge ve defter iptali | Vergi dairesi | Usulsüzlük riski |
| İşyeri kapanış bildirimi | SGK | Prim tahakkuku sürer |
| Çalışanların çıkış işlemleri | SGK | Kıdem ve ihbar doğar |
| Ticaret sicilinden terkin | Ticaret sicili | Kayıt açık kalır |
| Kira sözleşmesinin sonlandırılması | Kiraya veren | Kira borcu birikir |
| Aboneliklerin kapatılması | İlgili kurumlar | Fatura borcu birikir |
| Stok ve demirbaşın tasfiyesi | — | Değer kaybı |
En pahalı ihmal: SGK ve vergi kayıtları
Mirasçılar dükkânın kepengini indirip anahtarı çevirdiklerinde işin bittiğini sanır. Oysa vergi mükellefiyeti ve SGK işyeri dosyası kapatılmadıkça açık kalır. Beyanname verilmediği için usulsüzlük cezaları, prim bildirimi yapılmadığı için idari para cezaları tahakkuk etmeye devam eder. Yıllar sonra ortaya çıkan bu borçlar tereke borcu olarak mirasçılara yönelir. Faaliyet durdurulacaksa kapanış bildirimleri aynı hafta içinde yapılmalıdır.
Geçiş Döneminde İşletmeyi Kim Yönetir?
Vefat ile ruhsat devrinin tamamlanması arasında bir boşluk dönemi doğar. Bu dönemde işletmenin yönetimsiz kalması, en büyük değer kaybı sebebidir.
Geçiş döneminde yönetim
| Durum | Çözüm | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasçılar anlaşmış | Belirlenen kişi yönetir | TMK m.640 birlikte hareket |
| Mirasçılar anlaşamıyor | Tereke temsilcisi | TMK m.640/3 |
| Mirasçı yurt dışında | Vekâletname | Temsil |
| Küçük veya kısıtlı mirasçı var | Yasal temsilci + izin | Vesayet hükümleri |
| Terekede uyuşmazlık var | Terekenin resmen yönetimi | TMK m.591 |
| Ret süresi işliyor | Zorunlu yönetim işleri | Kabul sayılmayan işler |
Bu tablodaki son satır özel dikkat gerektirir. Tereke borca batık olabilir ve mirasçılar mirası reddetmeyi düşünüyor olabilir. Bu dönemde işletmeyi fiilen yönetmeye başlamak, mirasın zımnen kabulü sonucunu doğurabilir ve ret hakkını kaybettirebilir.
Ret düşünülüyorsa işletmeye dokunmayın
Terekede borca batık bir işletme varsa, mirasçıların yapması gereken ilk iş ruhsat devri değil bilanço çıkarmaktır. Kepenk açıp satış yapmak, stok almak veya personel alımı yapmak malik gibi davranma sayılabilir ve üç aylık ret hakkını kaybettirir. Bu dönemde yalnızca zorunlu koruma işlemleri yapılmalı; işletmenin fiilen yürütülmesi için ya tereke temsilcisi atanmalı ya da ret kararı verildikten sonra hareket edilmelidir.
İşletme Adı, Unvan ve Marka
Bir işletmenin değerinin önemli kısmı adında ve tanınmışlığında toplanmış olabilir. Bu unsurların da devri ayrı bir işlem gerektirir.
İşletme kimliğine ilişkin unsurlar
| Unsur | Niteliği | Devir usulü |
|---|---|---|
| Tescilli marka | Sınai mülkiyet hakkı | Sicilde devir kaydı |
| Ticaret unvanı | Sicile bağlı | İşletmeyle birlikte devri kural |
| İşletme adı | Sicile bağlı | İşletmeyle birlikte |
| Alan adı | Sözleşmesel | Kayıt kuruluşu nezdinde |
| Sosyal medya hesapları | Platform kurallarına tabi | Platform prosedürü |
| Tanınmışlık / müşteri çevresi | Fiilî değer | Devirle birlikte geçer |
Tescilli marka bakımından sınai mülkiyet mevzuatı uygulanır: marka mal varlığı hakkı olduğundan mirasçılara geçer, ancak sicilde devir kaydının yapılması gerekir. Kayıt yapılmadığında marka müteveffa adına görünmeye devam eder ve yenileme dönemleri kaçırılabilir.
Bu, uygulamada sıkça yaşanan bir kayıptır: markanın koruma süresi dolar, yenileme bildirimleri müteveffanın adresine gider ve marka hükümsüz kalır. Uzun yıllardır kullanılan bir işletme adı, bu şekilde kaybedilebilir.
Marka yenileme tarihini kontrol edin
Terekede tescilli bir marka bulunduğu tespit edildiğinde ilk yapılacak şey koruma süresinin bitiş tarihini öğrenmektir. Yenileme dönemi yaklaşmışsa, devir kaydı tamamlanmasa dahi yenileme başvurusu yapılmalıdır. Devir işlemleri aylar sürebilirken, kaçırılan bir yenileme süresi markanın tümüyle kaybedilmesine yol açar. Sicil sorgusu, tereke araştırmasının standart bir kalemi olmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Ruhsatın kendiliğinden geçtiğini sanmak. İdari izin yenilenmelidir.
- Başvuruyu geciktirmek. Ruhsatsız faaliyet riski doğar.
- Başvuru kaydını saklamamak. Süresinde başvuru ispatlanamaz.
- Muvafakatnameyi sınırsız vermek. İşletme fiilen tek kişiye kalır.
- Ek izinleri unutmak. Hafta tatili, gıda, içkili yer ayrı belgelerdir.
- Vergi bildirimini atlamak. Ölüm işi bırakma hükmündedir.
- Müteveffanın belge düzenini kullanmak. Usulsüzlük doğurur.
- Çalışanları yok saymak. Sözleşmeler TBK m.441 ile geçer.
📘 İlgili Rehberler
Ruhsatın Kişiye Bağlılığı ve Devri
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, taşınmaza değil işletmeciye verilen bir idari izindir. Bu nitelik, ölüm hâlinde ruhsatın akıbetini de belirler.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Niteliği | İdari izin; kişiye bağlıdır, terekenin bir malvarlığı unsuru gibi kendiliğinden intikal etmez |
| Dayanak | İşyeri açma ve çalışma ruhsatları, ilgili mevzuat ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde verilir |
| Belediye yetkisi | Belediye sınırları içindeki işyerlerine ruhsat verme yetkisi belediyeye aittir (5393 s.K.) |
| İşletmeci değişikliği | İşletmecinin değişmesi hâlinde ruhsatın yeni işletmeci adına yenilenmesi gerekir |
| Ölüm hâli | Mirasçılar, işletmeye devam edecekse ruhsatın kendi adlarına düzenlenmesi için başvurur |
| Faaliyet yasağı | Ruhsatsız faaliyet, idari yaptırım ve faaliyetten men sonucunu doğurur |
| Yer değişmezse | İşyerinin yeri ve faaliyet konusu değişmiyorsa yenileme işlemi daha basit yürütülür |
Dördüncü ve beşinci satırların birleşimi, geçiş dönemindeki asıl riski gösterir: mirasçılar işletmeyi fiilen sürdürürken ruhsat hâlâ mirasbırakan adına görünüyorsa, yapılan denetimde ruhsatsız faaliyet değerlendirmesiyle karşılaşılabilir. Bu nedenle mirasçılık belgesi alınır alınmaz belediyeye başvurulmalıdır.
Ruhsat başvurusu, mirasın kabulü yönünde değerlendirilebilir. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, işletmeyi kendi adına ruhsatlandırmak ve faaliyeti sürdürmek olağan yönetimi aşan bir işlem olarak görülebilir ve ret hakkını düşürebilir (TMK m.610). Ret ihtimali gündemdeyse önce terekenin durumu belirlenmeli; gerekirse resmî defter tutulması istenmeli, ruhsat başvurusu bu karardan sonra yapılmalıdır.
Vergi ve Sigorta Tarafındaki Süreler
Ruhsat işlemleriyle eş zamanlı olarak vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri de işlemeye başlar.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İşi bırakma | Ölüm işi bırakma hükmündedir; mirası reddetmemiş mirasçılar bildirimde bulunur | VUK m.164 |
| Tek bildirim | Mirasçılardan herhangi birinin bildirimi diğerlerini bu ödevden kurtarır | VUK m.164 |
| Süre uzaması | Ölüm dolayısıyla mirasçılara geçen ödevlerde bildirme ve beyanname sürelerine üç ay eklenir | VUK m.16 |
| Ödevlerin geçişi | Mükellefin ödevleri, mirası reddetmemiş mirasçılara geçer; sorumluluk miras payları oranındadır | VUK m.12 |
| Ceza | Ölüm hâlinde vergi cezası düşer | VUK m.372 |
| Defterler | Ticari defterleri saklama ve ibraz yükümlülüğü mirasçılara geçer | TTK m.82 |
| İşçiler | İş sözleşmeleri külli halefiyetle devam eder; kıdem kesintisiz işler |
İkinci satır pratik bir kolaylıktır: bildirim için tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekmez, bir mirasçının başvurusu yeterlidir. Üçüncü satırla birlikte değerlendirildiğinde, işi bırakma bildirimi için tanınan süre ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak hesaplanır.
İşçi tarafı için işletmede işçiler rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İşyeri ruhsatı mirasçıya geçer mi?
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı işletmeciye verilir. Devir hâlinde yeniden düzenlenmesi gerekir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca işletmecinin değişmesi durumunda ruhsatın yenilenmesi için başvuru yapılır.
Başvuru süresi var mı?
Anılan Yönetmelikte devir hâlinde belirli süre içinde başvuru yapılması öngörülmüştür. Süre ve usul bakımından yürürlükteki yönetmelik ile ilgili belediyenin uygulaması esas alınmalıdır.
Süre kaçırılırsa ne olur?
Ruhsatsız faaliyet durumu doğabilir; bu hâlde idari yaptırım uygulanabilir ve faaliyetin durdurulması gündeme gelebilir. Bu nedenle vefatın ardından ivedilikle başvurulmalıdır.
Faaliyet başvuru sürecinde durur mu?
Uygulamada, başvurunun süresinde yapılması hâlinde faaliyetin sürdürülmesine imkân tanınmaktadır. Ancak bu husus belediye uygulamasına göre değişebileceğinden, başvuru sırasında yazılı bilgi alınması yararlıdır.
Hangi belgeler istenir?
Mirasçılık belgesi, vefat belgesi, kimlik belgeleri, mevcut ruhsat örneği, vergi levhası ve işyerine ilişkin diğer belgeler istenir. Belge listesi işyerinin sınıfına ve belediyeye göre değişir.
Birden fazla mirasçı varsa ruhsat kime verilir?
Ruhsat, işletmeyi fiilen yürütecek kişi adına düzenlenir. Mirasçılar aralarında bir kişiyi belirleyip diğerlerinin muvafakatini sunar. Şirket kurulması hâlinde ruhsat şirket adına düzenlenir.
Mirasçılar anlaşamazsa ne olur?
TMK m.640 uyarınca miras ortaklığında birlikte hareket esastır. Anlaşma sağlanamıyorsa tereke temsilcisi atanması istenebilir; temsilci işletmeyi yönetir ve işlemleri yürütür.
Hafta tatili ruhsatı ayrı mı alınır?
394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun kapsamında ayrıca izin gerekebilir. Bu izin de işletmeci adına düzenlendiğinden devir hâlinde yenilenmesi gerekir.
Gıda işletmelerinde ek işlem var mı?
5996 sayılı Kanun kapsamında gıda işletmelerinde işletme kayıt veya onay belgesi bulunur. İşletmeci değişikliğinde bu belgenin de güncellenmesi gerekir.
İçkili yer ruhsatı devredilebilir mi?
İçkili yer belgesi ve ilgili izinler özel düzenlemelere tabidir. Devir ve yenileme koşulları için ilgili mevzuat ve belediye uygulaması incelenmelidir.
Vergi mükellefiyeti ne olur?
213 sayılı Vergi Usul Kanununda ölüm, işi bırakma hükmünde sayılmıştır. Mirasçıların bildirimde bulunması ve faaliyet sürdürülecekse kendi adlarına mükellefiyet tesis ettirmesi gerekir.
SGK işyeri dosyası ne olur?
İşyerinin işvereni değiştiğinden SGK’ya bildirimde bulunulması ve kayıtların güncellenmesi gerekir. Çalışan varsa iş sözleşmeleri TBK m.441 uyarınca mirasçılara geçer.
İşyeri kiracıysa kira sözleşmesi devam eder mi?
TBK m.310 ve külli halefiyet uyarınca kira ilişkisinden doğan hak ve borçlar mirasçılara geçer. Kiraya verene bildirimde bulunulması ve ödeme düzeninin kurulması gerekir.
İşletme satılacaksa ne yapılır?
TTK m.11 uyarınca ticari işletme devri mümkündür. Devir sözleşmesi yapılır, ruhsat alıcı adına yeniden düzenlenir ve vergi ile SGK bildirimleri tamamlanır.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
